Mahābhārata · Adhyāya 12.98

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

12.98.1

के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९८.१ ॥

¿Qué mundos alcanzan los héroes que luchan y nunca retroceden, al encontrar la muerte? Dímelo, abuelo.

12.98.2

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अम्बरीपस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.९८.२ ॥

Aquí también citan esta antigua historia, el diálogo de Ambarīṣa e Indra, Yudhiṣṭhira.

12.98.3

अम्बरीषो हि नाभागः स्वर्गं गत्वा सुदुर्लभम् ।
ददर्श सुर…कस्थं शक्रेण सचिवैः सह ॥ १२.९८.३ ॥

Ambarīṣa, hijo de Nābhāga, habiendo ido al cielo, muy difícil de alcanzar, vio a …—de pie con Indra y sus ministros.

12.98.4

सर्वतेजोमयं दिव्यं विमानवरमास्थितम् ।
उ…गच्छन्तं स्थानं सेनापतिं शुभम् ॥ १२.९८.४ ॥

Montado en el excelente carro celeste, divino y hecho de todo esplendor, yendo … al lugar auspicioso: el comandante del ejército.

12.98.5

स दष्ट्वापरि गच्छन्तं सेनापतिमुदारधीः ।
शूरस्थानमनुप्राप्तं सुदेवं नाम नामतः।
ऋद्धिं दृष्ट्वा सुदेवस्य विस्मितः प्राह वासवम् ॥ १२.९८.५ ॥

Ambarīṣa, de mente noble, al ver al comandante que iba delante, alcanzado la morada de los héroes, llamado Sudeva, asombrado por la opulencia de Sudeva, habló a Vāsava (Indra).

12.98.6

सागरान्तां महीं कृत्स्नामनुशास्य यथाविधि ।
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया ॥ १२.९८.६ ॥

Habiendo gobernado la tierra entera hasta el océano según la norma, entre los cuatro órdenes sociales, según las escrituras, me dediqué por deseo de dharma.

12.98.7

ब्रह्मचर्येण घोरेण गुर्वाचारेण सेवया ।
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम् ॥ १२.९८.७ ॥

Mediante la severa castidad, la conducta debida al maestro y el servicio, estudié los Vedas conforme al dharma, y también la ciencia de la realeza por sí sola.

12.98.8

अतिथीनन्नपानेन पितॄंश्च स्वधया तथा ।
ऋषीन्स्वाध्यायदीक्षाभिर्देवान्यज्ञैरनुत्तमैः ॥ १२.९८.८ ॥

Satisfice a los huéspedes con comida y bebida, a los antepasados con ofrendas de svadhā, igualmente a los sabios con la recitación y los votos de iniciación, y a los dioses con los sacrificios supremos.

12.98.9

क्षत्रध…स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ।
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव ॥ १२.९८.९ ॥

Firme en el …kṣatra, según las escrituras y la norma, mirando al ejército, venzo en la batalla, oh Vāsava.

12.98.10

दे…ज सुदेवोऽयं मम सेनापतिः पुरा ।
आसाद्योधः प्रशान्तात्मा सोऽयं कस्मादतीव माम्।
विमानं सूर्यसङ्काशमास्थितो मोदते दिवि ॥ १२.९८.१० ॥

De…j. Sudeva, aquí presente, fue antes mi comandante; tras atacar al guerrero, de mente serena, ¿por qué, habiéndome superado con creces, montado en un carro celestial como el sol, se regocija en el cielo?

12.98.11

अनेन ऋतुभिर्मुख्यैर्नेष्टं नापि द्विजातयः ।
तर्पिता विधिवच्छक्र सोऽयं कस्मादतीत्य माम् ॥ १२.९८.११ ॥

Él no realizó los sacrificios principales, ni satisfizo a los dvijas según la norma. Oh Śakra, ¿por qué me ha superado?

