Mahābhārata · Adhyāya 12.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.81.1
एवमग्राह्यके तस्मिञ्ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रेष्वपि च कथं भावो विभाव्यते ॥ १२.८१.१ ॥
Así, en aquel círculo de parientes y allegados difícil de comprender, ¿cómo se discierne la actitud, tanto hacia los amigos como hacia los enemigos?
12.81.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य महर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.८१.२ ॥
Sobre este asunto también se relata esta antigua historia: el diálogo entre Vāsudeva y el gran sabio Nārada.
12.81.3
नासुहृत्परर्म मन्त्रं नारदार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वाऽपि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ १२.८१.३ ॥
Quien no es amigo no merece conocer el consejo supremo y secreto, oh Nārada; ni el ignorante, ni tampoco el amigo sabio que carece de dominio de sí.
12.81.4
स ते सौहृदमास्थाय किंचिद्वक्ष्यामि नारद ।
कृत्स्नां बुद्धिं च ते प्रेक्ष्य संपृच्छे त्रिदिवङ्गम ॥ १२.८१.४ ॥
Por tanto, con afecto hacia ti, diré algo, oh Nārada; habiendo considerado tu entendimiento entero, te pregunto, oh viajero de los tres cielos.
12.81.5
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां वै करोम्यहम् ।
अर्धंभोक्ताऽस्मि भोगानां वाग्दुरुक्तानि च क्षमे ॥ १२.८१.५ ॥
Sirvo a mis parientes, no por reclamar señorío; soy el partícipe de la mitad de sus goces, y soporto palabras duras.
12.81.6
अरणीमग्निकामो वा मथ्नाति दहृयं मम ।
वाचा दुरुक्तं देवर्षे तन्मां दहति नित्यदा ॥ १२.८१.६ ॥
Como quien desea fuego frota la arani, así, oh sabio divino, las palabras duras dichas por la lengua me queman siempre.
12.81.7
बलं सङ्कर्षणे नित्यं सौकुमार्यं पुनर्गदे ।
रूपेण मत्तः प्रद्युम्नः सोऽसहायोऽस्मि नारद ॥ १२.८१.७ ॥
En Saṅkarṣaṇa siempre hay fuerza, y en Gada delicadeza; en belleza Pradyumna me supera. Nārada, así estoy sin aliado.
12.81.8
अन्ये हि सुमहाभागा बलवन्तो दुरासदाः ।
नित्योत्थानेन संपन्ना नारदान्धकवृष्णयः ॥ १२.८१.८ ॥
Otros, muy afortunados, fuertes e inaccesibles; Nārada, los Andhaka y los Vṛṣṇi están dotados por el esfuerzo constante.
12.81.9
यस्य न स्युर्न वै स स्याद्यस्य स्युः कृत्स्नमेव तत् ।
द्वयोरेनं प्रचरतोर्वृणोम्येकरतं न च ॥ १२.८१.९ ॥
Para quien no los tiene, no existen; para quien los tiene, todo es suyo. De los dos que se mueven, no elijo a este como exclusivo.
12.81.10
स्यातां यस्याहुकाक्रूरौ किं नु दुःखतरं ततः ।
यस्य चापि न तौ स्यातां किं नु दुःखतरं ततः ॥ १२.८१.१० ॥
Para quien Āhuka y Akrūra existan, ¿qué mayor dolor hay que ese? Y para quien ellos dos no existan, ¿qué mayor dolor hay que ese?
12.81.11
सोऽहं कित्नवमातेव द्वयोरपि महामुने ।
नैकस्य जयमाशंसे द्वितीयस्य पराजयम् ॥ १२.८१.११ ॥
Yo mismo, gran sabio, soy como la madre de un jugador, angustiada por ambos. No deseo la victoria de uno ni la derrota del otro.
12.81.12
ममैवं क्लिश्यमानस्य नारदोभयदर्शनात् ।
वक्तुमर्हसि यच्छ्रेयो ज्ञातीनामात्मनस्तथा ॥ १२.८१.१२ ॥
Nārada, a mí, tan afligido al ver a ambos, debes decirme qué es lo mejor para mis parientes y para mí mismo.
12.81.13
आपदो द्विविधाः कृष्ण बाह्याश्चाम्यन्तराश्च ह ।
प्रादुर्भवन्ति वार्ष्णेय स्वकृता यदि वाऽन्यतः ॥ १२.८१.१३ ॥
Kṛṣṇa, las calamidades son de dos clases: externas e internas. Descendiente de Vṛṣṇi, surgen de las propias acciones o de otros.
12.81.14
सेयमाभ्यन्तरा तुभ्यमापत्कृच्छ्रा स्वकर्मजा ।
अक्रूरभोजप्रभवा सर्वे ह्येते तदन्वयः ॥ १२.८१.१४ ॥
Para ti, esta calamidad interna, grave, nacida de tus propias acciones, surgió de Akrūra y los Bhojas; todos ellos pertenecen a su linaje.
12.81.15
अर्थहेतोर्हि कामाद्वा वीरबीभत्सयाऽपि वा ।
आत्मना प्राप्तमैश्वर्यमन्यत्र प्रतिपादितम् ॥ १२.८१.१५ ॥
La soberanía que uno obtuvo por sí mismo, ya sea por riqueza, por deseo o por heroísmo y temor, ha sido entregada a otro lugar.
