ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.370
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.370.1
अथ ब्राह्मणरूपेण कं तं समनुपश्यसि ।
मानुषं केवलं विप्रं देवं वाऽथ शुचिस्मिते ॥ १२.३७०.१ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ?
12.370.2
को हि मां मानुषः शक्तो द्रष्टुकामो यशस्विनि ।
संदर्शनरुचिर्वाक्यमाज्ञापूर्वं वदिष्यति ॥ १२.३७०.२ ॥
ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ?
12.370.3
सुरासुरगणानां च देवर्षीनां च भामिनि ।
ननु नागा महावीर्याः सौरभेयास्तरस्विनः ॥ १२.३७०.३ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਸੁਰਾਂ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਨਾਗ ਮਹਾਂ-ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਨ।
12.370.4
वन्दनीयाश्च वरदा वयमप्यनुयायिनः ।
मनुष्याणां विशेषेण नावेक्ष्या इति मे मतिः ॥ १२.३७०.४ ॥
ਅਸੀਂ ਵੀ ਵੰਦਨਾ ਯੋਗ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹਾਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
12.370.5
आर्जवेन विजानामि नासौ देवोऽनिलाशन ।
एकं तस्मिन्विजानामि भक्तिमानतिरोपण ॥ १२.३७०.५ ॥
ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਅਨਿਲਾਸ਼ਨ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਭਗਤੀਵਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਅਤਿਰੋਸ਼ਣ।
12.370.6
स हि कार्यान्तराकाङ्क्षी जलेप्सुः स्तोकको यथा ।
वर्षं वर्षप्रियः पक्षी दर्शनं तव काङ्क्षते ॥ १२.३७०.६ ॥
ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਲੋਚਦੇ ਨਿੱਕੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ; ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.370.7
हित्वा त्वद्दर्शनं किंचिद्विघ्नं न प्रतिपालयेत् ।
तुल्योप्यभिजने जातो न कश्चित्पर्युपासते ॥ १२.३७०.७ ॥
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਘਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਸਮਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਵੀ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.370.8
तद्रोषं सहजं त्यक्त्वा त्वमेनं द्रष्टुमर्हसि ।
आशाच्छेदेन तस्याद्य नात्मानं दरधुमर्हसि ॥ १२.३७०.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਹਿਜ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਸਦੀ ਆਸ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕ।
12.370.9
आशया ह्यभिपन्नानामकृत्वाऽश्रुप्रमार्जनम् ।
राजा वा राजपुत्रो वा भ्रूणहत्यैव युज्यते ॥ १२.३७०.९ ॥
ਆਸ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝੇ ਬਿਨਾਂ, ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
12.370.10
मौने ज्ञानफलावाप्तिर्दानेन च यशो महत् ।
वाग्मित्वं सत्यवाक्येन परत्र च महीयते ॥ १२.३७०.१० ॥
ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਯਸ਼; ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਵਾਕਪਟੁਤਾ; ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.370.11
भूप्रदानेन च गतिं लभत्याश्रमसंमिताम् ।
न्याय्यस्यार्धस्य संप्राप्तिं कृत्वा फलमुपाश्रुते ॥ १२.३७०.११ ॥
ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਕੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.370.12
अभिप्रेतामसंश्लिष्टां कृत्वा चात्महितां क्रियाम् ।
न याति निरयं कश्चिदिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.३७०.१२ ॥
ਜੋ ਇੱਛਤ, ਬੇਮਿਲਾਵਟੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.370.13
अभिमानैर्न मानो मे जातिदोषेण वै महान् ।
रोषः संकल्पजः साध्वि दग्धो वागग्निना त्वया ॥ १२.३७०.१३ ॥
ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਾਣ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ; ਜਾਤੀ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ।
12.370.14
न च रोषादहं साध्वि पश्येयमधिकं तमः ।
तस्य वक्तव्यतां याति विशेषेण भुजङ्गमाः ॥ १२.३७०.१४ ॥
ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੋਰ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾਂਗਾ; ਹੇ ਸੱਪੋ, ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.370.15
रोषस्य हि वशं गत्वा दशग्नीवः प्रतापवान् ।
तथा शक्रप्रतिस्पर्धी हतो रामेण संयुगे ॥ १२.३७०.१५ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
12.370.16
अन्तःपुरगतं वत्सं श्रुत्वा रामेण निर्हृतम् ।
धर्मणारोषसंविग्नाः कार्तवीर्यसुता हताः ॥ १२.३७०.१६ ॥
ਅੰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਵੱਛੇ (ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
12.370.17
जामदग्न्येन रामेण सहस्रनयनोपमः ।
संयुगे निहतो रोषात्कार्तवीर्यो महाबलः ॥ १२.३७०.१७ ॥
ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ (ਇੰਦਰ) ਵਰਗਾ ਮਹਾਬਲੀ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
12.370.18
तदेष तपसां शत्रुः श्रेयसां विनिपातकः ।
निगृहीतो मया रोषः श्रुत्वैवं वचनं तव ॥ १२.३७०.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਹੈ।
12.370.19
आत्मानं च विशेषेण प्रशंसाम्यनपायिनि ।
यस्य मे त्वं विशालाक्षि भार्या गुणसमन्विता ॥ १२.३७०.१९ ॥
ਹੇ ਅਨਪਾਯਿਨੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.370.20
एष तत्रैव गच्छामि यत्र तिष्ठत्यसौ द्विजः ।
सर्वथा चोक्तवान्वाक्यं स कृतार्थः प्रयास्यति ॥ १२.३७०.२० ॥
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਸਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ।