ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.365
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.365.1
उपदेशं तु ते विप्र करिष्येऽहं यथाक्रमम् ।
गुरुणा मे यथाख्यातमर्थतत्त्वं तु मे शृणु ॥ १२.३६५.१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
12.365.2
यत्र पूर्वाभिसर्गे वै धर्मचक्रं प्रवर्तितम् ।
नैमिषे गोमतीतीरे तत्र नागह्रदो महान् ॥ १२.३६५.२ ॥
ਆਦਿ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਚੱਕਰ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਗਹ੍ਰਦ ਹੈ।
12.365.3
समग्रैस्रिदशैस्तत्र इष्टमासीद्द्विजर्षभ ।
यत्रेन्द्रातिक्रमं चक्रे माधाता राजसत्तमः ॥ १२.३६५.३ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕੀਤਾ।
12.365.4
कृताधिवासो धर्मात्मा तत्र चक्षुःश्रवा महान् ।
पद्मनाभो महानागः पद्म इत्येव विश्रुतः ॥ १२.३६५.४ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰਵਾ ਨੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਦ੍ਮਨਾਭ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨਾਗ ਪਦ੍ਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
12.365.5
स वाचा कर्मणा चैव मनसा च द्विजर्षभः ।
प्रसादयति भूतानि त्रिविधे वर्त्मनि स्थितः ॥ १२.३६५.५ ॥
ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣੀ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਮਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.365.6
साम्ना भेदेन दानेन दणडेनेति चतुर्विधम् ।
पिपमस्थं समस्थं च चक्षुर्ध्यानेन रक्षति ॥ १२.३६५.६ ॥
ਸਾਮ, ਭੇਦ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਦੰਡ — ਇਹ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.365.7
तमतिक्रम्य विधिना प्रष्टुमर्हसि काङ्क्षित्तम् ।
स ते परमकं धर्मं न मिथ्या दर्शयिष्यरति ॥ १२.३६५.७ ॥
ਉਸ ਕੋਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਪੁੱਛ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦਿਖਾਏਗਾ।
12.365.8
स हि सर्वातिथिर्नाणो बुद्धिशास्त्रविशारदः ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिकामिकैः ॥ १२.३६५.८ ॥
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ, ਮੁਨੀ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
12.365.9
प्रकृत्या नित्यसलिलो नित्यमध्ययने रतः ।
तपोदमाभ्यां संयुक्तो वृत्तेनानवरेण च ॥ १२.३६५.९ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਤਪ ਅਤੇ ਦਮ ਨਾਲ, ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.365.10
यज्वा दानपतिः क्षान्तो वृत्ते च परमे स्थितः ।
सत्यवागनसूयुश्च शीलवान्नियतेन्द्रियः ॥ १२.३६५.१० ॥
ਉਹ ਯਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਪਰਮ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
12.365.11
शेषान्नभोक्ता वचनानुकूलो ।
हितार्जवोत्कृष्टकृताकृतज्ञः।
अवैरकृद्भूतहिते नियुक्तो ।
गङ्गाह्रदाम्भोभिजनोपपन्नः ॥ १२.३६५.११ ॥
ਬਚਿਆ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਬਚਨ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲ; ਹਿਤ ਤੇ ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ, ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਵੈਰ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕੁਲ ਦਾ।