12.98.12

ऐश्वर्यमीदृशं प्राप्तः सर्वदेवैः सुदुर्लभम् ।
यदनेन कृतं कर्म प्रत्यक्षं ते महीपते।
पुरा पालयतः सम्यक्पृथिवीं धर्मतो नृप ॥ १२.९८.१२ ॥

Ha alcanzado tal soberanía, muy difícil de obtener incluso para todos los dioses. La acción que realizó está ante vos, oh señor de la tierra, cuando antaño gobernaba la tierra rectamente y conforme al dharma, oh rey.

12.98.13

शत्रवो निर्जिताः सर्वे ये तवाहितकारिणः ।
संयमो वियमश्चैव सुयमश्च नहाबलः ॥ १२.९८.१३ ॥

Todos los enemigos que te hacían daño han sido vencidos: Saṃyama, Viyama, Suyama y el poderoso Nahuṣa también.

12.98.14

राक्षसा दुर्जया लोके त्रयस्ते युद्धदुर्मदाः ।
पुत्रास्ते शतशृङ्गस्य राक्षसस्य महीपतेः ॥ १२.९८.१४ ॥

Aquellos tres demonios, invencibles en el mundo y ebrios de batalla, eran hijos del demonio Śataśṛṅga, señor de la tierra.

12.98.15

तथा तस्मिञ्शुभे काले तव यज्ञं वितन्वतः ।
अश्वमेधं महायागं देवानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.१५ ॥

En aquel momento auspicioso, mientras tú llevabas a cabo el gran sacrificio, el Aśvamedha, por deseo del bien de los dioses.

12.98.16

तस्य ते खलु विघ्नार्थमागता राक्षसास्त्रयः ।
कोटीशतपरीवारां राक्षसानां महाचमूम्।
परिगृह्य ततः सर्वाः प्रजा वन्दीकृतास्तव ॥ १२.९८.१६ ॥

Para obstruir aquel sacrificio tuyo, llegaron tres demonios, rodeados por un gran ejército de cien millones de demonios; tras cercarlo, tomaron cautivos a todos tus súbditos.

12.98.17

विह्वलाश्च प्रजाः सर्वाः सर्वे च तव सैनिकाः ।
निराकृतस्तु यच्चासीत्सुदेवः सैन्यनायकः ॥ १२.९८.१७ ॥

Todos tus súbditos y todos tus soldados quedaron desconcertados; y Sudeva, el comandante del ejército, fue apartado.

12.98.18

तत्रामात्यवचः श्रुत्वा निरस्तः सर्वकर्मसु ।
श्रुत्वा तेषां वचो भूयः सोपधं वसुधाधिपः ॥ १२.९८.१८ ॥

Allí, tras oír las palabras de los ministros, fuiste apartado de todas las funciones; luego, habiendo escuchado de nuevo sus palabras, el señor de la tierra, con astucia…

12.98.19

सर्वसैन्यसमायुक्तः सुदेवः प्रेरितस्त्वया ।
साक्षसानां वधार्थाय दुर्जयानां नराधिप ॥ १२.९८.१९ ॥

Oh señor de los hombres, Sudeva, enviado por ti con todo el ejército, para matar a los rakshasas invencibles.

12.98.20

नाजित्वा राक्षसीं सेनां पुनरागमनं तव ।
बन्दीमोक्षमकृत्वा च न चागमनमिष्यते ॥ १२.९८.२० ॥

Sin haber vencido al ejército rakshasa y sin haber liberado a los cautivos, tu regreso no es deseable.

12.98.21

सुदेवस्तद्वचः श्रुत्वा प्रस्थानमकरोन्नृप ।
संप्राप्तश्च स तं देशं यत्र बन्दीकृताः प्रजाः ॥ १२.९८.२१ ॥

Oh rey, Sudeva, al oír aquellas palabras, partió y llegó a aquella tierra donde el pueblo había sido hecho cautivo.

12.98.22

पश्यति स्म महाघोरां राक्षसानां महाचमूम् ।
दृष्ट्वा सुचिन्तयामास सुदेवो वाहिनीपतिः ॥ १२.९८.२२ ॥

Vio el gran ejército de los rakshasas, muy terrible; al verlo, Sudeva, comandante de la hueste, reflexionó detenidamente.

