มหาภารตะ · อัธยายะ 12.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.45.1
किमिदं परमाश्चर्यं ध्यायस्यमितविक्रम ।
कच्चिल्लोकत्रयस्यास्य स्वस्ति लोकपरायण ॥ १२.४५.१ ॥
ท่านผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้ ท่านกำลังครุ่นคิดถึงอัศจรรย์ยิ่งใหญ่อะไรอยู่ ขอให้โลกทั้งสามนี้มีความสวัสดี โอ้ที่พึ่งของโลกทั้งหลาย
12.45.2
इन्द्रियाणि मनश्चैव बुद्धौ संवेशितानि ते ।
चतुर्थं ध्यानमार्गं त्वमालम्ब्य पुरुषर्षभ।
अपक्रान्तो यतो जीवस्तेन मे विस्मितं मनः ॥ १२.४५.२ ॥
ท่านได้ตั้งอินทรีย์และใจไว้ในปัญญาแล้ว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ เมื่อท่านยึดถือวิถีแห่งฌานที่สี่ ข้าพเจ้าก็ประหลาดใจ เพราะชีวาตมันได้จากท่านไปแล้ว
12.45.3
निगृहीतो हि वायुस्ते पञ्चकर्मा शरीरगः ।
इन्द्रियाणि च सर्वाणि मनसि स्थापितानि ते ॥ १२.४५.३ ॥
ลมปราณที่สถิตในร่างกายของท่านและทำหน้าที่ห้าประการ ได้ถูกควบคุมไว้แล้วอย่างแน่นอน และอินทรีย์ทั้งหมดของท่านก็ถูกตั้งไว้ในใจแล้ว
12.45.4
वाक्च सत्वं च गोविन्द बुद्धौ संवेशितानि ते ।
सर्वे चैव गुणा देवाः क्षेत्रज्ञे ते निवेशिताः ॥ १२.४५.४ ॥
โอ้โควินทะ วาจาและสารัตถะของท่านได้ถูกตั้งไว้ในปัญญาแล้ว คุณสมบัติทั้งหมดและเหล่าเทพก็ถูกตั้งไว้ในผู้รู้แห่งเขต คืออาตมัน
12.45.5
नेङ्गन्ति तव रोमाणि स्थिरा बुद्धिस्तथा मनः ।
काष्ठकुड्यशिलाभूतो निरीहश्चासि माधव ॥ १२.४५.५ ॥
ขนบนร่างกายของท่านไม่ไหวติง ปัญญาและใจของท่านก็มั่นคง โอ้มาธวะ ท่านเป็นเหมือนไม้ ฝาผนัง หรือศิลา ไม่ไหวติงและปราศจากความปรารถนา
12.45.6
यथा दीपो निवातस्थो निरिङ्गो ज्वलतेऽच्युत ।
तथाऽसि भगवन्देन निश्चलो योगनिश्चयात् ॥ १२.४५.६ ॥
เหมือนประทีปที่ตั้งอยู่ในที่ไร้ลม ลุกโชนโดยไม่กระพริบ โอ้อัจยุตะ ท่านก็มั่นคงเช่นนั้น โอ้พระผู้มีโชค ด้วยความแน่วแน่ในการตั้งมั่นของโยคะ
12.45.7
यदि श्रोतुमिहार्हामि न रहस्यं च ते यदि ।
छिन्धि मे संशयं देव प्रपन्नायाभियाचते ॥ १२.४५.७ ॥
หากข้าพเจ้าควรได้ฟังในที่นี้ และหากมิใช่ความลับของท่าน ขอพระองค์โปรดตัดความสงสัยของข้าพเจ้าเถิด โอ้เทพเจ้า ข้าพเจ้าได้มาพึ่งพระองค์และทูลขอ
12.45.8
त्वं हि कर्ता विकर्ता च त्वं क्षरश्चाक्षरश्च ह ।
अनादिनिधनो ह्याद्यस्त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥ १२.४५.८ ॥
พระองค์คือผู้สร้างและผู้ทำลาย พระองค์ทั้งเป็นสิ่งที่เสื่อมสลายและสิ่งที่ไม่เสื่อมสลาย ไม่มีต้นและไม่มีที่สิ้นสุด พระองค์เป็นปฐมเหตุ เป็นองค์เดียว โอ้บุรุโษตตมะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่บุรุษ
12.45.9
त्वं प्रपन्नाय भक्ताय शिरसा प्रणताय च ।
ध्यानस्यास्य यथातत्त्वं ब्रूहि धर्मभृतां वर ॥ १२.४५.९ ॥
ข้าพเจ้าผู้ได้มาพึ่งพระองค์ ผู้ภักดี และก้มศีรษะถวายแด่พระองค์ ขอพระองค์ตรัสบอกข้าพเจ้าถึงธรรมชาติที่แท้จริงของฌานนี้ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรม
12.45.10
ततः स्वगोचरे न्यस्य मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
स्मितपूर्वमुवाचेदं भगवान्वासवानुजः ॥ १२.४५.१० ॥
จากนั้น พระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นน้องชายของวาสวะ ทรงตั้งใจ ใจ ปัญญา และอินทรีย์ไว้ที่อารมณ์ของตนแล้ว จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้ โดยเริ่มด้วยรอยยิ้ม
12.45.11
शरतल्पगतो भीष्मः शाम्यन्निव हुताशनः ।
मां ध्याति पुरुषव्याघ्रस्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.११ ॥
ภีษมะผู้นอนอยู่บนเตียงแห่งลูกศร สงบดุจไฟที่กำลังดับ ย่อมระลึกถึงข้า ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ใจของข้าจึงไปหาท่าน
12.45.12
यस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
न सहेद्देवराजोऽपि तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१२ ॥
ผู้มีเสียงสายธนูกึกก้องดุจเสียงฟ้าผ่า ซึ่งแม้พระอินทร์ราชาแห่งเทพก็ทนมิได้ ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.13
येनाभिजित्य तरसा समस्तं राजमण्डलम् ।
ऊढास्तिस्रः पुरा कन्यास्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१३ ॥
ผู้ซึ่งในกาลก่อนได้พิชิตวงล้อมของกษัตริย์ทั้งหมดอย่างรวดเร็ว และนำธิดาสามองค์ไป ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.14
त्रयोविंशतिरात्रं यो योधयामास भार्गवम् ।
न च रामेण निस्तीर्णस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१४ ॥
ผู้ซึ่งได้ต่อสู้กับพระภารควะเป็นเวลายี่สิบสามคืน และไม่พ่ายแพ้แก่พระราม ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.15
यं गङ्गा गर्भविधिना धारयामास भारतम् ।
वसिष्ठशिष्यं तं तात गतोऽस्मि मनसा नृप ॥ १२.४५.१५ ॥
แด่ภารตะผู้ที่แม่คงคาทรงให้กำเนิดโดยพิธีแห่งครรภ์ ผู้เป็นศิษย์ของวสิษฐะ โอ้ลูกรัก โอ้กษัตริย์ ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.16
दिव्यास्त्राणि महातेजा यो धारयति बुद्धिमान् ।
साङ्गांश्च चतुरो वेदांस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१६ ॥
ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และปัญญา ผู้ทรงอาวุธทิพย์และพระเวททั้งสี่พร้อมองค์ประกอบ ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.17
रामस्य दयितं शिष्यं जामदग्न्यस्य पाण्डव ।
आधारं सर्व्रविद्यानां तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१७ ॥
โอ้ปาณฑพ ศิษย์ผู้เป็นที่รักของพระรามบุตรชมทัคนี ผู้เป็นที่รองรับความรู้ทั้งปวง ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.18
एकीकृत्येन्द्रियग्रामं मनः संयम्य मेधया ।
शरणं मामुपागच्छत्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.१८ ॥
ผู้ที่รวบรวมกลุ่มอินทรีย์และควบคุมใจด้วยปัญญา แล้วมาพึ่งข้า ใจของข้าก็ไปหาผู้นั้น
12.45.19
स हि भूतं भविष्यच्च भवच्च भरतर्षभ ।
वेत्ति धर्मविदां श्रेष्ठस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१९ ॥
เพราะท่านรู้สิ่งที่ได้มีแล้ว สิ่งที่จะมี และสิ่งที่เป็นอยู่ โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้ธรรม ข้าได้ไปหาท่านด้วยใจ
12.45.20
तस्मिन्हि पुरुषव्याघ्रे शान्ते भीष्मे महात्मनि ।
भविष्यति मही पार्थ नष्टचन्द्रेव शर्वरी ॥ १२.४५.२० ॥
เมื่อผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ คือภีษมะผู้ยิ่งใหญ่ สงบลงแล้ว โอ้บุตรแห่งปฤถา แผ่นดินจะเป็นเหมือนราตรีที่ดวงจันทร์หายไป
12.45.21
तद्युधिष्ठिर गाङ्गेयं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
अभिगम्योपसंगृह्य पृच्छ यत्ते मनोगतम् ॥ १२.४५.२१ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ จงไปหาภีษมะ บุตรแห่งคงคา ผู้มีความกล้าหาญอันน่าพรั่นพรึง จับมือท่านไว้แล้วถามสิ่งที่อยู่ในใจของท่าน
12.45.22
चातुर्विद्यं चातुर्होत्रं चातुराश्रम्यमेव च ।
राजधर्मांश्चि निखिलान्पृच्छैनं पृथिवीपते ॥ १२.४५.२२ ॥
ความรู้สี่อย่าง หน้าที่สี่ประการของผู้ทำหน้าที่โหตฤ และการดำเนินชีวิตสี่ขั้น รวมทั้งหน้าที่ทั้งปวงของกษัตริย์ ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน จงถามท่านในทุกเรื่องเหล่านี้
12.45.23
तस्मिन्नस्तमिते भीष्मे कौरवाणां धुंरधरे ।
ज्ञानान्यल्पीभविष्यन्ति तस्मात्त्वां चोदयाम्यहम् ॥ १२.४५.२३ ॥
เมื่อภีษมะ เสาหลักแห่งเการพ ดับลงแล้ว ความรู้ทั้งหลายจะเหลือน้อยลง เพราะเหตุนี้ ข้าจึงเร่งเร้าท่าน
12.45.24
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथ्यं वचनमुत्तमम् ।
साश्रुकण्ठः स धर्मज्ञो जनार्दनमुवाच ह ॥ १२.४५.२४ ॥
เมื่อยุธิษฐิระ ผู้รู้ธรรม ได้ฟังถ้อยคำอันสูงส่งและเป็นความจริงของพระวาสุเทพแล้ว ด้วยเสียงที่สั่นเครือเพราะน้ำตา ก็ตรัสกับพระชนารทนว่า
12.45.25
यद्भवानाह भीष्मस्य प्रभावं प्रति माधव ।
तथा तन्नात्र संदेहो विद्यते मम माधव ॥ १२.४५.२५ ॥
ข้าแต่มาธวะ สิ่งที่พระองค์กล่าวถึงอานุภาพของภีษมะนั้นเป็นเช่นนั้นจริง ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัยในเรื่องนี้เลย ข้าแต่มาธวะ
12.45.26
महाभाग्यं च भीष्मस्य प्रभावश्च महाद्युते ।
श्रुतं मया कथयतां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ १२.४५.२६ ॥
ข้าแต่ผู้รุ่งเรือง ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องโชคลาภอันยิ่งใหญ่และอานุภาพของภีษมะ จากพราหมณ์ผู้มีจิตใจสูงส่งที่กล่าวถึงเรื่องนี้
12.45.27
भवांश्च कर्ता लोकानां यद्ब्रवीत्यरिसूदन ।
