മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.81.1
एवमग्राह्यके तस्मिञ्ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रेष्वपि च कथं भावो विभाव्यते ॥ १२.८१.१ ॥
ഇങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ ബന്ധുമണ്ഡലത്തിൽ, മിത്രങ്ങളിലും ശത്രുക്കളിലും മനോഭാവം എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം?
12.81.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य महर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.८१.२ ॥
ഇക്കാര്യത്തിലും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — വാസുദേവനും മഹർഷി നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
12.81.3
नासुहृत्परर्म मन्त्रं नारदार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वाऽपि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ १२.८१.३ ॥
സുഹൃത്തല്ലാത്തവൻ പരമമായ രഹസ്യമന്ത്രം അറിയാൻ യോഗ്യനല്ല, നാരദാ; അജ്ഞനായാലും, സുഹൃത്തായാലും, പണ്ഡിതനായാലും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനെങ്കിൽ.
12.81.4
स ते सौहृदमास्थाय किंचिद्वक्ष्यामि नारद ।
कृत्स्नां बुद्धिं च ते प्रेक्ष्य संपृच्छे त्रिदिवङ्गम ॥ १२.८१.४ ॥
അതിനാൽ നിന്നോടുള്ള സൗഹൃദത്തോടെ ഞാൻ ചിലത് പറയാം, നാരദാ; നിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ബുദ്ധി കണ്ടു ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, ത്രിദിവം സഞ്ചരിക്കുന്നവനേ.
12.81.5
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां वै करोम्यहम् ।
अर्धंभोक्ताऽस्मि भोगानां वाग्दुरुक्तानि च क्षमे ॥ १२.८१.५ ॥
ഞാൻ ബന്ധുക്കൾക്ക് ദാസ്യം ചെയ്യുന്നു, ഐശ്വര്യവാദം പറഞ്ഞിട്ടല്ല; ഭോഗങ്ങളിൽ പകുതി ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു; കടുത്ത വാക്കുകൾ ഞാൻ പൊറുക്കുന്നു.
12.81.6
अरणीमग्निकामो वा मथ्नाति दहृयं मम ।
वाचा दुरुक्तं देवर्षे तन्मां दहति नित्यदा ॥ १२.८१.६ ॥
തീ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അരണി കടയുന്നതുപോലെ, ദേവർഷേ, വാക്കിനാൽ പറഞ്ഞ കടുംവാക്ക് എന്നെ എപ്പോഴും ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
12.81.7
बलं सङ्कर्षणे नित्यं सौकुमार्यं पुनर्गदे ।
रूपेण मत्तः प्रद्युम्नः सोऽसहायोऽस्मि नारद ॥ १२.८१.७ ॥
സങ്കർഷണനിൽ എപ്പോഴും ബലമുണ്ട്; ഗദനിൽ മൃദുത്വം. രൂപത്തിൽ പ്രദ്യുമ്നൻ എന്നെക്കാൾ മികച്ചവനാണ്. നാരദാ, ഞാൻ തുണയില്ലാത്തവനാണ്.
12.81.8
अन्ये हि सुमहाभागा बलवन्तो दुरासदाः ।
नित्योत्थानेन संपन्ना नारदान्धकवृष्णयः ॥ १२.८१.८ ॥
മറ്റുള്ളവർ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരും ബലവാന്മാരും ദുർജ്ജേയരുമാണ്; നാരദാ, അന്ധകരും വൃഷ്ണികളും നിത്യോത്ഥാനത്താൽ സമ്പന്നരാണ്.
12.81.9
यस्य न स्युर्न वै स स्याद्यस्य स्युः कृत्स्नमेव तत् ।
द्वयोरेनं प्रचरतोर्वृणोम्येकरतं न च ॥ १२.८१.९ ॥
ആർക്ക് ഇല്ലയോ അവർക്ക് അവയില്ല; ആർക്ക് ഉണ്ടോ അവർക്ക് അതെല്ലാം ഉണ്ട്. ഇരുവർക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇയാളെ ഞാൻ ഏകനിഷ്ഠനായി വരിക്കുന്നില്ല.
12.81.10
स्यातां यस्याहुकाक्रूरौ किं नु दुःखतरं ततः ।
यस्य चापि न तौ स्यातां किं नु दुःखतरं ततः ॥ १२.८१.१० ॥
ആർക്ക് ആഹുകനും അക്രൂരനും ഉണ്ടോ, അതിലും വലിയ ദുഃഖം എന്ത്? ആർക്ക് ആ ഇരുവരും ഇല്ലയോ, അതിലും വലിയ ദുഃഖം എന്ത്?
12.81.11
सोऽहं कित्नवमातेव द्वयोरपि महामुने ।
नैकस्य जयमाशंसे द्वितीयस्य पराजयम् ॥ १२.८१.११ ॥
അതേ ഞാൻ, മഹാമുനേ, ചൂതുകളിക്കാരന്റെ അമ്മയെപ്പോലെ ഇരുവർക്കുംവേണ്ടി (വ്യസനിക്കുന്നു). ഒരാൾക്ക് ജയം ഞാൻ ആശിക്കുന്നില്ല; രണ്ടാമനോട് തോൽവിയും.
