ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.66.1
चातुराश्रम्यमुक्तं ते चातुर्वण्यं तथैव च ।
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६६.१ ॥
ଆପଣ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ହେ ପିତାମହ, ରାଷ୍ଟ୍ରର ସର୍ବାଧିକ ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଣ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.66.2
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं राज्ञ एवाभिषेचनम् ।
अनिन्द्रमबलं राष्ट्रं दस्यवोऽभिभवन्त्युत ॥ १२.६६.२ ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରର ସର୍ବାଧିକ ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ। ଶାସକବିହୀନ ଓ ଦୁର୍ବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଡକାୟତମାନେ ପରାଭୂତ କରନ୍ତି।
12.66.3
अराजकेषु राष्ट्रेषु धर्मो न व्यवतिष्ठते ।
परस्परं च खादन्ति सर्वथा धिगराजकम् ॥ १२.६६.३ ॥
ଅରାଜକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଧର୍ମ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଲୋକେ ପରସ୍ପରକୁ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି। ଅରାଜକତାକୁ ସର୍ବଥା ଧିକ୍।
12.66.4
इन्द्रमेव प्रणमते यद्राजानमिति श्रुतिः ।
यथैवेन्द्रस्तथा राजा संपूज्यो भूतिमिच्छता ॥ १२.६६.४ ॥
ଶ୍ରୁତି କହେ ଯେ ଲୋକେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହିଁ ରାଜା ମାନି ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ପୂଜନୀୟ, ସେହିପରି ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
12.66.5
नाराजकेषु राष्ट्रेषु वस्तव्यमिति वैदिकम् ।
नाराजकेषु राष्ट्रेषु हव्यं वहति पावकः ॥ १२.६६.५ ॥
ଅରାଜକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବାସ ନ କରିବା ବୈଦିକ ବିଧି। ଅରାଜକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ହବ୍ୟ ବହନ କରେ ନାହିଁ।
12.66.6
अथ चेदधिवेर्तेत राज्यार्थी बलवत्तरः ।
अराजकाणि राष्ट्राणि हतवीराणि वा पुनः ॥ १२.६६.६ ॥
ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଧିକ ବଳବାନ ଜଣେ ଯଦି ଅଧିକାର ଜମାନ୍ତି, କିମ୍ବା ବୀରମାନେ ହତ ହୋଇଥିବା ଅରାଜକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପୁଣି...
12.66.7
प्रत्युद्गम्याभिपूज्यः स्यादेतदत्र सुमन्त्रितम् ।
न हि राज्यात्पापतरमस्ति किंचिदराजकात् ॥ १२.६६.७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ। ରାଜା ନ ଥିବାଠାରୁ ଅଧିକ ପାପଜନକ କିଛି ନାହିଁ।
12.66.8
स चेत्समनुपश्येत समग्रं कुशलं भवेत् ।
बलवान्हि प्रकुपितः कुर्यान्निः शेषतामपि ॥ १२.६६.८ ॥
ସେ ଯଦି ସବୁକିଛି ଭଲଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସବୁ କଲ୍ୟାଣ ହେବ। ବଳବାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସବୁ ନିଃଶେଷ କରିପାରେ।
12.66.9
भूयांसं लभते क्लेशं या गौर्भवति दुर्दुहा ।
अथ या सुदुहा राजन्नैव तां वितुदन्त्यपि ॥ १२.६६.९ ॥
ଯେଉଁ ଗାଈ ଦୁହିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ସେ ଅଧିକ କ୍ଲେଶ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁ ଗାଈ ସହଜରେ ଦୁଧ ଦିଏ ତାକୁ ସେମାନେ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.66.10
यदतप्तं प्रणमते न तत्संतापयन्त्युत ।
यत्स्वयं नमते दारु न तत्संनामयन्त्यपि ॥ १२.६६.१० ॥
ଯାହା ନ ତପାଇ ନମେ, ତାକୁ ସେମାନେ ତପାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁ କାଠ ନିଜେ ନମେ, ତାକୁ ସେମାନେ ନମାନ୍ତି ନାହିଁ।
12.66.11
एतयोपमया धीरः सन्नमेत बलीयसे ।
इन्द्राय स प्रणमते नमते यो बलीयसे ॥ १२.६६.११ ॥
ଏହି ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଧୀର ଲୋକ ବଳବାନ ଆଗରେ ନମ୍ର ହେବା ଉଚିତ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ପରି, ଯେ ବଳବାନଙ୍କୁ ନମେ ସେ ନମେ।
12.66.12
तस्माद्राजैव कर्तव्यः सततं भूतिमिच्छता ।
न धनार्थो न दारार्थस्तेषां येषामराजकम् ॥ १२.६६.१२ ॥
ଅତଏବ ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ସର୍ବଦା ରାଜା ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅରାଜକତା ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ କିମ୍ବା ପତ୍ନୀର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ।
12.66.13
प्रीयते हि हरन्पापः परवित्तमराजके ।
यदाऽस्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ॥ १२.६६.१३ ॥
ରାଜାବିହୀନ ରାଜ୍ୟରେ ପାପୀ ଅନ୍ୟର ଧନ ହରଣ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ତାର ସେହି ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ରାଜା ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.66.14
पापा ह्यपि तदा क्षेमं न लभन्ते कदाचन ।
एकस्य हि द्वौ हरतो द्वयोश्च बहवोऽपरे ॥ १२.६६.१४ ॥
