ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.81.1
एवमग्राह्यके तस्मिञ्ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रेष्वपि च कथं भावो विभाव्यते ॥ १२.८१.१ ॥
ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಆ ಬಂಧುಬಳಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು?
12.81.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य महर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.८१.२ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದರ ಸಂವಾದವನ್ನು.
12.81.3
नासुहृत्परर्म मन्त्रं नारदार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वाऽपि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ १२.८१.३ ॥
ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲದವನು ಪರಮ ರಹಸ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ, ನಾರದ; ಅಜ್ಞನಾದರೂ, ಮಿತ್ರನಾದರೂ, ಪಂಡಿತನಾದರೂ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನಾದರೆ.
12.81.4
स ते सौहृदमास्थाय किंचिद्वक्ष्यामि नारद ।
कृत्स्नां बुद्धिं च ते प्रेक्ष्य संपृच्छे त्रिदिवङ्गम ॥ १२.८१.४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನಾರದ; ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನೇ.
12.81.5
दास्यमैश्वर्यवादेन ज्ञातीनां वै करोम्यहम् ।
अर्धंभोक्ताऽस्मि भोगानां वाग्दुरुक्तानि च क्षमे ॥ १२.८१.५ ॥
ನಾನು ಬಂಧುಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಐಶ್ವರ್ಯದ ವಾದದಿಂದಲ್ಲ; ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ನಾನು; ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.81.6
अरणीमग्निकामो वा मथ्नाति दहृयं मम ।
वाचा दुरुक्तं देवर्षे तन्मां दहति नित्यदा ॥ १२.८१.६ ॥
ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅರಣಿಯನ್ನು ಮಥಿಸುವಂತೆ, ದೇವರ್ಷಿಯೇ, ಬಾಯಿಂದ ಹೇಳಿದ ಕಠಿಣ ಮಾತು ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸುಡುತ್ತದೆ.
12.81.7
बलं सङ्कर्षणे नित्यं सौकुमार्यं पुनर्गदे ।
रूपेण मत्तः प्रद्युम्नः सोऽसहायोऽस्मि नारद ॥ १२.८१.७ ॥
ಸಂಕರ್ಷಣನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬಲವಿದೆ; ಗದನಲ್ಲಿ ಸೌಕುಮಾರ್ಯ. ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ನನಗಿಂತ ಮೇಲಾದವನು. ನಾರದ, ಹೀಗೆ ನಾನು ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದವನು.
12.81.8
अन्ये हि सुमहाभागा बलवन्तो दुरासदाः ।
नित्योत्थानेन संपन्ना नारदान्धकवृष्णयः ॥ १२.८१.८ ॥
ಇತರರು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಬಲವಂತರು, ದುರ್ಜೇಯರು; ನಾರದ, ಅಂಧಕರು ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿಗಳು ನಿತ್ಯ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಸಂಪನ್ನರು.
12.81.9
यस्य न स्युर्न वै स स्याद्यस्य स्युः कृत्स्नमेव तत् ।
द्वयोरेनं प्रचरतोर्वृणोम्येकरतं न च ॥ १२.८१.९ ॥
ಯಾರಿಗಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಅವು ಇಲ್ಲ; ಯಾರಿಗಿವೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಇದೆ. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಇವನನ್ನು ನಾನು ಏಕನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಆರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.81.10
स्यातां यस्याहुकाक्रूरौ किं नु दुःखतरं ततः ।
यस्य चापि न तौ स्यातां किं नु दुःखतरं ततः ॥ १२.८१.१० ॥
ಯಾರಿಗೆ ಆಹುಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ರೂರರು ಇರುತ್ತಾರೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖ ಯಾವುದು? ಯಾರಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲವೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖ ಯಾವುದು?
