ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.46.1
शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामहः ।
कथमुत्सृष्टवान्देहं कं च योगमधारयत् ॥ १२.४६.१ ॥
ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ଭରତବଂଶର ପିତାମହ କିପରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ କେଉଁ ଯୋଗ ଧାରଣ କଲେ?
12.46.2
शृणुष्वावहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्गं महात्मनः ॥ १२.४६.२ ॥
ହେ ରାଜନ, ଶୁଚି ଓ ସମାହିତ ହୋଇ ମନୋଯୋଗ ସହ ଶୁଣ — କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗ।
12.46.3
प्रवृत्तमात्रे त्वयनमुत्तरेण दिवाकरे ।
शुक्लपक्षस्य चाष्टभ्यां माघमासस्य पार्थिव ॥ १२.४६.३ ॥
ହେ ରାଜନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣରେ ସବୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା ବେଳେ, ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀରେ।
12.46.4
प्राजापत्ये च नक्षत्रे मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
समावेशयदात्मानमात्मत्येव समाहितः ॥ १२.४६.४ ॥
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଲା ବେଳେ, ସମାହିତ ହୋଇ ସେ ନିଜକୁ ନିଜରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
12.46.5
विकीर्णांशुरिवादित्यो भीष्मः शरशतैश्चितः ।
शुशुभे परया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमैः ॥ १२.४६.५ ॥
ଶହ ଶହ ଶରରେ ଆବୃତ, କିରଣ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ଭୀଷ୍ମ ପରମ ଶୋଭାରେ ଝଲସିଲେ।
12.46.6
व्यासेन देवश्रवसा नारदेन सुरर्षिणा ।
देवस्थानेन वात्स्येन तथाऽश्मकसुमन्तुना ॥ १२.४६.६ ॥
ବ୍ୟାସ, ଦେବଶ୍ରବା, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, ଦେବସ୍ଥାନ, ବାତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ଅଶ୍ମକ ଓ ସୁମନ୍ତୁ ସହିତ।
12.46.7
तथा जैमिनिना चैव पैलेन च महात्मना ।
शाण्डिल्यदेवलाभ्यां च मैत्रेयेण च धीमता ॥ १२.४६.७ ॥
ସେହିପରି ଜୈମିନି, ପୈଳ ଓ ମହାତ୍ମା, ଏବଂ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ଦେବଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୈତ୍ରେୟ (ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଥିଲେ)।
12.46.8
असितेन वसिष्ठेन कौशिकेन महात्मना ।
हारितलोमशाभ्यां च तथाऽऽत्रेयेण धीमता ॥ १२.४६.८ ॥
ଅସିତ, ବଶିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା କୌଶିକ, ହାରିତ ଓ ଲୋମଶ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆତ୍ରେୟ (ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଥିଲେ)।
12.46.9
बृहस्पतिश्च शुक्रश्च च्यवनश्च महामुनिः ।
सनत्कुमारः कपिलो चाल्मीकिस्तुम्बुरुः कुरुः ॥ १२.४६.९ ॥
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶୁକ୍ର, ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନ, ସନତ୍କୁମାର, କପିଳ, ବାଲ୍ମୀକି, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ କୁରୁ (ମଧ୍ୟ)।
12.46.10
मौद्गल्यो भार्गवो रामस्तृणबिन्दुर्महामुनिः ।
पिप्पलादोऽथ वायुश्च सवर्तः पुलहः कचः ॥ १२.४६.१० ॥
ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ ରାମ, ମହାମୁନି ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ପିପ୍ପଳାଦ, ବାୟୁ, ସବର୍ତ୍ତ, ପୁଲହ ଓ କଚ (ମଧ୍ୟ)।
12.46.11
काश्यपश्च पुलस्त्यश्च क्रतुर्दक्षः पराशरः ।
मरीचिरङ्गिराः काश्यो गौतमो गालवो मुनिः ॥ १२.४६.११ ॥
କାଶ୍ୟପ ଓ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ପରାଶର, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, କାଶ୍ୟ, ଗୌତମ ଓ ମୁନି ଗାଳବ (ମଧ୍ୟ)।
12.46.12
धौम्यो विभाण्डो माण्डव्योधौम्रः कृष्णानुभौतिकः ।
उलूकः परमो विप्रो मार्कण्डेयो महामुनिः।
भास्करिः पूरणः कृष्णः सूतः परमधार्मिकः ॥ १२.४६.१२ ॥
ଧୌମ୍ୟ, ବିଭାଣ୍ଡ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଧୌମ୍ର, କୃଷ୍ଣ ଓ ଆନୁଭୌତିକ, ପରମ ବିପ୍ର ଉଲୂକ, ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଭାସ୍କରି, ପୂରଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ପରମ ଧାର୍ମିକ ସୂତ (ମଧ୍ୟ)।
12.46.13
एतैश्चान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभिः ।
श्रद्धादमशमोपेतैर्वृतश्चन्द्र इव ग्रहैः ॥ १२.४६.१३ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୁନି-ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦମ ଓ ଶମଯୁକ୍ତ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଘେରି ହୋଇ ଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହେ।
12.46.14
भीष्मस्तु पुरुषव्याघ्रः कर्मणा मनसा गिरा ।
शरतल्पगतः कृष्णं प्रदध्यौ प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १२.४६.१४ ॥
କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି, କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ଶୁଚି ହୋଇ, ଯୋଡ଼ହାତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
12.46.15
स्वरेण हृष्टपुष्टेन तुष्टाव मधुसूदनम् ।
योगेश्वरं पझनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम्।
अनादिनिधनं विष्णुमात्मयोनिं सनातनम् ॥ १२.४६.१५ ॥
ହର୍ଷିତ ଓ ବଳବାନ ସ୍ୱରରେ ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଯୋଗେଶ୍ୱର, ପଦ୍ମନାଭ, ବିଷ୍ଣୁ, ଜିଷ୍ଣୁ, ଜଗତ୍ପତି, ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଆତ୍ମଯୋନି, ସନାତନ।
12.46.16
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा वाग्विदां प्रवरः प्रभुः ।
भीष्मः परमधर्मात्मा वासुदेवमथास्तुवत् ॥ १२.४६.१६ ॥
ଯୋଡ଼ହାତରେ, ବାଣୀଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମ, ପରମଧର୍ମାତ୍ମା, ତା'ପରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
12.46.17
आरिराधयिषुः कृष्णं वाचं जिगदिषामि याम् ।
तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥ १२.४६.१७ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ମୁଁ ଯେଉଁ ବାଣୀ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ସଂକ୍ଷେପିତ ସେହି ବାଣୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
12.46.18
शुचिं शुचिपदं हंसं तत्परं परमेष्ठिनम् ।
युक्त्वा सर्वात्मनाऽऽत्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥ १२.४६.१८ ॥
ଶୁଚି, ଶୁଚିପଦ, ହଂସ, ସେହି ପରମ ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କୁ—ସର୍ବାତ୍ମାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଡ଼ି—ମୁଁ ସେହି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି।
12.46.19
अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः ।
एकोऽयं वेद भगवान्धाता नारायणो हरिः ॥ १२.४६.१९ ॥
ଆଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ ସେଇ ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। କେବଳ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଭଗବାନ ଧାତା, ନାରାୟଣ, ହରି ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।
12.46.20
नारायणादृषिगणास्तथा सिद्धमहोरगाः ।
देवा देवर्षयश्चैव यं विदुर्दुःखभेषजम् ॥ १२.४६.२० ॥
ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଋଷିଗଣ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନାଗମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ଦୁଃଖର ଔଷଧ ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।
12.46.21
देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
यं न जानन्ति को ह्येष कुतो वा भगवानिति ॥ १२.४६.२१ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପନ୍ନଗମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ — ଏ କିଏ, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏ ଭଗବାନ କିଏ?
