మహాభారతం · అధ్యాయం 12.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.81.1
एवमग्राह्यके तस्मिञ्ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रेष्वपि च कथं भावो विभाव्यते ॥ १२.८१.१ ॥
ఇలా గ్రహించడానికి కష్టమైన ఆ బంధుమిత్ర వర్గంలో, మిత్రుల మధ్యా శత్రువుల మధ్యా భావాన్ని ఎలా గుర్తించాలి?
12.81.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य महर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.८१.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — వాసుదేవుడు, మహర్షి నారదుల సంవాదాన్ని.
12.81.3
नासुहृत्परर्म मन्त्रं नारदार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वाऽपि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ १२.८१.३ ॥
స్నేహితుడు కానివాడు పరమ రహస్యమంత్రాన్ని తెలుసుకోవడానికి అర్హుడు కాడు, నారదా; అజ్ఞుడైనా, మిత్రుడైనా, పండితుడైనా ఆత్మనిగ్రహం లేనివాడైతే.
12.81.4
स ते सौहृदमास्थाय किंचिद्वक्ष्यामि नारद ।
कृत्स्नां बुद्धिं च ते प्रेक्ष्य संपृच्छे त्रिदिवङ्गम ॥ १२.८१.४ ॥
కాబట్టి నీపై స్నేహంతో నేను కొంత చెబుతాను, నారదా; నీ బుద్ధి అంతటినీ చూసి అడుగుతున్నాను, త్రిదివమునకు వెళ్ళువాడా.
12.81.5
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां वै करोम्यहम् ।
अर्धंभोक्ताऽस्मि भोगानां वाग्दुरुक्तानि च क्षमे ॥ १२.८१.५ ॥
నేను బంధువులకు సేవ చేస్తాను, ఐశ్వర్యపు వాదనతో కాదు; భోగాలలో సగం అనుభవిస్తాను; కఠిన మాటలను సహిస్తాను.
12.81.6
अरणीमग्निकामो वा मथ्नाति दहृयं मम ।
वाचा दुरुक्तं देवर्षे तन्मां दहति नित्यदा ॥ १२.८१.६ ॥
అగ్నిని కోరేవాడు అరణిని మథించినట్లు, దేవర్షీ, నోటితో పలికిన కఠిన మాట నన్ను ఎల్లప్పుడూ దహిస్తుంది.
12.81.7
बलं सङ्कर्षणे नित्यं सौकुमार्यं पुनर्गदे ।
रूपेण मत्तः प्रद्युम्नः सोऽसहायोऽस्मि नारद ॥ १२.८१.७ ॥
సంకర్షణుడిలో ఎప్పుడూ బలం ఉంది; గదుడిలో సుకుమారత్వం. రూపంలో ప్రద్యుమ్నుడు నన్ను మించినవాడు. నారదా, నేను సహాయం లేనివాడను.
12.81.8
अन्ये हि सुमहाभागा बलवन्तो दुरासदाः ।
नित्योत्थानेन संपन्ना नारदान्धकवृष्णयः ॥ १२.८१.८ ॥
ఇతరులు మహా భాగ్యవంతులు, బలవంతులు, దుర్జేయులు; నారదా, అంధకులు మరియు వృష్ణులు నిత్య ప్రయత్నంతో సంపన్నులు.
12.81.9
यस्य न स्युर्न वै स स्याद्यस्य स्युः कृत्स्नमेव तत् ।
द्वयोरेनं प्रचरतोर्वृणोम्येकरतं न च ॥ १२.८१.९ ॥
ఎవరికి లేవో వారికి అవి లేవు; ఎవరికి ఉన్నాయో వారికి అదంతా ఉంది. ఇద్దరి మధ్య తిరుగుతున్న వీరిని నేను ఏకనిష్ఠగా ఎన్నుకోను.
12.81.10
स्यातां यस्याहुकाक्रूरौ किं नु दुःखतरं ततः ।
यस्य चापि न तौ स्यातां किं नु दुःखतरं ततः ॥ १२.८१.१० ॥
ఎవరికి ఆహుకుడు, అక్రూరుడు ఉన్నారో, దానికంటే దుఃఖం ఏముంటుంది? ఎవరికి వారిద్దరూ లేరో, దానికంటే దుఃఖం ఏముంటుంది?
12.81.11
सोऽहं कित्नवमातेव द्वयोरपि महामुने ।
नैकस्य जयमाशंसे द्वितीयस्य पराजयम् ॥ १२.८१.११ ॥
అదే నేను, మహామునీ, జూదగాడి తల్లిలా ఇద్దరి కోసమూ (ఆందోళన చెందుతున్నాను). ఒకరికి జయాన్ని ఆశించను, రెండవవారికి ఓటమిని ఆశించను.