12.81.16
कृतमूलमिदानीं तद्राजशब्दसहायवत् ।
न शक्यं पुनरादातुं वान्तमन्नमिव स्वयम् ॥ १२.८१.१६ ॥
Ahora esa soberanía, firmemente arraigada y sostenida por el título de rey, no puede recuperarse de nuevo, como el alimento que uno mismo ha vomitado.
12.81.17
बभ्रूग्रसेनतो राज्यं नाप्नुं शक्यं कथंचन ।
ज्ञातिभेदभयात्कृष्ण त्वया चापि विशेषतः ॥ १२.८१.१७ ॥
Kṛṣṇa, el reino no puede obtenerse de ninguna manera de Babhru y Ugrasena, y menos aún por ti, por temor a dividir a los parientes.
12.81.18
तच्च सिध्येत्प्रयत्नेन कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
महाक्षयं व्ययो वा स्याद्विनाशो वा पुनर्भवेत् ॥ १२.८१.१८ ॥
Aunque se lograra con esfuerzo, tras realizar una empresa tan difícil habría una gran destrucción o pérdida, o la ruina podría volver.
12.81.19
अनायसेन शस्त्रेण मृदुना हृदयच्छिदा ।
जिह्वामुद्धर सर्वेषां परिमृदज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.१९ ॥
Con un arma no de hierro, suave pero que atraviesa el corazón, arranca la lengua de todos, frótala y límpiala una y otra vez.
12.81.20
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्यामहं कथम् ।
येनैषामुद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.२० ॥
Oh sabio, ¿cómo podría conocer esa arma suave, no de hierro, con la que arrancar sus lenguas y frotarlas y limpiarlas una y otra vez?
12.81.21
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षाऽऽर्जवमार्दवम् ।
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.८१.२१ ॥
Dar alimento constantemente según la capacidad, la paciencia, la rectitud y la dulzura, y corresponder con honor como es debido: esta es el arma no de hierro.
12.81.22
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटुकानि लधूनि च ।
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्य मनांसि च ॥ १२.८१.२२ ॥
Calma con tu palabra el corazón, el habla y las mentes de los parientes que desean decir palabras duras y triviales.
12.81.23
नामहापुरुषः कश्चिन्नानात्मा नासहायवान् ।
महतीं धुरमादाय समुद्यम्योरसा वहेत् ॥ १२.८१.२३ ॥
Ningún gran hombre que no esté dividido en su interior y que tenga ayudantes puede tomar un gran yugo y, alzándolo con el pecho, cargarlo.
12.81.24
सर्व एव गुरुं भारमनङ्वान्वहते समे ।
दुर्गे प्रतीतः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥ १२.८१.२४ ॥
En terreno llano todo buey lleva una carga pesada; pero en terreno escabroso es el buey bueno, conocido y bien adiestrado, el que lleva la carga difícil de soportar.
12.81.25
भेदाद्विनाशः सङ्घानां सङ्घमुख्योऽसि केशव ।
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेदयं सङ्घस्तथा कुरु ॥ १२.८१.२५ ॥
La división trae la ruina de las asambleas. Tú eres el jefe de las asambleas, oh Keśava. Haz que esta asamblea, teniéndote a ti, no perezca.
12.81.26
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र धनसन्त्यागाद्गुणः प्राज्ञेऽवतिष्ठते ॥ १२.८१.२६ ॥
No por otro medio que la sabiduría y la paciencia, no por otro medio que el dominio de los sentidos, no por otro medio que la entrega de la riqueza: de otro modo, la virtud no permanece en el sabio.
12.81.27
धन्यं यशस्यमायुष्वं स्वपक्षोद्भावनं सदा ।
ज्ञातीनामविनाशः स्याद्यथा कृष्ण तथा कुरु ॥ १२.८१.२७ ॥
Esto trae riqueza, fama y larga vida, y siempre fortalece el propio bando. Oh Kṛṣṇa, haz que no haya destrucción de tus parientes.
12.81.28
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ।
षाङ्गुण्यस्य विधानेन यात्रा यानविधौ तथा ॥ १२.८१.२८ ॥
Nada te es desconocido, oh señor, ni en el futuro ni en el presente: ni por la disposición de la política séxtuple, ni en la marcha según el método de la expedición.
12.81.29
यादवाः कुकुरा भोजाः सर्वे चान्धकवृष्णयः ।
त्वय्यायत्ता महाबाहो लोका लोकेश्वराश्च ये ॥ १२.८१.२९ ॥
Los Yādava, los Kukura, los Bhoja y todos los Andhaka-Vṛṣṇi dependen de ti, oh de brazos poderosos; y también los mundos y los señores de los mundos.
12.81.30
उपासन्ते हि त्वद्बुद्धिमृषयश्चापि माधव ।
त्वं गुरुः सर्वभूतानां जानीषे त्वं परां गतिम् ॥ १२.८१.३० ॥
Incluso los sabios veneran tu intelecto, oh Mādhava. Tú eres el maestro de todos los seres; conoces la meta suprema.
12.81.31
त्वामासाद्य यदुश्रेष्ठमेधन्ते वादवाः सुखम् ॥ १२.८१.३१ ॥
¡Oh, mejor de los Yadus! Al alcanzarte, los Vādavas prosperan felizmente.