મહાભારત · અધ્યાય 12.364
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.364.1
समुत्पन्ने विधानेऽस्मिन्वाङ्भाधुर्येण तेऽनघ ।
मित्रत्वमभिसंपन्नः किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.३६४.१ ॥
હે નિષ્પાપ, આ વિધાન ઉત્પન્ન થતાં તારી મધુર વાણીથી હું તારો મિત્ર બન્યો છું. હવે હું કંઈક કહીશ, તે સાંભળ.
12.364.2
गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र श्रुत्वा धर्मगतं त्वहम् ।
धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज ॥ १२.३६४.२ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, ગૃહસ્થધર્મ ધર્મસંબંધી સાંભળીને હું પરમ ધર્મ કરું. હે દ્વિજ, કયો માર્ગ હશે?
12.364.3
अहमात्मानमास्थाय एक एवात्मनि स्थितम् ।
द्रष्टुमिच्छन्न पश्यामि बद्धः साधारणैर्गुणैः ॥ १२.३६४.३ ॥
હું આત્માનો આશ્રય લઈને, આત્મામાં સ્થિત રહેલાને એકલો જોવા ઇચ્છું છું; પણ સામાન્ય ગુણોથી બંધાયેલો હોવાથી તેને જોતો નથી.
12.364.4
यावदेतदतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम् ।
तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम् ॥ १२.३६४.४ ॥
પુત્રફળ પર આધારિત મારી આ ઉંમર વીતી જાય તે પહેલાં, હું પરલોક માટે પાથેય (માર્ગનું ભાથું) લેવા ઇચ્છું છું.
12.364.5
अस्मिन्हि लोकसंभारे परं पारमभीप्सतः ।
उत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः ॥ १२.३६४.५ ॥
આ લોકભારમાં પરમ કિનારો ઇચ્છતા મારા મનમાં આ વિચાર ઉત્પન્ન થયો છે; ધર્મમય નાવ ક્યાંથી મળશે?
12.364.6
संयुज्यमानानि निशाम्य लोके ।
निर्यात्यमानानि च सात्विकानि।
दृष्ट्वा तु धर्मध्वजकेतुमालां ।
प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम् ॥ १२.३६४.६ ॥
લોકમાં જોડાતાં અને છોડાતાં સાત્ત્વિક (કર્મો) જોઈને, અને પ્રજાઓ ઉપર ધર્મધ્વજની માળા વેરાતી જોઈને...
12.364.7
न मे मनो रज्यति भोगरागै ।
र्दृष्ट्वा गतिं प्रार्थयतः परत्र।
तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण ।
धर्मेण धर्मे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम् ॥ १२.३६४.७ ॥
ભોગરાગોથી મારું મન રંગાતું નથી. પરલોકની ગતિ જોઈને જે તેની ઇચ્છા કરે છે, હે અતિથિ, તેથી બુદ્ધિ અને બળનો આશ્રય લઈને મને ધર્મથી ધર્મમાં નિયોજિત કરો.
12.364.8
सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिभाषिणः ।
प्रोवाच वचनं श्लक्षणं प्राज्ञो मधुरया गिरा ॥ १२.३६४.८ ॥
ધર્મની વાત કરનારના એ વચન સાંભળીને તે અતિથિ, પ્રાજ્ઞ હોવાથી, મધુર વાણીથી કોમળ વચન બોલ્યો.
12.364.9
अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथः ।
न च संनिश्चयं चामि बहुद्वारे त्रिविष्टये ॥ १२.३६४.९ ॥
હું પણ અહીં મોહમાં પડું છું; મારી ઇચ્છા પણ એ જ છે. અનેક દ્વારવાળા સ્વર્ગમાં મને નિશ્ચય મળતો નથી.
12.364.10
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः ।
वानप्रस्थाश्रयाः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः ॥ १२.३६४.१० ॥
કેટલાક મોક્ષની પ્રશંસા કરે છે, કેટલાક યજ્ઞફળની, હે દ્વિજો. કેટલાક વાનપ્રસ્થ આશ્રમનો આશ્રય લે છે, કેટલાક ગૃહસ્થજીવનનો.
12.364.11
राजधर्माश्रयाः केचित्केचिदात्मफलाश्रयाः ।
गुरुधर्माश्रयाः केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयाः ॥ १२.३६४.११ ॥
કેટલાક રાજધર્મનો આશ્રય લે છે, કેટલાક આત્મફળનો. કેટલાક ગુરુધર્મનો આશ્રય લે છે, કેટલાક વાણીસંયમનો.
12.364.12
मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताः ।
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथाऽपरे ॥ १२.३६४.१२ ॥
કેટલાક માતાપિતાની સેવા કરીને સ્વર્ગે ગયા છે. બીજા અહિંસાથી સ્વર્ગે ગયા, અને એ જ રીતે બીજા સત્યથી.
12.364.13
आहवेऽभिमुखः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः ।
केचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः ॥ १२.३६४.१३ ॥
કેટલાક યુદ્ધમાં સામે ઊભા રહી મૃત્યુ પામી સ્વર્ગે ગયા; કેટલાક ઉંછવ્રતથી સિદ્ધ થઈ સ્વર્ગમાર્ગને આશ્રિત થયા.
12.364.14
केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः ।
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १२.३६४.१४ ॥
કેટલાક વેદાધ્યયનમાં લાગેલા, વેદવ્રતમાં તત્પર, શુભ, બુદ્ધિમાન, સંતુષ્ટ મનવાળા અને જિતેન્દ્રિય થઈ સ્વર્ગે ગયા.
12.364.15
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैः ।
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३६४.१५ ॥
બીજાઓ આર્જવમાં યુક્ત રહી કુટિલ લોકો દ્વારા માર્યા ગયા; ઋજુ અને શુદ્ધાત્મા સ્વર્ગની પીઠ પર પ્રતિષ્ઠિત થયા.
12.364.16
एवं बहुविधैर्लोकैर्धर्मद्वारैरनावृतैः ।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना ॥ १२.३६४.१६ ॥
આ રીતે બહુવિધ લોકો અને ખુલ્લા ધર્મદ્વારોથી મારી બુદ્ધિ પણ વાયુથી હલાવાયેલી મેઘરેખાની જેમ ચંચળ થઈ ગઈ.