Mahābhārata · Adhyāya 12.46

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

12.46.1

शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामहः ।
कथमुत्सृष्टवान्देहं कं च योगमधारयत् ॥ १२.४६.१ ॥

Tendido en el lecho de flechas, ¿cómo abandonó su cuerpo el abuelo de los Bhāratas, y qué yoga sostuvo?

12.46.2

शृणुष्वावहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्गं महात्मनः ॥ १२.४६.२ ॥

Escucha atentamente, oh rey, tras purificarte y recogerte: el abandono del cuerpo del magnánimo Bhīṣma, tigre de los Kurus.

12.46.3

प्रवृत्तमात्रे त्वयनमुत्तरेण दिवाकरे ।
शुक्लपक्षस्य चाष्टभ्यां माघमासस्य पार्थिव ॥ १२.४६.३ ॥

Cuando el sol acababa de iniciar su curso hacia el norte, en el octavo día de la quincena clara del mes de Māgha, oh rey.

12.46.4

प्राजापत्ये च नक्षत्रे मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
समावेशयदात्मानमात्मत्येव समाहितः ॥ १२.४६.४ ॥

Bajo la mansión lunar Prājāpatya, cuando el sol alcanzó el mediodía, recogido, fijó su yo en el yo mismo.

12.46.5

विकीर्णांशुरिवादित्यो भीष्मः शरशतैश्चितः ।
शुशुभे परया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमैः ॥ १२.४६.५ ॥

Cubierto de cientos de flechas, Bhīṣma brillaba como el sol de rayos dispersos, rodeado de los mejores brahmanes con suprema gloria.

12.46.6

व्यासेन देवश्रवसा नारदेन सुरर्षिणा ।
देवस्थानेन वात्स्येन तथाऽश्मकसुमन्तुना ॥ १२.४६.६ ॥

Con Vyāsa, Devaśravas, el sabio divino Nārada, Devasthāna, Vātsya, y también Aśmaka y Sumantu.

12.46.7

तथा जैमिनिना चैव पैलेन च महात्मना ।
शाण्डिल्यदेवलाभ्यां च मैत्रेयेण च धीमता ॥ १२.४६.७ ॥

Asimismo, Jaimini y Paila, el magnánimo, y Śāṇḍilya y Devala, y el sabio Maitreya (también lo expusieron).

12.46.8

असितेन वसिष्ठेन कौशिकेन महात्मना ।
हारितलोमशाभ्यां च तथाऽऽत्रेयेण धीमता ॥ १२.४६.८ ॥

Asita y Vasiṣṭha, el magnánimo Kauśika, Hārita y Lomaśa, y el sabio Ātreya (también lo expusieron).

12.46.9

बृहस्पतिश्च शुक्रश्च च्यवनश्च महामुनिः ।
सनत्कुमारः कपिलो चाल्मीकिस्तुम्बुरुः कुरुः ॥ १२.४६.९ ॥

Bṛhaspati y Śukra, el gran sabio Cyavana, Sanatkumāra, Kapila, Vālmīki, Tumburu y Kuru.

12.46.10

मौद्गल्यो भार्गवो रामस्तृणबिन्दुर्महामुनिः ।
पिप्पलादोऽथ वायुश्च सवर्तः पुलहः कचः ॥ १२.४६.१० ॥

Maudgalya, Bhārgava Rāma, el gran sabio Tṛṇabindu, Pippalāda, Vāyu, Savarta, Pulaha y Kaca.

12.46.11

काश्यपश्च पुलस्त्यश्च क्रतुर्दक्षः पराशरः ।
मरीचिरङ्गिराः काश्यो गौतमो गालवो मुनिः ॥ १२.४६.११ ॥

Kāśyapa y Pulastya, Kratu, Dakṣa, Parāśara, Marīci, Aṅgiras, Kāśya, Gautama y el sabio Gālava.

12.46.12

धौम्यो विभाण्डो माण्डव्योधौम्रः कृष्णानुभौतिकः ।
उलूकः परमो विप्रो मार्कण्डेयो महामुनिः।
भास्करिः पूरणः कृष्णः सूतः परमधार्मिकः ॥ १२.४६.१२ ॥

Dhaumya, Vibhāṇḍa, Māṇḍavya, Dhaumra, Kṛṣṇa y Ānubhautika, el supremo brahmín Ulūka, el gran sabio Mārkaṇḍeya, Bhāskari, Pūraṇa, Kṛṣṇa y Sūta, el más justo.

12.46.13

एतैश्चान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभिः ।
श्रद्धादमशमोपेतैर्वृतश्चन्द्र इव ग्रहैः ॥ १२.४६.१३ ॥

Rodeado de estos y de otras multitudes de sabios, los grandes bienaventurados y magnánimos, dotados de fe, dominio de sí y calma, estaba como la luna rodeada de los planetas.

12.46.14

भीष्मस्तु पुरुषव्याघ्रः कर्मणा मनसा गिरा ।
शरतल्पगतः कृष्णं प्रदध्यौ प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १२.४६.१४ ॥

Pero Bhīṣma, tigre entre los hombres, tendido en el lecho de flechas, puro en acción, mente y palabra, con las palmas unidas, meditó en Kṛṣṇa.

12.46.15

स्वरेण हृष्टपुष्टेन तुष्टाव मधुसूदनम् ।
योगेश्वरं पझनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम्।
अनादिनिधनं विष्णुमात्मयोनिं सनातनम् ॥ १२.४६.१५ ॥

Con voz alegre y vigorosa alabó a Madhusūdana, señor del yoga, de ombligo de loto, Viṣṇu el victorioso, señor del mundo, sin principio ni fin, Viṣṇu, nacido de sí mismo, el eterno.

12.46.16

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा वाग्विदां प्रवरः प्रभुः ।
भीष्मः परमधर्मात्मा वासुदेवमथास्तुवत् ॥ १२.४६.१६ ॥

Con las palmas unidas en reverencia, Bhīṣma, el primero entre los diestros en el habla, señor, de naturaleza supremamente justa, entonces alabó a Vāsudeva.

12.46.17

आरिराधयिषुः कृष्णं वाचं जिगदिषामि याम् ।
तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥ १२.४६.१७ ॥

Deseando complacer a Kṛṣṇa, que el Varón Supremo se complazca con la palabra que deseo pronunciar, la misma palabra condensada como la dijo Vyāsa.

12.46.18

शुचिं शुचिपदं हंसं तत्परं परमेष्ठिनम् ।
युक्त्वा सर्वात्मनाऽऽत्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥ १२.४६.१८ ॥

Al puro, cuya morada es pura, al cisne, a ese supremo, Señor Supremo — uniendo mi yo a él con todo mi ser, me refugio en aquel Señor de las criaturas.

12.46.19

अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः ।
एकोऽयं वेद भगवान्धाता नारायणो हरिः ॥ १२.४६.१९ ॥

El Brahman supremo, sin principio ni fin, no lo conocen los dioses ni los videntes. Solo este uno lo conoce: el bienaventurado Dhātṛ, Nārāyaṇa, Hari.

12.46.20

नारायणादृषिगणास्तथा सिद्धमहोरगाः ।
देवा देवर्षयश्चैव यं विदुर्दुःखभेषजम् ॥ १२.४६.२० ॥

De Nārāyaṇa surgieron las huestes de videntes, asimismo los seres perfectos y las grandes serpientes. Los dioses y los videntes divinos lo conocen, el remedio del sufrimiento.

12.46.21

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
यं न जानन्ति को ह्येष कुतो वा भगवानिति ॥ १२.४६.२१ ॥

Dioses, demonios, gandharvas, yakṣas, rākṣasas y serpientes no lo conocen. ¿Quién es él, y de dónde viene, este bienaventurado señor?

12.46.22

यमाहुर्जगतः कोशं यस्मिंश्च निहिताः प्रजाः ।
यस्मिँल्लोकाः स्फुरन्त्येते जाले शकुनयो यथा ॥ १२.४६.२२ ॥

Lo llaman el tesoro del mundo, en quien están puestas todas las criaturas, en quien estos mundos resplandecen como aves en una red.

12.46.23

यस्मिन्विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च ।
गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव ॥ १२.४६.२३ ॥

En quien todos los seres permanecen y entran, convertidos en cualidades del señor de los seres, como racimos de gemas en un hilo.

12.46.24

यं च विश्वस्य कर्तारं जगतस्तस्थुषां पतिम् ।
वदन्ति जगतोऽध्यक्षमध्यात्मपरिचिन्तकाः ॥ १२.४६.२४ ॥

Quienes meditan en el ser interior lo llaman el creador del universo, señor del mundo móvil e inmóvil, supervisor del mundo.

12.46.25

यस्मिन्नित्ये तते तन्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति ।
सदसद्ग्रथितं विश्वं विश्वाङ्गे विश्वकर्मणि ॥ १२.४६.२५ ॥

En Él, el eterno, como una guirnalda sobre un hilo firme y extendido, se sostiene el universo tejido de lo que es y lo que no es; Él, cuyo cuerpo es el universo, el hacedor de todo.