12.81.11
सोऽहं कित्नवमातेव द्वयोरपि महामुने ।
नैकस्य जयमाशंसे द्वितीयस्य पराजयम् ॥ १२.८१.११ ॥
ಅದೇ ನಾನು, ಮಹಾಮುನಿ, ಜೂಜುಕೋರನ ತಾಯಿಯಂತೆ ಇಬ್ಬರಿಗಾಗಿಯೂ (ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ). ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎರಡನೆಯವರಿಗೆ ಸೋಲನ್ನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.81.12
ममैवं क्लिश्यमानस्य नारदोभयदर्शनात् ।
वक्तुमर्हसि यच्छ्रेयो ज्ञातीनामात्मनस्तथा ॥ १२.८१.१२ ॥
ನಾರದ, ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ, ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ನನಗೂ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೋ ಅದನ್ನು ನೀನು ಹೇಳಬೇಕು.
12.81.13
आपदो द्विविधाः कृष्ण बाह्याश्चाम्यन्तराश्च ह ।
प्रादुर्भवन्ति वार्ष्णेय स्वकृता यदि वाऽन्यतः ॥ १२.८१.१३ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಆಪತ್ತುಗಳು ಎರಡು ವಿಧ — ಬಾಹ್ಯವಾದವು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕವಾದವು. ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಅವು ತಮ್ಮದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.
12.81.14
सेयमाभ्यन्तरा तुभ्यमापत्कृच्छ्रा स्वकर्मजा ।
अक्रूरभोजप्रभवा सर्वे ह्येते तदन्वयः ॥ १२.८१.१४ ॥
ನಿನಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಆಂತರಿಕ, ಕಠಿಣ, ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆಪತ್ತು ಅಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಭೋಜರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅವರ ವಂಶದವರು.
12.81.15
अर्थहेतोर्हि कामाद्वा वीरबीभत्सयाऽपि वा ।
आत्मना प्राप्तमैश्वर्यमन्यत्र प्रतिपादितम् ॥ १२.८१.१५ ॥
ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ, ಕಾಮದಿಂದ, ಅಥವಾ ವೀರತ್ವ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ತಾನೇ ಪಡೆದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
12.81.16
कृतमूलमिदानीं तद्राजशब्दसहायवत् ।
न शक्यं पुनरादातुं वान्तमन्नमिव स्वयम् ॥ १२.८१.१६ ॥
ಈಗ ಅದು ರಾಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೆರವಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ; ತಾನೇ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಗದು.
12.81.17
बभ्रूग्रसेनतो राज्यं नाप्नुं शक्यं कथंचन ।
ज्ञातिभेदभयात्कृष्ण त्वया चापि विशेषतः ॥ १२.८१.१७ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಬಭ್ರು ಮತ್ತು ಉಗ್ರಸೇನನಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯದಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
12.81.18
तच्च सिध्येत्प्रयत्नेन कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
महाक्षयं व्ययो वा स्याद्विनाशो वा पुनर्भवेत् ॥ १२.८१.१८ ॥
ಅದು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಸಿದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮಹಾ ನಾಶ ಅಥವಾ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಅಥವಾ ವಿನಾಶವು ಮತ್ತೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
12.81.19
अनायसेन शस्त्रेण मृदुना हृदयच्छिदा ।
जिह्वामुद्धर सर्वेषां परिमृदज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.१९ ॥
ಕಬ್ಬಿಣವಿಲ್ಲದ, ಮೃದುವಾದ ಆದರೆ ಹೃದಯವನ್ನು ಇರಿಯುವ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಪದೇ ಪದೇ ಉಜ್ಜಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು.
12.81.20
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्यामहं कथम् ।
येनैषामुद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥ १२.८१.२० ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಕಬ್ಬಿಣವಿಲ್ಲದ ಆ ಮೃದು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಲಿ? ಅದರಿಂದ ಇವರ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಉಜ್ಜಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬಲ್ಲೆ?
12.81.21
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षाऽऽर्जवमार्दवम् ।
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रमेतदनायसम् ॥ १२.८१.२१ ॥
ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ನಿರಂತರ ಅನ್ನದಾನ, ತಾಳ್ಮೆ, ಋಜುತ್ವ, ಮೃದುತ್ವ, ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಗೌರವ — ಇದೇ ಆ ಕಬ್ಬಿಣವಿಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರ.
12.81.22
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटुकानि लधूनि च ।
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्य मनांसि च ॥ १२.८१.२२ ॥
ಕಟುವಾದ, ಅಲ್ಪವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಲು ಬಯಸುವ ಬಂಧುಗಳ ಹೃದಯ, ಮಾತು, ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಶಾಂತಗೊಳಿಸು.
12.81.23
नामहापुरुषः कश्चिन्नानात्मा नासहायवान् ।
महतीं धुरमादाय समुद्यम्योरसा वहेत् ॥ १२.८१.२३ ॥
ವಿಭಜಿತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ, ಸಹಾಯಕರಿರುವ ಯಾವ ಮಹಾಪುರುಷನೂ ದೊಡ್ಡ ಭಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎದೆಯಿಂದ ಹೊರಬಲ್ಲನು; ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದವನು ಹಾಗೆ ಹೊರಲಾರನು.
12.81.24
सर्व एव गुरुं भारमनङ्वान्वहते समे ।
दुर्गे प्रतीतः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥ १२.८१.२४ ॥
ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಎತ್ತುಗಳೂ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಕಠಿಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಉತ್ತಮ ಎತ್ತೇ ಕಷ್ಟದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ.
12.81.25
भेदाद्विनाशः सङ्घानां सङ्घमुख्योऽसि केशव ।
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेदयं सङ्घस्तथा कुरु ॥ १२.८१.२५ ॥
ಭೇದದಿಂದ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ವಿನಾಶ. ಓ ಕೇಶವ, ನೀನು ಸಂಘಗಳ ಮುಖ್ಯನು. ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆದು ಈ ಸಂಘ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.
12.81.26
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र धनसन्त्यागाद्गुणः प्राज्ञेऽवतिष्ठते ॥ १२.८१.२६ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಲ್ಲದೆ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದಿಂದಲ್ಲದೆ, ಧನತ್ಯಾಗದಿಂದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞನಲ್ಲಿ ಗುಣ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.81.27
धन्यं यशस्यमायुष्वं स्वपक्षोद्भावनं सदा ।
ज्ञातीनामविनाशः स्याद्यथा कृष्ण तथा कुरु ॥ १२.८१.२७ ॥
ಇದು ಧನ, ಯಶಸ್ಸು, ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಸದಾ ತನ್ನ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಜ್ಞಾತಿಗಳಿಗೆ ವಿನಾಶವಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.
12.81.28
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ।
षाङ्गुण्यस्य विधानेन यात्रा यानविधौ तथा ॥ १२.८१.२८ ॥
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೂ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲೂ, ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೆ ಅರಿಯದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾನವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.81.29
यादवाः कुकुरा भोजाः सर्वे चान्धकवृष्णयः ।
त्वय्यायत्ता महाबाहो लोका लोकेश्वराश्च ये ॥ १२.८१.२९ ॥
ಯಾದವರು, ಕುಕುರರು, ಭೋಜರು, ಎಲ್ಲ ಅಂಧಕ-ವೃಷ್ಣಿಗಳು — ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದವರು; ಲೋಕಗಳೂ ಲೋಕೇಶ್ವರರೂ ಸಹ.
12.81.30
उपासन्ते हि त्वद्बुद्धिमृषयश्चापि माधव ।
त्वं गुरुः सर्वभूतानां जानीषे त्वं परां गतिम् ॥ १२.८१.३० ॥
ಋಷಿಗಳೂ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ಮಾಧವ, ನೀನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಗುರು; ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ.
12.81.31
त्वामासाद्य यदुश्रेष्ठमेधन्ते वादवाः सुखम् ॥ १२.८१.३१ ॥
ಯದುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆದು ವಾದವರು ಸುಖದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.