ସେତେବେଳେ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କ୍ଷେମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଜଣର ଧନ ଦୁଇଜଣ ହରଣ କରନ୍ତି, ଦୁଇଜଣର ଧନ ବହୁ ଅନ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି।
12.66.15
अदासः क्रियते दासो ह्रियन्ते च बलात्स्त्रियः ।
एतस्मात्कारणाद्देवाः प्रजापालान्प्रचक्रिरे ॥ १२.६६.१५ ॥
ସ୍ୱାଧୀନ ଲୋକକୁ ଦାସ କରାଯାଏ, ଏବଂ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କରାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଜାପାଳକ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
12.66.16
राजा चेन्न भवेल्लोके पृथिव्या दण्डधारकः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलं बलवत्तराः ॥ १२.६६.१६ ॥
ଯଦି ଜଗତରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ରାଜା ନ ଥାନ୍ତି, ତେବେ ଜଳରେ ବଡ଼ ମାଛ ଯେପରି ସାନ ମାଛକୁ ଖାଆନ୍ତି, ସେପରି ବଳବାନମାନେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଖାଇବେ।
12.66.17
अराजकाः प्रजाः पूर्वं विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
परस्परं भक्षयन्तो मत्स्या इव जले कृशान् ॥ १२.६६.१७ ॥
ପୂର୍ବରୁ ରାଜାବିହୀନ ପ୍ରଜାମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଜଳର ମାଛ ପରି ପରସ୍ପରକୁ, ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କୁ ଖାଇ ସେମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
12.66.18
समेत्य तास्ततश्चक्रुः समयानिति नः श्रुतम् ।
वाक्शूरो दण्डपरुषो यश्च स्यात्पारदारिकः ॥ १२.६६.१८ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଚୁକ୍ତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ: ଯିଏ କଥାରେ ଶୂର, ଦଣ୍ଡରେ କଠୋର, ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ହୁଏ...
12.66.19
यश्च नः समयं भिन्द्यात्त्याज्या नस्तादृशा इति ।
विश्वासार्थं च सर्वेषां वर्णानामविशेषतः।
तास्तथा समयं कृत्वा समयेनावतस्थिरे ॥ १२.६६.१९ ॥
ଯିଏ ଆମ ଚୁକ୍ତି ଭାଙ୍ଗିବ, ସେ ସେପରି ତ୍ୟାଜ୍ୟ ହେବ। ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି ବିନା ଭେଦରେ, ସେମାନେ ସେପରି ଚୁକ୍ତି କରି ସେହି ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।
12.66.20
सहितास्तास्तदा जग्मुरसुखार्ताः पितामहम् ।
अनीश्वरा विनश्यामो भगवन्नीश्वरं दिश ॥ १२.६६.२० ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏକତ୍ର ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ହେ ଭଗବାନ, ଅଧିପତି ବିନା ଆମେ ବିନଷ୍ଟ ହେଉଛୁ; ଆମକୁ ଜଣେ ଅଧିପତି ଦେଖାନ୍ତୁ।
12.66.21
यं पूजयेम संभूय यश्च नः प्रतिपालयेत् ।
ताभ्यो मनुं व्यादिदेश मनुर्नाभिननन्द ताः ॥ १२.६६.२१ ॥
"ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ମିଳିତ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ଯିଏ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବ" — ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନୁଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଆଗଲା; କିନ୍ତୁ ମନୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ।
12.66.22
बिभेमि कर्मणः पापाद्राज्यं हि भृशदुष्करम् ।
विशेषतो मनुष्येषु मिथ्यावृत्तेषु नित्यदा ॥ १२.६६.२२ ॥
କର୍ମର ପାପକୁ ମୁଁ ଭୟ କରେ; ରାଜ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବଦା ମିଥ୍ୟାଚରଣ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ।
12.66.23
तमब्रुवन्प्रजा मा भैर्विधास्यामो धनं तव ।
पशूनामथ पञ्चांशं धरण्यस्य तथैव च ॥ १२.६६.२३ ॥
ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — "ଭୟ କର ନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ଧନ ଯୋଗାଡ଼ିବୁ — ପଶୁମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଅଂଶ, ଏବଂ ଭୂମିର ଉତ୍ପନ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି।"
12.66.24
धान्यस्य दशमं भागं दास्यामः कोशवर्धनम् ।
कन्यां शुल्के चारुरूपां विवाहेषूद्यतासु च ॥ १२.६६.२४ ॥
ଧାନର ଦଶମ ଭାଗ ଆମେ ଦେବା, ଭଣ୍ଡାର ବଢ଼ିବା ପାଇଁ; ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ କନ୍ୟାର ବିବାହରେ ଶୁଳ୍କ ଭାବେ — ବିବାହ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
12.66.25
मुख्येन शस्त्रपत्रेण ये मनुष्याः प्रधानतः ।
भवन्तं तेऽनुयास्यन्ति महेन्द्रमिव देवताः ॥ १२.६६.२५ ॥
ପ୍ରଧାନ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ଦେବତାମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ପରି।
12.66.26
स त्वं जातबलो राजन्दुष्प्रधर्षः प्रतापवान् ।
सुखे धास्यसि नः सर्वान्कुबेर इव नैर्ऋतान् ॥ १२.६६.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଅଜେୟ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଆପଣ, କୁବେର ନୈର୍ଋତମାନଙ୍କୁ ରଖିବା ପରି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖରେ ରଖିବେ।
