ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.66.1
चातुराश्रम्यमुक्तं ते चातुर्वण्यं तथैव च ।
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६६.१ ॥
ನೀವು ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದಿರಿ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು, ಪಿತಾಮಹರೇ, ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
12.66.2
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं राज्ञ एवाभिषेचनम् ।
अनिन्द्रमबलं राष्ट्रं दस्यवोऽभिभवन्त्युत ॥ १२.६६.२ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ರಾಜನ ಅಭಿಷೇಕವೇ. ಆಡಳಿತಗಾರನಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ದರೋಡೆಕೋರರು ಮೆಟ್ಟಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
12.66.3
अराजकेषु राष्ट्रेषु धर्मो न व्यवतिष्ठते ।
परस्परं च खादन्ति सर्वथा धिगराजकम् ॥ १२.६६.३ ॥
ಅರಸನಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನೇ ನುಂಗುತ್ತಾರೆ. ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.
12.66.4
इन्द्रमेव प्रणमते यद्राजानमिति श्रुतिः ।
यथैवेन्द्रस्तथा राजा संपूज्यो भूतिमिच्छता ॥ १२.६६.४ ॥
ಜನರು ಇಂದ್ರನನ್ನೇ ರಾಜನೆಂದು ತಿಳಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನಂತೆಯೇ ಅರಸನು ಪೂಜ್ಯನು; ಸಮೃದ್ಧಿ ಬಯಸುವವನು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
12.66.5
नाराजकेषु राष्ट्रेषु वस्तव्यमिति वैदिकम् ।
नाराजकेषु राष्ट्रेषु हव्यं वहति पावकः ॥ १२.६६.५ ॥
ಅರಸನಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ವೈದಿಕ ವಿಧಿ. ಅರಾಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.66.6
अथ चेदधिवेर्तेत राज्यार्थी बलवत्तरः ।
अराजकाणि राष्ट्राणि हतवीराणि वा पुनः ॥ १२.६६.६ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ವೀರರು ಹತರಾದ ಅರಾಜಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ...
12.66.7
प्रत्युद्गम्याभिपूज्यः स्यादेतदत्र सुमन्त्रितम् ।
न हि राज्यात्पापतरमस्ति किंचिदराजकात् ॥ १२.६६.७ ॥
ಅವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಇದೇ ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಲೋಚನೆ. ಅರಾಜಕತೆಗಿಂತ ಪಾಪಕರವಾದದ್ದು ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ.
12.66.8
स चेत्समनुपश्येत समग्रं कुशलं भवेत् ।
बलवान्हि प्रकुपितः कुर्यान्निः शेषतामपि ॥ १२.६६.८ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲವಂತನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಃಶೇಷವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲನು.
12.66.9
भूयांसं लभते क्लेशं या गौर्भवति दुर्दुहा ।
अथ या सुदुहा राजन्नैव तां वितुदन्त्यपि ॥ १२.६६.९ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಹಸು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಓ ರಾಜನೇ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುವನ್ನು ಅವರು ಹಿಂಸಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
12.66.10
यदतप्तं प्रणमते न तत्संतापयन्त्युत ।
यत्स्वयं नमते दारु न तत्संनामयन्त्यपि ॥ १२.६६.१० ॥
ಕಾಯಿಸದೆಯೇ ಬಾಗುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಾನಾಗಿಯೇ ಬಾಗುವ ಮರವನ್ನೂ ಅವರು ಬಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.66.11
एतयोपमया धीरः सन्नमेत बलीयसे ।
इन्द्राय स प्रणमते नमते यो बलीयसे ॥ १२.६६.११ ॥
ಈ ಉಪಮೆಯಿಂದ ಧೀರನು ಬಲಿಷ್ಠನಿಗೆ ಬಾಗಬೇಕು; ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನಂತೆ, ಬಲಿಷ್ಠನಿಗೆ ನಮಿಸುವವನು ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.66.12
तस्माद्राजैव कर्तव्यः सततं भूतिमिच्छता ।
न धनार्थो न दारार्थस्तेषां येषामराजकम् ॥ १२.६६.१२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸದಾ ರಾಜನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು. ಅರಾಜಕತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಧನವೂ ಪತ್ನಿಯೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ.