12.98.23

नेयं शक्या चमूर्जेतुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।
नाम्बरीषः कलामेकामेषां क्षपयितुं क्षमः।
दिव्यास्त्रबलभूयिष्ठः किमहं पुनरीदृशः ॥ १२.९८.२३ ॥

Este ejército no puede ser vencido ni siquiera por los dioses y asuras junto con Indra; Ambarīṣa no es capaz de destruir ni una parte de ellos. ¿Qué podría hacer yo, lleno del poder de las armas divinas, siendo tal?

12.98.24

ततः सेनां पुनः सर्वां प्रेषयामास पार्थिव ।
यत्र त्वं सचिवैः सर्वैर्मन्त्रिभिः सोपधैर्नृप ॥ १२.९८.२४ ॥

Entonces envió de nuevo todo el ejército, oh rey, al lugar donde estabas con todos tus consejeros, ministros y agentes secretos.

12.98.25

ततो रुद्रं महादेवं प्रपन्नो जगतः पतिम् ।
श्मशाननिलयं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम् ॥ १२.९८.२५ ॥

Entonces, buscando refugio en Rudra, el gran dios, señor del mundo, alabó al dios que habita en el crematorio, cuyo estandarte es el toro.

12.98.26

स्तुत्वा शस्त्रं समादाय स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतः ॥ १२.९८.२६ ॥

Tras alabarlo y tomar un arma, se dispuso a cortarse su propia cabeza.

12.98.27

कारुण्याद्देवदेवेन गृहीतस्तस्य दक्षिणः ।
स पाणिः सह शस्त्रेण दृष्ट्वा चेदमुवाच ह ॥ १२.९८.२७ ॥

Por compasión, el dios de los dioses le sujetó la mano derecha, la que sostenía el arma; al verlo, habló así.

12.98.28

किमिदं साहसं पुत्र कुर्तकामो वदस्व मे ।
स उवाच महादेवं शिरसा त्ववनीं गतः ॥ १२.९८.२८ ॥

"Hijo, ¿qué es esta temeridad? Dime qué deseas hacer." Él, inclinando la cabeza hasta el suelo, habló al gran dios.

12.98.29

भगवन्वाहिनीमेनां राक्षसानां सुरेश्वर ।
अशक्तोऽहं रणे जेतुं तस्मात्त्यक्ष्यामि जीवितम्।
गतिर्भव महादेव ममार्तस्य जगत्पते ॥ १२.९८.२९ ॥

"¡Oh bienaventurado señor, señor de los dioses! Este es el ejército de los rakshasas. Soy incapaz de vencerlo en batalla, por eso entregaré mi vida. Sé mi refugio, oh gran dios, señor del mundo, pues estoy afligido."

12.98.30

नागन्तव्यमजित्वा च मामाह जगतीपतिः ।
अम्बरीषो महादेव क्षारितः सचिवैः सह ॥ १२.९८.३० ॥

"No regreses sin haber vencido", me dijo Ambarīṣa, señor de la tierra. Oh gran dios, él está afligido junto con sus ministros.

12.98.31

तमुवाच महादेवः सुदेवं पतितं क्षितौ ।
अधोमुखं महात्मानं सत्वानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.३१ ॥

A Sudeva, el de gran alma, caído en tierra con el rostro hacia abajo, Mahādeva habló, deseando el bien de los seres.

12.98.32

धनुर्वेदं समाहूय सगणं सहविग्रहम् ।
रथनागाश्वकलिलं दिव्यास्त्रसमलंकृतम् ॥ १२.९८.३२ ॥

Habiendo convocado la ciencia del arco con sus huestes y sus formas, el carro abarrotado de carros, elefantes y caballos, adornado con armas divinas.

12.98.33

रथं च सुमहाभागं येन तन्त्रिपुरं हतम् ।
धनुः पिनाकं खङ्गं च रौद्रमस्त्रं च शंकरः।
निजघानासुरान्सर्वान्येन देवस्त्रियम्बकः ॥ १२.९८.३३ ॥

El carro con el que el de gran fortuna destruyó las tres ciudades, el arco Pināka, la espada y el arma terrible: con ellos Śaṅkara mató a todos los asuras, y con ellos el de tres ojos protegió a las esposas de los dioses.

12.98.34

उवाच च महादेवः सुदेवं वाहिनीपतिम् ।
रथादस्मात्सुदेव त्वं दुर्जयः स सुरासुरैः ॥ १२.९८.३४ ॥

Y Mahādeva dijo a Sudeva, el comandante de la hueste: «Sudeva, desciende de este carro; es invencible para dioses y asuras.»

12.98.35

मायया मोहितो भूमौ न पदं कर्तुमर्हसि ।
रथस्थस्त्रिदशान्सर्वाञ्जेष्यसि त्वं सदानवान् ॥ १२.९८.३५ ॥

Engañado por la ilusión, no debes poner pie en tierra; de pie en el carro vencerás a todos los dioses junto con los dānavas.

12.98.36

राक्षसाश्च पिशाचाश्च न शक्ता द्रष्टुमीदृशम् ।
रथं सूर्यसहस्राभं किमु योद्धुं त्वया सह ॥ १२.९८.३६ ॥

Los rākṣasas y los piśācas no pueden ni mirar un carro así, radiante como mil soles; ¿qué decir de combatir contigo?

12.98.37

स जित्वा राक्षसान्सर्वान्कृत्वा बन्दीविमोक्षणम् ।
घातयित्वा च तान्सर्वान्बाहुयुद्धे त्वयं हतः।
वियमं प्राप्य भूपाल वियमश्च निपातितः ॥ १२.९८.३७ ॥

Habiendo vencido a todos los rākṣasas y liberado a los cautivos, hizo que todos fueran muertos. Tú, oh protector de la tierra, fuiste muerto en combate cuerpo a cuerpo. Al llegar a Viyama, también Viyama fue derribado.

12.98.38

तस्य विक्रमतस्तात सुदेवस्य बभूव ह ।
संग्रामयज्ञः सुमहान्यश्चान्यो युध्यते नरः ॥ १२.९८.३८ ॥

Oh querido, de aquel valor de Sudeva surgió un gran sacrificio de batalla; y otro hombre que combate también está en él.

12.98.39

सन्नद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ।
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.९८.३९ ॥

Todo guerrero, armado y consagrado, al llegar al frente del ejército, permanece en el oficio del sacrificio de la batalla: esta es la certeza.

12.98.40

कानि यज्ञे हवींष्यस्मिन्किमाज्यं का च दक्षिणा ।
ऋत्विजश्चात्र क्रे प्रोक्तास्तन्मे ब्रूहि शतक्रतो ॥ १२.९८.४० ॥

En este sacrificio, ¿cuáles son las ofrendas, qué es la mantequilla clarificada y cuál es la dakṣiṇā? ¿Y quiénes son declarados sacerdotes aquí? Dímelo, oh Śatakratu.

12.98.41

ऋत्विजः कुञ्जरास्तत्र वाजिनोऽध्वर्यवस्तथा ।
हवींषि परमांसानि रुधिरं त्वाज्यमुच्यते ॥ १२.९८.४१ ॥

Allí los elefantes son los sacerdotes, los caballos los adhvaryus; la carne suprema son las ofrendas, y la sangre se llama mantequilla clarificada.

12.98.42

शृगालगृध्रकाकोलाः सदस्यास्तत्र पन्त्रिणः ।
आज्यशेषं पिबन्त्येते हविः प्राश्नन्ति चाध्वरे ॥ १२.९८.४२ ॥

Chacales, buitres, cuervos y criaturas de garras son allí los miembros de la asamblea; beben el resto de la mantequilla clarificada y comen la ofrenda en el sacrificio.

12.98.43

प्रासतोमरसंघाताः खङ्गशक्तिपरश्वथाः ।
ज्वलन्तो निशिताः पीताः स्रुचस्तस्याथ सत्रिणः ॥ १२.९८.४३ ॥

Multitudes de lanzas, jabalinas, espadas, jabalinas de punta y hachas de batalla; ardientes y afiladas, son bebidas. Luego los oficiantes son sus cucharones (sruc).

