ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.45.1
किमिदं परमाश्चर्यं ध्यायस्यमितविक्रम ।
कच्चिल्लोकत्रयस्यास्य स्वस्ति लोकपरायण ॥ १२.४५.१ ॥
ਹੇ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਆਪ ਇਸ ਪਰਮ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ?
12.45.2
इन्द्रियाणि मनश्चैव बुद्धौ संवेशितानि ते ।
चतुर्थं ध्यानमार्गं त्वमालम्ब्य पुरुषर्षभ।
अपक्रान्तो यतो जीवस्तेन मे विस्मितं मनः ॥ १२.४५.२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਥੇ ਧਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।
12.45.3
निगृहीतो हि वायुस्ते पञ्चकर्मा शरीरगः ।
इन्द्रियाणि च सर्वाणि मनसि स्थापितानि ते ॥ १२.४५.३ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਯੂ ਯਕੀਨਨ ਰੋਕੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
12.45.4
वाक्च सत्वं च गोविन्द बुद्धौ संवेशितानि ते ।
सर्वे चैव गुणा देवाः क्षेत्रज्ञे ते निवेशिताः ॥ १२.४५.४ ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ (ਆਤਮਾ) ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਹਨ।
12.45.5
नेङ्गन्ति तव रोमाणि स्थिरा बुद्धिस्तथा मनः ।
काष्ठकुड्यशिलाभूतो निरीहश्चासि माधव ॥ १२.४५.५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਰੋਮ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨ ਵੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਲੱਕੜ, ਕੰਧ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।
12.45.6
यथा दीपो निवातस्थो निरिङ्गो ज्वलतेऽच्युत ।
तथाऽसि भगवन्देन निश्चलो योगनिश्चयात् ॥ १२.४५.६ ॥
ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀਵਾ ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਲੇ ਬਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਅਚੁਤ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਅਚਲ ਹੋ।
12.45.7
यदि श्रोतुमिहार्हामि न रहस्यं च ते यदि ।
छिन्धि मे संशयं देव प्रपन्नायाभियाचते ॥ १२.४५.७ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਤੇਰਾ ਰਹੱਸ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਮੇਰਾ ਸੰਸ਼ਯ ਕੱਟੋ।
12.45.8
त्वं हि कर्ता विकर्ता च त्वं क्षरश्चाक्षरश्च ह ।
अनादिनिधनो ह्याद्यस्त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥ १२.४५.८ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਕ੍ਸ਼ਰ ਅਤੇ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਹੈਂ। ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ।
12.45.9
त्वं प्रपन्नाय भक्ताय शिरसा प्रणताय च ।
ध्यानस्यास्य यथातत्त्वं ब्रूहि धर्मभृतां वर ॥ १२.४५.९ ॥
ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਭਗਤ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਧਿਆਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਤੱਤ ਦੱਸੋ।
12.45.10
ततः स्वगोचरे न्यस्य मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
स्मितपूर्वमुवाचेदं भगवान्वासवानुजः ॥ १२.४५.१० ॥
ਫਿਰ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
12.45.11
शरतल्पगतो भीष्मः शाम्यन्निव हुताशनः ।
मां ध्याति पुरुषव्याघ्रस्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.११ ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਏ, ਬੁਝਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।
12.45.12
यस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
न सहेद्देवराजोऽपि तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१२ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕਦੇ, ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.13
येनाभिजित्य तरसा समस्तं राजमण्डलम् ।
ऊढास्तिस्रः पुरा कन्यास्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१३ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜਮੰਡਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਹਰੀਆਂ ਸਨ, ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.14
त्रयोविंशतिरात्रं यो योधयामास भार्गवम् ।
न च रामेण निस्तीर्णस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१४ ॥
ਤੇਈ ਰਾਤਾਂ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.15
यं गङ्गा गर्भविधिना धारयामास भारतम् ।
वसिष्ठशिष्यं तं तात गतोऽस्मि मनसा नृप ॥ १२.४५.१५ ॥
ਗੰਗਾ ਨੇ ਗਰਭਵਿਧੀ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਚੇਲੇ ਭਾਰਤ ਕੋਲ — ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ — ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.16
दिव्यास्त्राणि महातेजा यो धारयति बुद्धिमान् ।
साङ्गांश्च चतुरो वेदांस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१६ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਜੋ ਦਿੱਬ ਅਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਵੇਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.17
रामस्य दयितं शिष्यं जामदग्न्यस्य पाण्डव ।
आधारं सर्व्रविद्यानां तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१७ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਰਾਮ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਚੇਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ — ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.18
एकीकृत्येन्द्रियग्रामं मनः संयम्य मेधया ।
शरणं मामुपागच्छत्ततो मे तद्गतं मनः ॥ १२.४५.१८ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਤ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਤਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.45.19
स हि भूतं भविष्यच्च भवच्च भरतर्षभ ।
वेत्ति धर्मविदां श्रेष्ठस्तमस्मि मनसा गतः ॥ १२.४५.१९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਕੋਲ ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.45.20
तस्मिन्हि पुरुषव्याघ्रे शान्ते भीष्मे महात्मनि ।
भविष्यति मही पार्थ नष्टचन्द्रेव शर्वरी ॥ १२.४५.२० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਚੰਦਰਮਾ ਗੁਆਚੀ ਰਾਤ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
12.45.21
तद्युधिष्ठिर गाङ्गेयं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
अभिगम्योपसंगृह्य पृच्छ यत्ते मनोगतम् ॥ १२.४५.२१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਗਾਂਗੇਯ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਪੁੱਛ।
12.45.22
चातुर्विद्यं चातुर्होत्रं चातुराश्रम्यमेव च ।
राजधर्मांश्चि निखिलान्पृच्छैनं पृथिवीपते ॥ १२.४५.२२ ॥
ਚਾਰ ਵੇਦ, ਚਾਰ ਹੋਤ੍ਰ ਕਰਮ, ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਸਭ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛ।
12.45.23
तस्मिन्नस्तमिते भीष्मे कौरवाणां धुंरधरे ।
ज्ञानान्यल्पीभविष्यन्ति तस्मात्त्वां चोदयाम्यहम् ॥ १२.४५.२३ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਧੁਰੰਧਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਗਿਆਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.45.24
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथ्यं वचनमुत्तमम् ।
साश्रुकण्ठः स धर्मज्ञो जनार्दनमुवाच ह ॥ १२.४५.२४ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉਸ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੰਠ ਵਾਲੇ ਧਰਮਜ੍ਞ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.45.25
यद्भवानाह भीष्मस्य प्रभावं प्रति माधव ।
तथा तन्नात्र संदेहो विद्यते मम माधव ॥ १२.४५.२५ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਾਧਵ।
12.45.26
महाभाग्यं च भीष्मस्य प्रभावश्च महाद्युते ।
श्रुतं मया कथयतां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ १२.४५.२६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਮਹਾਭਾਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.45.27
भवांश्च कर्ता लोकानां यद्ब्रवीत्यरिसूदन ।
तथा तद्रनभिध्येयं वाक्यं यादवनन्दन ॥ १२.४५.२७ ॥
ਹੇ ਅਰਿਸੂਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਹੇ ਯਾਦਵਨੰਦਨ, ਉਹ ਵਚਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹੈ।
12.45.28
यदि त्वनुग्रहवती बुद्धिस्ते मयि माधव ।
त्वामग्रतः पुरस्कृत्य भीष्मं यास्यामहे वयम् ॥ १२.४५.२८ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿਰਪਾ ਭਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੇ।
12.45.29
आवृत्ते भगवत्यर्के स हि लोकान्गमिष्यति ।
त्वद्दर्शनं महाबाहो तस्मादर्हति कौरवः ॥ १२.४५.२९ ॥
ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਮੁੜਨ ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਉਹ ਕੌਰਵ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
12.45.30
तव ह्याद्यस्य देवस्य क्षरस्यैवाक्षरस्य च ।
दर्शनं त्वस्य लाभः स्यात्त्वं हि ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.४५.३० ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੋ; ਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਮਯ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋ।
12.45.31
श्रुत्वैवं धर्मराजस्य वचनं मधुसूदनः ।
पार्श्वस्थं सात्यकिं प्राह रथो मे युज्यतामिति ॥ १२.४५.३१ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।"
12.45.32
सात्यकिस्त्वाशु निष्क्रम्य केशवस्य समीपतः ।
दारुकं प्राह कृष्णस्य युज्यतां रथ इत्युत ॥ १२.४५.३२ ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਤੁਰੰਤ ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦਾਰੁਕ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।"
12.45.33
स सात्यकेराशु वचो निशम्य ।
रथोत्तमं काञ्चनभूषिताङ्गम्।
मसारगल्वर्कमयैर्विभङ्गै ।
र्विभूषितं हेमनिबद्धचक्रम् ॥ १२.४५.३३ ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਮਸਾਰਗਲਵ-ਅਰਕਮਯ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
12.45.34
दिवाकरांशुप्रभमाशुगामिनं ।
विचित्रनानामणिभूषितान्तरम्।
नवोदितं सूर्यमिव प्रतापिनं ।
विचित्रतार्क्ष्यध्वजिनं पताकिनम् ॥ १२.४५.३४ ॥
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰਥ।
12.45.35
सुग्रीवशैब्यप्रप्नुखैर्वराश्वै ।
र्मनोजवैः काञ्चनभूषिताङ्गैः।
संयुक्तमावेदयदच्युताय ।
कृताञ्जलिर्दारुको राजसिंह ॥ १२.४५.३५ ॥
ਸੁਗਰੀਵ, ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਆਦਿ ਉੱਤਮ, ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਥ ਦਾਰੁਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੱਚੁਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ।