महाभारत · अध्याय 12.373

12.373.1

नैष देवोऽनिलसखो नासुरो न च यन्नगः ।
उञ्छवृत्तिव्रते सिद्धो मुनिरेष दिवं गतः ॥ १२.३७३.१ ॥

हा देव नाही, वायूचा मित्र नाही, असुर नाही किंवा नागही नाही. उञ्छवृत्तीच्या व्रतात सिद्ध झालेला हा मुनी स्वर्गाला गेला.

एष मूलफलाहारः शीर्णपर्णाशनस्तथा ।
अब्भक्षो वायुभक्षश्च आसीद्विप्रः समाहितः ॥ १२.३७३.२ ॥

हा ब्राह्मण मूळे आणि फळे खाणारा, वाळलेली पाने खाणारा, पाणी व वायू यांवर जगणारा आणि एकाग्र मनाचा होता.

भवश्चानेन विप्रेण संहिताभिरभिष्टुतः ।
स्वर्गद्वारे कृतोद्योगो येनासौ त्रिविदं गतः ॥ १२.३७३.३ ॥

या ब्राह्मणाने संहितांतील मंत्रांनी भवाची स्तुती केली; स्वर्गद्वारी प्रयत्न केला; त्यामुळे तो त्रिविद्या प्राप्त झाला.

असंगतिरनाकाङ्क्षी नित्यमुञ्छशिलाशनः ।
सर्वभूतहिते युक्त एष विप्रो भुजंगमाः ॥ १२.३७३.४ ॥

आसक्ती नसलेला, इच्छा न करणारा, सदैव उञ्छशिला खाऊन जगणारा, सर्वभूतांच्या हितात रत असलेला हा ब्राह्मण आहे, हे सर्पांनो.

न हि देवा न गन्धर्वा नासुरा न च पन्नगाः ।
प्रभवन्तीह भूतानां प्राप्तानामुत्तमां गतिम् ॥ १२.३७३.५ ॥

देव, गंधर्व, असुर आणि नागही उत्तम गती प्राप्त झालेल्या प्राण्यांवर येथे प्रभाव टाकू शकत नाहीत.

एतदेवंविधं दृष्टमाश्चर्यं तत्र मे द्विज ।
संसिद्धो मानुषः कामं योसौ सिद्धगतिं गतः।
सूर्येण सहितो ब्रह्मन्पृथिवीं परिवर्तते ॥ १२.३७३.६ ॥

हे द्विजा, तेथे मी असे आश्चर्य पाहिले: हा मानव पूर्णपणे सिद्ध होऊन सिद्धगतीला पोहोचला; हे ब्रह्मन्, तो सूर्यासह पृथ्वीभोवती फिरतो.