महाभारत · अध्याय 12.364
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.364.1
समुत्पन्ने विधानेऽस्मिन्वाङ्भाधुर्येण तेऽनघ ।
मित्रत्वमभिसंपन्नः किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.३६४.१ ॥
हे निष्पाप, या विधानाचा उदय झाला असता तुझ्या गोड वाणीमुळे मी तुझा मित्र झालो आहे. आता मी काही सांगेन, ते ऐक.
12.364.2
गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र श्रुत्वा धर्मगतं त्वहम् ।
धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज ॥ १२.३६४.२ ॥
हे विप्रश्रेष्ठा, गृहस्थधर्म धर्मसंबंधी ऐकून मी परम धर्म करावा. हे द्विजा, कोणता मार्ग असेल?
12.364.3
अहमात्मानमास्थाय एक एवात्मनि स्थितम् ।
द्रष्टुमिच्छन्न पश्यामि बद्धः साधारणैर्गुणैः ॥ १२.३६४.३ ॥
मी आत्म्याचा आश्रय घेऊन, आत्म्यात स्थित असलेले एकटाच पाहू इच्छितो; पण सामान्य गुणांनी बद्ध असल्यामुळे ते पाहत नाही.
12.364.4
यावदेतदतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम् ।
तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम् ॥ १२.३६४.४ ॥
पुत्रफलावर अवलंबून असलेले माझे हे वय संपण्यापूर्वीच मी परलोकासाठी पाथेय (मार्गसंबळ) घेऊ इच्छितो.
12.364.5
अस्मिन्हि लोकसंभारे परं पारमभीप्सतः ।
उत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः ॥ १२.३६४.५ ॥
या लोकभारात परम तीर इच्छिणाऱ्या माझ्या मनात हा विचार उत्पन्न झाला आहे; धर्ममय नौका कोठून मिळेल?
12.364.6
संयुज्यमानानि निशाम्य लोके ।
निर्यात्यमानानि च सात्विकानि।
दृष्ट्वा तु धर्मध्वजकेतुमालां ।
प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम् ॥ १२.३६४.६ ॥
जगात जोडली जाणारी आणि सोडली जाणारी सात्त्विक (कर्मे) पाहून, आणि प्रजांच्या वर धर्मध्वजांची माळ विखुरलेली पाहून...
12.364.7
न मे मनो रज्यति भोगरागै ।
र्दृष्ट्वा गतिं प्रार्थयतः परत्र।
तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण ।
धर्मेण धर्मे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम् ॥ १२.३६४.७ ॥
भोगरागांनी माझे मन रंगत नाही. परलोकाची गती पाहून जो तिची इच्छा करतो, हे अतिथी, म्हणून बुद्धी आणि बलाचा आश्रय घेऊन मला धर्माने धर्मात योजा.
12.364.8
सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिभाषिणः ।
प्रोवाच वचनं श्लक्षणं प्राज्ञो मधुरया गिरा ॥ १२.३६४.८ ॥
धर्माविषयी बोलणाऱ्या त्याचे वचन ऐकून तो अतिथी, प्राज्ञ असल्याने, मधुर वाणीने मृदू शब्द बोलला.
12.364.9
अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथः ।
न च संनिश्चयं चामि बहुद्वारे त्रिविष्टये ॥ १२.३६४.९ ॥
मीही येथे मोहात पडतो; माझीही इच्छा हीच आहे. अनेक दारे असलेल्या स्वर्गात मला निश्चय मिळत नाही.
12.364.10
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः ।
वानप्रस्थाश्रयाः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः ॥ १२.३६४.१० ॥
कोणी मोक्षाची प्रशंसा करतात, कोणी यज्ञफळाची, हे द्विजांनो. कोणी वानप्रस्थाश्रमाचा आश्रय घेतात, कोणी गृहस्थ जीवनाचा.
12.364.11
राजधर्माश्रयाः केचित्केचिदात्मफलाश्रयाः ।
गुरुधर्माश्रयाः केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयाः ॥ १२.३६४.११ ॥
कोणी राजधर्माचा आश्रय घेतात, कोणी आत्मफळाचा. कोणी गुरुधर्माचा आश्रय घेतात, कोणी वाणीच्या संयमाचा.
12.364.12
मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताः ।
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथाऽपरे ॥ १२.३६४.१२ ॥
कोणी मातापित्यांची सेवा करत स्वर्गाला गेले. इतर अहिंसेने स्वर्गाला गेले, आणि तसेच इतर सत्याने.
12.364.13
आहवेऽभिमुखः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः ।
केचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः ॥ १२.३६४.१३ ॥
काही युद्धात समोर राहून मारले जाऊन स्वर्गाला गेले; काही उञ्छव्रताने सिद्ध होऊन स्वर्गमार्गाला लागले.
12.364.14
केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः ।
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १२.३६४.१४ ॥
काही वेदाध्ययनात रत, वेदव्रतात तत्पर, शुभ, बुद्धिमान, संतुष्ट मनाचे आणि जितेंद्रिय होऊन स्वर्गाला गेले.
12.364.15
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैः ।
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३६४.१५ ॥
इतर काही आर्जवात युक्त राहून वक्र लोकांकडून मारले गेले; ऋजू आणि शुद्धात्मे स्वर्गाच्या पृष्ठभागावर प्रतिष्ठित झाले.
12.364.16
एवं बहुविधैर्लोकैर्धर्मद्वारैरनावृतैः ।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना ॥ १२.३६४.१६ ॥
अशाप्रकारे अनेक प्रकारच्या लोकांमुळे आणि खुल्या धर्मद्वारांमुळे माझी बुद्धीही वाऱ्याने हलवलेल्या मेघरेषेसारखी चंचल झाली.