12.46.26

हरिं सहस्रशिरसं सहस्रचरणेक्षणम् ।
सहस्रबाहुमकुटं सहस्रवदनोज्ज्वलम् ॥ १२.४६.२६ ॥

Hari, de mil cabezas, de mil pies y mil ojos, de mil brazos, coronado, resplandeciente con mil rostros.

12.46.27

प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम् ।
अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम्।
गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ॥ १२.४६.२७ ॥

Lo llaman el dios Nārāyaṇa, el supremo refugio del universo: más pequeño que lo más pequeño, mayor que lo más grande, el más pesado de los pesados, y el mejor aun de los bienes.

12.46.28

चं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च ।
गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु ॥ १२.४६.२८ ॥

En los versos, las secciones, las sesiones y los Upaniṣads lo alaban, cuyas obras son verdaderas: la verdad entre las cosas verdaderas, en los himnos Sāma.

12.46.29

चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्वस्थं सात्वतां पतिम् ।
यं दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्यैः परमनामभिः ॥ १२.४६.२९ ॥

Señor de los Sātvatas, de cuatro almas, establecido en la bondad, el dios a quien adoran con nombres divinos, secretos y supremos.

12.46.30

यस्मिन्नित्यं तपस्तप्तं यदङ्गेष्वनुतिष्ठति ।
सर्वात्मा सर्ववित्सर्वः सर्वज्ञः सर्वभावनः ॥ १२.४६.३० ॥

En quien siempre se practica la austeridad, y se ejerce en sus miembros: es el alma de todo, el conocedor de todo, el todo, el omnisciente, el origen de todos los seres.

12.46.31

यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत् ।
भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणिः ॥ १२.४६.३१ ॥

El dios que la diosa Devakī dio a luz de Vasudeva, como el araṇi produce el fuego ardiente, para la protección de la tierra y del Brahman.

12.46.32

यमनन्यो व्यपेताशीरात्मानं वीतकल्मषम् ।
इष्ट्वानन्त्याय गोविन्दं पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.४६.३२ ॥

A quien, sin otra devoción, libre de deseos y de impureza, adora al infinito Govinda y ve el ātman en sí mismo.

12.46.33

अप्रतर्क्यमविज्ञेयं हरिं नारायणं विभुम् ।
अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्याग्नितेजसम्।
अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥ १२.४६.३३ ॥

Me refugio en aquel señor de las criaturas, impensable e incognoscible, Hari, Nārāyaṇa, el omnipresente, cuyas obras superan a Vāyu e Indra, cuyo esplendor supera al sol y al fuego, cuyo ser supera al intelecto y a los sentidos.

12.46.34

पुराणे पुरुषं प्रोक्तं ब्रह्मप्रोक्तं युगादिषु ।
क्षये संकर्षणं प्रोक्तं तमुपास्यमुपास्महे ॥ १२.४६.३४ ॥

En el Purāṇa se declara a aquel Puruṣa, proclamado por Brahmā al comienzo de las edades; en la disolución se le llama Saṃkarṣaṇa. A él, digno de ser adorado, adoramos.

12.46.35

यमेकं बहुधात्मानं प्रादुर्भूतमधोक्षजम् ।
नान्यभक्ताः क्रियावन्तो यजन्ते सर्वकामदम् ॥ १२.४६.३५ ॥

A aquel que, siendo uno, se manifestó de muchas formas, Adhokṣaja, otorgador de todos los deseos, lo adoran los practicantes de ritos, que no son devotos de ningún otro.

12.46.36

ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ।
अनादिमध्यपर्यन्तं न देवा नर्षयो विदुः ॥ १२.४६.३६ ॥

La verdad, el Brahman de una sola sílaba, que está más allá del ser y del no-ser, sin principio, medio ni fin: esto no lo conocen ni los dioses ni los videntes.

12.46.37

यं सुरासुरगन्धर्वाः सिद्धा ऋषिमहोरगाः ।
प्रयता नित्यमर्चन्ति परमं सुखभेषजम् ॥ १२.४६.३७ ॥

Aquel a quien dioses, demonios, gandharvas, siddhas, sabios y grandes serpientes adoran siempre con control de sí mismos, es la suprema medicina de la felicidad.

12.46.38

अनादिनिधनं देवमात्मयोनिं सनातनम् ।
अप्रेक्ष्यमनभिज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.४६.३८ ॥

Al dios sin principio ni fin, nacido de sí mismo, eterno, que no puede ser visto ni conocido, el señor Hari Nārāyaṇa.

