మహాభారతం · అధ్యాయం 12.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.45.1
किमिदं परमाश्चर्यं ध्यायस्यमितविक्रम ।
कच्चिल्लोकत्रयस्यास्य स्वस्ति लोकपरायण ॥ १२.४५.१ ॥
అపరిమిత పరాక్రమశాలీ, మీరు ఈ పరమాశ్చర్యమైన దేనిని ధ్యానిస్తున్నారు? ఈ మూడు లోకాలకు క్షేమమేనా, ఓ లోకాల ఆధారమా?
12.45.2
इन्द्रियाणि मनश्चैव बुद्धौ संवेशितानि ते ।
चतुर्थं ध्यानमार्गं त्वमालम्ब्य पुरुषर्षभ।
अपक्रान्तो यतो जीवस्तेन मे विस्मितं मनः ॥ १२.४५.२ ॥
మీరు ఇంద్రియాలను, మనస్సును బుద్ధిలో నిలిపారు. పురుషశ్రేష్ఠా, నాలుగవ ధ్యానమార్గాన్ని మీరు ఆశ్రయించారు. జీవుడు ఎక్కడ నుండి వెళ్లిపోయాడో, అందువల్ల నా మనస్సు విస్మయం చెందింది.
12.45.3
निगृहीतो हि वायुस्ते पञ्चकर्मा शरीरगः ।
इन्द्रियाणि च सर्वाणि मनसि स्थापितानि ते ॥ १२.४५.३ ॥
మీ శరీరంలో ఉన్న ఐదు కార్యాలు కలిగిన వాయువు నిశ్చయంగా నిగ్రహించబడింది. మీ ఇంద్రియాలన్నీ మనస్సులో స్థిరపరచబడ్డాయి.
12.45.4
वाक्च सत्वं च गोविन्द बुद्धौ संवेशितानि ते ।
सर्वे चैव गुणा देवाः क्षेत्रज्ञे ते निवेशिताः ॥ १२.४५.४ ॥
ఓ గోవిందా, మీ వాక్కు, సత్త్వం బుద్ధిలో స్థిరపరచబడ్డాయి. మీ గుణాలన్నీ, దేవతలూ క్షేత్రజ్ఞునిలో (ఆత్మలో) నిలిపబడ్డాయి.
12.45.5
नेङ्गन्ति तव रोमाणि स्थिरा बुद्धिस्तथा मनः ।
काष्ठकुड्यशिलाभूतो निरीहश्चासि माधव ॥ १२.४५.५ ॥
మీ రోమాలు కదలవు, మీ బుద్ధి, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఓ మాధవా, మీరు కర్ర, గోడ, రాయిలా నిశ్చలంగా ఉన్నారు.
12.45.6
यथा दीपो निवातस्थो निरिङ्गो ज्वलतेऽच्युत ।
तथाऽसि भगवन्देन निश्चलो योगनिश्चयात् ॥ १२.४५.६ ॥
గాలిలేని చోట ఉంచిన దీపం కదలకుండా వెలుగుతుంది; అలాగే, ఓ అచ్యుతా, ఓ భగవంతుడా, మీరు యోగనిశ్చయంతో దైవత్వంతో నిశ్చలంగా ఉన్నారు.
12.45.7
यदि श्रोतुमिहार्हामि न रहस्यं च ते यदि ।
छिन्धि मे संशयं देव प्रपन्नायाभियाचते ॥ १२.४५.७ ॥
నేను వినదగినవాడనైతే, అది నీ రహస్యం కాకపోతే, దేవా, శరణు పొంది యాచిస్తున్న నా సందేహాన్ని ఛేదించుము.
12.45.8
त्वं हि कर्ता विकर्ता च त्वं क्षरश्चाक्षरश्च ह ।
अनादिनिधनो ह्याद्यस्त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥ १२.४५.८ ॥
నీవే సృష్టికర్తవు, సంహర్తవు; నీవే క్షరుడవు, అక్షరుడవు. ఆది అంతము లేనివాడవు, ఆదిపురుషుడవు, ఏకుడవు, పురుషోత్తమా.
12.45.9
त्वं प्रपन्नाय भक्ताय शिरसा प्रणताय च ।
ध्यानस्यास्य यथातत्त्वं ब्रूहि धर्मभृतां वर ॥ १२.४५.९ ॥
శరణు పొందిన, భక్తుడైన, శిరసా నమస్కరించిన నాకు, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ ధ్యానం యొక్క యథార్థ తత్త్వాన్ని చెప్పుము.
12.45.10
ततः स्वगोचरे न्यस्य मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
स्मितपूर्वमुवाचेदं भगवान्वासवानुजः ॥ १२.४५.१० ॥
అప్పుడు మనస్సును, బుద్ధిని, ఇంద్రియాలను తమ విషయాలలో నిలిపి, చిరునవ్వుతో ఇంద్రుని తమ్ముడైన భగవానుడు ఇలా పలికాడు.
12.45.11
शरतल्पगतो भीष्मः शाम्यन्निव हुताशनः ।
मां ध्याति पुरुषव्याघ्रस्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.११ ॥
బాణ శయ్యపై పడుకున్న, చల్లారుతున్న అగ్నివలె ఉన్న పురుషవ్యాఘ్రుడు భీష్ముడు నన్నే ధ్యానిస్తున్నాడు; అందువల్ల నా మనస్సు అతని వైపు వెళ్ళింది.
12.45.12
यस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
न सहेद्देवराजोऽपि तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१२ ॥
ధనుస్సు తాడు ధ్వని పిడుగు గర్జనలా ఉండేది; దేవరాజైన ఇంద్రుడు కూడా దానిని సహించలేడు; అతని వైపు నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.13
येनाभिजित्य तरसा समस्तं राजमण्डलम् ।
ऊढास्तिस्रः पुरा कन्यास्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१३ ॥
పూర్వం బలంతో రాజమండలాన్నంతటినీ జయించి మూడు కన్యలను తీసుకువెళ్ళినవాని వద్దకు నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.14
त्रयोविंशतिरात्रं यो योधयामास भार्गवम् ।
न च रामेण निस्तीर्णस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१४ ॥
ఇరవై మూడు రాత్రులు భార్గవునితో (పరశురాముడితో) యుద్ధం చేసి, రాముని చేత ఓడించబడని వానివద్దకు నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.15
यं गङ्गा गर्भविधिना धारयामास भारतम् ।
वसिष्ठशिष्यं तं तात गतोऽस्मि मनसा नृप ॥ १२.४५.१५ ॥
గంగ గర్భవిధిగా ధరించిన, వసిష్ఠుని శిష్యుడైన భారతుని వద్దకు, ఓ తాతా, ఓ రాజా, నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.16
दिव्यास्त्राणि महातेजा यो धारयति बुद्धिमान् ।
साङ्गांश्च चतुरो वेदांस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१६ ॥
మహాతేజస్వి, బుద్ధిమంతుడు అయి దివ్యాస్త్రాలను, అంగాలతో సహా నాలుగు వేదాలను ధరించువానివద్దకు నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.17
रामस्य दयितं शिष्यं जामदग्न्यस्य पाण्डव ।
आधारं सर्व्रविद्यानां तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१७ ॥
ఓ పాండవా, జమదగ్ని కుమారుడు (పరశురాముడు) ప్రియ శిష్యుడు, సర్వవిద్యలకు ఆధారమైనవాని వద్దకు నేను మనసుతో వెళ్ళాను.
12.45.18
एकीकृत्येन्द्रियग्रामं मनः संयम्य मेधया ।
शरणं मामुपागच्छत्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.१८ ॥
ఇంద్రియ సమూహాన్ని ఏకీకృతం చేసి, బుద్ధితో మనసును నియమించి నన్ను శరణు పొందినవానివద్దకు — అప్పుడు నా మనసు అతనిపైకి వెళ్ళుతుంది.
12.45.19
स हि भूतं भविष्यच्च भवच्च भरतर्षभ ।
वेत्ति धर्मविदां श्रेष्ठस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१९ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతడు భూత, భవిష్యత్, వర్తమానాలను తెలుసుకుంటాడు. ధర్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడైన అతని వద్దకు నేను మనసారా వెళ్ళాను.
12.45.20
तस्मिन्हि पुरुषव्याघ्रे शान्ते भीष्मे महात्मनि ।
भविष्यति मही पार्थ नष्टचन्द्रेव शर्वरी ॥ १२.४५.२० ॥
పార్థా, ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, మహాత్ముడు భీష్ముడు శాంతించినప్పుడు, ఈ భూమి చంద్రుడు నశించిన రాత్రిలా అవుతుంది.
12.45.21
तद्युधिष्ठिर गाङ्गेयं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
अभिगम्योपसंगृह्य पृच्छ यत्ते मनोगतम् ॥ १२.४५.२१ ॥
కాబట్టి యుధిష్ఠిరా, భయంకర పరాక్రమశాలి గాంగేయుడైన భీష్ముని వద్దకు వెళ్లి, ఆయనను పట్టుకొని, నీ మనసులో ఉన్నది అడుగు.
12.45.22
चातुर्विद्यं चातुर्होत्रं चातुराश्रम्यमेव च ।
राजधर्मांश्चि निखिलान्पृच्छैनं पृथिवीपते ॥ १२.४५.२२ ॥
నాలుగు విద్యలు, నాలుగు హోత్ర కర్మలు, నాలుగు ఆశ్రమ ధర్మాలు, రాజధర్మాలన్నిటినీ, పృథ్వీపతీ, ఇతనినే అడుగు.
12.45.23
तस्मिन्नस्तमिते भीष्मे कौरवाणां धुंरधरे ।
ज्ञानान्यल्पीभविष्यन्ति तस्मात्त्वां चोदयाम्यहम् ॥ १२.४५.२३ ॥
కౌరవుల ధురంధరుడైన భీష్ముడు అస్తమించగా జ్ఞానాలు తగ్గిపోతాయి. అందుచేత నేను నిన్ను ప్రేరేపిస్తున్నాను.
12.45.24
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथ्यं वचनमुत्तमम् ।
साश्रुकण्ठः स धर्मज्ञो जनार्दनमुवाच ह ॥ १२.४५.२४ ॥
వాసుదేవుని ఆ సత్యమైన, ఉత్తమమైన మాటలు విని, కన్నీటితో గొంతు మూగబోయిన ధర్మజ్ఞుడు జనార్దనునితో ఇలా అన్నాడు.
12.45.25
यद्भवानाह भीष्मस्य प्रभावं प्रति माधव ।
तथा तन्नात्र संदेहो विद्यते मम माधव ॥ १२.४५.२५ ॥
ఓ మాధవా, భీష్ముని ప్రభావం గురించి మీరు చెప్పినది అలాగే ఉంది; దీనిలో నాకు సందేహం లేదు, ఓ మాధవా.
12.45.26
महाभाग्यं च भीष्मस्य प्रभावश्च महाद्युते ।
श्रुतं मया कथयतां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ १२.४५.२६ ॥
ఓ మహాతేజస్వీ, భీష్ముని మహాభాగ్యం, ఆయన ప్రభావం గురించి వాటిని చెప్పే మహాత్ములైన బ్రాహ్మణుల నుండి నేను విన్నాను.
12.45.27
भवांश्च कर्ता लोकानां यद्ब्रवीत्यरिसूदन ।
तथा तद्रनभिध्येयं वाक्यं यादवनन्दन ॥ १२.४५.२७ ॥
అరిసూదనా, మీరే లోకాలను సృష్టించువారు; మీరు చెప్పినది అలాగే ఉంది. యాదవనందనా, ఆ మాట యుద్ధంలో కూడా ధ్యానించదగినది.
