มหาภารตะ · อัธยายะ 12.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.81.1
एवमग्राह्यके तस्मिञ्ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रेष्वपि च कथं भावो विभाव्यते ॥ १२.८१.१ ॥
ในวงญาติและผู้เกี่ยวข้องที่จับต้องได้ยากเช่นนั้น จะรู้ทัศนคติของบุคคลได้อย่างไร ทั้งต่อมิตรและต่อศัตรู
12.81.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य महर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.८१.२ ॥
ในเรื่องนี้ผู้คนยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ คือการสนทนาระหว่างพระวาสุเทพกับมหาฤๅษีนารท
12.81.3
नासुहृत्परर्म मन्त्रं नारदार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वाऽपि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ १२.८१.३ ॥
โอ นารท ผู้ที่ไม่ใช่มิตรไม่สมควรรู้คำปรึกษาอันสูงสุด ผู้ที่ไม่มีปัญญา หรือแม้มิตรที่มีปัญญาแต่ขาดการควบคุมตน ก็ไม่สมควรเช่นกัน
12.81.4
स ते सौहृदमास्थाय किंचिद्वक्ष्यामि नारद ।
कृत्स्नां बुद्धिं च ते प्रेक्ष्य संपृच्छे त्रिदिवङ्गम ॥ १२.८१.४ ॥
โอ นารท ผู้เดินทางในสามโลก ด้วยความเป็นมิตรต่อท่าน ข้าพเจ้าจะกล่าวบางสิ่ง และเมื่อพิจารณาปัญญาทั้งหมดของท่านแล้ว ข้าพเจ้าจึงขอถาม
12.81.5
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां वै करोम्यहम् ।
अर्धंभोक्ताऽस्मि भोगानां वाग्दुरुक्तानि च क्षमे ॥ १२.८१.५ ॥
ข้าพเจ้ารับใช้ญาติของข้าพเจ้า มิใช่ด้วยการอ้างความเป็นใหญ่ ข้าพเจ้าเป็นผู้แบ่งเสวยความสุขกับพวกเขาครึ่งหนึ่ง และข้าพเจ้ายอมอดทนต่อถ้อยคำที่รุนแรง
12.81.6
अरणीमग्निकामो वा मथ्नाति दहृयं मम ।
वाचा दुरुक्तं देवर्षे तन्मां दहति नित्यदा ॥ १२.८१.६ ॥
โอ เทพฤๅษี ดุจผู้ปรารถนาไฟที่ถูไม้อรณี ถ้อยคำรุนแรงที่เปล่งออกจากปากย่อมเผาผลาญข้าพเจ้าอยู่เสมอ
12.81.7
बलं सङ्कर्षणे नित्यं सौकुमार्यं पुनर्गदे ।
रूपेण मत्तः प्रद्युम्नः सोऽसहायोऽस्मि नारद ॥ १२.८१.७ ॥
ในสังกรษณะมีกำลังอยู่เสมอ ในคทามีความอ่อนโยน ในความงามปรัทยุมนะเหนือข้าพเจ้า นารท ข้าพเจ้าจึงไม่มีผู้ช่วยเหลือ
12.81.8
अन्ये हि सुमहाभागा बलवन्तो दुरासदाः ।
नित्योत्थानेन संपन्ना नारदान्धकवृष्णयः ॥ १२.८१.८ ॥
ยังมีผู้อื่นที่มีบุญมาก มีกำลัง และเข้าถึงยาก โอ นารท คืออันธกะและวฤษณิ ผู้ประกอบด้วยความพากเพียรอยู่เสมอ
12.81.9
यस्य न स्युर्न वै स स्याद्यस्य स्युः कृत्स्नमेव तत् ।
द्वयोरेनं प्रचरतोर्वृणोम्येकरतं न च ॥ १२.८१.९ ॥
ผู้ที่ไม่มีสิ่งเหล่านั้นก็ไม่มี ผู้ที่มีสิ่งเหล่านั้นก็ได้ทั้งหมด จากสองคนที่เดินอยู่นี้ ข้าพเจ้าไม่เลือกคนนี้ว่ามีใจแน่วแน่เพียงหนึ่งเดียว
12.81.10
स्यातां यस्याहुकाक्रूरौ किं नु दुःखतरं ततः ।
यस्य चापि न तौ स्यातां किं नु दुःखतरं ततः ॥ १२.८१.१० ॥
ผู้ที่มีอาหุกะและอกรูระอยู่ จะมีทุกข์ยิ่งกว่านั้นอีกหรือ และผู้ที่ไม่มีสองคนนั้น จะมีทุกข์ยิ่งกว่านั้นอีกหรือ
12.81.11
सोऽहं कित्नवमातेव द्वयोरपि महामुने ।
नैकस्य जयमाशंसे द्वितीयस्य पराजयम् ॥ १२.८१.११ ॥