12.81.12
ममैवं क्लिश्यमानस्य नारदोभयदर्शनात् ।
वक्तुमर्हसि यच्छ्रेयो ज्ञातीनामात्मनस्तथा ॥ १२.८१.१२ ॥
നാരദാ, ഇരുവരെയും കണ്ട് ഇങ്ങനെ വ്യസനിക്കുന്ന എനിക്ക്, എന്റെ ബന്ധുക്കൾക്കും എനിക്കും എന്താണ് ശ്രേയസ്കരമെന്ന് നീ പറയണം.
12.81.13
आपदो द्विविधाः कृष्ण बाह्याश्चाम्यन्तराश्च ह ।
प्रादुर्भवन्ति वार्ष्णेय स्वकृता यदि वाऽन्यतः ॥ १२.८१.१३ ॥
കൃഷ്ണാ, ആപത്തുകൾ രണ്ടു വിധമാണ് — ബാഹ്യമായവയും ആന്തരമായവയും. വാർഷ്ണേയാ, അവ സ്വകർമ്മത്താലോ മറ്റുള്ളവരാലോ ഉണ്ടാകുന്നു.
12.81.14
सेयमाभ्यन्तरा तुभ्यमापत्कृच्छ्रा स्वकर्मजा ।
अक्रूरभोजप्रभवा सर्वे ह्येते तदन्वयः ॥ १२.८१.१४ ॥
നിനക്കുള്ള ഈ ആന്തരവും കഠിനവും സ്വകർമ്മജവുമായ ആപത്ത് അക്രൂരനിൽ നിന്നും ഭോജരിൽ നിന്നും ഉണ്ടായതാണ്; ഇവരെല്ലാം അവരുടെ വംശജരാണ്.
12.81.15
अर्थहेतोर्हि कामाद्वा वीरबीभत्सयाऽपि वा ।
आत्मना प्राप्तमैश्वर्यमन्यत्र प्रतिपादितम् ॥ १२.८१.१५ ॥
ധനത്തിനോ കാമത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ വീരതയും ഭയവും ചേർന്ന പ്രവൃത്തിയാലോ സ്വയം നേടിയ ഐശ്വര്യം മറ്റൊരിടത്ത് നൽകപ്പെട്ടു.
12.81.16
कृतमूलमिदानीं तद्राजशब्दसहायवत् ।
न शक्यं पुनरादातुं वान्तमन्नमिव स्वयम् ॥ १२.८१.१६ ॥
ഇപ്പോൾ അത് രാജശബ്ദത്തിന്റെ സഹായത്താൽ ഉറച്ചു വേരൂന്നിയിരിക്കുന്നു; സ്വയം ഛർദ്ദിച്ച അന്നം പിന്നെ എടുക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ അത് വീണ്ടും എടുക്കാനാവില്ല.
12.81.17
बभ्रूग्रसेनतो राज्यं नाप्नुं शक्यं कथंचन ।
ज्ञातिभेदभयात्कृष्ण त्वया चापि विशेषतः ॥ १२.८१.१७ ॥
കൃഷ്ണാ, ബഭ്രുവിൽ നിന്നും ഉഗ്രസേനനിൽ നിന്നും രാജ്യം ഒരുവിധത്തിലും നേടാൻ കഴിയില്ല; ജ്ഞാതികൾ തമ്മിൽ ഭിന്നതയുണ്ടാകുമെന്ന ഭയത്താൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നിനക്കും.
12.81.18
तच्च सिध्येत्प्रयत्नेन कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
महाक्षयं व्ययो वा स्याद्विनाशो वा पुनर्भवेत् ॥ १२.८१.१८ ॥
അത് പ്രയത്നത്താൽ സാധിച്ചാലും, അതിദുഷ്കരമായ കർമ്മം ചെയ്ത ശേഷം മഹാനാശമോ നഷ്ടമോ ഉണ്ടാകും; അല്ലെങ്കിൽ വിനാശം വീണ്ടും സംഭവിച്ചേക്കാം.
12.81.19
अनायसेन शस्त्रेण मृदुना हृदयच्छिदा ।
जिह्वामुद्धर सर्वेषां परिमृदज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.१९ ॥
ഇരുമ്പില്ലാത്ത, മൃദുവായതും ഹൃദയം തുളയ്ക്കുന്നതുമായ ആയുധംകൊണ്ട് എല്ലാവരുടെയും നാവ് പിഴുതെടുത്ത്, വീണ്ടുംവീണ്ടും തേച്ചു വൃത്തിയാക്കുക.
12.81.20
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्यामहं कथम् ।
येनैषामुद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.२० ॥
മുനേ, ഇരുമ്പില്ലാത്ത ആ മൃദു ആയുധം ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയും? അതുകൊണ്ട് ഇവരുടെ നാവ് പിഴുതെടുത്ത് വീണ്ടുംവീണ്ടും തേച്ചു വൃത്തിയാക്കാമല്ലോ?
