મહાભારત · અધ્યાય 12.365
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.365.1
उपदेशं तु ते विप्र करिष्येऽहं यथाक्रमम् ।
गुरुणा मे यथाख्यातमर्थतत्त्वं तु मे शृणु ॥ १२.३६५.१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, હું તમને ક્રમાનુસાર ઉપદેશ આપીશ. મારા ગુરુએ કહ્યા પ્રમાણે અર્થતત્ત્વ મારી પાસેથી સાંભળો.
12.365.2
यत्र पूर्वाभिसर्गे वै धर्मचक्रं प्रवर्तितम् ।
नैमिषे गोमतीतीरे तत्र नागह्रदो महान् ॥ १२.३६५.२ ॥
આદિ સર્ગમાં જ્યાં ધર્મચક્ર પ્રવર્તિત થયું હતું, નૈમિષમાં ગોમતીના કાંઠે ત્યાં જ એ મહાન નાગહ્રદ છે.
12.365.3
समग्रैस्रिदशैस्तत्र इष्टमासीद्द्विजर्षभ ।
यत्रेन्द्रातिक्रमं चक्रे माधाता राजसत्तमः ॥ १२.३६५.३ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ત્યાં બધા દેવોએ યજ્ઞ કર્યો હતો; અને ત્યાં જ રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ માંધાતાએ ઇન્દ્રનું ઉલ્લંઘન કર્યું.
12.365.4
कृताधिवासो धर्मात्मा तत्र चक्षुःश्रवा महान् ।
पद्मनाभो महानागः पद्म इत्येव विश्रुतः ॥ १२.३६५.४ ॥
ત્યાં ધર્માત્મા મહાન ચક્ષુઃશ્રવાએ નિવાસ કર્યો હતો; પદ્મનાભ નામનો મહાનાગ 'પદ્મ' નામે પ્રસિદ્ધ છે.
12.365.5
स वाचा कर्मणा चैव मनसा च द्विजर्षभः ।
प्रसादयति भूतानि त्रिविधे वर्त्मनि स्थितः ॥ १२.३६५.५ ॥
તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ વાણી, કર્મ અને મન — ત્રણ માર્ગોમાં સ્થિત રહીને પ્રાણીઓને પ્રસન્ન કરે છે.
12.365.6
साम्ना भेदेन दानेन दणडेनेति चतुर्विधम् ।
पिपमस्थं समस्थं च चक्षुर्ध्यानेन रक्षति ॥ १२.३६५.६ ॥
સામ, ભેદ, દાન અને દંડ — આ ચાર પ્રકાર છે. ભૂમિ પર અને સમતળ પર રહેલાઓને તે ધ્યાનથી આંખની જેમ રક્ષે છે.
12.365.7
तमतिक्रम्य विधिना प्रष्टुमर्हसि काङ्क्षित्तम् ।
स ते परमकं धर्मं न मिथ्या दर्शयिष्यरति ॥ १२.३६५.७ ॥
તેમની પાસે વિધિપૂર્વક જઈને તમને જોઈતો પ્રશ્ન પૂછવો. તે તમને પરમ ધર્મ સાચી રીતે બતાવશે.
12.365.8
स हि सर्वातिथिर्नाणो बुद्धिशास्त्रविशारदः ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिकामिकैः ॥ १२.३६५.८ ॥
તે સૌના અતિથિ, મુનિ, બુદ્ધિ અને શાસ્ત્રમાં નિપુણ છે. અનુપમ અને ઇચ્છનીય સર્વ ગુણોથી યુક્ત છે.
12.365.9
प्रकृत्या नित्यसलिलो नित्यमध्ययने रतः ।
तपोदमाभ्यां संयुक्तो वृत्तेनानवरेण च ॥ १२.३६५.९ ॥
સ્વભાવે તે સદા શુદ્ધ, સદા અધ્યયનમાં રત છે. તપ અને દમથી, અને અનુપમ આચરણથી યુક્ત છે.
12.365.10
यज्वा दानपतिः क्षान्तो वृत्ते च परमे स्थितः ।
सत्यवागनसूयुश्च शीलवान्नियतेन्द्रियः ॥ १२.३६५.१० ॥
તે યજ્ઞ કરનાર, દાનના સ્વામી, ક્ષમાશીલ છે, પરમ આચરણમાં સ્થિત છે. સત્યવાદી, અસૂયારહિત, શીલવાન, ઇન્દ્રિયનિગ્રહી છે.
12.365.11
शेषान्नभोक्ता वचनानुकूलो ।
हितार्जवोत्कृष्टकृताकृतज्ञः।
अवैरकृद्भूतहिते नियुक्तो ।
गङ्गाह्रदाम्भोभिजनोपपन्नः ॥ १२.३६५.११ ॥
બચેલું અન્ન ખાનારો, વચનને અનુકૂળ; હિત અને સરળતામાં ઉત્કૃષ્ટ, કૃતજ્ઞ, કરેલું-ન કરેલું જાણનારો; વૈર ન કરનારો, પ્રાણીઓના હિતમાં નિયુક્ત; ગંગાના કુંડના જળથી ઉત્પન્ન કુળનો.