โอ มหามุนี ข้าพเจ้าผู้นี้เปรียบเหมือนมารดาของนักพนัน ย่อมวิตกกังวลถึงทั้งสองคน ข้าพเจ้าไม่หวังชัยชนะให้คนหนึ่ง และไม่หวังความพ่ายแพ้ให้อีกคนหนึ่ง
12.81.12
ममैवं क्लिश्यमानस्य नारदोभयदर्शनात् ।
वक्तुमर्हसि यच्छ्रेयो ज्ञातीनामात्मनस्तथा ॥ १२.८१.१२ ॥
โอ นารท ข้าพเจ้าผู้กำลังทุกข์ร้อนเพราะเห็นทั้งสองคนเช่นนี้ ขอท่านได้โปรดกล่าวสิ่งที่เป็นความดีแก่ญาติและแก่ตัวข้าพเจ้าด้วย
12.81.13
आपदो द्विविधाः कृष्ण बाह्याश्चाम्यन्तराश्च ह ।
प्रादुर्भवन्ति वार्ष्णेय स्वकृता यदि वाऽन्यतः ॥ १२.८१.१३ ॥
โอ กฤษณะ ภัยพิบัติมีสองชนิด คือภายนอกและภายใน โอ วารษเณยะ ภัยเหล่านี้เกิดขึ้นจากการกระทำของตนเอง หรือจากผู้อื่น
12.81.14
सेयमाभ्यन्तरा तुभ्यमापत्कृच्छ्रा स्वकर्मजा ।
अक्रूरभोजप्रभवा सर्वे ह्येते तदन्वयः ॥ १२.८१.१४ ॥
ภัยพิบัติภายในที่ยากลำบากนี้ ที่เกิดแก่ท่านจากการกระทำของตนเอง มีต้นตอมาจากอักรูระและโภชะ ทั้งหมดนี้เป็นเชื้อสายของพวกเขา
12.81.15
अर्थहेतोर्हि कामाद्वा वीरबीभत्सयाऽपि वा ।
आत्मना प्राप्तमैश्वर्यमन्यत्र प्रतिपादितम् ॥ १२.८१.१५ ॥
อธิปไตยที่บุคคลได้มาด้วยตนเอง ไม่ว่าเพราะเห็นแก่ทรัพย์ เพราะความปรารถนา หรือด้วยความกล้าหาญและความน่ากลัว ได้ถูกมอบให้แก่ผู้อื่นไปแล้ว
12.81.16
कृतमूलमिदानीं तद्राजशब्दसहायवत् ।
न शक्यं पुनरादातुं वान्तमन्नमिव स्वयम् ॥ १२.८१.१६ ॥
อธิปไตยนั้น บัดนี้ได้ฝังรากมั่นคงแล้ว ทั้งยังมีตำแหน่งกษัตริย์คอยช่วยเหลือ จึงไม่อาจนำกลับคืนมาได้อีก เหมือนอาหารที่ตนเองอาเจียนออกมาแล้ว
12.81.17
बभ्रूग्रसेनतो राज्यं नाप्नुं शक्यं कथंचन ।
ज्ञातिभेदभयात्कृष्ण त्वया चापि विशेषतः ॥ १२.८१.१७ ॥
โอ กฤษณะ อาณาจักรไม่อาจได้มาจากพภรุและอุครเสนได้โดยวิธีใดๆ โดยเฉพาะท่านก็ไม่อาจได้มา เพราะกลัวว่าจะทำให้ญาติแตกแยก
12.81.18
तच्च सिध्येत्प्रयत्नेन कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
महाक्षयं व्ययो वा स्याद्विनाशो वा पुनर्भवेत् ॥ १२.८१.१८ ॥
แม้จะสำเร็จได้ด้วยความพยายาม เมื่อทำกิจที่ยากยิ่งนั้นแล้ว ก็จะเกิดความพินาศยิ่งใหญ่หรือความสูญเสีย หรือความวอดวายอาจกลับมาอีก
12.81.19
अनायसेन शस्त्रेण मृदुना हृदयच्छिदा ।
जिह्वामुद्धर सर्वेषां परिमृदज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.१९ ॥
จงใช้อาวุธที่มิได้ทำด้วยเหล็ก อ่อนโยนแต่เจาะทะลุหัวใจ ดึงลิ้นของทุกคนออกมา และขัดถูซ้ำแล้วซ้ำอีก
12.81.20
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्यामहं कथम् ।
येनैषामुद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.२० ॥
โอ มุนี อาวุธที่มิได้ทำด้วยเหล็กและอ่อนโยนนั้น ข้าพเจ้าจะรู้ได้อย่างไรเล่า ซึ่งข้าพเจ้าจะใช้ดึงลิ้นของพวกเขาออกมา และขัดถูซ้ำแล้วซ้ำอีก
12.81.21
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षाऽऽर्जवमार्दवम् ।
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.८१.२१ ॥
การให้อาหารอย่างสม่ำเสมอตามกำลังของตน ความอดทน ความซื่อตรง ความอ่อนโยน และการตอบแทนด้วยความเคารพตามที่สมควร นี่คืออาวุธที่ไม่ได้ทำด้วยเหล็ก