12.81.21
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षाऽऽर्जवमार्दवम् ।
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.८१.२१ ॥
ശക്തിക്കൊത്ത് എപ്പോഴും അന്നദാനം, ക്ഷമ, നേരുള്ള ഭാവം, മൃദുത്വം, യോഗ്യതയ്ക്കൊത്ത് പ്രതിപൂജ — ഇതാണ് ഇരുമ്പില്ലാത്ത ആയുധം.
12.81.22
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटुकानि लधूनि च ।
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्य मनांसि च ॥ १२.८१.२२ ॥
കടുത്തതും നിസ്സാരവുമായ വാക്കുകൾ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബന്ധുക്കളുടെ ഹൃദയവും വാക്കും മനസ്സും നിന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് ശാന്തമാക്കുക.
12.81.23
नामहापुरुषः कश्चिन्नानात्मा नासहायवान् ।
महतीं धुरमादाय समुद्यम्योरसा वहेत् ॥ १२.८१.२३ ॥
ഭിന്നമായ മനസ്സില്ലാത്ത, സഹായികളുള്ള ഏതൊരു മഹാപുരുഷനും വലിയ ഭാരം എടുത്തുയർത്തി നെഞ്ചുകൊണ്ട് വഹിക്കാം; സഹായമില്ലാത്തവൻ അങ്ങനെ വഹിക്കില്ല.
12.81.24
सर्व एव गुरुं भारमनङ्वान्वहते समे ।
दुर्गे प्रतीतः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥ १२.८१.२४ ॥
സമതലത്തിൽ എല്ലാ കാളകളും ഭാരമേറിയ ചുമട് വഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ കഠിനമായ വഴിയിൽ പ്രശസ്തനും പരിശീലനം ലഭിച്ചതുമായ നല്ല കാളയേ കഠിനഭാരം വഹിക്കുന്നുള്ളൂ.
12.81.25
भेदाद्विनाशः सङ्घानां सङ्घमुख्योऽसि केशव ।
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेदयं सङ्घस्तथा कुरु ॥ १२.८१.२५ ॥
ഭേദത്താൽ സംഘങ്ങൾക്ക് നാശം സംഭവിക്കുന്നു. ഹേ കേശവാ, നീ സംഘങ്ങളുടെ മുഖ്യനാണ്. നിന്നെ പ്രാപിച്ച് ഈ സംഘം നശിക്കാതിരിക്കുംവിധം ചെയ്യുക.
12.81.26
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र धनसन्त्यागाद्गुणः प्राज्ञेऽवतिष्ठते ॥ १२.८१.२६ ॥
ബുദ്ധിയാലും ക്ഷമയാലും അല്ലാതെ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്താലല്ലാതെ, ധനത്യാഗത്താലല്ലാതെ മറ്റൊരു മാർഗത്തിൽ പ്രാജ്ഞനിൽ ഗുണം നിലനിൽക്കില്ല.
12.81.27
धन्यं यशस्यमायुष्वं स्वपक्षोद्भावनं सदा ।
ज्ञातीनामविनाशः स्याद्यथा कृष्ण तथा कुरु ॥ १२.८१.२७ ॥
ഇത് ധനവും യശസ്സും ആയുസ്സും നൽകുന്നു; എപ്പോഴും സ്വപക്ഷത്തെ വളർത്തുന്നു. ഹേ കൃഷ്ണാ, ബന്ധുക്കൾക്ക് നാശമുണ്ടാകാത്തവിധം ചെയ്യുക.
12.81.28
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ।
षाङ्गुण्यस्य विधानेन यात्रा यानविधौ तथा ॥ १२.८१.२८ ॥
ഭാവിയിലും വർത്തമാനത്തിലും, പ്രഭോ, നിനക്കറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ഷാഡ്ഗുണ്യവിധാനത്താലും യാനവിധിയിലെ യാത്രയും അപ്രകാരം.
12.81.29
यादवाः कुकुरा भोजाः सर्वे चान्धकवृष्णयः ।
त्वय्यायत्ता महाबाहो लोका लोकेश्वराश्च ये ॥ १२.८१.२९ ॥
യാദവരും കുകുരരും ഭോജരും എല്ലാ അന്ധകവൃഷ്ണികളും — ഹേ മഹാബാഹോ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചവർ; ലോകങ്ങളും ലോകേശ്വരന്മാരും.
12.81.30
उपासन्ते हि त्वद्बुद्धिमृषयश्चापि माधव ।
त्वं गुरुः सर्वभूतानां जानीषे त्वं परां गतिम् ॥ १२.८१.३० ॥
ഋഷിമാരും നിന്റെ ബുദ്ധിയെ ഉപാസിക്കുന്നു. ഹേ മാധവാ, നീ സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഗുരുവാണ്; പരമഗതി നീ അറിയുന്നു.
12.81.31
त्वामासाद्य यदुश्रेष्ठमेधन्ते वादवाः सुखम् ॥ १२.८१.३१ ॥
യദുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്നെ അഭയം പ്രാപിച്ച് വാദവർ സുഖമായി വളരുന്നു.