12.46.22
यमाहुर्जगतः कोशं यस्मिंश्च निहिताः प्रजाः ।
यस्मिँल्लोकाः स्फुरन्त्येते जाले शकुनयो यथा ॥ १२.४६.२२ ॥
ଜଗତର କୋଷ ବୋଲି ଯାହାଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସ୍ଥିତ, ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଜାଲରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯା।
12.46.23
यस्मिन्विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च ।
गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव ॥ १२.४६.२३ ॥
ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ରହନ୍ତି ଓ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଭୂତେଶଙ୍କଠାରେ ଗୁଣରୂପେ ଥାଆନ୍ତି, ସୂତାରେ ମଣିଗୁଚ୍ଛ ପରି।
12.46.24
यं च विश्वस्य कर्तारं जगतस्तस्थुषां पतिम् ।
वदन्ति जगतोऽध्यक्षमध्यात्मपरिचिन्तकाः ॥ १२.४६.२४ ॥
ବିଶ୍ୱର କର୍ତ୍ତା, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତର ପତି, ଜଗତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବୋଲି ଅଧ୍ୟାତ୍ମଚିନ୍ତକମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ କହନ୍ତି।
12.46.25
यस्मिन्नित्ये तते तन्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति ।
सदसद्ग्रथितं विश्वं विश्वाङ्गे विश्वकर्मणि ॥ १२.४६.२५ ॥
ଯାହାଠାରେ ନିତ୍ୟ, ବିସ୍ତୃତ, ଦୃଢ଼ ସୂତ୍ରରେ ମାଳା ପରି ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦ୍ୱାରା ଗୁଁଥାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱ ରହିଛି; ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ବିଶ୍ୱ, ସେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
12.46.26
हरिं सहस्रशिरसं सहस्रचरणेक्षणम् ।
सहस्रबाहुमकुटं सहस्रवदनोज्ज्वलम् ॥ १२.४६.२६ ॥
ହଜାର ମସ୍ତକ, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ, ମୁକୁଟଧାରୀ, ହଜାର ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହରି।
12.46.27
प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम् ।
अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम्।
गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ॥ १२.४६.२७ ॥
ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ନାରାୟଣ ଦେବ କୁହାଯାଏ; ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବୃହତ୍ରୁ ବୃହତ୍, ଗୁରୁରୁ ଗୁରୁତ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.46.28
चं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च ।
गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु ॥ १२.४६.२८ ॥
ବାକ୍ୟ, ଅନୁବାକ, ନିଷତ୍ ଓ ଉପନିଷଦରେ ସତ୍ୟକର୍ମା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ସତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ, ସାମମାନଙ୍କରେ।
12.46.29
चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्वस्थं सात्वतां पतिम् ।
यं दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्यैः परमनामभिः ॥ १२.४६.२९ ॥
ଚାରି ଆତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପତି; ଦିବ୍ୟ, ଗୁହ୍ୟ ଓ ପରମ ନାମରେ ଯାହାଙ୍କୁ ସେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି ସେହି ଦେବ।
12.46.30
यस्मिन्नित्यं तपस्तप्तं यदङ्गेष्वनुतिष्ठति ।
सर्वात्मा सर्ववित्सर्वः सर्वज्ञः सर्वभावनः ॥ १२.४६.३० ॥
ଯାହାଠାରେ ନିତ୍ୟ ତପସ୍ୟା ତପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କରେ ନିରନ୍ତର ଆଚରିତ ହୁଏ; ସେ ସର୍ବାତ୍ମା, ସର୍ବବିତ୍, ସର୍ବ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଭାବନ।
12.46.31
यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत् ।
भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणिः ॥ १२.४६.३१ ॥
ଦେବୀ ଦେବକୀ ବସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଅରଣି ଯେପରି ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ପୃଥିବୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ।
12.46.32
यमनन्यो व्यपेताशीरात्मानं वीतकल्मषम् ।
इष्ट्वानन्त्याय गोविन्दं पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.४६.३२ ॥
ଯାହାଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାରହିତ, ପାପରହିତ ହୋଇ, ଅନନ୍ତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖେ।
12.46.33
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं हरिं नारायणं विभुम् ।
अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्याग्नितेजसम्।
अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥ १२.४६.३३ ॥
ଯିଏ ଅତର୍କ୍ୟ, ଅବିଜ୍ଞେୟ, ହରି, ନାରାୟଣ, ବିଭୁ; ଯାଙ୍କ କର୍ମ ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଯାଙ୍କ ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଯାଙ୍କ ଆତ୍ମା ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ — ସେହି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନିଏ।
12.46.34
पुराणे पुरुषं प्रोक्तं ब्रह्मप्रोक्तं युगादिषु ।
क्षये संकर्षणं प्रोक्तं तमुपास्यमुपास्महे ॥ १२.४६.३४ ॥
ପୁରାଣରେ ସେହି ପୁରୁଷ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି; ଯୁଗାଦିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା; କ୍ଷୟରେ ସଂକର୍ଷଣ କୁହାଯାଇଥିବା। ସେହି ଉପାସ୍ୟଙ୍କୁ ଆମେ ଉପାସନା କରୁ।
12.46.35
यमेकं बहुधात्मानं प्रादुर्भूतमधोक्षजम् ।
नान्यभक्ताः क्रियावन्तो यजन्ते सर्वकामदम् ॥ १२.४६.३५ ॥
ଯିଏ ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ତାଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟ କାହାର ଭକ୍ତ ନ ହୋଇ, କର୍ମକାରୀମାନେ ସର୍ବକାମଦ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି।
12.46.36
ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ।
अनादिमध्यपर्यन्तं न देवा नर्षयो विदुः ॥ १२.४६.३६ ॥
ଋତ, ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ଙ୍କ ପରେ; ଯାହାର ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ — ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
12.46.37
यं सुरासुरगन्धर्वाः सिद्धा ऋषिमहोरगाः ।
प्रयता नित्यमर्चन्ति परमं सुखभेषजम् ॥ १२.४६.३७ ॥
ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ମହୋରଗମାନେ ସଂଯମରେ ଯାହାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପୂଜନ୍ତି, ସେ ପରମ ସୁଖର ଔଷଧ।
12.46.38
अनादिनिधनं देवमात्मयोनिं सनातनम् ।
अप्रेक्ष्यमनभिज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.४६.३८ ॥
ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଦେବ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ସନାତନ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଜ୍ଞେୟ ସେହି ପ୍ରଭୁ ହରି ନାରାୟଣ।