12.81.22
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटुकानि लधूनि च ।
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्य मनांसि च ॥ १२.८१.२२ ॥
จงทำให้ใจ คำพูด และความคิดของญาติทั้งหลายที่ปรารถนาจะพูดถ้อยคำรุนแรงและไร้สาระสงบลง ด้วยถ้อยคำของท่านเอง
12.81.23
नामहापुरुषः कश्चिन्नानात्मा नासहायवान् ।
महतीं धुरमादाय समुद्यम्योरसा वहेत् ॥ १२.८१.२३ ॥
ไม่มีมหาบุรุษผู้ใดที่จิตใจไม่แตกแยกและไม่มีผู้ช่วยเหลือ จะสามารถยกแอกอันหนักขึ้นแล้วแบกไว้ด้วยอกได้
12.81.24
सर्व एव गुरुं भारमनङ्वान्वहते समे ।
दुर्गे प्रतीतः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥ १२.८१.२४ ॥
บนพื้นที่ราบ วัวทุกตัวย่อมแบกภาระหนักได้ แต่บนพื้นที่ขรุขระ มีเพียงวัวตัวดีที่รู้ทางและได้รับการฝึกมาแล้วเท่านั้นที่แบกภาระอันแบกยากนั้นได้
12.81.25
भेदाद्विनाशः सङ्घानां सङ्घमुख्योऽसि केशव ।
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेदयं सङ्घस्तथा कुरु ॥ १२.८१.२५ ॥
ความแตกแยกนำมาซึ่งความพินาศของกลุ่มชน โอ เกศวะ ท่านเป็นผู้นำของกลุ่มชน จงกระทำให้กลุ่มชนนี้ ซึ่งมีท่านอยู่ด้วย ไม่ต้องพินาศไป
12.81.26
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र धनसन्त्यागाद्गुणः प्राज्ञेऽवतिष्ठते ॥ १२.८१.२६ ॥
คุณธรรมย่อมไม่ดำรงอยู่ในผู้มีปัญญา ด้วยปัญญาและความอดทนเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ด้วยการสำรวมอินทรีย์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ และด้วยการสละทรัพย์สินเพียงอย่างเดียวก็ไม่ได้
12.81.27
धन्यं यशस्यमायुष्वं स्वपक्षोद्भावनं सदा ।
ज्ञातीनामविनाशः स्याद्यथा कृष्ण तथा कुरु ॥ १२.८१.२७ ॥
สิ่งนี้นำมาซึ่งทรัพย์ ชื่อเสียง และอายุยืน และย่อมเสริมฝ่ายของตนอยู่เสมอ โอ กฤษณะ ขอจงกระทำเถิด เพื่อให้ญาติทั้งหลายไม่พินาศ
12.81.28
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ।
षाङ्गुण्यस्य विधानेन यात्रा यानविधौ तथा ॥ १२.८१.२८ ॥
โอ ท่านผู้เป็นใหญ่ ไม่มีสิ่งใดที่ท่านไม่รู้ทั้งในอนาคตและในปัจจุบัน ทั้งการจัดวางนโยบายหกประการ และการเริ่มการเดินทัพตามแบบแผนของการเดินทัพ
12.81.29
यादवाः कुकुरा भोजाः सर्वे चान्धकवृष्णयः ।
त्वय्यायत्ता महाबाहो लोका लोकेश्वराश्च ये ॥ १२.८१.२९ ॥
โอ ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ชาวยาทพ กุกุระ โภชะ และอันธกะกับวฤษณิทั้งหมด รวมทั้งโลกทั้งหลายและบรรดาผู้เป็นใหญ่แห่งโลกเหล่านั้น ล้วนขึ้นอยู่กับท่าน
12.81.30
उपासन्ते हि त्वद्बुद्धिमृषयश्चापि माधव ।
त्वं गुरुः सर्वभूतानां जानीषे त्वं परां गतिम् ॥ १२.८१.३० ॥
แม้เหล่าฤๅษีก็เคารพสติปัญญาของท่าน โอ มาธวะ ท่านเป็นครูของสรรพสัตว์ ท่านรู้จักเป้าหมายสูงสุด
12.81.31
त्वामासाद्य यदुश्रेष्ठमेधन्ते वादवाः सुखम् ॥ १२.८१.३१ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งยาทพ เมื่อได้พึ่งพิงท่านแล้ว ชาววาทพย่อมเจริญรุ่งเรืองด้วยความสุข