12.46.39

हिरण्यवर्णं यं गर्भमदितिर्दैत्यनाशनम् ।
एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥ १२.४६.३९ ॥

A él, embrión de color dorado, destructor de los daityas, que siendo uno nació de doce formas de Aditi, a ese ser solar, homenaje.

12.46.40

शुक्ले देवान्पितॄन्कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः ।
यश्च राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नमः ॥ १२.४६.४० ॥

Quien sacia con néctar a los dioses en la quincena brillante y a los antepasados en la oscura, y que es rey de los dos veces nacidos, a ese ser lunar, homenaje.

12.46.41

हुताशनमुखैर्देवैर्धार्यते सकलं जगत् ।
हविः प्रथमभोक्ता यस्तस्मै होत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.४१ ॥

Por los dioses de boca de fuego se sostiene el mundo entero; a él, primer comedor de la ofrenda, al ser del oficiante, homenaje.

12.46.42

महतस्तमसः पारे पुरुषं ह्यतितेजसम् ।
यं ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः ॥ १२.४६.४२ ॥

Más allá del gran principio y de la oscuridad, el Varón de esplendor supremo, al conocerlo se trasciende la muerte; al ser que ha de ser conocido, homenaje.

12.46.43

यं बृहन्तं बृहत्युक्थे यमग्नौ यं महाध्वरे ।
यं विप्रसङ्घा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नमः ॥ १२.४६.४३ ॥

A aquel que en el gran himno Bṛhat es el vasto, en el fuego, en el gran sacrificio, a quien cantan las multitudes de sabios: reverencia a aquel cuyo ser es el Veda.

12.46.44

पादाङ्गं संधिपर्वाणं स्वरव्यञ्जनभूषितम् ।
यमाहुरक्षरं विप्रास्तस्मै वागात्मने नमः ॥ १२.४६.४४ ॥

Cuyos miembros son los pies, cuyas articulaciones son las pausas, adornado con vocales y consonantes, a quien los sabios llaman la sílaba imperecedera: reverencia a aquel cuyo ser es la palabra.

12.46.45

यज्ञाङ्गो यो वराहो वै भूत्वा गामुज्जहारह ।
लोकत्रयहितार्थाय तस्मै वीर्यात्मने नमः ॥ १२.४६.४५ ॥

Aquel cuyos miembros son los sacrificios, que se hizo jabalí y en verdad levantó la tierra por el bien de los tres mundos: reverencia a aquel cuyo ser es el poder.

12.46.46

ऋग्यजुःसामधामानं दशार्धहविराकृतिम् ।
यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः ॥ १२.४६.४६ ॥

Cuyo asiento son el Ṛg, el Yajus y el Sāma, cuya forma es la oblación de medias decenas, a quien extienden con el hilo séptuple: reverencia a aquel cuyo ser es el sacrificio.

12.46.47

चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च ।
हूयते च पुनर्द्वाभ्यां तस्मै होमात्मने नमः ॥ १२.४६.४७ ॥

En quien se vierte la ofrenda por cuatros y cuatros, por dos y por cinco, y de nuevo por dos: reverencia a aquel cuyo ser es la oblación.

12.46.48

यः सुपर्णो यजुर्नाम च्छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः ।
रथन्तरबृहत्पक्षस्तस्मै स्तोत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.४८ ॥

Quien es el ave Suparṇa, llamada Yajus, cuyo cuerpo son los metros, cuya cabeza es el trivṛt, cuyas alas son Rathantara y Bṛhat: reverencia a aquel cuyo ser es la alabanza.

12.46.49

यः सहस्रसवे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषिः ।
हिरण्यपक्षः शकुनिस्तस्मै तार्क्ष्यात्मने नमः ॥ १२.४६.४९ ॥

Homenaje a aquel que nació como vidente entre los creadores del mundo en la sesión sacrificial de los mil sacrificios, el ave de alas doradas, cuya esencia es Tārkṣya.

12.46.50

यश्चिनोति सतां सेतुमृतेनामृतयोनिना ।
धर्मार्थव्यवहाराङ्गैस्तस्मै सत्यात्मने नमः ॥ १२.४६.५० ॥

Homenaje a aquel que construye un puente para los buenos, por medio de la verdad y de la fuente inmortal, mediante los miembros del dharma, la riqueza y la conducta; homenaje a su esencia, que es la verdad.

