ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.45.1
किमिदं परमाश्चर्यं ध्यायस्यमितविक्रम ।
कच्चिल्लोकत्रयस्यास्य स्वस्ति लोकपरायण ॥ १२.४५.१ ॥
ହେ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ, ଆପଣ ଏହି ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଣ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି? ଏହି ତ୍ରିଲୋକର କଲ୍ୟାଣ ହେବ କି, ହେ ଲୋକପରାୟଣ?
12.45.2
इन्द्रियाणि मनश्चैव बुद्धौ संवेशितानि ते ।
चतुर्थं ध्यानमार्गं त्वमालम्ब्य पुरुषर्षभ।
अपक्रान्तो यतो जीवस्तेन मे विस्मितं मनः ॥ १२.४५.२ ॥
ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଚତୁର୍ଥ ଧ୍ୟାନମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି। ଯାହାଠାରୁ ଜୀବ ଚାଲିଯାଇଛି, ତେଣୁ ମୋ ମନ ବିସ୍ମିତ।
12.45.3
निगृहीतो हि वायुस्ते पञ्चकर्मा शरीरगः ।
इन्द्रियाणि च सर्वाणि मनसि स्थापितानि ते ॥ १२.४५.३ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ପଞ୍ଚକର୍ମା ବାୟୁ ନିଶ୍ଚୟ ନିରୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମନରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
12.45.4
वाक्च सत्वं च गोविन्द बुद्धौ संवेशितानि ते ।
सर्वे चैव गुणा देवाः क्षेत्रज्ञे ते निवेशिताः ॥ १२.४५.४ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଦେବତା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞରେ (ଆତ୍ମାରେ) ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
12.45.5
नेङ्गन्ति तव रोमाणि स्थिरा बुद्धिस्तथा मनः ।
काष्ठकुड्यशिलाभूतो निरीहश्चासि माधव ॥ १२.४५.५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ରୋମ ଚଞ୍ଚଳ ହେଉନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନ ସ୍ଥିର। ହେ ମାଧବ, ଆପଣ କାଠ, କାନ୍ଥ କିମ୍ବା ପଥର ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଛନ୍ତି।
12.45.6
यथा दीपो निवातस्थो निरिङ्गो ज्वलतेऽच्युत ।
तथाऽसि भगवन्देन निश्चलो योगनिश्चयात् ॥ १२.४५.६ ॥
ପବନ ନ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦୀପ ଯେମିତି ନ ହଲି ଜଳେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେମିତି ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଯୋଗନିଶ୍ଚୟରେ ନିଶ୍ଚଳ।
12.45.7
यदि श्रोतुमिहार्हामि न रहस्यं च ते यदि ।
छिन्धि मे संशयं देव प्रपन्नायाभियाचते ॥ १२.४५.७ ॥
ମୁଁ ଏଠାରେ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ଯଦି ତୁମର ରହସ୍ୟ ନ ହୁଏ, ତେବେ ହେ ଦେବ, ଶରଣାଗତ ଓ ଯାଚନାକାରୀ ମୋର ସଂଶୟ ଛେଦନ କର।
12.45.8
त्वं हि कर्ता विकर्ता च त्वं क्षरश्चाक्षरश्च ह ।
अनादिनिधनो ह्याद्यस्त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥ १२.४५.८ ॥
ତୁମେ ହିଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ; ତୁମେ ହିଁ କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର। ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଆଦିପୁରୁଷ ତୁମେ ଏକା, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
12.45.9
त्वं प्रपन्नाय भक्ताय शिरसा प्रणताय च ।
ध्यानस्यास्य यथातत्त्वं ब्रूहि धर्मभृतां वर ॥ १२.४५.९ ॥
ଶରଣାଗତ, ଭକ୍ତ ଓ ମସ୍ତକ ନତ କରିଥିବା ମୋତେ, ହେ ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଧ୍ୟାନର ଯଥାର୍ଥ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହ।
12.45.10
ततः स्वगोचरे न्यस्य मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
स्मितपूर्वमुवाचेदं भगवान्वासवानुजः ॥ १२.४५.१० ॥
ତା'ପରେ ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ବିଷୟରେ ସ୍ଥିର କରି, ହସି ହସି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ଭଗବାନ ଏହା କହିଲେ।
12.45.11
शरतल्पगतो भीष्मः शाम्यन्निव हुताशनः ।
मां ध्याति पुरुषव्याघ्रस्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.११ ॥
ବାଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ ହେଉଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଭୀଷ୍ମ, ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ମୋତେ ହିଁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋ ମନ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଲା।
12.45.12
यस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
न सहेद्देवराजोऽपि तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१२ ॥
ଯାହାର ଧନୁର ଜ୍ୟା ଶବ୍ଦ ବଜ୍ରର ଗର୍ଜନ ପରି ଥିଲା, ଯାହା ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହ୍ୟ ନ ହୁଏ, ମୁଁ ମନ ଦ୍ୱାରା ତାହାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।
12.45.13
येनाभिजित्य तरसा समस्तं राजमण्डलम् ।
ऊढास्तिस्रः पुरा कन्यास्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१३ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ବଳରେ ସମସ୍ତ ରାଜମଣ୍ଡଳକୁ ଜିଣି ଯିଏ ତିନି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲା, ମୁଁ ମନରେ ତା ନିକଟକୁ ଯାଇଛି।
12.45.14
त्रयोविंशतिरात्रं यो योधयामास भार्गवम् ।
न च रामेण निस्तीर्णस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१४ ॥
ତେଇଶ ରାତ୍ରି ଭାର୍ଗବ (ପରଶୁରାମ) ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ଏବଂ ରାମଙ୍କଠାରୁ ପରାଜିତ ନ ହୋଇଥିବା ତା ନିକଟକୁ ମୁଁ ମନରେ ଯାଇଛି।
12.45.15
यं गङ्गा गर्भविधिना धारयामास भारतम् ।
वसिष्ठशिष्यं तं तात गतोऽस्मि मनसा नृप ॥ १२.४५.१५ ॥
ଗଙ୍ଗା ଗର୍ଭବିଧିରେ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭରତଙ୍କ ନିକଟକୁ — ହେ ତାତ, ହେ ନୃପ — ମୁଁ ମନରେ ଯାଇଛି।
12.45.16
दिव्यास्त्राणि महातेजा यो धारयति बुद्धिमान् ।
साङ्गांश्च चतुरो वेदांस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१६ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଚାରି ବେଦ ଧାରଣ କରେ — ତା ନିକଟକୁ ମୁଁ ମନରେ ଯାଇଛି।
12.45.17
रामस्य दयितं शिष्यं जामदग्न्यस्य पाण्डव ।
आधारं सर्व्रविद्यानां तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१७ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର (ପରଶୁରାମ) ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ, ସର୍ବ ବିଦ୍ୟାର ଆଧାର — ତା ନିକଟକୁ ମୁଁ ମନରେ ଯାଇଛି।
12.45.18
एकीकृत्येन्द्रियग्रामं मनः संयम्य मेधया ।
शरणं मामुपागच्छत्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.१८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାମକୁ ଏକତ୍ର କରି, ବୁଦ୍ଧିରେ ମନକୁ ସଂଯମିତ କରି ଯିଏ ମୋର ଶରଣ ନିଏ — ତେବେ ମୋର ମନ ତା ପ୍ରତି ଯାଏ।
12.45.19
स हि भूतं भविष्यच्च भवच्च भरतर्षभ ।
वेत्ति धर्मविदां श्रेष्ठस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜାଣନ୍ତି। ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ମୁଁ ମନରେ ଯାଇଛି।
12.45.20
तस्मिन्हि पुरुषव्याघ्रे शान्ते भीष्मे महात्मनि ।
भविष्यति मही पार्थ नष्टचन्द्रेव शर्वरी ॥ १२.४५.२० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଏ ପୃଥିବୀ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତ୍ରି ପରି ହେବ।
12.45.21
तद्युधिष्ठिर गाङ्गेयं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
अभिगम्योपसंगृह्य पृच्छ यत्ते मनोगतम् ॥ १२.४५.२१ ॥
ତେଣୁ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଗାଙ୍ଗେୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଧରି, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା ପଚାର।
12.45.22
चातुर्विद्यं चातुर्होत्रं चातुराश्रम्यमेव च ।
राजधर्मांश्चि निखिलान्पृच्छैनं पृथिवीपते ॥ १२.४५.२२ ॥
ଚାରି ବିଦ୍ୟା, ଚାରି ହୋତ୍ର କର୍ମ, ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜଧର୍ମ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପଚାର।
12.45.23
तस्मिन्नस्तमिते भीष्मे कौरवाणां धुंरधरे ।
ज्ञानान्यल्पीभविष्यन्ति तस्मात्त्वां चोदयाम्यहम् ॥ १२.४५.२३ ॥
କୌରବଙ୍କ ଧୁରନ୍ଧର ଭୀଷ୍ମ ଅସ୍ତ ହେଲେ ଜ୍ଞାନ ଅଳ୍ପ ହୋଇଯିବ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି।
12.45.24
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथ्यं वचनमुत्तमम् ।
साश्रुकण्ठः स धर्मज्ञो जनार्दनमुवाच ह ॥ १२.४५.२४ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କର ସେହି ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ବଚନ ଶୁଣି, ଲୁହରେ ଗଳା ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.45.25
यद्भवानाह भीष्मस्य प्रभावं प्रति माधव ।
तथा तन्नात्र संदेहो विद्यते मम माधव ॥ १२.४५.२५ ॥
ହେ ମାଧବ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ, ତାହା ସେମିତି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ମାଧବ।
12.45.26
महाभाग्यं च भीष्मस्य प्रभावश्च महाद्युते ।
श्रुतं मया कथयतां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ १२.४५.२६ ॥
ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମହାଭାଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
12.45.27
भवांश्च कर्ता लोकानां यद्ब्रवीत्यरिसूदन ।
तथा तद्रनभिध्येयं वाक्यं यादवनन्दन ॥ १२.४५.२७ ॥
ହେ ଅରିସୂଦନ, ଆପଣ ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତା; ଆପଣ ଯାହା କହନ୍ତି ତାହା ସେମିତି। ହେ ଯାଦବନନ୍ଦନ, ସେହି ବାକ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ।
12.45.28
यदि त्वनुग्रहवती बुद्धिस्ते मयि माधव ।
त्वामग्रतः पुरस्कृत्य भीष्मं यास्यामहे वयम् ॥ १२.४५.२८ ॥
ହେ ମାଧବ, ମୋ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଆମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।
12.45.29
आवृत्ते भगवत्यर्के स हि लोकान्गमिष्यति ।
त्वद्दर्शनं महाबाहो तस्मादर्हति कौरवः ॥ १२.४५.२९ ॥
ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଫେରିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯିବେ; ତେଣୁ, ହେ ମହାବାହୁ, ସେହି କୌରବ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଯୋଗ୍ୟ।
12.45.30
तव ह्याद्यस्य देवस्य क्षरस्यैवाक्षरस्य च ।
दर्शनं त्वस्य लाभः स्यात्त्वं हि ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.४५.३० ॥
ଆପଣ ହିଁ ଆଦିଦେବ; କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର ମଧ୍ୟ ଆପଣ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହିଁ ତାଙ୍କ ଲାଭ ହେବ, କାରଣ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମମୟ ନିଧି।
12.45.31
श्रुत्वैवं धर्मराजस्य वचनं मधुसूदनः ।
पार्श्वस्थं सात्यकिं प्राह रथो मे युज्यतामिति ॥ १२.४५.३१ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ରଥ ଯୋଡ଼ାଯାଉ।"
12.45.32
सात्यकिस्त्वाशु निष्क्रम्य केशवस्य समीपतः ।
दारुकं प्राह कृष्णस्य युज्यतां रथ इत्युत ॥ १२.४५.३२ ॥
ସାତ୍ୟକି ଶୀଘ୍ର କେଶବଙ୍କ ପାଖରୁ ବାହାରି ଦାରୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥ ଯୋଡ଼ାଯାଉ।"
12.45.33
स सात्यकेराशु वचो निशम्य ।
रथोत्तमं काञ्चनभूषिताङ्गम्।
मसारगल्वर्कमयैर्विभङ्गै ।
र्विभूषितं हेमनिबद्धचक्रम् ॥ १२.४५.३३ ॥
ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ଅଙ୍ଗ, ମସାରଗଳ୍ବ-ଅର୍କମୟ ଅଂଶରେ ବିଭୂଷିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ବାନ୍ଧା ଚକ୍ରଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
12.45.34
दिवाकरांशुप्रभमाशुगामिनं ।
विचित्रनानामणिभूषितान्तरम्।
नवोदितं सूर्यमिव प्रतापिनं ।
विचित्रतार्क्ष्यध्वजिनं पताकिनम् ॥ १२.४५.३४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ, ଭିତରଭାଗ ନାନା ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରତାପୀ, ବିଚିତ୍ର ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାଯୁକ୍ତ ରଥ।
12.45.35
सुग्रीवशैब्यप्रप्नुखैर्वराश्वै ।
र्मनोजवैः काञ्चनभूषिताङ्गैः।
संयुक्तमावेदयदच्युताय ।
कृताञ्जलिर्दारुको राजसिंह ॥ १२.४५.३५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୈବ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ଉତ୍ତମ, ମନୋବେଗୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ରଥ କରଯୋଡ଼ି ଦାରୁକ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, ହେ ରାଜସିଂହ।