तथा तद्रनभिध्येयं वाक्यं यादवनन्दन ॥ १२.४५.२७ ॥
ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างโลกทั้งหลาย และถ้อยคำที่พระองค์ตรัสก็เป็นเช่นนั้นจริง ข้าแต่ความยินดีของยาทพ ถ้อยคำนั้นควรค่าแก่การพินิจพิจารณา แม้ในยามศึก
12.45.28
यदि त्वनुग्रहवती बुद्धिस्ते मयि माधव ।
त्वामग्रतः पुरस्कृत्य भीष्मं यास्यामहे वयम् ॥ १२.४५.२८ ॥
ข้าแต่มาธวะ หากพระทัยของพระองค์มีความเมตตาต่อข้าพเจ้า เราทั้งหลายจะนำพระองค์ไปข้างหน้า แล้วไปหาภีษมะ
12.45.29
आवृत्ते भगवत्यर्के स हि लोकान्गमिष्यति ।
त्वद्दर्शनं महाबाहो तस्मादर्हति कौरवः ॥ १२.४५.२९ ॥
เมื่อพระอาทิตย์อันศักดิ์สิทธิ์โคจรกลับแล้ว ท่านจะไปสู่โลกทั้งหลาย ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เพราะเหตุนี้ กเราวะผู้นี้สมควรได้เห็นพระองค์
12.45.30
तव ह्याद्यस्य देवस्य क्षरस्यैवाक्षरस्य च ।
दर्शनं त्वस्य लाभः स्यात्त्वं हि ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.४५.३० ॥
แท้จริงพระองค์คือเทพผู้เป็นต้นเดิม ทั้งสิ่งที่เสื่อมสลายและสิ่งที่ไม่เสื่อมสลายก็คือพระองค์ การได้เห็นพระองค์จะเป็นลาภของท่าน เพราะพระองค์คือขุมทรัพย์ที่ประกอบด้วยพรหมัน
12.45.31
श्रुत्वैवं धर्मराजस्य वचनं मधुसूदनः ।
पार्श्वस्थं सात्यकिं प्राह रथो मे युज्यतामिति ॥ १२.४५.३१ ॥
เมื่อมธุสูทนะ ได้ฟังถ้อยคำของพระธรรมราชาเช่นนี้แล้ว ก็ตรัสกับสาตยกิ ผู้ยืนอยู่ข้างพระองค์ว่า "จงให้รถของเราเทียมม้าเถิด"
12.45.32
सात्यकिस्त्वाशु निष्क्रम्य केशवस्य समीपतः ।
दारुकं प्राह कृष्णस्य युज्यतां रथ इत्युत ॥ १२.४५.३२ ॥
สาตยกิ รีบถอยออกจากใกล้เกศวะ แล้วกล่าวกับทารุกะว่า "จงให้รถของพระกฤษณะเทียมม้าเถิด"
12.45.33
स सात्यकेराशु वचो निशम्य ।
रथोत्तमं काञ्चनभूषिताङ्गम्।
मसारगल्वर्कमयैर्विभङ्गै ।
र्विभूषितं हेमनिबद्धचक्रम् ॥ १२.४५.३३ ॥
ทารุกะ ได้ฟังถ้อยคำของสาตยกิแล้ว ก็รีบเตรียมรถชั้นเลิศ มีตัวรถประดับด้วยทองคำ ตกแต่งด้วยส่วนประกอบที่ทำจากหินมสารกัลวะและหินพระอาทิตย์ มีล้อผูกด้วยทองคำ
12.45.34
दिवाकरांशुप्रभमाशुगामिनं ।
विचित्रनानामणिभूषितान्तरम्।
नवोदितं सूर्यमिव प्रतापिनं ।
विचित्रतार्क्ष्यध्वजिनं पताकिनम् ॥ १२.४५.३४ ॥
รถที่ส่องประกายดุจแสงอาทิตย์ แล่นได้รวดเร็ว ภายในประดับด้วยอัญมณีหลากหลายสี สว่างเจิดจ้าดุจดวงอาทิตย์เพิ่งขึ้น มีธงครุฑอันวิจิตรและธงเล็กปลิวไสว
12.45.35
सुग्रीवशैब्यप्रप्नुखैर्वराश्वै ।
र्मनोजवैः काञ्चनभूषिताङ्गैः।
संयुक्तमावेदयदच्युताय ।
कृताञ्जलिर्दारुको राजसिंह ॥ १२.४५.३५ ॥
ทารุกะ ประนมมือแล้วกราบทูลอัจยุตะ ผู้เป็นดั่งราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ว่า รถได้เทียมม้าชั้นเลิศ ได้แก่ สุครีพ ไศพยะ และม้าอื่นๆ ซึ่งเร็วดุจความคิด มีลำตัวประดับด้วยทองคำ พร้อมแล้ว