12.46.51

यं पृथग्धर्मचरणाः पृथग्धर्मफलैषिणः ।
पृथग्धर्मैः समर्चन्ति तस्मै धर्मात्मने नमः ॥ १२.४६.५१ ॥

Homenaje a aquel a quien los que siguen deberes distintos y buscan frutos distintos de sus deberes adoran con observancias distintas; homenaje a su esencia, que es el dharma.

12.46.52

यतः सर्वे प्रसूयन्ते ह्यनङ्गात्माङ्गदेहिनः ।
उन्मादः सर्वभूतानां तस्मै कामात्मने नमः ॥ १२.४६.५२ ॥

Del cual nacen todos los seres corporales, los cuerpos con miembros surgidos del ser del incorpóreo, y de quien proviene el frenesí en todos los seres: homenaje a aquel cuya esencia es el deseo.

12.46.53

यं तं व्यक्तस्थमव्यक्तं विचिन्वन्ति महर्षयः ।
क्षेत्रे क्षेत्रज्ञमासीनं तस्मै क्षेत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.५३ ॥

Homenaje a aquel a quien los grandes videntes buscan como lo no manifiesto que reside en lo manifiesto, sentado en el campo como conocedor del campo; homenaje a su esencia, que es el campo.

12.46.54

यं दृगात्मानमात्मस्थं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
प्राहुः सप्तदशंसाङ्ख्यास्तस्मै साङ्ख्यात्मने नमः ॥ १२.४६.५४ ॥

Homenaje a aquel a quien los filósofos Sāṅkhya llaman el yo que ve, residente en el yo, rodeado por las dieciséis cualidades, y el decimoséptimo; homenaje a su esencia, que es el Sāṅkhya.

12.46.55

यं विनिद्रा जितश्वासाः संतुष्टाः संयतेन्द्रियाः ।
ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मेन नमः ॥ १२.४६.५५ ॥

A aquel a quien los yoguis insomnes, que han vencido el aliento, están satisfechos y han dominado sus sentidos, contemplan como luz mientras practican el yoga: homenaje a aquel cuyo ser es el yoga.

12.46.56

अपुण्यपुण्योपरमे यं पुनर्भवनिर्भयाः ।
शान्ताः संन्यासिनो यान्ति तस्मै मोक्षात्मने नमः ॥ १२.४६.५६ ॥

Cuando cesan el mérito y el demérito, los renunciantes serenos, libres de temor al renacer, llegan a aquel — homenaje a aquel cuyo ser es la liberación.

12.46.57

यस्याग्रिरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षितिः ।
सूर्यश्चक्षुर्दिशः श्रोत्रं तस्मै लोकात्मने नमः ॥ १२.४६.५७ ॥

Cuya boca es el fuego, cabeza el cielo, ombligo el espacio, pies la tierra, ojo el sol y oídos las direcciones: homenaje a aquel cuyo ser son los mundos.

12.46.58

युगेष्वावर्तते योंऽशैर्मासर्त्वयनहायनैः ।
सर्गप्रलययोः कर्ता तस्मै कालात्मने नमः ॥ १२.४६.५८ ॥

Quien gira a través de las edades en sus partes como meses, estaciones, solsticios y años, y es el autor de la creación y la disolución: homenaje a aquel cuyo ser es el tiempo.

12.46.59

योऽसौ युगसहस्रान्ते प्रदीप्तार्चिर्विभावसुः ।
संभक्षयति भूतानि तस्मै घोरात्मने नमः ॥ १२.४६.५९ ॥

Aquel Vibhāvasu que, al final de mil edades, con llamas ardientes, devora todos los seres: homenaje a aquel cuyo ser es terrible.

12.46.60

संभक्ष्य सर्वभूतानि कृत्वा चैकार्णवं जगत् ।
बालः स्वपिति यश्चैकस्तस्मै मायात्मने नमः ॥ १२.४६.६० ॥

Quien, tras devorar todos los seres y convertir el mundo en un único océano, duerme solo como un niño: homenaje a aquel cuyo ser es la ilusión.

12.46.61

सहस्रशिरसे तस्मै पुरुषायामितात्मने ।
चतुःसमुद्रपयसि योगनिद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.६१ ॥

Homenaje a él, de mil cabezas, el Puruṣa de alma sin medida, que yace en el sueño del yoga sobre las aguas de los cuatro océanos. Homenaje a él.

12.46.62

अजस्य नाभावध्येकं यस्मिन्विश्वं प्रतिष्ठितम् ।
पुष्करं पुष्कराक्षस्य तस्मै पझात्मने नमः ॥ १२.४६.६२ ॥

En el ombligo del No Nacido hay un solo loto en el que se asienta el universo. Homenaje al de ojos de loto, cuya naturaleza es el loto. Homenaje a él.