12.45.28
यदि त्वनुग्रहवती बुद्धिस्ते मयि माधव ।
त्वामग्रतः पुरस्कृत्य भीष्मं यास्यामहे वयम् ॥ १२.४५.२८ ॥
మాధవా, నా పట్ల మీ బుద్ధి అనుగ్రహయుక్తమైతే, మిమ్మల్ని ముందు ఉంచుకుని మనం భీష్ముని వద్దకు వెళ్దాం.
12.45.29
आवृत्ते भगवत्यर्के स हि लोकान्गमिष्यति ।
त्वद्दर्शनं महाबाहो तस्मादर्हति कौरवः ॥ १२.४५.२९ ॥
భగవంతుడైన సూర్యుడు తిరిగివచ్చినప్పుడు ఆయన నిశ్చయంగా లోకాలకు వెళ్తారు; కాబట్టి, ఓ మహాబాహూ, ఆ కౌరవుడు మీ దర్శనానికి అర్హుడు.
12.45.30
तव ह्याद्यस्य देवस्य क्षरस्यैवाक्षरस्य च ।
दर्शनं त्वस्य लाभः स्यात्त्वं हि ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.४५.३० ॥
మీరే ఆది దేవుడు; క్షరమూ అక్షరమూ మీరే. మీ దర్శనమే ఆయనకు లాభం; ఎందుకంటే మీరు బ్రహ్మమయమైన నిధి.
12.45.31
श्रुत्वैवं धर्मराजस्य वचनं मधुसूदनः ।
पार्श्वस्थं सात्यकिं प्राह रथो मे युज्यतामिति ॥ १२.४५.३१ ॥
ధర్మరాజు మాటలు విని మధుసూదనుడు పక్కన నిలిచిన సాత్యకితో, "నా రథాన్ని కట్టించు" అని అన్నాడు.
12.45.32
सात्यकिस्त्वाशु निष्क्रम्य केशवस्य समीपतः ।
दारुकं प्राह कृष्णस्य युज्यतां रथ इत्युत ॥ १२.४५.३२ ॥
సాత్యకి వెంటనే కేశవుని దగ్గర నుంచి బయలుదేరి దారుకునితో, "కృష్ణుని రథం కట్టించు" అని అన్నాడు.
12.45.33
स सात्यकेराशु वचो निशम्य ।
रथोत्तमं काञ्चनभूषिताङ्गम्।
मसारगल्वर्कमयैर्विभङ्गै ।
र्विभूषितं हेमनिबद्धचक्रम् ॥ १२.४५.३३ ॥
సాత్యకి మాటలు విని అతడు బంగారంతో అలంకరించిన శరీరం కలిగి, మసారగల్వ-అర్కమయ భాగాలతో అలంకరించబడి, బంగారు బంధనాలతో కట్టిన చక్రాలున్న ఉత్తమ రథాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
12.45.34
दिवाकरांशुप्रभमाशुगामिनं ।
विचित्रनानामणिभूषितान्तरम्।
नवोदितं सूर्यमिव प्रतापिनं ।
विचित्रतार्क्ष्यध्वजिनं पताकिनम् ॥ १२.४५.३४ ॥
సూర్యకిరణాల కాంతి కలిగి, వేగంగా సాగేది, లోపలి భాగాలు వివిధ మణులతో అలంకరించబడినది, ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రతాపవంతమైనది, విచిత్ర గరుడ ధ్వజం, పతాకలు కలిగినది.
12.45.35
सुग्रीवशैब्यप्रप्नुखैर्वराश्वै ।
र्मनोजवैः काञ्चनभूषिताङ्गैः।
संयुक्तमावेदयदच्युताय ।
कृताञ्जलिर्दारुको राजसिंह ॥ १२.४५.३५ ॥
సుగ్రీవ, శైబ్య మొదలైన శ్రేష్ఠమైన, మనోవేగం కలిగిన, బంగారంతో అలంకరించిన శరీరాలున్న గుర్రాలతో కట్టబడినదని, దారుకుడు చేతులు జోడించి అచ్యుతునికి తెలియజేశాడు, ఓ రాజసింహా.