ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.41

12.41.1

ततो युधिष्ठिरो राजा ज्ञातीनां ये हता युधि ।
श्राद्धानि कारयामास तेषां पृथगुदारधीः ॥ १२.४१.१ ॥

ਫਿਰ ਉਦਾਰ-ਬੁੱਧੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੋਤੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਵਾਏ।

धृतराष्ट्रो ददौ राजा पुत्राणामौर्ध्वदेहिकम् ।
सर्वकामगुणोपेतमन्नं गाश्च धनानि च।
रत्नानि च विचित्राणि महार्हाणि महायशाः ॥ १२.४१.२ ॥

ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਔਰਧਵਦੈਹਿਕ ਕਰਮ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੰਨ, ਗਊਆਂ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ।

युधिष्ठिरस्तु द्रोणस्य कर्णस्य च महात्मनः ।
धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां हेडिम्बस्य च रक्षसः ॥ १२.४१.३ ॥

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕਰਨ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਊਮਨ ਅਤੇ ਅਭਿਮਨਿਯੂ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈਡਿੰਬ ਲਈ ਵੀ (ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਵਾਏ)।

विराटप्रभृतीनां च सुहृदामुपकारिणाम् ।
द्रुपदद्रौपदेयानां द्रौपद्या सहितो ददौ ॥ १२.४१.४ ॥

ਵਿਰਾਟ ਆਦਿ ਉਪਕਾਰੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੇਤ ਉਸਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ब्राह्मणानां सहस्राणि पृथगेकैकमुद्दिशन् ।
धनै रत्नैश्च गोभिश्च वस्त्रैश्च समतर्पयत् ॥ १२.४१.५ ॥

ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਰਤਨ, ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।

ये चान्ये पृथिवीपाला येषां नास्ति सुहृज्जनः ।
उद्दिश्योद्दिश्य तेषां च चक्रे राजौर्ध्वदेहिकम् ॥ १२.४१.६ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਨੇਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਔਰਧਵਦੈਹਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

सभाः प्रपाश्च विविधास्तटाकानि च पाण्डवः ।
सुहृदां कारयामास सर्वेषामौर्ध्वदेहिकम् ॥ १२.४१.७ ॥

ਪਾਂਡਵ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਨੇ ਮ੍ਰਿਤ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭਾਵਾਂ, ਪਿਆਊ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਲਾਅ ਬਣਵਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਔਰਧਵਦੈਹਿਕ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਕਰਵਾਏ।

स तेषामनृणो भूत्वा गत्वा लोकेष्ववाच्यताम् ।
कृतकृत्योऽभवद्राजा प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.४१.८ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

धृतराष्ट्रं यथापूर्वं गान्धारीं विदुरं तथा ।
सर्वांश्च कौरवान्मान्यान्भृत्यांश्च समपूजयत् ॥ १२.४१.९ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।

याश्च तत्र स्त्रियः काश्चिद्धतवीरा हतात्मजाः ।
सर्वास्ताः कौरवो राजा संपूज्यापालायद्धृणी ॥ १२.४१.१० ॥

ਉੱਥੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀਰ ਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਕੌਰਵ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ।

दीनान्धकृपणानां च गृहाच्छादनभोजनैः ।
आनृशंस्यपरो राजा चकारानुग्रहं प्रभुः ॥ १२.४१.११ ॥

ਦੀਨਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਘਰ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਦਇਆਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।

स विजित्य महीं कृत्स्नामानृण्यं प्राप्य वैरिषु ।
निःसपत्नः सुखी राजा विजहार युधिष्ठिरः ॥ १२.४१.१२ ॥

ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।