12.66.27
यं च धर्मं चरिष्यन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य त्वत्संस्थं नो भविष्यति ॥ १२.६६.२७ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରଜାମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବେ, ସେହି ଧର୍ମର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଆପଣଙ୍କଠାରେ ରହିବ।
12.66.28
तेन धर्मेण महता सुखं लब्धेन भावितः ।
पाह्यस्मान्सर्वतो राजन्देवानिव शतक्रतुः ॥ १२.६६.२८ ॥
ସେହି ମହାନ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଶତକ୍ରତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପରି ଆମକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
12.66.29
विजयाय हि निर्याहि प्रतपत्रश्मिवानिव ।
मानं विधम शत्रूणां धर्मं जनय नः सदा ॥ १२.६६.२९ ॥
ବିଜୟ ପାଇଁ ବାହାରନ୍ତୁ, କିରଣଯୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରତାପୀ ହୋଇ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଅହଂକାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ।
12.66.30
स निर्ययौ महातेजा बलेन महता वृतः ।
महाभिजनसंपन्नस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १२.६६.३० ॥
ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରା ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜାତ ହୋଇ, ତେଜରେ ଜଳି ଉଠି ବାହାରିଲେ।
12.66.31
तस्य दृष्ट्वा महत्वं ते महेन्द्रस्येव देवताः ।
अपतत्रसिरे सर्वे स्वधर्मे च ददुर्मनः।
वर्णिनश्चाश्रमाश्चैव म्लेच्छाः सर्वे च दस्यवः ॥ १२.६६.३१ ॥
ତାଙ୍କ ମହିମା ଦେଖି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ପରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମରେ ମନ ଦେଲେ। ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଦସ୍ୟୁ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.66.32
ततो महीं परिययौ पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
शमयन्सर्वतः पापान्स्वकर्मसु च योजयन् ॥ १२.६६.३२ ॥
ତା'ପରେ ବର୍ଷାବନ୍ତ ମେଘ ପରି ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବୁଲିଲେ; ସର୍ବତ୍ର ପାପୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ସ୍ୱକର୍ମରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ।
12.66.33
एवं ये भूतिमिच्छेयुः पृथिव्यां मानवाः क्वचित् ।
कुर्यू राजानमेवाग्रे प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.६६.३३ ॥
ଏହିପରି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ମାନବ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ରାଜାଙ୍କୁ ହିଁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
12.66.34
नमस्येरंश्च तं भक्त्या शिष्या इव गुरुं सदा ।
देवा इव च देवेन्द्रं नरा राजानमन्तिकात् ॥ १२.६६.३४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ; ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ପରି; ମଣିଷମାନେ ନିକଟରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
12.66.35
सत्कृतं स्वजनेनेह परोऽपि बहुमन्यते ।
स्वजनेन त्ववज्ञातं परे परिभवन्त्युत ॥ १२.६६.३५ ॥
ଏଠାରେ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଜ୍ଞାତ ହେଲେ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି।
12.66.36
राज्ञः परैः परिभवः सर्वेषामसुखावहः ।
तस्माच्छत्रं च पत्रं च वासांस्याभरणानि च ॥ १२.६६.३६ ॥
ରାଜାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ; ଅତଏବ (ରାଜା) ଛତ୍ର, ଧ୍ୱଜା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିବେ।
12.66.37
भोजनान्यथ पानानि राज्ञे दद्युर्गृहाणि च ।
आसनानि च शय्याश्च सर्वोपकरणानि च ॥ १२.६६.३७ ॥
ରାଜାଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ପାନୀୟ, ଗୃହ, ଆସନ, ଶଯ୍ୟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଦେବା ଉଚିତ।
12.66.38
गोप्ता चास्य दुराधर्षः स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
आभाषितश्च मधुरं प्रत्याभाषेत मानवान् ॥ १२.६६.३८ ॥
ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଅଜେୟ ହେବେ; ସେ ହସି ହସି ପ୍ରଥମେ କଥା କହିବେ। କେହି କଥା କହିଲେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବେ।
12.66.39
कृतज्ञो दृढभक्तिः स्यात्संविभागी जितेन्द्रियः ।
ईक्षितः प्रतिवीक्षेत मृदु वल्गु च चर्जु च ॥ १२.६६.३९ ॥
ସେ କୃତଜ୍ଞ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିମାନ, ବଣ୍ଟିବା ଗୁଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେବା ଉଚିତ। କେହି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସେ କୋମଳ, ମଧୁର ଓ ସରଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଫେରି ଦେଖିବେ।