12.66.13
प्रीयते हि हरन्पापः परवित्तमराजके ।
यदाऽस्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ॥ १२.६६.१३ ॥
ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಪಿ ಪರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೇ ಇತರರು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
12.66.14
पापा ह्यपि तदा क्षेमं न लभन्ते कदाचन ।
एकस्य हि द्वौ हरतो द्वयोश्च बहवोऽपरे ॥ १२.६६.१४ ॥
ಆಗ ಪಾಪಿಗಳೂ ಎಂದೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಒಬ್ಬನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇಬ್ಬರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನೇಕರು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.66.15
अदासः क्रियते दासो ह्रियन्ते च बलात्स्त्रियः ।
एतस्मात्कारणाद्देवाः प्रजापालान्प्रचक्रिरे ॥ १२.६६.१५ ॥
ಸ್ವತಂತ್ರನು ದಾಸನಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಲದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ರಾಜರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು.
12.66.16
राजा चेन्न भवेल्लोके पृथिव्या दण्डधारकः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलं बलवत्तराः ॥ १२.६६.१६ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ದಂಡಧಾರಿಯಾದ ರಾಜನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳು ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ತಿನ್ನುವರು.
12.66.17
अराजकाः प्रजाः पूर्वं विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
परस्परं भक्षयन्तो मत्स्या इव जले कृशान् ॥ १२.६६.१७ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶಹೊಂದಿದರು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ನೀರಿನ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು, ಕೃಶರನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಅವರು ನಾಶವಾದರು.
12.66.18
समेत्य तास्ततश्चक्रुः समयानिति नः श्रुतम् ।
वाक्शूरो दण्डपरुषो यश्च स्यात्पारदारिकः ॥ १२.६६.१८ ॥
ನಂತರ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ: ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶೂರನೂ, ದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣನೂ, ಪರಸ್ತ್ರೀ ಸಂಗಿಯೂ ಆದವನು...
12.66.19
यश्च नः समयं भिन्द्यात्त्याज्या नस्तादृशा इति ।
विश्वासार्थं च सर्वेषां वर्णानामविशेषतः।
तास्तथा समयं कृत्वा समयेनावतस्थिरे ॥ १२.६६.१९ ॥
ನಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಯಾರು ಮುರಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅಂತಹವನು ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು. ಎಲ್ಲರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ವರ್ಣಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಹಾಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು.
12.66.20
सहितास्तास्तदा जग्मुरसुखार्ताः पितामहम् ।
अनीश्वरा विनश्यामो भगवन्नीश्वरं दिश ॥ १२.६६.२० ॥
ಆಗ ಅವರು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಿತಾಮಹರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಭಗವಂತನೇ, ಒಡೆಯನಿಲ್ಲದೆ ನಾವು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ನಮಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ.
12.66.21
यं पूजयेम संभूय यश्च नः प्रतिपालयेत् ।
ताभ्यो मनुं व्यादिदेश मनुर्नाभिननन्द ताः ॥ १२.६६.२१ ॥
"ಯಾರನ್ನು ನಾವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ, ಯಾರು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ" — ಅವರಿಗಾಗಿ ಮನುವಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಮನು ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
12.66.22
बिभेमि कर्मणः पापाद्राज्यं हि भृशदुष्करम् ।
विशेषतो मनुष्येषु मिथ्यावृत्तेषु नित्यदा ॥ १२.६६.२२ ॥
ಕರ್ಮದ ಪಾಪಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೆದರುತ್ತೇನೆ; ರಾಜ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ.
12.66.23
तमब्रुवन्प्रजा मा भैर्विधास्यामो धनं तव ।
पशूनामथ पञ्चांशं धरण्यस्य तथैव च ॥ १२.६६.२३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು — "ಹೆದರಬೇಡ; ನಿನಗಾಗಿ ಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತೇವೆ — ಜಾನುವಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಭಾಗ, ಅಂತೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲೂ."
12.66.24
धान्यस्य दशमं भागं दास्यामः कोशवर्धनम् ।
कन्यां शुल्के चारुरूपां विवाहेषूद्यतासु च ॥ १२.६६.२४ ॥
ಧಾನ್ಯದ ಹತ್ತನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ, ಖಜಾನೆ ಹೆಚ್ಚಲು; ಸುಂದರ ರೂಪದ ಕನ್ಯೆಯ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ — ವಿವಾಹಗಳು ಆರಂಭವಾದಾಗಲೂ.
12.66.25
मुख्येन शस्त्रपत्रेण ये मनुष्याः प्रधानतः ।
भवन्तं तेऽनुयास्यन्ति महेन्द्रमिव देवताः ॥ १२.६६.२५ ॥
ಮುಖ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು, ದೇವತೆಗಳು ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ.
12.66.26
स त्वं जातबलो राजन्दुष्प्रधर्षः प्रतापवान् ।
सुखे धास्यसि नः सर्वान्कुबेर इव नैर्ऋतान् ॥ १२.६६.२६ ॥
ರಾಜನೇ, ಬಲ ಪಡೆದು, ಅಜೇಯನೂ ಪ್ರತಾಪವಂತನೂ ಆಗಿ, ಕುಬೇರನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಂತೆ ನೀನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಇಡುವೆ.
12.66.27
यं च धर्मं चरिष्यन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य त्वत्संस्थं नो भविष्यति ॥ १२.६६.२७ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುವುದು.
12.66.28
तेन धर्मेण महता सुखं लब्धेन भावितः ।
पाह्यस्मान्सर्वतो राजन्देवानिव शतक्रतुः ॥ १२.६६.२८ ॥
ಆ ಮಹಾ ಧರ್ಮದಿಂದ ಸುಖ ಪಡೆದು ಸಂಪೂರ್ಣನಾಗಿ, ರಾಜನೇ, ಶತಕ್ರತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು.
12.66.29
विजयाय हि निर्याहि प्रतपत्रश्मिवानिव ।
मानं विधम शत्रूणां धर्मं जनय नः सदा ॥ १२.६६.२९ ॥
ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಡು, ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಿಸುತ್ತಾ. ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ವವನ್ನು ಮುರಿದು, ನಮಗೆ ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು.
12.66.30
स निर्ययौ महातेजा बलेन महता वृतः ।
महाभिजनसंपन्नस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १२.६६.३० ॥
ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಉನ್ನತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಹೊರಟನು.
12.66.31
तस्य दृष्ट्वा महत्वं ते महेन्द्रस्येव देवताः ।
अपतत्रसिरे सर्वे स्वधर्मे च ददुर्मनः।
वर्णिनश्चाश्रमाश्चैव म्लेच्छाः सर्वे च दस्यवः ॥ १२.६६.३१ ॥
ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಭಯಗೊಂಡರು; ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ವರ್ಣಿಗಳು, ಆಶ್ರಮಿಗಳು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಮತ್ತು ದಸ್ಯುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.66.32
ततो महीं परिययौ पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
शमयन्सर्वतः पापान्स्वकर्मसु च योजयन् ॥ १२.६६.३२ ॥
ಆಗ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಮೇಘದಂತೆ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದನು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಶಮಗೊಳಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದನು.
12.66.33
एवं ये भूतिमिच्छेयुः पृथिव्यां मानवाः क्वचित् ।
कुर्यू राजानमेवाग्रे प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.६६.३३ ॥
ಹೀಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಪ್ರಜೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನೇ ನೇಮಿಸಬೇಕು.
12.66.34
नमस्येरंश्च तं भक्त्या शिष्या इव गुरुं सदा ।
देवा इव च देवेन्द्रं नरा राजानमन्तिकात् ॥ १२.६६.३४ ॥
ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಶಿಷ್ಯರು ಗುರುವನ್ನು, ದೇವತೆಗಳು ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ; ಮನುಷ್ಯರು ಸಮೀಪದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
12.66.35
सत्कृतं स्वजनेनेह परोऽपि बहुमन्यते ।
स्वजनेन त्ववज्ञातं परे परिभवन्त्युत ॥ १२.६६.३५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಜನರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಪರರೂ ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸ್ವಜನರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದವನನ್ನು ಪರರು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.66.36
राज्ञः परैः परिभवः सर्वेषामसुखावहः ।
तस्माच्छत्रं च पत्रं च वासांस्याभरणानि च ॥ १२.६६.३६ ॥
ರಾಜನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಅವಮಾನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ (ರಾಜನು) ಛತ್ರ, ಧ್ವಜ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.
12.66.37
भोजनान्यथ पानानि राज्ञे दद्युर्गृहाणि च ।
आसनानि च शय्याश्च सर्वोपकरणानि च ॥ १२.६६.३७ ॥
ರಾಜನಿಗೆ ಭೋಜನ, ಪಾನೀಯ, ಮನೆಗಳು, ಆಸನಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
12.66.38
गोप्ता चास्य दुराधर्षः स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
आभाषितश्च मधुरं प्रत्याभाषेत मानवान् ॥ १२.६६.३८ ॥
ಅವನ ರಕ್ಷಕನು ಅಜೇಯನಾಗಿರಲಿ; ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಲಿ. ಯಾರಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿಸಿದರೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿ.
12.66.39
कृतज्ञो दृढभक्तिः स्यात्संविभागी जितेन्द्रियः ।
ईक्षितः प्रतिवीक्षेत मृदु वल्गु च चर्जु च ॥ १२.६६.३९ ॥
ಅವನು ಕೃತಜ್ಞನು, ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಹಂಚಿಕೊಡುವವನು, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಯಾರಾದರೂ ನೋಡಿದರೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ಇಷ್ಟವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ನೋಡಬೇಕು.