12.81.12
ममैवं क्लिश्यमानस्य नारदोभयदर्शनात् ।
वक्तुमर्हसि यच्छ्रेयो ज्ञातीनामात्मनस्तथा ॥ १२.८१.१२ ॥
నారదా, ఇద్దరినీ చూసి ఈ విధంగా బాధపడుతున్న నాకు, నా బంధువులకూ నాకూ ఏది శ్రేయస్కరమో అది నీవు చెప్పడం తగును.
12.81.13
आपदो द्विविधाः कृष्ण बाह्याश्चाम्यन्तराश्च ह ।
प्रादुर्भवन्ति वार्ष्णेय स्वकृता यदि वाऽन्यतः ॥ १२.८१.१३ ॥
కృష్ణా, ఆపదలు రెండు రకాలు — బాహ్యమైనవి, అంతరమైనవి. వార్ష్ణేయా, అవి తమ స్వకృతం వల్ల లేదా ఇతరుల వల్ల కలుగుతాయి.
12.81.14
सेयमाभ्यन्तरा तुभ्यमापत्कृच्छ्रा स्वकर्मजा ।
अक्रूरभोजप्रभवा सर्वे ह्येते तदन्वयः ॥ १२.८१.१४ ॥
నీకు కలిగిన ఈ అంతరమైన, కష్టమైన, స్వకర్మజనితమైన ఆపద అక్రూరుడు, భోజుల నుండి పుట్టింది; వీరంతా వారి వంశీయులే.
12.81.15
अर्थहेतोर्हि कामाद्वा वीरबीभत्सयाऽपि वा ।
आत्मना प्राप्तमैश्वर्यमन्यत्र प्रतिपादितम् ॥ १२.८१.१५ ॥
ధనం కోసమో, కామం వల్లనో, లేదా వీరత్వంతో కూడిన భయంకర కార్యం ద్వారానో స్వయంగా పొందిన ఐశ్వర్యం ఇతరులకు ఇవ్వబడింది.
12.81.16
कृतमूलमिदानीं तद्राजशब्दसहायवत् ।
न शक्यं पुनरादातुं वान्तमन्नमिव स्वयम् ॥ १२.८१.१६ ॥
ఇప్పుడు అది రాజు అనే పేరు సహాయంతో గట్టిగా వేళ్లూనుకుంది; తానే కక్కిన అన్నాన్ని తిరిగి తీసుకోలేనట్లు దానిని మళ్లీ తీసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
12.81.17
बभ्रूग्रसेनतो राज्यं नाप्नुं शक्यं कथंचन ।
ज्ञातिभेदभयात्कृष्ण त्वया चापि विशेषतः ॥ १२.८१.१७ ॥
కృష్ణా, బభ్రు, ఉగ్రసేనుల నుండి రాజ్యాన్ని ఏ విధంగానూ పొందడం సాధ్యం కాదు; జ్ఞాతుల మధ్య భేదం వస్తుందనే భయంతో, ముఖ్యంగా నీ చేత కూడా.
12.81.18
तच्च सिध्येत्प्रयत्नेन कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
महाक्षयं व्ययो वा स्याद्विनाशो वा पुनर्भवेत् ॥ १२.८१.१८ ॥
అది ప్రయత్నంతో సిద్ధించినా, అత్యంత కష్టమైన కార్యం చేసిన తర్వాత మహా నాశనం లేదా నష్టం కలుగుతుంది; లేదా వినాశం మళ్లీ రావచ్చు.
12.81.19
अनायसेन शस्त्रेण मृदुना हृदयच्छिदा ।
जिह्वामुद्धर सर्वेषां परिमृदज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.१९ ॥
ఇనుము లేని, మృదువైనదీ హృదయాన్ని చీల్చేదీ అయిన ఆయుధంతో అందరి నాలుకను పెకిలించి, పదేపదే రుద్ది శుభ్రం చేయి.
12.81.20
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्यामहं कथम् ।
येनैषामुद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.२० ॥
ఓ మునీ, ఇనుము లేని ఆ మృదు ఆయుధాన్ని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను? దానితో వీరి నాలుకను పెకిలించి పదేపదే రుద్ది శుభ్రం చేయగలను?
12.81.21
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षाऽऽर्जवमार्दवम् ।
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.८१.२१ ॥
శక్తికొలదీ నిరంతర అన్నదానం, సహనం, ఋజుత్వం, మృదుత్వం, తగినట్లు ప్రతిగౌరవం చూపడం — ఇవే ఆ ఇనుములేని ఆయుధం.
12.81.22
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटुकानि लधूनि च ।
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्य मनांसि च ॥ १२.८१.२२ ॥
కఠినమైన, అల్పమైన మాటలు పలకాలనుకునే బంధువుల హృదయాన్ని, మాటను, మనస్సులను నీ మాటతో శాంతింపజేయి.
12.81.23
नामहापुरुषः कश्चिन्नानात्मा नासहायवान् ।
महतीं धुरमादाय समुद्यम्योरसा वहेत् ॥ १२.८१.२३ ॥
విభక్తమైన ఆత్మ లేని, సహాయకులు ఉన్న ఏ మహాపురుషుడైనా గొప్ప భారాన్ని ఎత్తి తన ఛాతీతో మోయగలడు; సహాయం లేనివాడు మోయలేడు.
12.81.24
सर्व एव गुरुं भारमनङ्वान्वहते समे ।
दुर्गे प्रतीतः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥ १२.८१.२४ ॥
సమతల భూమిపై అన్ని ఎద్దులూ భారీ భారాన్ని మోస్తాయి; కానీ కఠిన మార్గంలో ప్రసిద్ధమైన, శిక్షణ పొందిన మంచి ఎద్దే కష్టమైన భారాన్ని మోస్తుంది.
12.81.25
भेदाद्विनाशः सङ्घानां सङ्घमुख्योऽसि केशव ।
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेदयं सङ्घस्तथा कुरु ॥ १२.८१.२५ ॥
విభేదం వల్ల సంఘాలకు వినాశం కలుగుతుంది. ఓ కేశవా, నీవు సంఘాలకు ముఖ్యుడవు. నిన్ను పొంది ఈ సంఘం నశించకుండా అలా చేయి.
12.81.26
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र धनसन्त्यागाद्गुणः प्राज्ञेऽवतिष्ठते ॥ १२.८१.२६ ॥
బుద్ధి, క్షమ ద్వారా తప్ప, ఇంద్రియ నిగ్రహం ద్వారా తప్ప, ధన త్యాగం ద్వారా తప్ప మరొక విధంగా ప్రాజ్ఞునిలో గుణం నిలవదు.
12.81.27
धन्यं यशस्यमायुष्वं स्वपक्षोद्भावनं सदा ।
ज्ञातीनामविनाशः स्याद्यथा कृष्ण तथा कुरु ॥ १२.८१.२७ ॥
ఇది ధనాన్ని, కీర్తిని, ఆయుష్షును ఇస్తుంది; ఎల్లప్పుడూ తన పక్షాన్ని పెంచుతుంది. ఓ కృష్ణా, బంధువులకు వినాశం కలగకుండా అలా చేయి.
12.81.28
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ।
षाङ्गुण्यस्य विधानेन यात्रा यानविधौ तथा ॥ १२.८१.२८ ॥
భవిష్యత్తులోనూ వర్తమానంలోనూ, ప్రభూ, నీకు తెలియనిది ఏమీ లేదు. షడ్గుణ్య విధానంతోనూ, యాన విధిలోనూ యాత్ర (ఎలా చేయాలో) కూడా.
12.81.29
यादवाः कुकुरा भोजाः सर्वे चान्धकवृष्णयः ।
त्वय्यायत्ता महाबाहो लोका लोकेश्वराश्च ये ॥ १२.८१.२९ ॥
యాదవులు, కుకురులు, భోజులు, అందరు అంధకవృష్ణులు — ఓ మహాబాహో, నీపై ఆధారపడినవారు; లోకాలు, లోకేశ్వరులు కూడా.
12.81.30
उपासन्ते हि त्वद्बुद्धिमृषयश्चापि माधव ।
त्वं गुरुः सर्वभूतानां जानीषे त्वं परां गतिम् ॥ १२.८१.३० ॥
ఋషులు కూడా నీ బుద్ధినే ఉపాసిస్తారు. ఓ మాధవా, నీవు సర్వప్రాణులకు గురువు; పరమ గతిని నీవు తెలుసుకున్నవాడవు.
12.81.31
त्वामासाद्य यदुश्रेष्ठमेधन्ते वादवाः सुखम् ॥ १२.८१.३१ ॥
యదువులలో श్రేష్ఠుడా, నిన్ను చేరి వాదవులు సుఖంగా వర్ధిల్లుతున్నారు.