12.46.63

यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाङ्गसंधिषु ।
कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तस्मै तोयात्मने नमः ॥ १२.४६.६३ ॥

En cuyo cabello están las nubes, en las junturas de todos sus miembros los ríos, y en cuyo vientre están los cuatro océanos: homenaje a aquel cuya naturaleza es el agua.

12.46.64

यस्मात्सर्गाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यस्मिंश्चैव प्रलीयन्ते तस्मै हेत्वात्मने नमः ॥ १२.४६.६४ ॥

De quien surgen las creaciones y las transformaciones de creación y disolución, y en quien se reabsorben: homenaje a aquel cuya naturaleza es la causa.

12.46.65

यो निषण्णो भवेद्रात्रौ दिवा भवति विष्ठितः ।
इष्टानिष्टस्य च द्रष्टा तस्मै द्रष्ट्रात्मने नमः ॥ १२.४६.६५ ॥

Aquel que está sentado de noche y de pie de día, el vidente de lo deseado y de lo no deseado: homenaje a aquel cuya naturaleza es el vidente.

12.46.66

अकार्यः सर्वकार्येषु धर्मकार्यार्थमुद्यतः ।
वैकुण्ठस्य हि तद्रूपं तस्मै कार्यात्मने नमः ॥ १२.४६.६६ ॥

Aunque no es hacedor en ninguna acción, está dispuesto a la obra del dharma; esta es verdaderamente la forma de Vaikuṇṭha. Homenaje a aquel cuya naturaleza es la acción.

12.46.67

ब्रह्म वक्तं भुजौ क्षत्रं कृत्स्नमूरूदरं विशः ।
पादौ यस्याश्रिताः शूद्रास्तस्मैवर्णात्मने नमः ॥ १२.४६.६७ ॥

Los brahmanes son su boca, los kṣatriyas sus brazos, los vaiśyas sus muslos y vientre, y los śūdras descansan en sus pies: reverencia a aquel cuyo ser es los órdenes sociales.

12.46.68

अन्नपानेन्धनमयो रसप्राणविवर्धनः ।
यो धारयति भूतानि तस्मै प्राणात्मने नमः ॥ १२.४६.६८ ॥

Hecho de alimento, bebida y combustible, que aumenta la savia y el aliento, que sostiene a los seres: reverencia a aquel cuyo ser es el hálito vital.

12.46.69

प्राणानां धारणार्थाय योऽन्नं भुङ्क्ते चतुर्विधम् ।
अन्तर्भूतः पचत्यग्निस्तस्मै पाकात्मने नमः ॥ १२.४६.६९ ॥

Para sostener los alientos come alimento de cuatro clases, y como fuego que habita dentro lo cocina: reverencia a aquel cuyo ser es la digestión.

12.46.70

विषये वर्तमानानां यं तं वैषयिकैर्गुणैः ।
प्राहुर्विषयगोप्तारं तस्मै गोप्त्रात्मने नमः ॥ १२.४६.७० ॥

Entre quienes se ocupan de los objetos de los sentidos, a aquel a quien, por las cualidades propias de los objetos, llaman protector de los objetos: reverencia a aquel cuyo ser es el protector.

12.46.71

अप्रमेयशरीराय सर्वतो बुद्धिचक्षुषे ।
अपारपरिमाणाय तस्मै दिव्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७१ ॥

Cuyo cuerpo es inconmensurable, cuyo ojo es el intelecto por todas partes, cuya medida es infinita: reverencia a aquel cuyo ser es divino.

12.46.72

परः कालात्परो यज्ञात्परः सदसतश्च यः ।
अनादिरादिर्विश्वस्य तस्मै विश्वात्मने नमः ॥ १२.४६.७२ ॥

Superior al tiempo, superior al sacrificio, superior al ser y al no ser, que no tiene comienzo y es el principio del universo: reverencia a aquel cuyo ser es el universo.

12.46.73

वैद्युतो जाठरश्चैव पावकः शुचिरेव च ।
दहनः सर्वभक्षाणां तस्मै वह्न्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७३ ॥

Quien está en el relámpago, en el fuego digestivo, en el purificador y en lo puro, el quemador de todo lo que se consume: homenaje a aquel cuyo ser es fuego.

12.46.74

रसातलगतः श्रीमार्ननन्तो भगवान्प्रभुः ।
जगद्धारयते योऽसौ तस्मै शेषात्मने नमः ॥ १२.४६.७४ ॥

Quien reside en el mundo inferior, el glorioso Ananta, el bienaventurado señor que sostiene este mundo: homenaje a aquel cuyo ser es Śeṣa.

12.46.75

ज्वलनार्केन्दुताराणां ज्योतिषां दिव्यमूर्तिनाम् ।
यस्तेजयति तेजांसि तस्मै तेजात्मने नमः ॥ १२.४६.७५ ॥

Quien ilumina el resplandor de los astros —fuego, sol, luna y estrellas en sus formas divinas—: homenaje a aquel cuyo ser es resplandor.

12.46.76

आत्मज्ञानमिदं ज्ञानं ज्ञात्वा पञ्चस्ववस्थितम् ।
यं ज्ञानेनाधिगच्छन्ति तस्मै ज्ञानात्मने नमः ॥ १२.४६.७६ ॥

Este es el conocimiento del ser, el saber que reside en los cinco elementos; conociéndolo, alcanzan por el saber a aquel: homenaje a aquel cuyo ser es saber.

12.46.77

साङ्ख्यैर्योगैर्विनिश्चित्य साध्यैश्च परमर्षिभिः ।
यस्य तु ज्ञायते तत्वं तस्मै गुह्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७७ ॥

Aquel cuya verdad es conocida por los sāṅkhya y yoga tras haberla determinado, por los sādhyas y los grandes videntes: homenaje a aquel cuyo ser es secreto.

12.46.78

जटिने दण्डिने नित्यं लम्बोदरशरीरिणे ।
कमण्डलुनिषङ्गाय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ॥ १२.४६.७८ ॥

Al de cabellos enmarañados, portador del bastón, siempre de cuerpo de vientre colgante, que lleva el recipiente de agua y el carcaj: homenaje a aquel cuyo ser es Brahman.

12.46.79

शूलिने त्रिदशेशाय त्र्यम्बकाय महात्मने ।
भस्मदिग्धोर्ध्वलिङ्गाय तस्मा रुद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.७९ ॥

Honor al portador del tridente, señor de los dioses, de tres ojos y gran alma; honor al ser de Rudra, cuyo signo erguido está untado de ceniza.

12.46.80

चन्द्रार्धकृतशीर्षाय व्यालयज्ञोपवीतिने ।
पिनाकशूलहस्ताय तस्मै उग्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८० ॥

Honor al ser feroz, que lleva la media luna en la cabeza, que usa una serpiente como cordón sagrado y cuyas manos sostienen el arco Pināka y el tridente.

12.46.81

यो जातो वसुदेवेन देवक्यां यदुनन्दनः ।
शङ्खचक्रगदापाणिर्वासुदेवात्मने नमः ॥ १२.४६.८१ ॥

Honor al ser de Vāsudeva, quien nació de Vasudeva en Devakī, deleite de los Yadu, con concha, disco y maza en las manos.

12.46.82

शिरःकपालमालाय व्याघ्रचर्मनिवासिने ।
भस्मदिग्धशरीराय तस्मै रुद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८२ ॥

Honor al ser de Rudra, que lleva una guirnalda de cráneos, habita sobre una piel de tigre y cuyo cuerpo está untado de ceniza.

12.46.83

यो मोहयति भूतानि सर्वपाशानुबन्धनैः ।
सर्वस्य रक्षणार्थाय तस्मै मोहात्मने नमः ॥ १२.४६.८३ ॥

Honor al ser de la ilusión, que confunde a los seres con los lazos de todos los nudos, y existe para proteger a todos.

12.46.84

चैतन्यं सर्वतो नित्यं सर्वप्राणिहृदि स्थितम् ।
सर्वातीततरं सूक्ष्मं तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः ॥ १२.४६.८४ ॥

Honor al ser sutil: la conciencia presente en todas partes y siempre en el corazón de todos los seres vivos, la más trascendente de todas, y sutil.

12.46.85

पञ्चभूतात्मभूताय भूतादिनिधनाय च ।
अक्रोधद्रोहमोहाय तस्मै शान्तात्मने नमः ॥ १२.४६.८५ ॥

A aquel que es el ser de los cinco elementos, origen y fin de los seres, libre de cólera, hostilidad y ofuscación, a ese Ser apacible, homenaje.

12.46.86

यस्मिन्सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश्च यः ।
यश्च सर्वमयो देवस्तस्मै सर्वात्मने नमः ॥ १२.४६.८६ ॥

En quien está todo, de quien todo procede, quien es todo, quien está en todas partes, el dios hecho de todo, a ese Ser de todos, homenaje.

12.46.87

यः शेते क्षीरपर्यङ्के दिव्यनागविभूषिते ।
फणासहस्ररचिते तस्मै निद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८७ ॥

A aquel que yace en el lecho del océano de leche, adornado con divinas serpientes, hecho de mil capuchas, a ese Ser del sueño, homenaje.

12.46.88

विश्वे च मरुतश्चैव रुद्रादित्याश्विनावपि ।
वसवः सिद्धसाध्याश्च तस्मै देवात्मने नमः ॥ १२.४६.८८ ॥

Los Viśvedevas y los Maruts, los Rudras y Ādityas, los dos Aśvins, los Vasus, los Siddhas y Sādhyas también son sus formas; a ese Ser de los dioses, homenaje.

12.46.89

अव्यक्तं बुद्ध्यहंकारो मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
तन्मात्राणि विशेषाश्च तस्मै तत्वात्मने नमः ॥ १२.४६.८९ ॥

Lo no manifestado, el intelecto y el ego, la mente, el intelecto y los sentidos, los elementos sutiles y los particulares groseros también son suyos; a ese Ser de los principios, homenaje.

12.46.90

भूतं भव्यं भविष्यच्च भूतादिप्रभवाव्ययः ।
योऽग्रजः सर्वभूतानां तस्मै भूतात्मने नमः ॥ १२.४६.९० ॥

Lo pasado, lo presente y lo futuro; el origen imperecedero del principio de los seres; el primogénito de todos los seres; a ese Ser de los seres, homenaje.

12.46.91

यं हि सूक्ष्मं विचिन्वन्ति परं सूक्ष्मविदो जनाः ।
सूक्ष्मात्सूक्ष्मं च यद्ब्रह्म तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः ॥ १२.४६.९१ ॥

Aquel a quien los conocedores de lo sutil buscan como lo supremamente sutil; Brahman, más sutil que lo sutil: homenaje a aquel cuyo ser es sutil.

12.46.92

मत्स्यो भूत्वा विरिञ्चाय येन वेदाः समाहृताः ।
रसातलगतः शीघ्रं तस्मै मत्स्यात्मने नमः ॥ १२.४६.९२ ॥

Quien, hecho pez, recuperó los Vedas para Virinci; quien rápidamente descendió al mundo inferior: homenaje a aquel cuyo ser es el pez.

12.46.93

मन्दराद्रिर्धृतो येन प्राप्ते ह्यमृतमन्थने ।
अतिकर्कशदेहाय तस्मै कूर्मात्मने नमः ॥ १२.४६.९३ ॥

Por quien el monte Mandara fue sostenido cuando llegó el batido del néctar; a aquel de cuerpo durísimo: homenaje a aquel cuyo ser es la tortuga.

12.46.94

वाराहं रूपमास्थाय महीं सवनपर्वताम् ।
उद्धरत्येकदंष्ट्रेण तस्मै क्रोडात्मने नमः ॥ १२.४६.९४ ॥

Quien, asumiendo forma de jabalí, levanta la tierra con sus bosques y montañas con un solo colmillo: homenaje a aquel cuyo ser es el jabalí.

12.46.95

नारसिंहवपुः कृत्वा सर्वलोकभयंकरम् ।
हिरण्यकशिपुं जघ्ने तस्मै सिंहात्मने नमः ॥ १२.४६.९५ ॥

Quien, tomando un cuerpo de hombre-león terrible para todos los mundos, mató a Hiranyakaśipu: homenaje a aquel cuyo ser es el león.

12.46.96

पिङ्गेक्षणसटं यस्य रूपं दंष्ट्रानखैर्युतम् ।
दानवेन्द्रान्तकरणं तस्मै दृप्तात्मने नमः ॥ १२.४६.९६ ॥

Cuya forma tiene ojos y melena leonados y está dotada de colmillos y garras, el destructor del señor de los Dānavas: homenaje a aquel cuyo ser es feroz.

12.46.97

यं न देवा न गन्धर्वा न दैत्या न च दानवाः ।
तत्वतो हि विजानन्ति तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः
वामनं रूपमास्थाय बलिं संयम्य मायया ।
त्रैलोक्यं क्रान्तवान्यस्तु तस्मै क्रान्तात्मने नमः ॥ १२.४६.९७ ॥

Aquel a quien no conocen en verdad ni los dioses, ni los gandharvas, ni los daitya, ni los dānava: homenaje a ese ser sutil. Quien, adoptando la forma de enano, sometió a Bali por medio de la ilusión y recorrió los tres mundos: homenaje a ese ser que avanza.