12.46.39
हिरण्यवर्णं यं गर्भमदितिर्दैत्यनाशनम् ।
एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥ १२.४६.३९ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ଜନ୍ମିତ ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.40
शुक्ले देवान्पितॄन्कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः ।
यश्च राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नमः ॥ १२.४६.४० ॥
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦେବତା ଓ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଅମୃତରେ ତୃପ୍ତ କରୁଥିବା, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ରାଜା, ସେହି ସୋମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.41
हुताशनमुखैर्देवैर्धार्यते सकलं जगत् ।
हविः प्रथमभोक्ता यस्तस्मै होत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.४१ ॥
ଅଗ୍ନିମୁଖ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତ ଧାରଣ କରାଯାଏ; ହବିଷର ପ୍ରଥମ ଭୋକ୍ତା ଯେ, ସେହି ହୋତ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.42
महतस्तमसः पारे पुरुषं ह्यतितेजसम् ।
यं ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः ॥ १२.४६.४२ ॥
ମହତ୍ ଓ ତମସ୍ର ପାରରେ ଥିବା ଅତିତେଜସ୍ୱୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣି ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ସେହି ଜ୍ଞେୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.43
यं बृहन्तं बृहत्युक्थे यमग्नौ यं महाध्वरे ।
यं विप्रसङ्घा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नमः ॥ १२.४६.४३ ॥
ବୃହତ୍ ଉକ୍ଥରେ ଯିଏ ବୃହତ୍, ଅଗ୍ନିରେ ଓ ମହାଯଜ୍ଞରେ, ଯାହାକୁ ବିପ୍ରସଂଘ ଗାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ବେଦାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.44
पादाङ्गं संधिपर्वाणं स्वरव्यञ्जनभूषितम् ।
यमाहुरक्षरं विप्रास्तस्मै वागात्मने नमः ॥ १२.४६.४४ ॥
ପାଦ ଯାହାର ଅଙ୍ଗ, ସନ୍ଧି ଯାହାର ପର୍ବ, ସ୍ୱର-ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ ଭୂଷିତ, ବିପ୍ରମାନେ ଯାହାକୁ ଅକ୍ଷର କହନ୍ତି, ସେଇ ବାଗାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.45
यज्ञाङ्गो यो वराहो वै भूत्वा गामुज्जहारह ।
लोकत्रयहितार्थाय तस्मै वीर्यात्मने नमः ॥ १२.४६.४५ ॥
ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗ ଯିଏ, ବରାହ ହୋଇ ପ୍ରକୃତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ତିନି ଲୋକର ହିତ ପାଇଁ, ସେଇ ବୀର୍ଯାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.46
ऋग्यजुःसामधामानं दशार्धहविराकृतिम् ।
यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः ॥ १२.४६.४६ ॥
ଋକ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ଯାହାର ଧାମ, ଦଶାର୍ଧ ହବି ଯାହାର ଆକୃତି, ସପ୍ତତନ୍ତୁରେ ଯାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ସେଇ ଯଜ୍ଞାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.47
चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च ।
हूयते च पुनर्द्वाभ्यां तस्मै होमात्मने नमः ॥ १२.४६.४७ ॥
ଚାରି ଓ ଚାରି ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇ ଓ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା, ପୁଣି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଠାରେ ହୋମ ହୁଏ, ସେଇ ହୋମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.48
यः सुपर्णो यजुर्नाम च्छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः ।
रथन्तरबृहत्पक्षस्तस्मै स्तोत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.४८ ॥
ଯିଏ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଯଜୁଃ ନାମକ, ଛନ୍ଦ ଯାହାର ଶରୀର, ତ୍ରିବୃତ୍ ଯାହାର ମସ୍ତକ, ରଥନ୍ତର ଓ ବୃହତ ଯାହାର ପାଖ, ସେଇ ସ୍ତୋତ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.49
यः सहस्रसवे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषिः ।
हिरण्यपक्षः शकुनिस्तस्मै तार्क्ष्यात्मने नमः ॥ १२.४६.४९ ॥
ହଜାର ଯଜ୍ଞର ସତ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି ରୂପେ ଜନ୍ମିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀ ସେହି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.50
यश्चिनोति सतां सेतुमृतेनामृतयोनिना ।
धर्मार्थव्यवहाराङ्गैस्तस्मै सत्यात्मने नमः ॥ १२.४६.५० ॥
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ବ୍ୟବହାରର ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଋତ ଓ ଅମୃତଯୋନି ସହ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେତୁ ନିର୍ମାଣକାରୀ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.51
यं पृथग्धर्मचरणाः पृथग्धर्मफलैषिणः ।
पृथग्धर्मैः समर्चन्ति तस्मै धर्मात्मने नमः ॥ १२.४६.५१ ॥
ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଆଚରଣକାରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଯାହାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେହି ଧର୍ମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.52
यतः सर्वे प्रसूयन्ते ह्यनङ्गात्माङ्गदेहिनः ।
उन्मादः सर्वभूतानां तस्मै कामात्मने नमः ॥ १२.४६.५२ ॥
ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ଜନ୍ମନ୍ତି — ଅନଙ୍ଗର ଆତ୍ମାରୁ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ଦେହଧାରୀ — ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ମାଦ ଯାହାର, ସେହି କାମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.53
यं तं व्यक्तस्थमव्यक्तं विचिन्वन्ति महर्षयः ।
क्षेत्रे क्षेत्रज्ञमासीनं तस्मै क्षेत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.५३ ॥
ବ୍ୟକ୍ତରେ ସ୍ଥିତ ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରେ ମହର୍ଷିମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ରୂପେ ଆସୀନ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.54
यं दृगात्मानमात्मस्थं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
प्राहुः सप्तदशंसाङ्ख्यास्तस्मै साङ्ख्यात्मने नमः ॥ १२.४६.५४ ॥
ସାଂଖ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଷୋଳଗୁଣରେ ଆବୃତ, ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ, ଦ୍ରଷ୍ଟା ଆତ୍ମା ଓ ସପ୍ତଦଶ କହନ୍ତି, ସେହି ସାଂଖ୍ୟସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.55
यं विनिद्रा जितश्वासाः संतुष्टाः संयतेन्द्रियाः ।
ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मेन नमः ॥ १२.४६.५५ ॥
ନିଦ୍ରାହୀନ, ପ୍ରାଣ ଜିତିଥିବା, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ ଯୋଗାଭ୍ୟାସୀମାନେ ଯାହାକୁ ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ଯୋଗାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.56
अपुण्यपुण्योपरमे यं पुनर्भवनिर्भयाः ।
शान्ताः संन्यासिनो यान्ति तस्मै मोक्षात्मने नमः ॥ १२.४६.५६ ॥
ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଶେଷ ହେଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ନିର୍ଭୟ, ଶାନ୍ତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଯାହାକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ମୋକ୍ଷାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.57
यस्याग्रिरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षितिः ।
सूर्यश्चक्षुर्दिशः श्रोत्रं तस्मै लोकात्मने नमः ॥ १२.४६.५७ ॥
ଅଗ୍ନି ଯାହାର ମୁଖ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ମସ୍ତକ, ଆକାଶ ନାଭି, ପୃଥିବୀ ଚରଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦିଗସମୂହ କର୍ଣ୍ଣ — ସେହି ଲୋକାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.58
युगेष्वावर्तते योंऽशैर्मासर्त्वयनहायनैः ।
सर्गप्रलययोः कर्ता तस्मै कालात्मने नमः ॥ १२.४६.५८ ॥
ଯୁଗରେ ନିଜର ଅଂଶରେ ମାସ, ଋତୁ, ଅୟନ ଓ ବର୍ଷରୂପେ ଆବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିବା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କର୍ତ୍ତା — ସେହି କାଳାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.59
योऽसौ युगसहस्रान्ते प्रदीप्तार्चिर्विभावसुः ।
संभक्षयति भूतानि तस्मै घोरात्मने नमः ॥ १२.४६.५९ ॥
ସହସ୍ର ଯୁଗ ଶେଷରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖାବିଶିଷ୍ଟ ଯେଉଁ ବିଭାବସୁ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି — ସେହି ଘୋରାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.60
संभक्ष्य सर्वभूतानि कृत्वा चैकार्णवं जगत् ।
बालः स्वपिति यश्चैकस्तस्मै मायात्मने नमः ॥ १२.४६.६० ॥
ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଗ୍ରାସ କରି, ଜଗତକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରି ଯିଏ ଶିଶୁପରି ଏକାକୀ ଶୋଉଛନ୍ତି — ସେହି ମାୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.61
सहस्रशिरसे तस्मै पुरुषायामितात्मने ।
चतुःसमुद्रपयसि योगनिद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.६१ ॥
ସହସ୍ର ମସ୍ତକ ଥିବା ସେହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ଅସୀମ ଆତ୍ମା ଥିବାଙ୍କୁ, ଚାରି ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.62
अजस्य नाभावध्येकं यस्मिन्विश्वं प्रतिष्ठितम् ।
पुष्करं पुष्कराक्षस्य तस्मै पझात्मने नमः ॥ १२.४६.६२ ॥
ଅଜଙ୍କ ନାଭିରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅଛି, ଯାହାରେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ପଦ୍ମନୟନଙ୍କ ପଦ୍ମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.63
यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाङ्गसंधिषु ।
कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तस्मै तोयात्मने नमः ॥ १२.४६.६३ ॥
ଯାହାର କେଶରେ ମେଘ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗସନ୍ଧିରେ ନଦୀ ଓ ଉଦରରେ ଚାରି ସମୁଦ୍ର, ସେହି ଜଳସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.64
यस्मात्सर्गाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यस्मिंश्चैव प्रलीयन्ते तस्मै हेत्वात्मने नमः ॥ १२.४६.६४ ॥
ଯାହାଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ, ସୃଷ ପ୍ରଳୟର ବିକାର ଘଟେ, ଏବଂ ଯାହାଠାରେ ସେମାନେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ହେତୁସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.65
यो निषण्णो भवेद्रात्रौ दिवा भवति विष्ठितः ।
इष्टानिष्टस्य च द्रष्टा तस्मै द्रष्ट्रात्मने नमः ॥ १२.४६.६५ ॥
ଯିଏ ରାତିରେ ବସିଥାଏ, ଦିନରେ ଠିଆ ହୁଏ, ଇଷ୍ଟ ଅନିଷ୍ଟର ଦ୍ରଷ୍ଟା, ସେହି ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.66
अकार्यः सर्वकार्येषु धर्मकार्यार्थमुद्यतः ।
वैकुण्ठस्य हि तद्रूपं तस्मै कार्यात्मने नमः ॥ १२.४६.६६ ॥
ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅକର୍ତ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ; ସେହି ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କ ରୂପ—କାର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.67
ब्रह्म वक्तं भुजौ क्षत्रं कृत्स्नमूरूदरं विशः ।
पादौ यस्याश्रिताः शूद्रास्तस्मैवर्णात्मने नमः ॥ १२.४६.६७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହାର ମୁଖ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯାହାର ବାହୁ, ବୈଶ୍ୟ ଯାହାର ଊରୁ ଓ ଉଦର, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଯାହାର ଚରଣ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ବର୍ଣାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.68
अन्नपानेन्धनमयो रसप्राणविवर्धनः ।
यो धारयति भूतानि तस्मै प्राणात्मने नमः ॥ १२.४६.६८ ॥
ଅନ୍ନ, ପାନ ଓ ଇନ୍ଧନମୟ, ରସ ଓ ପ୍ରାଣର ବର୍ଦ୍ଧକ, ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରାଣାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.69
प्राणानां धारणार्थाय योऽन्नं भुङ्क्ते चतुर्विधम् ।
अन्तर्भूतः पचत्यग्निस्तस्मै पाकात्मने नमः ॥ १२.४६.६९ ॥
ପ୍ରାଣ ଧାରଣ ପାଇଁ ଯିଏ ଚାରି ପ୍ରକାର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ତାହା ପାକ କରନ୍ତି, ସେହି ପାକାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.70
विषये वर्तमानानां यं तं वैषयिकैर्गुणैः ।
प्राहुर्विषयगोप्तारं तस्मै गोप्त्रात्मने नमः ॥ १२.४६.७० ॥
ବିଷୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବୈଷୟିକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କୁ ବିଷୟର ରକ୍ଷକ କୁହାଯାଏ, ସେହି ରକ୍ଷକାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.71
अप्रमेयशरीराय सर्वतो बुद्धिचक्षुषे ।
अपारपरिमाणाय तस्मै दिव्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७१ ॥
ଅପ୍ରମେୟ ଶରୀର ଥିବା, ସର୍ବତ୍ର ବୁଦ୍ଧିରୂପ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଅପାର ପରିମାଣ ଥିବା, ସେହି ଦିବ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.72
परः कालात्परो यज्ञात्परः सदसतश्च यः ।
अनादिरादिर्विश्वस्य तस्मै विश्वात्मने नमः ॥ १२.४६.७२ ॥
ଯିଏ କାଳଠାରୁ ପର, ଯଜ୍ଞଠାରୁ ପର, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ଠାରୁ ପର, ଯିଏ ଅନାଦି ଓ ବିଶ୍ୱର ଆଦି, ସେହି ବିଶ୍ୱାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.73
वैद्युतो जाठरश्चैव पावकः शुचिरेव च ।
दहनः सर्वभक्षाणां तस्मै वह्न्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७३ ॥
ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଜଠରାଗ୍ନି, ପାବକ ଓ ଶୁଚିରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଦହନକାରୀ ସେଇ ବହ୍ନ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.74
रसातलगतः श्रीमार्ननन्तो भगवान्प्रभुः ।
जगद्धारयते योऽसौ तस्मै शेषात्मने नमः ॥ १२.४६.७४ ॥
ରସାତଳରେ ଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅନନ୍ତ, ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ, ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ଶେଷାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.75
ज्वलनार्केन्दुताराणां ज्योतिषां दिव्यमूर्तिनाम् ।
यस्तेजयति तेजांसि तस्मै तेजात्मने नमः ॥ १२.४६.७५ ॥
ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରକା ଆଦି ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଜ୍ୟୋତିଙ୍କ ତେଜ ଯିଏ ଉଦ୍ଭାସିତ କରନ୍ତି, ସେଇ ତେଜାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.76
आत्मज्ञानमिदं ज्ञानं ज्ञात्वा पञ्चस्ववस्थितम् ।
यं ज्ञानेनाधिगच्छन्ति तस्मै ज्ञानात्मने नमः ॥ १२.४६.७६ ॥
ଏହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ଜ୍ଞାନ। ତାହା ଜାଣି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କୁ ପାଆନ୍ତି, ସେଇ ଜ୍ଞାନାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.77
साङ्ख्यैर्योगैर्विनिश्चित्य साध्यैश्च परमर्षिभिः ।
यस्य तु ज्ञायते तत्वं तस्मै गुह्यात्मने नमः ॥ १२.४६.७७ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସାଧ୍ୟ ଓ ପରମ ଋଷିମାନେ ଯାହାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେଇ ଗୁହ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.78
जटिने दण्डिने नित्यं लम्बोदरशरीरिणे ।
कमण्डलुनिषङ्गाय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ॥ १२.४६.७८ ॥
ଜଟାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ସର୍ବଦା ଲମ୍ବୋଦର ଶରୀରୀ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ତୂଣୀର ଧାରୀ ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.79
शूलिने त्रिदशेशाय त्र्यम्बकाय महात्मने ।
भस्मदिग्धोर्ध्वलिङ्गाय तस्मा रुद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.७९ ॥
ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଭସ୍ମଲିପ୍ତ ଊର୍ଧ୍ୱଲିଙ୍ଗ ରୁଦ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.80
चन्द्रार्धकृतशीर्षाय व्यालयज्ञोपवीतिने ।
पिनाकशूलहस्ताय तस्मै उग्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८० ॥
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଯାହାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ, ସର୍ପ ଯାହାଙ୍କ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ପିନାକ ଓ ଶୂଳ ଯାହାଙ୍କ ହସ୍ତରେ, ସେହି ଉଗ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.81
यो जातो वसुदेवेन देवक्यां यदुनन्दनः ।
शङ्खचक्रगदापाणिर्वासुदेवात्मने नमः ॥ १२.४६.८१ ॥
ବସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ଦେବକୀଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମିତ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ଧାରୀ ବାସୁଦେବାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.82
शिरःकपालमालाय व्याघ्रचर्मनिवासिने ।
भस्मदिग्धशरीराय तस्मै रुद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८२ ॥
ମସ୍ତକ-କପାଳ ମାଳା ଧାରୀ, ବାଘଛାଳରେ ବାସକାରୀ, ଭସ୍ମଲିପ୍ତ ଶରୀରୀ ରୁଦ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.83
यो मोहयति भूतानि सर्वपाशानुबन्धनैः ।
सर्वस्य रक्षणार्थाय तस्मै मोहात्मने नमः ॥ १२.४६.८३ ॥
ସମସ୍ତ ପାଶ ବନ୍ଧନରେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା, ତଥାପି ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଥିବା, ସେହି ମୋହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.84
चैतन्यं सर्वतो नित्यं सर्वप्राणिहृदि स्थितम् ।
सर्वातीततरं सूक्ष्मं तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः ॥ १२.४६.८४ ॥
ସର୍ବତ୍ର, ସଦା ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ଚୈତନ୍ୟ, ସବୁଠାରୁ ପରେ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
12.46.85
पञ्चभूतात्मभूताय भूतादिनिधनाय च ।
अक्रोधद्रोहमोहाय तस्मै शान्तात्मने नमः ॥ १२.४६.८५ ॥
ଯିଏ ପଞ୍ଚଭୂତର ଆତ୍ମା, ଭୂତସମୂହର ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ, କ୍ରୋଧ, ଦ୍ରୋହ ଓ ମୋହରହିତ, ସେହି ଶାନ୍ତାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.86
यस्मिन्सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश्च यः ।
यश्च सर्वमयो देवस्तस्मै सर्वात्मने नमः ॥ १२.४६.८६ ॥
ଯାହାଠାରେ ସବୁ ଅଛି, ଯାହାଠାରୁ ସବୁ ହୋଇଛି, ଯିଏ ସବୁ, ସର୍ବତ୍ର ଯିଏ, ସର୍ବମୟ ଦେବ, ସେହି ସର୍ବାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.87
यः शेते क्षीरपर्यङ्के दिव्यनागविभूषिते ।
फणासहस्ररचिते तस्मै निद्रात्मने नमः ॥ १२.४६.८७ ॥
ଯିଏ କ୍ଷୀରସାଗରର ଶଯ୍ୟାରେ, ଦିବ୍ୟ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସହସ୍ର ଫଣାରେ ରଚିତ ପାଲଙ୍କରେ ଶୟନ କରେ, ସେହି ନିଦ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.88
विश्वे च मरुतश्चैव रुद्रादित्याश्विनावपि ।
वसवः सिद्धसाध्याश्च तस्मै देवात्मने नमः ॥ १२.४६.८८ ॥
ବିଶ୍ୱଦେବ, ମରୁତ୍, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ବସୁ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ, ସେହି ଦେବାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.89
अव्यक्तं बुद्ध्यहंकारो मनोबुद्धीन्द्रियाणि च ।
तन्मात्राणि विशेषाश्च तस्मै तत्वात्मने नमः ॥ १२.४६.८९ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଙ୍କାର, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତନ୍ମାତ୍ର ଓ ବିଶେଷ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.90
भूतं भव्यं भविष्यच्च भूतादिप्रभवाव्ययः ।
योऽग्रजः सर्वभूतानां तस्मै भूतात्मने नमः ॥ १२.४६.९० ॥
ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ; ଭୂତାଦିର ଅବ୍ୟୟ ଉତ୍ପତ୍ତି; ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ; ସେହି ଭୂତାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.91
यं हि सूक्ष्मं विचिन्वन्ति परं सूक्ष्मविदो जनाः ।
सूक्ष्मात्सूक्ष्मं च यद्ब्रह्म तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः ॥ १२.४६.९१ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମଜ୍ଞମାନେ ଯାହାକୁ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ଖୋଜନ୍ତି, ସୂକ୍ଷ୍ମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମ, ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.92
मत्स्यो भूत्वा विरिञ्चाय येन वेदाः समाहृताः ।
रसातलगतः शीघ्रं तस्मै मत्स्यात्मने नमः ॥ १२.४६.९२ ॥
ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ ବିରିଞ୍ଚି ପାଇଁ ଯିଏ ବେଦ ଆଣିଥିଲେ, ଯିଏ ଶୀଘ୍ର ରସାତଳକୁ ଗଲେ, ସେହି ମତ୍ସ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.93
मन्दराद्रिर्धृतो येन प्राप्ते ह्यमृतमन्थने ।
अतिकर्कशदेहाय तस्मै कूर्मात्मने नमः ॥ १२.४६.९३ ॥
ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଯିଏ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଧାରଣ କଲେ, ଅତି କଠିନ ଦେହଧାରୀ ସେହି କୂର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.94
वाराहं रूपमास्थाय महीं सवनपर्वताम् ।
उद्धरत्येकदंष्ट्रेण तस्मै क्रोडात्मने नमः ॥ १२.४६.९४ ॥
ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବନ ଓ ପର୍ବତ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ଦାନ୍ତରେ ଉଠାଇଥିବା ସେହି କ୍ରୋଡାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.95
नारसिंहवपुः कृत्वा सर्वलोकभयंकरम् ।
हिरण्यकशिपुं जघ्ने तस्मै सिंहात्मने नमः ॥ १२.४६.९५ ॥
ସର୍ବଲୋକ ଭୟଙ୍କର ନରସିଂହ ଦେହ ଧାରଣ କରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ସେହି ସିଂହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.96
पिङ्गेक्षणसटं यस्य रूपं दंष्ट्रानखैर्युतम् ।
दानवेन्द्रान्तकरणं तस्मै दृप्तात्मने नमः ॥ १२.४६.९६ ॥
ପିଙ୍ଗଳ ନୟନ ଓ କେଶର, ଦାଢ଼ ଓ ନଖଯୁକ୍ତ ଯାହାର ରୂପ, ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅନ୍ତକାରୀ ସେହି ଦୃପ୍ତାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.97
यं न देवा न गन्धर्वा न दैत्या न च दानवाः ।
तत्वतो हि विजानन्ति तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः
वामनं रूपमास्थाय बलिं संयम्य मायया ।
त्रैलोक्यं क्रान्तवान्यस्तु तस्मै क्रान्तात्मने नमः ॥ १२.४६.९७ ॥
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦୈତ୍ୟ ବା ଦାନବ କେହି ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଯାହାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମାୟାରେ ବଳିଙ୍କୁ ସଂଯତ କରି ଯେ ତ୍ରିଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ସେହି କ୍ରାନ୍ତାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.98
जमदग्निसुतो भूत्वा रामः शस्त्रभृतां वरः ।
महीं निःक्षत्रियां चक्रे तस्मै रामात्मने नमः ॥ १२.४६.९८ ॥
ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟହୀନ କଲେ; ସେହି ରାମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.99
त्रिःसप्तकृत्वो यश्चैको धर्मे व्युत्क्रान्तिगौरवात् ।
जघान क्षत्रियान्सङ्ख्ये तस्मै क्रोधात्मने नमः ॥ १२.४६.९९ ॥
ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ଭାରରେ ଏକାକୀ ଏକବିଂଶତି ଥର ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ସେହି କ୍ରୋଧାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.100
विभज्य पञ्चधाऽऽत्मानं वायुर्भूत्वा शरीरगः ।
यश्चेष्टयति भूतानि तस्मै वाय्वात्मने नमः ॥ १२.४६.१०० ॥
ନିଜକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି, ବାୟୁ ହୋଇ ଶରୀରରେ ବାସ କରି ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରାନ୍ତି, ସେହି ବାୟୁାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.101
रामो दशिरथिर्भूत्वा पुलस्त्यकुलनन्दनम् ।
जघान रावणं सङ्ख्ये तस्मै क्षत्रात्मने नमः ॥ १२.४६.१०१ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ହୋଇ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କୁଳର ଆନନ୍ଦ ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯିଏ ବଧ କଲେ, ସେହି କ୍ଷତ୍ରାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.102
यो हली मुसली श्रीमान्नीलाम्बरधरः स्थितः ।
रामाय रौहिणेयाय तस्मै भोगात्मने नमः ॥ १२.४६.१०२ ॥
ହଳ ଓ ମୁସଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ରୌହିଣେୟ ରାମଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭୋଗ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.103
शङ्खिने चक्रिणे नित्यं शार्ङ्गिणे पीतवाससे ।
वनमालाधरायैव तस्मै कृष्णात्मने नमः ॥ १२.४६.१०३ ॥
ସର୍ବଦା ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରୁଥିବା, ବନମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେହି କୃଷ୍ଣସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.104
वसुदेवसुतः श्रीमान्क्रीडितो नन्दगोकुले ।
कंसस्य निधनार्थाय तस्मै क्रीडात्मने नमः ॥ १२.४६.१०४ ॥
ବସୁଦେବଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ, କଂସଙ୍କ ନିଧନ ପାଇଁ; କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.105
वासुदेवत्वमागम्य यदोर्वंशसमुद्भवः ।
भूभारहरणं चक्रे तस्मै कृष्णात्मने नमः ॥ १२.४६.१०५ ॥
ବାସୁଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କରିଥିବା ସେହି କୃଷ୍ଣସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.106
सारथ्यमर्जुनस्याजौ कुर्वन्गीतामृतं ददौ ।
लोकत्रयोपकाराय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ॥ १२.४६.१०६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାରଥ୍ୟ କରି ଗୀତାମୃତ ଦେଲେ, ତ୍ରିଲୋକର ଉପକାର ପାଇଁ; ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.107
दानवांस्तु वशे कृत्वा पुनर्बुद्धत्वमागतः ।
सर्गस्य रक्षणार्थाय तस्मै बुद्धात्मने नमः ॥ १२.४६.१०७ ॥
ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି ପୁଣି ବୁଦ୍ଧତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା, ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷା ପାଇଁ; ବୁଦ୍ଧସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.108
हनिष्यति कलौ प्राप्ते म्लेच्छांस्तुरगवाहनः ।
धर्मसंस्थापको यस्तु तस्मै कल्क्यात्मने नमः ॥ १२.४६.१०८ ॥
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଅଶ୍ୱବାହନରେ ମ୍ଳେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରିବେ, ସେଇ କଳ୍କି-ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.109
तारान्वये कालनेमिं हत्वा दानवपुङ्गवम् ।
ददौ राज्यं महेन्द्राय तस्मै साङ्ख्यात्मने नमः ॥ १२.४६.१०९ ॥
ତାରାଙ୍କ ବଂଶରେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳନେମିଙ୍କୁ ବଧ କରି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିବା ସାଙ୍ଖ୍ୟ-ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.110
यः सर्वप्राणिनां देहे साक्षिभूतो ह्यवस्थितः ।
अक्षरः क्षरमाणानां तस्मै साक्ष्यात्मने नमः ॥ १२.४६.११० ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ସାକ୍ଷୀରୂପେ ସ୍ଥିତ, କ୍ଷୟଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ଷର ଯେ, ସେହି ସାକ୍ଷୀ-ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.111
नमोस्तु ते महादेव नमस्ते भक्तवत्सल ।
सुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु प्रसीद परमेश्वर ॥ १२.४६.१११ ॥
ହେ ମହାଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।
12.46.112
अव्यक्तव्यक्तरूपेण व्याप्तं सर्वं त्वया विभो ।
नारायणं सहस्राक्षं सर्वलोकमहेश्वरम् ॥ १२.४६.११२ ॥
ହେ ବିଭୁ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପିଛ। ତୁମେ ନାରାୟଣ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ସର୍ବଲୋକ ମହେଶ୍ୱର।
12.46.113
हिरण्यनाभ यज्ञाङ्गममृतं विश्वतोमुखम् ।
सर्वदा सर्वकार्येषु नास्ति तेषाममङ्गलम् ॥ १२.४६.११३ ॥
ହେ ହିରଣ୍ୟନାଭ, ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗ, ଅମୃତ, ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ! ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅମଙ୍ଗଳ ନାହିଁ।
12.46.114
येषां हृदिस्थो देवेशो मङ्गलायतनं हरिः ।
मङ्गल भगवान्विष्णुर्मङ्गलं मधुसूदनः ॥ १२.४६.११४ ॥
ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦେବେଶ, ମଙ୍ଗଳର ଆଶ୍ରୟ ହରି ବାସ କରନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ; ମଙ୍ଗଳ ମଧୁସୂଦନ।
12.46.115
मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो मङ्गलं गरुडध्वजः ।
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव ॥ १२.४६.११५ ॥
ମଙ୍ଗଳ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମଙ୍ଗଳ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ। ହେ ବିଶ୍ୱକର୍ମନ୍, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ହେ ବିଶ୍ୱସମ୍ଭବ।
12.46.116
अपवर्गस्थभूतानां पञ्चानां परमास्थित ।
नमस्ते त्रिषु लोकेषु वमस्ते परतस्त्रिषु ॥ १२.४६.११६ ॥
ଅପବର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ପଞ୍ଚଭୂତଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତିନି ଲୋକରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତିନିରୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
12.46.117
नमस्ते दिक्षु सर्वासु त्वं हि सर्वपरायणम् ।
नमस्ते भगवन्विष्णो त्येकानां प्रभवाव्यय ॥ १२.४६.११७ ॥
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, କାରଣ ତୁମେ ହିଁ ସର୍ବଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ହେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଏକ ଓ ଅନେକର ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭବ।
12.46.118
त्वं हि कर्ता हृषीकेशः संहर्ता चापराजितः ।
तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावान्हि त्रिषुवर्त्मसु ॥ १२.४६.११८ ॥
ତୁମେ ହିଁ କର୍ତ୍ତା, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଏବଂ ସଂହର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ତୁମେ, ହେ ଅପରାଜିତ। ତେଣୁ ତିନି ପଥରେ ମୁଁ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଭାବ ଦେଖେ।
12.46.119
तच्च पश्यामि तत्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ।
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्भ्यां देवी वसुंधरा।
विक्रमेण त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः ॥ १२.४६.११९ ॥
ତୁମର ସେହି ସନାତନ ରୂପ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଦେଖେ: ସ୍ୱର୍ଗ ତୁମ ମସ୍ତକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଦେବୀ ବସୁନ୍ଧରା ତୁମ ପାଦରେ; ବିକ୍ରମରେ ତିନି ଲୋକ, ତୁମେ ସନାତନ ପୁରୁଷ।
12.46.120
दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्ये शुक्रः प्रतिष्ठितः ।
सप्तमार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ १२.४६.१२० ॥
ଦିଗସମୂହ ତୁମ ବାହୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ଆଖି, ଶୁକ୍ର ତୁମ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ହେ ଅମିତତେଜା, ବାୟୁର ସପ୍ତ ପଥ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ଧ।
12.46.121
व्यक्ताव्यक्तस्वरूपेण व्याप्तं सर्वं त्वया विभो ।
अव्यक्तं ब्राह्मणं रूपं व्यक्तमेतच्चराचरम् ॥ १२.४६.१२१ ॥
ହେ ବିଭୋ, ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରେ ତୁମେ ସବୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିଛ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ତୁମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ; ବ୍ୟକ୍ତ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ।
12.46.122
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् ।
ये नमस्यन्ति गोविन्दं न तेषां विद्यते भयम् ॥ १२.४६.१२२ ॥
ଅତସୀ ଫୁଲ ପରି ବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅଚ୍ୟୁତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭୟ ନ ଥାଏ।
12.46.123
एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो ।
दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः।
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म ।
कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ १२.४६.१२३ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପ୍ରଣାମ ମଧ୍ୟ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସମାନ। ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଥିବା ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମେ; କୃଷ୍ଣପ୍ରଣାମୀ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଫେରେ ନାହିଁ।
12.46.124
कृष्णव्रताः कृष्णमनुस्मरन्तो ।
रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये।
ते कृष्णदेहाः प्रविशन्ति कृष्ण ।
माज्यं यथा मन्त्रहुतं हुताशे ॥ १२.४६.१२४ ॥
କୃଷ୍ଣବ୍ରତୀ, ସର୍ବଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣକାରୀ, ରାତ୍ରିରେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପୁନର୍ବାର ଉଠିଥିବା ଯେଉଁମାନେ — ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଦେହ ଧାରଣ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ରହୁତ ଘିଅ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି।
12.46.125
नमो नरकसंत्रासरक्षामण्डलकारिणे ।
संसारनिम्नगावर्ततरिकाष्ठाय विष्णवे ॥ १२.४६.१२५ ॥
ନରକ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା ମଣ୍ଡଳ ରଚନାକାରୀ, ସଂସାର-ନଦୀର ଆବର୍ତ୍ତରେ ନାବ ରୂପେ ସ୍ଥିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.46.126
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमोनमः ॥ १२.४६.१२६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ହିତକାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର।
12.46.127
प्राणकान्तारपाथेयं संसारोच्छेदभेषजम् ।
दुःखशोकपरित्राणं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ १२.४६.१२७ ॥
ପ୍ରାଣରୂପୀ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରାର ପାଥେୟ, ସଂସାରକୁ ଛେଦକରୁ ଔଷଧ, ଦୁଃଖ-ଶୋକରୁ ଉଦ୍ଧାର — 'ହରି' ଏହି ଦୁଇ ଅକ୍ଷର।
12.46.128
नारायणपरं ब्रह्म नारायणपरं तपः ।
नारायणपरं सत्यं नारायणपरं परम् ॥ १२.४६.१२८ ॥
ନାରାୟଣ ହିଁ ପରବ୍ରହ୍ମ; ନାରାୟଣ ହିଁ ପରମ ତପସ୍ୟା; ନାରାୟଣ ହିଁ ପରମ ସତ୍ୟ; ନାରାୟଣ ହିଁ ପରମ।
12.46.129
यथा विष्णुमयं सत्यं यथा विष्णुमयं हविः ।
तथा विष्णुमयं सर्वं पाप्मा ने नश्यतां तथा ॥ १२.४६.१२९ ॥
ସତ୍ୟ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁମୟ, ହବିଃ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁମୟ, ସେହିପରି ସବୁ ବିଷ୍ଣୁମୟ; ସେହିପରି ମୋର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେଉ।
12.46.130
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः ।
प्रणामं येऽपि कुर्वन्ति तेषामपि नमोनमः ॥ १२.४६.१३० ॥
ସେହି ଯଜ୍ଞବରାହ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର।
12.46.131
त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥ १२.४६.१३१ ॥
ତୁମକୁ ଶରଣ ପାଇଥିବା ଭକ୍ତ ଓ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାକାରୀଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟ ଗତି ଦିଅ; ଯାହା ଶ୍ରେୟସ୍କର ତାହାରି ଧ୍ୟାନ କର, ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ହେ ସୁରୋତ୍ତମ।
12.46.132
इति विद्यातपोयोनिरयोनिर्विष्णुरीडितः ।
वाग्यज्ञेनार्चितो देवः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥ १२.४६.१३२ ॥
ଏହିପରି ବିଦ୍ୟା ଓ ତପସ୍ୟାର ଉତ୍ସ, ଅଯୋନି, ସ୍ତୁତ ବିଷ୍ଣୁ, ବାକ୍ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
12.46.133
एतावदुक्त्वा वचनं भीष्मस्तद्रतमानसः ।
नम इत्येव कृष्णाय प्रणाममकरोत्तदा ॥ १२.४६.१३३ ॥
ଏତିକି କହି, ମନ ତାଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥିର କରି ଭୀଷ୍ମ 'ନମଃ' କହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
12.46.134
तस्मिन्नुपरते वाक्ये ततस्ते ब्रह्मवादिनः ।
भीष्मं वाग्भिर्वाष्पगलास्तमानर्चुर्महाद्युतिम् ॥ १२.४६.१३४ ॥
ସେହି କଥା ସରିଲେ, ଅଶ୍ରୁରେ କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେହି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ମହାଦ୍ୟୁତି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବାକ୍ୟରେ ପୂଜିଲେ।
12.46.135
तेऽस्तुवन्तश्च विप्रेन्द्राः केशवं पुरुषोत्तमम् ।
भीष्मं च शनकैः सर्वे प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ १२.४६.१३५ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
12.46.136
अधिगम्य तु योगेन भक्तिं भीष्मस्य माधवः ।
त्रैलोक्यदर्शनं ज्ञानं दिव्यं दत्त्वा ययौ हरिः ॥ १२.४६.१३६ ॥
ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଭକ୍ତି ଜାଣି ମାଧବ ହରି, ତ୍ରିଲୋକଦର୍ଶନରୂପ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
12.46.137
विदित्वा भक्तियोगं तं भीष्मस्य पुरुषोत्तमः ।
सहसोत्थाय तं हृष्टो यानमेवान्वपद्यत ॥ १२.४६.१३७ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଭକ୍ତିଯୋଗ ଜାଣି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସହସା ଉଠି ସେହି ଯାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
12.46.138
केशवः सात्यकिश्चैव रथेनकेन जग्मतुः ।
अपरेण महात्मानौ युधिष्ठिरधनञ्जयौ ॥ १२.४६.१३८ ॥
କେଶବ ଓ ସାତ୍ୟକି ଗୋଟିଏ ରଥରେ ଗଲେ; ଅନ୍ୟ ରଥରେ ମହାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଗଲେ।
12.46.139
भीमसेनो यमौ चोभौ रथमेकं समास्थिताः ।
कृपो युयुत्सुः सूतश्च सञ्जयश्चापरं रथम् ॥ १२.४६.१३९ ॥
ଭୀମସେନ ଓ ଯମଳ ଦୁଇଜଣ ଗୋଟିଏ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; କୃପ, ଯୁଯୁତ୍ସୁ, ସୂତ ଓ ସଞ୍ଜୟ ଅନ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
12.46.140
ते रथैर्नगराकारैः प्रयाताः पुरुषर्षभाः ।
नेमिघोषेण महता कम्पयन्ते वसुंधराम् ॥ १२.४६.१४० ॥
ନଗର ପରି ବିଶାଳ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଚକ୍ରର ମହାଘୋଷରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇଲେ।
12.46.141
ततो गिरः पुरुषवरस्तवेरितां ।
द्विजेरिताः पथिषु मनाक् स शुश्रुवे।
कृताञ्जलिं प्रणतमथापरं जनं ।
स केशिहा मुदितमनास्थनन्दत ॥ १२.४६.१४१ ॥
ତାପରେ ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ତୁମର ସ୍ତୁତିବାକ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଶୁଣିଲେ; କୃତାଞ୍ଜଳି ଓ ପ୍ରଣତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି କେଶିହନ୍ତା ପ୍ରସନ୍ନମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
12.46.142
इति स्मरन्पठति च शार्ङ्गधन्वनः ।
शृणोतु वा यदुकुलनन्दनस्तवम्।
स चक्रभृत्प्रतिहतसर्वाकिल्विषो ।
जनार्दनं प्रविशति देहसंक्षये ॥ १२.४६.१४२ ॥
ଏହିପରି ସ୍ମରଣ କରି ଯେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ବାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରେ, କିମ୍ବା ଯଦୁକୁଳନନ୍ଦନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣେ, ସେ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ କରି ଦେହ ନାଶ ସମୟରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
12.46.143
यं योगिनः प्राणवियोगकाले ।
यत्नेन चित्ते विनिवेशयन्ति।
स तं पुरस्ताद्धरिमीक्षमाणः ।
प्राणाञ्जहौ प्राप्तफलो हि भीष्मः ॥ १२.४६.१४३ ॥
ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାଣବିୟୋଗ ସମୟରେ ଯତ୍ନରେ ଚିତ୍ତରେ ଯାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖୁଥିବା ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇସାରିଥିଲେ।
12.46.144
स्ववराजः समाप्तोऽयं विष्णोरद्भुतकर्मणः ।
गाङ्गेयेन पुरा गीतो महापातकनाशनः ॥ १२.४६.१४४ ॥
ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ସ୍ତବରାଜ ସମାପ୍ତ ହେଲା; ପୂର୍ବେ ଗାଙ୍ଗେୟ ଗାଇଥିଲେ, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ।
12.46.145
इमं नरः स्तवराजं मुमुक्षुः ।
पठञ्शुचिः कलुषितकल्मषापहम्।
अतीत्य लोकान्मलिनः समामता ।
न्पदं स गच्छत्यमृतं महात्मनः ॥ १२.४६.१४५ ॥
ମୋକ୍ଷ ଇଚ୍ଛୁକ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଚି ହୋଇ ଏହି ସ୍ତବରାଜ ପାଠ କଲେ, କଳୁଷିତ ପାପ ଦୂର କରି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅମୃତପଦ ପାଏ।