12.98.44

चापवेगायतस्तीक्ष्णः परकायावभेदनः ।
ऋजुः सुनिशितः पीतः सायकश्च स्रुवो महान् ॥ १२.९८.४४ ॥

La flecha, tensada con la velocidad del arco, aguda, que atraviesa el cuerpo enemigo, recta y bien afilada, es bebida; esa es la gran cuchara (sruva).

12.98.45

द्वीपिचर्मावनद्धश्च नागदन्तकृतत्सरुः ।
हस्तिहस्तहरः खङ्गः स्फयो भवेत्तस्य संयुगे ॥ १२.९८.४५ ॥

La espada envuelta en piel de leopardo, de empuñadura de colmillo de elefante, que arranca la trompa del elefante, sea en la batalla su espátula sacrificial (sphaya).

12.98.46

ज्वलितैर्निशितैः प्रासशक्त्यृष्टिसपरश्वथैः ।
शैक्यायसमयैस्तीक्ष्णैरभिघातो भवेद्वसु ॥ १२.९८.४६ ॥

El golpe de lanzas ardientes y afiladas, jabalinas, lanzas y hachas de batalla, y de armas afiladas de acero, sería riqueza.

12.98.47

सङ्ख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्भवं बहु ।
आवेधाद्यच्च रुधिरं संग्रामे स्रवते भुवि।
साऽस्य पूर्णाहुतिर्होत्रैः समृद्धा सर्वकामधुक् ॥ १२.९८.४७ ॥

La sangre abundante, vasta en número y oportunidad, nacida de noble linaje, que corre en la batalla sobre la tierra por la perforación, es su oblación completa (pūrṇāhuti), enriquecida por los sacerdotes, que ordeña todos los deseos.

12.98.48

छिन्धि भिन्धीति यः शब्दः श्रूयते वाहिनीमुखे ।
सामानि सामगास्तस्य गायन्ति यमसादने ॥ १२.९८.४८ ॥

El grito "¡Corta! ¡Perfora!" que se oye al frente del ejército, los cantores de sāman cantan sus sāmans en la morada de Yama.

12.98.49

हविर्धानं तु तस्याहुः परेषां वाहिनीमुखम् ॥ १२.९८.४९ ॥

Llaman a su altar de ofrenda el frente del ejército enemigo.

12.98.50

कुञ्जराणां हयानां च वर्मिणां च समुच्चय ।
अग्निः श्येनचितो नाम यज्ञे तस्य विधीयते ॥ १२.९८.५० ॥

Un montón de elefantes, caballos y guerreros blindados es el fuego llamado śyena-citi, que se prescribe en ese sacrificio.

12.98.51

उत्तिष्ठते कबन्धोऽत्र सहस्रे पतिते तु यः ।
स यूपस्तस्य शूरस्य खादिरोऽष्टाश्रिरुच्यते ॥ १२.९८.५१ ॥

El tronco sin cabeza que se alza aquí cuando caen mil se llama el poste sacrificial octogonal de madera khadira de ese héroe.

12.98.52

इडोपहूताः क्रोशन्ति कुञ्जरास्त्वङ्कुशेरिताः ।
ज्याघुष्टतलतालेन वषट्कारेण पार्थिव ॥ १२.९८.५२ ॥

Los elefantes llamados con la invocación iḍā, impulsados por las aguijadas, claman entre el restallar de los arcos, el palmoteo y el vaṣaṭ, oh rey.

12.98.53

उद्गाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभिर्नृप ।
ब्रह्मस्वे ह्रियमाणे तु त्यक्त्वा युद्धे प्रियां तनुम्।
आत्मानं यूपमुच्छ्रित्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९८.५३ ॥

En aquella batalla, oh rey, el tambor de tres sāmans es el cantor; y cuando la riqueza de un brahmán está siendo arrebatada, quien abandona su amado cuerpo en la batalla y se alza a sí mismo como poste sacrificial hace de ese sacrificio uno de honorarios sin fin.