ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.369
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.369.1
अथ काले बहुतिथे पूर्णे प्राप्तो भुजङ्गमः ।
दत्ताभ्यनुज्ञः स्वं वेश्म कृतकर्मा विवस्वता ॥ १२.३६९.१ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਇਆ।
12.369.2
तं भार्याऽप्युपचक्राम पादशौचादिभिर्गुणैः ।
उपपन्नां च तां साध्वीं पन्नगः पर्यपृच्छत ॥ १२.३६९.२ ॥
ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵੀ ਪੈਰ ਧੋਣ ਆਦਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਨੂੰ ਸਰਪ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
12.369.3
अथ त्वमसि कल्याणि देवतातिथिपूजने ।
पूर्वमुक्तेन विधिना युक्ता कर्मसु वर्तसे ॥ १२.३६९.३ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ।
12.369.4
न खल्वस्यकृतार्थेन स्त्रीबुद्ध्या मार्दवीकृता ।
मद्वियोगेन सुश्रोणि विमुक्ता धर्मसेतुना ॥ १२.३६९.४ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਧਰਮ-ਸੇਤੂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
12.369.5
शिष्याणां गुरुशुश्रूषा विप्राणां वेदधारणम् ।
भृत्यानां स्वामिवचनं राज्ञो लोकानुपालनम् ॥ १२.३६९.५ ॥
ਚੇਲਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਵੇਦ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਮਾਲਕ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ।
12.369.6
सर्वभूतपरित्राणं क्षत्रधर्म इहोच्यते ।
वैश्यानां यज्ञसंवृत्तिरातिथेयसमन्विता ॥ १२.३६९.६ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਇੱਥੇ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ।
12.369.7
विप्रक्षत्रियवैश्यानां शुश्रूषा शूद्रकर्म तत् ।
गृहस्थधर्मो नागेन्द्र सर्वभूतहितैषिता ॥ १२.३६९.७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਗੇਂਦਰ, ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਧਰਮ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ।
12.369.8
नियताहारता नित्यं व्रतचर्या यथाक्रमम् ।
धर्मो हि धर्मसंबन्धादिन्द्रियाणां विशेषतः ॥ १२.३६९.८ ॥
ਨਿਯਮਤ ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਵਰਤ-ਆਚਰਣ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
12.369.9
अहं कस्य कुतो वाऽपि कः को मे ह भवेदिति ।
प्रयोजनमतिर्नित्यमेवं मोक्षाश्रमे वसेत् ॥ १२.३६९.९ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ — ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਕਸ਼ਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.369.10
पतिव्रतात्वं भार्यायाः परमो धर्म उच्यते ।
तवोपदेशान्नागेन्द्र तच्च तत्त्वेन वेद्मि वै ॥ १२.३६९.१० ॥
ਪਤੀਬਰਤਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਗੇਂਦਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।
12.369.11
साऽहं धर्मं विजानन्ती धर्ननित्ये त्वयि स्थिते ।
सत्पथं कथमृत्सृज्य यास्यामि विपथं पथः ॥ १२.३६९.११ ॥
ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਨਮਾਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਕੁਮਾਰਗ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?
12.369.12
देवतानां महाभाग धर्मचर्या न हीयते ।
अतिथीनां च सत्कारे नित्ययुक्ताऽस्म्यतन्द्रिता ॥ १२.३६९.१२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਧਰਮ ਆਚਰਣ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ; ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ ਹਾਂ।
12.369.13
सप्ताष्टदिवसास्त्वद्य विप्रस्येहागतस्य वै ।
तच्च कार्यं न मे ख्याति दर्शनं तव काङ्क्षति ॥ १२.३६९.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.369.14
गोमत्यास्त्वेष पुलिने त्वद्दर्शनसमुत्सुकः ।
आसीनो वर्तयन्ब्रह्म ब्राह्मणः संशितव्रतः ॥ १२.३६९.१४ ॥
ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਦੇ, ਦ੍ਰਿੜ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।
12.369.15
अहं त्वनेन नागेन्द्र सत्यपूर्वं समाहिता ।
प्रस्थाप्यो मत्सकाशं स संप्राप्तो भुजगोत्तमः ॥ १२.३६९.१५ ॥
ਹੇ ਨਾਗਰਾਜ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਇਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਣਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਤਮ ਨਾਗ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
12.369.16
एतच्छ्रुत्वा महाप्राज्ञ तत्र गन्तुं त्वमर्हसि ।
दातुमर्हसि वा तस्य दर्शनं दर्शनश्रवः ॥ १२.३६९.१६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।