ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.66.1
चातुराश्रम्यमुक्तं ते चातुर्वण्यं तथैव च ।
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६६.१ ॥
ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.66.2
राष्ट्रस्य यत्कृत्यतमं राज्ञ एवाभिषेचनम् ।
अनिन्द्रमबलं राष्ट्रं दस्यवोऽभिभवन्त्युत ॥ १२.६६.२ ॥
ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਤੱਵ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਦਬਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
12.66.3
अराजकेषु राष्ट्रेषु धर्मो न व्यवतिष्ठते ।
परस्परं च खादन्ति सर्वथा धिगराजकम् ॥ १२.६६.३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਾਜਕਤਾ ਨੂੰ ਸਰਵਥਾ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ।
12.66.4
इन्द्रमेव प्रणमते यद्राजानमिति श्रुतिः ।
यथैवेन्द्रस्तथा राजा संपूज्यो भूतिमिच्छता ॥ १२.६६.४ ॥
ਸ਼ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.66.5
नाराजकेषु राष्ट्रेषु वस्तव्यमिति वैदिकम् ।
नाराजकेषु राष्ट्रेषु हव्यं वहति पावकः ॥ १२.६६.५ ॥
ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਹਵਿ ਨਹੀਂ ਢੋਂਦੀ।
12.66.6
अथ चेदधिवेर्तेत राज्यार्थी बलवत्तरः ।
अराजकाणि राष्ट्राणि हतवीराणि वा पुनः ॥ १२.६६.६ ॥
ਜੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ...
12.66.7
प्रत्युद्गम्याभिपूज्यः स्यादेतदत्र सुमन्त्रितम् ।
न हि राज्यात्पापतरमस्ति किंचिदराजकात् ॥ १२.६६.७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਇੱਥੇ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.66.8
स चेत्समनुपश्येत समग्रं कुशलं भवेत् ।
बलवान्हि प्रकुपितः कुर्यान्निः शेषतामपि ॥ १२.६६.८ ॥
ਜੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਲਵਾਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.66.9
भूयांसं लभते क्लेशं या गौर्भवति दुर्दुहा ।
अथ या सुदुहा राजन्नैव तां वितुदन्त्यपि ॥ १२.६६.९ ॥
ਜਿਹੜੀ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜੀ ਸੌਖੀ ਦੁੱਧ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
12.66.10
यदतप्तं प्रणमते न तत्संतापयन्त्युत ।
यत्स्वयं नमते दारु न तत्संनामयन्त्यपि ॥ १२.६६.१० ॥
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਤਪਾਏ ਹੀ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਤਪਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਜੋ ਲੱਕੜ ਆਪ ਹੀ ਝੁਕਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.66.11
एतयोपमया धीरः सन्नमेत बलीयसे ।
इन्द्राय स प्रणमते नमते यो बलीयसे ॥ १२.६६.११ ॥
ਇਸ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਧੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਅੱਗੇ ਨਮਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਮਦਾ ਹੈ।
12.66.12
तस्माद्राजैव कर्तव्यः सततं भूतिमिच्छता ।
न धनार्थो न दारार्थस्तेषां येषामराजकम् ॥ १२.६६.१२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਰਾਜਕਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਧਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਨਾ ਪਤਨੀ ਦਾ।
12.66.13
प्रीयते हि हरन्पापः परवित्तमराजके ।
यदाऽस्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ॥ १२.६६.१३ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਬੰਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਖੋਹ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਉਸੇ ਦਾ ਧਨ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.66.14
पापा ह्यपि तदा क्षेमं न लभन्ते कदाचन ।
एकस्य हि द्वौ हरतो द्वयोश्च बहवोऽपरे ॥ १२.६६.१४ ॥
ਤਦ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਇੱਕ ਦਾ ਧਨ ਦੋ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਦਾ ਧਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
12.66.15
अदासः क्रियते दासो ह्रियन्ते च बलात्स्त्रियः ।
एतस्मात्कारणाद्देवाः प्रजापालान्प्रचक्रिरे ॥ १२.६६.१५ ॥
ਅਜ਼ਾਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੋਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਪਾਲਕ ਰਾਜੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।
12.66.16
राजा चेन्न भवेल्लोके पृथिव्या दण्डधारकः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलं बलवत्तराः ॥ १२.६६.१६ ॥
ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ।
12.66.17
अराजकाः प्रजाः पूर्वं विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
परस्परं भक्षयन्तो मत्स्या इव जले कृशान् ॥ १२.६६.१७ ॥
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਰਜਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋਏ।
12.66.18
समेत्य तास्ततश्चक्रुः समयानिति नः श्रुतम् ।
वाक्शूरो दण्डपरुषो यश्च स्यात्पारदारिकः ॥ १२.६६.१८ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ: ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ, ਸਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ, ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ...
12.66.19
यश्च नः समयं भिन्द्यात्त्याज्या नस्तादृशा इति ।
विश्वासार्थं च सर्वेषां वर्णानामविशेषतः।
तास्तथा समयं कृत्वा समयेनावतस्थिरे ॥ १२.६६.१९ ॥
ਜੋ ਸਾਡਾ ਕਰਾਰ ਤੋੜੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਈ, ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
12.66.20
सहितास्तास्तदा जग्मुरसुखार्ताः पितामहम् ।
अनीश्वरा विनश्यामो भगवन्नीश्वरं दिश ॥ १२.६६.२० ॥
ਤਦ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਆਮੀ ਦਿਖਾਓ।
12.66.21
यं पूजयेम संभूय यश्च नः प्रतिपालयेत् ।
ताभ्यो मनुं व्यादिदेश मनुर्नाभिननन्द ताः ॥ १२.६६.२१ ॥
"ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ" — ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨੂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਮਨੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
12.66.22
बिभेमि कर्मणः पापाद्राज्यं हि भृशदुष्करम् ।
विशेषतो मनुष्येषु मिथ्यावृत्तेषु नित्यदा ॥ १२.६६.२२ ॥
ਕਰਮ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ; ਰਾਜ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
12.66.23
तमब्रुवन्प्रजा मा भैर्विधास्यामो धनं तव ।
पशूनामथ पञ्चांशं धरण्यस्य तथैव च ॥ १२.६६.२३ ॥
ਪਰਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਡਰ ਨਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਜੁਟਾਵਾਂਗੇ — ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਜ ਦਾ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ।"
12.66.24
धान्यस्य दशमं भागं दास्यामः कोशवर्धनम् ।
कन्यां शुल्के चारुरूपां विवाहेषूद्यतासु च ॥ १२.६६.२४ ॥
ਅਨਾਜ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ; ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਲਕ ਵਜੋਂ — ਵਿਆਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ।
12.66.25
मुख्येन शस्त्रपत्रेण ये मनुष्याः प्रधानतः ।
भवन्तं तेऽनुयास्यन्ति महेन्द्रमिव देवताः ॥ १२.६६.२५ ॥
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੱਖ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
12.66.26
स त्वं जातबलो राजन्दुष्प्रधर्षः प्रतापवान् ।
सुखे धास्यसि नः सर्वान्कुबेर इव नैर्ऋतान् ॥ १२.६६.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤੁਸੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਬੇਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋਗੇ।
12.66.27
यं च धर्मं चरिष्यन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य त्वत्संस्थं नो भविष्यति ॥ १२.६६.२७ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਪਰਜਾ ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਕਰੇਗੀ, ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।
12.66.28
तेन धर्मेण महता सुखं लब्धेन भावितः ।
पाह्यस्मान्सर्वतो राजन्देवानिव शतक्रतुः ॥ १२.६६.२८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
12.66.29
विजयाय हि निर्याहि प्रतपत्रश्मिवानिव ।
मानं विधम शत्रूणां धर्मं जनय नः सदा ॥ १२.६६.२९ ॥
ਜਿੱਤ ਲਈ ਚੱਲੋ, ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹੋਏ। ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਚੂਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਦਾ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।
12.66.30
स निर्ययौ महातेजा बलेन महता वृतः ।
महाभिजनसंपन्नस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १२.६६.३० ॥
ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਕਲਿਆ।
12.66.31
तस्य दृष्ट्वा महत्वं ते महेन्द्रस्येव देवताः ।
अपतत्रसिरे सर्वे स्वधर्मे च ददुर्मनः।
वर्णिनश्चाश्रमाश्चैव म्लेच्छाः सर्वे च दस्यवः ॥ १२.६६.३१ ॥
ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਇਆ। ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਅਤੇ ਮਲੇਚ੍ਛ ਤੇ ਡਾਕੂ ਸਭ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.66.32
ततो महीं परिययौ पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
शमयन्सर्वतः पापान्स्वकर्मसु च योजयन् ॥ १२.६६.३२ ॥
ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਿਆ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ।
12.66.33
एवं ये भूतिमिच्छेयुः पृथिव्यां मानवाः क्वचित् ।
कुर्यू राजानमेवाग्रे प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.६६.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.66.34
नमस्येरंश्च तं भक्त्या शिष्या इव गुरुं सदा ।
देवा इव च देवेन्द्रं नरा राजानमन्तिकात् ॥ १२.६६.३४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੇਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨੇੜਿਓਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ।
12.66.35
सत्कृतं स्वजनेनेह परोऽपि बहुमन्यते ।
स्वजनेन त्ववज्ञातं परे परिभवन्त्युत ॥ १२.६६.३५ ॥
ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਬੰਦਾ ਬੇਗਾਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਨਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਬੰਦਾ ਬੇਗਾਨੇ ਵੀ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.66.36
राज्ञः परैः परिभवः सर्वेषामसुखावहः ।
तस्माच्छत्रं च पत्रं च वासांस्याभरणानि च ॥ १२.६६.३६ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਸਭ ਲਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ (ਰਾਜੇ ਨੂੰ) ਛੱਤਰ, ਝੰਡਾ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
12.66.37
भोजनान्यथ पानानि राज्ञे दद्युर्गृहाणि च ।
आसनानि च शय्याश्च सर्वोपकरणानि च ॥ १२.६६.३७ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਘਰ, ਆਸਨ, ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.66.38
गोप्ता चास्य दुराधर्षः स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
आभाषितश्च मधुरं प्रत्याभाषेत मानवान् ॥ १२.६६.३८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਅਜਿੱਤ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਕੋਈ ਬੁਲਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ।
12.66.39
कृतज्ञो दृढभक्तिः स्यात्संविभागी जितेन्द्रियः ।
ईक्षितः प्रतिवीक्षेत मृदु वल्गु च चर्जु च ॥ १२.६६.३९ ॥
ਉਹ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ, ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ, ਵੰਡ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਕੋਈ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਮੀ, ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਵੇਖੇ।