ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.98.1
के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९८.१ ॥
ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਮੌਤ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.98.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अम्बरीपस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.९८.२ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਅੰਬਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸੰਵਾਦ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ!
12.98.3
अम्बरीषो हि नाभागः स्वर्गं गत्वा सुदुर्लभम् ।
ददर्श सुर…कस्थं शक्रेण सचिवैः सह ॥ १२.९८.३ ॥
ਨਾਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ — ਸੁਰ…ਖੜ੍ਹੇ, ਇੰਦਰ ਨਾਲ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ।
12.98.4
सर्वतेजोमयं दिव्यं विमानवरमास्थितम् ।
उ…गच्छन्तं स्थानं सेनापतिं शुभम् ॥ १२.९८.४ ॥
ਸਰਵਤੇਜੋਮਈ, ਦਿਵ੍ਯ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ — ਉ…ਜਾਂਦੇ, ਸ਼ੁਭ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ।
12.98.5
स दष्ट्वापरि गच्छन्तं सेनापतिमुदारधीः ।
शूरस्थानमनुप्राप्तं सुदेवं नाम नामतः।
ऋद्धिं दृष्ट्वा सुदेवस्य विस्मितः प्राह वासवम् ॥ १२.९८.५ ॥
ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਨਾਮ ਤੋਂ ਸੁਦੇਵ। ਸੁਦੇਵ ਦੀ ਰਿੱਧੀ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.98.6
सागरान्तां महीं कृत्स्नामनुशास्य यथाविधि ।
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया ॥ १२.९८.६ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ।
12.98.7
ब्रह्मचर्येण घोरेण गुर्वाचारेण सेवया ।
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम् ॥ १२.९८.७ ॥
ਕਠੋਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਰਾਜਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ।
12.98.8
अतिथीनन्नपानेन पितॄंश्च स्वधया तथा ।
ऋषीन्स्वाध्यायदीक्षाभिर्देवान्यज्ञैरनुत्तमैः ॥ १२.९८.८ ॥
ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ (ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ)।
12.98.9
क्षत्रध…स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ।
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव ॥ १२.९८.९ ॥
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ…(ਵਿੱਚ) ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਫ਼ੌਜ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਸਵ।
12.98.10
दे…ज सुदेवोऽयं मम सेनापतिः पुरा ।
आसाद्योधः प्रशान्तात्मा सोऽयं कस्मादतीव माम्।
विमानं सूर्यसङ्काशमास्थितो मोदते दिवि ॥ १२.९८.१० ॥
ਦੇ…ਜ ਸੁਦੇਵ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ। ਯੋਧੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ?
12.98.11
अनेन ऋतुभिर्मुख्यैर्नेष्टं नापि द्विजातयः ।
तर्पिता विधिवच्छक्र सोऽयं कस्मादतीत्य माम् ॥ १२.९८.११ ॥
ਇਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੰਘ ਗਿਆ?
12.98.12
ऐश्वर्यमीदृशं प्राप्तः सर्वदेवैः सुदुर्लभम् ।
यदनेन कृतं कर्म प्रत्यक्षं ते महीपते।
पुरा पालयतः सम्यक्पृथिवीं धर्मतो नृप ॥ १२.९८.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਅਜਿਹਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ ਇਸ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
12.98.13
शत्रवो निर्जिताः सर्वे ये तवाहितकारिणः ।
संयमो वियमश्चैव सुयमश्च नहाबलः ॥ १२.९८.१३ ॥
ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਜਿੱਤੇ ਗਏ। ਸੰਯਮ, ਵਿਯਮ, ਸੁਯਮ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਨਹੁਸ਼ ਵੀ।
12.98.14
राक्षसा दुर्जया लोके त्रयस्ते युद्धदुर्मदाः ।
पुत्रास्ते शतशृङ्गस्य राक्षसस्य महीपतेः ॥ १२.९८.१४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਕਸ਼, ਜੰਗ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲੇ, ਸ਼ਤਸ਼ਿੰਗ ਰਾਕਸ਼ ਮਹੀਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
12.98.15
तथा तस्मिञ्शुभे काले तव यज्ञं वितन्वतः ।
अश्वमेधं महायागं देवानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.१५ ॥
ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਮਕ ਮਹਾਯੱਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
12.98.16
तस्य ते खलु विघ्नार्थमागता राक्षसास्त्रयः ।
कोटीशतपरीवारां राक्षसानां महाचमूम्।
परिगृह्य ततः सर्वाः प्रजा वन्दीकृतास्तव ॥ १२.९८.१६ ॥
ਤੇਰੇ ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਕਸ਼ ਆਏ। ਸੌ ਕਰੋੜ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਾਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਈ।
12.98.17
विह्वलाश्च प्रजाः सर्वाः सर्वे च तव सैनिकाः ।
निराकृतस्तु यच्चासीत्सुदेवः सैन्यनायकः ॥ १२.९८.१७ ॥
ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
12.98.18
तत्रामात्यवचः श्रुत्वा निरस्तः सर्वकर्मसु ।
श्रुत्वा तेषां वचो भूयः सोपधं वसुधाधिपः ॥ १२.९८.१८ ॥
ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀਪਤੀ…
12.98.19
सर्वसैन्यसमायुक्तः सुदेवः प्रेरितस्त्वया ।
साक्षसानां वधार्थाय दुर्जयानां नराधिप ॥ १२.९८.१९ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੁਦੇਵ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਅਜੇਯ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ।
12.98.20
नाजित्वा राक्षसीं सेनां पुनरागमनं तव ।
बन्दीमोक्षमकृत्वा च न चागमनमिष्यते ॥ १२.९८.२० ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਏ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
12.98.21
सुदेवस्तद्वचः श्रुत्वा प्रस्थानमकरोन्नृप ।
संप्राप्तश्च स तं देशं यत्र बन्दीकृताः प्रजाः ॥ १२.९८.२१ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾ ਬੰਦੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
12.98.22
पश्यति स्म महाघोरां राक्षसानां महाचमूम् ।
दृष्ट्वा सुचिन्तयामास सुदेवो वाहिनीपतिः ॥ १२.९८.२२ ॥
ਉਸਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਸੈਨਾ ਵੇਖੀ; ਵੇਖ ਕੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੁਦੇਵ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ।
12.98.23
नेयं शक्या चमूर्जेतुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।
नाम्बरीषः कलामेकामेषां क्षपयितुं क्षमः।
दिव्यास्त्रबलभूयिष्ठः किमहं पुनरीदृशः ॥ १२.९८.२३ ॥
ਇਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰ-ਅਸੁਰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਅੰਬਰੀਸ਼ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ਦਿਵਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
12.98.24
ततः सेनां पुनः सर्वां प्रेषयामास पार्थिव ।
यत्र त्वं सचिवैः सर्वैर्मन्त्रिभिः सोपधैर्नृप ॥ १२.९८.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਮੁੜ ਭੇਜੀ; ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਚਿਵਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ।
12.98.25
ततो रुद्रं महादेवं प्रपन्नो जगतः पतिम् ।
श्मशाननिलयं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम् ॥ १२.९८.२५ ॥
ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
12.98.26
स्तुत्वा शस्त्रं समादाय स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतः ॥ १२.९८.२६ ॥
ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
12.98.27
कारुण्याद्देवदेवेन गृहीतस्तस्य दक्षिणः ।
स पाणिः सह शस्त्रेण दृष्ट्वा चेदमुवाच ह ॥ १२.९८.२७ ॥
ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਹੱਥ ਸ਼ਸਤਰ ਸਮੇਤ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
12.98.28
किमिदं साहसं पुत्र कुर्तकामो वदस्व मे ।
स उवाच महादेवं शिरसा त्ववनीं गतः ॥ १२.९८.२८ ॥
"ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁਸਾਹਸ? ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।" ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.98.29
भगवन्वाहिनीमेनां राक्षसानां सुरेश्वर ।
अशक्तोऽहं रणे जेतुं तस्मात्त्यक्ष्यामि जीवितम्।
गतिर्भव महादेव ममार्तस्य जगत्पते ॥ १२.९८.२९ ॥
"ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਨ ਤਿਆਗਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪੀੜਤ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੋ।"
12.98.30
नागन्तव्यमजित्वा च मामाह जगतीपतिः ।
अम्बरीषो महादेव क्षारितः सचिवैः सह ॥ १२.९८.३० ॥
"ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ" ਇਹ ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਉਹ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਖੀ ਹੈ।"
12.98.31
तमुवाच महादेवः सुदेवं पतितं क्षितौ ।
अधोमुखं महात्मानं सत्वानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.३१ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
12.98.32
धनुर्वेदं समाहूय सगणं सहविग्रहम् ।
रथनागाश्वकलिलं दिव्यास्त्रसमलंकृतम् ॥ १२.९८.३२ ॥
ਧਨੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗਣਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਰਥਾਂ-ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ (ਰਥ)।
12.98.33
रथं च सुमहाभागं येन तन्त्रिपुरं हतम् ।
धनुः पिनाकं खङ्गं च रौद्रमस्त्रं च शंकरः।
निजघानासुरान्सर्वान्येन देवस्त्रियम्बकः ॥ १२.९८.३३ ॥
ਜਿਸ ਰਥ ਨਾਲ ਮਹਾਭਾਗ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰਥ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼, ਖੜਗ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਮਾਰੇ।
12.98.34
उवाच च महादेवः सुदेवं वाहिनीपतिम् ।
रथादस्मात्सुदेव त्वं दुर्जयः स सुरासुरैः ॥ १२.९८.३४ ॥
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸੁਦੇਵ, ਇਸ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਜਾ। ਉਹ ਸੁਰ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ ਹੈ।
12.98.35
मायया मोहितो भूमौ न पदं कर्तुमर्हसि ।
रथस्थस्त्रिदशान्सर्वाञ्जेष्यसि त्वं सदानवान् ॥ १२.९८.३५ ॥
ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖ। ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ।
12.98.36
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न शक्ता द्रष्टुमीदृशम् ।
रथं सूर्यसहस्राभं किमु योद्धुं त्वया सह ॥ १२.९८.३६ ॥
ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਇਸ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ!
12.98.37
स जित्वा राक्षसान्सर्वान्कृत्वा बन्दीविमोक्षणम् ।
घातयित्वा च तान्सर्वान्बाहुयुद्धे त्वयं हतः।
वियमं प्राप्य भूपाल वियमश्च निपातितः ॥ १२.९८.३७ ॥
ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾਇਆ। ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਬਾਹੂ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਯਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਿਯਮ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
12.98.38
तस्य विक्रमतस्तात सुदेवस्य बभूव ह ।
संग्रामयज्ञः सुमहान्यश्चान्यो युध्यते नरः ॥ १२.९८.३८ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਗ੍ਰਾਮ-ਯਗ ਹੋਇਆ; ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
12.98.39
सन्नद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ।
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.९८.३९ ॥
ਸਨੱਧ ਤੇ ਦੀਖਿਅਤ ਹਰ ਯੋਧਾ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਯਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
12.98.40
कानि यज्ञे हवींष्यस्मिन्किमाज्यं का च दक्षिणा ।
ऋत्विजश्चात्र क्रे प्रोक्तास्तन्मे ब्रूहि शतक्रतो ॥ १२.९८.४० ॥
ਇਸ ਯਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਵੀਆਂ ਹਨ, ਘਿਓ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਰਿਤਵਿਜ ਕੌਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ।
12.98.41
ऋत्विजः कुञ्जरास्तत्र वाजिनोऽध्वर्यवस्तथा ।
हवींषि परमांसानि रुधिरं त्वाज्यमुच्यते ॥ १२.९८.४१ ॥
ਉੱਥੇ ਹਾਥੀ ਰਿਤਵਿਜ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਅਧਵਰਿਯੂ ਹਨ; ਉੱਤਮ ਮਾਸ ਹਵੀਆਂ ਹਨ; ਲਹੂ ਨੂੰ ਘਿਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.98.42
शृगालगृध्रकाकोलाः सदस्यास्तत्र पन्त्रिणः ।
आज्यशेषं पिबन्त्येते हविः प्राश्नन्ति चाध्वरे ॥ १२.९८.४२ ॥
ਗਿੱਦੜ, ਗਿਰਝਾਂ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉੱਥੇ ਸਦਸਿਆ ਹਨ; ਇਹ ਘਿਓ ਦਾ ਬਚਿਆ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਗ ਵਿੱਚ ਹਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
12.98.43
प्रासतोमरसंघाताः खङ्गशक्तिपरश्वथाः ।
ज्वलन्तो निशिताः पीताः स्रुचस्तस्याथ सत्रिणः ॥ १२.९८.४३ ॥
ਨੇਜ਼ੇ, ਤੋਮਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ; ਬਲਦੇ, ਤਿੱਖੇ ਇਹ ਪੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਯਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰੁਚਾਂ ਹਨ।
12.98.44
चापवेगायतस्तीक्ष्णः परकायावभेदनः ।
ऋजुः सुनिशितः पीतः सायकश्च स्रुवो महान् ॥ १२.९८.४४ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਤਿੱਖਾ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾ, ਅਤਿ ਤਿੱਖਾ ਤੀਰ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਸਰੁਵ ਹੈ।
12.98.45
द्वीपिचर्मावनद्धश्च नागदन्तकृतत्सरुः ।
हस्तिहस्तहरः खङ्गः स्फयो भवेत्तस्य संयुगे ॥ १२.९८.४५ ॥
ਚੀਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਾਲੀ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵੱਢਣ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ੍ਫਯ ਹੋਵੇ।
12.98.46
ज्वलितैर्निशितैः प्रासशक्त्यृष्टिसपरश्वथैः ।
शैक्यायसमयैस्तीक्ष्णैरभिघातो भवेद्वसु ॥ १२.९८.४६ ॥
ਬਲਦੇ, ਤਿੱਖੇ ਨੇਜ਼ੇ, ਸ਼ਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕੁਹਾੜਾ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਾਰ ਹੀ ਧਨ ਹੈ।
12.98.47
सङ्ख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्भवं बहु ।
आवेधाद्यच्च रुधिरं संग्रामे स्रवते भुवि।
साऽस्य पूर्णाहुतिर्होत्रैः समृद्धा सर्वकामधुक् ॥ १२.९८.४७ ॥
ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬਹੁਤ, ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਦਾ ਲਹੂ — ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਣਾਹੁਤੀ ਹੈ; ਹੋਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
12.98.48
छिन्धि भिन्धीति यः शब्दः श्रूयते वाहिनीमुखे ।
सामानि सामगास्तस्य गायन्ति यमसादने ॥ १२.९८.४८ ॥
"ਵੱਢ, ਵਿੰਨ੍ਹ" ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਫੌਜ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਮਸਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਮ-ਗਾਇਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.98.49
हविर्धानं तु तस्याहुः परेषां वाहिनीमुखम् ॥ १२.९८.४९ ॥
ਉਸ ਦਾ ਹਵਿਰਧਾਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾ-ਮੁਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.98.50
कुञ्जराणां हयानां च वर्मिणां च समुच्चय ।
अग्निः श्येनचितो नाम यज्ञे तस्य विधीयते ॥ १२.९८.५० ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਹੀ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਯੇਨਚਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਹਿਤ ਹੈ।
12.98.51
उत्तिष्ठते कबन्धोऽत्र सहस्रे पतिते तु यः ।
स यूपस्तस्य शूरस्य खादिरोऽष्टाश्रिरुच्यते ॥ १२.९८.५१ ॥
ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਜੋ ਧੜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਦਾ ਖਦਿਰ ਲੱਕੜ ਦਾ ਅੱਠ-ਕੋਣਾ ਯੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.98.52
इडोपहूताः क्रोशन्ति कुञ्जरास्त्वङ्कुशेरिताः ।
ज्याघुष्टतलतालेन वषट्कारेण पार्थिव ॥ १२.९८.५२ ॥
ਇਡਾ-ਬੁਲਾਵੇ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਹਾਥੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾ ਕੇ ਚਿੰਘਾੜਦੇ ਹਨ; ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੀ ਤਾਲ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
12.98.53
उद्गाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभिर्नृप ।
ब्रह्मस्वे ह्रियमाणे तु त्यक्त्वा युद्धे प्रियां तनुम्।
आत्मानं यूपमुच्छ्रित्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९८.५३ ॥
ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤ੍ਰਿਸਾਮ ਦੁੰਦੁਭੀ ਹੀ ਉਦਗਾਤਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਹਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਹ ਯੱਗ ਅਨੰਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
12.98.54
भर्तुरर्थे च यः शूरो निष्क्रामेद्वाहिनीमुखात् ।
न भयाद्विनिवर्तेत तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५४ ॥
ਸੁਆਮੀ ਲਈ ਜੋ ਸੂਰਬੀਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰ ਕੇ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
12.98.55
द्वीपिचर्मावृतैः खङ्गैर्बाहुभिः परिघोपमैः ।
यस्य वेदिरुपस्तीर्णा तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५५ ॥
ਚੀਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੇਦੀ ਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.98.56
यस्तु नापेक्षते कंचित्सहायं विषमे स्थितः ।
विगाह्य वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५६ ॥
ਔਖੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਵੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.98.57
यस्य शोणितसंघट्टा भेरीमण्डूककच्छपा ।
वीरास्थिशर्करा दुर्गा मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.९८.५७ ॥
ਲਹੂ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਨਗਾਰੇ ਹੀ ਡੱਡੂ ਤੇ ਕੱਛੂ, ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਕੰਕਰ, ਦੁਰਗਮ, ਮਾਸ-ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰੀ।
12.98.58
असिचर्मप्लवा घोरा केशशैवलशाद्वला ।
अश्वनागरथैश्चैव संछिन्नैः कृतसंक्रमा ॥ १२.९८.५८ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਢਾਲਾਂ ਹੀ ਬੇੜੇ, ਭਿਆਨਕ, ਵਾਲ ਹੀ ਸਿਵਾਰ ਤੇ ਘਾਹ, ਕੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੁਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ।
12.98.59
पताकाध्वजवानीरा हतवाहनवारणा ।
शोणितोदकसंपूर्णा दुस्तरा पारगैर्नरैः ॥ १२.९८.५९ ॥
ਝੰਡੇ ਤੇ ਧੁਜਾਵਾਂ ਹੀ ਕਾਨੇ, ਮਰੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਲਹੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁਸ਼ਵਾਰ।
12.98.60
रहतनागमहानक्रा परलोकवहाऽशिवा ।
ऋष्टिखङ्गमहामीना गृध्रकङ्कबलप्लवा ॥ १२.९८.६० ॥
ਡਿੱਗੇ ਹਾਥੀ ਹੀ ਵੱਡੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਪਰਲੋਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਅਸ਼ੁੱਭ, ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਖੜਗ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਗਿੱਧ ਤੇ ਬਗਲੇ ਹੀ ਬੇੜੇ।
12.98.61
पुरुषादानुचरिता भीरूणां कश्मलावहा ।
नदी योधस्य संग्रामे तदस्यावभृथं नृप ॥ १२.९८.६१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਧੇ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ; ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ।
12.98.62
वेदिर्यस्य त्वमित्राणां शिरोभिर्व्यवकीर्यते ।
अश्वस्कन्धैर्गजस्कन्धैस्तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਸਦੀ ਵੇਦੀ ਖਿੱਲਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.98.63
पत्नी शालाकृता यस्य परेषां वाहिनीमुखम् ।
हविर्धानं स्ववाहिन्यास्तदस्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.९८.६३ ॥
ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਿਰਧਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.98.64
सदस्या दक्षिणा योधा आग्नीध्रश्चोत्तरां दिशम् ।
शत्रुसेना अलत्रस्य सर्वलोकानदूरतः ॥ १२.९८.६४ ॥
ਯੋਧੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਦਸ੍ਯ ਹਨ; ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਗਨੀਧ੍ਰ। ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਿਡਰ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨੇੜੇ ਹਨ।
12.98.65
यस्य भयतो व्यूहे भवत्याकाशमग्रतः ।
सास्य वेदिस्तदा यज्ञैर्नित्यं व्यूहास्त्रयोऽग्नयः ॥ १२.९८.६५ ॥
ਜਿਸਦੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਅੱਗੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦੀ ਵੇਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਯਗਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤਿੰਨ ਵਿਊਹ ਹੀ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਹਨ।
12.98.66
यस्तु योधः परावृत्तः संत्रस्तो हन्यते परैः ।
अप्रतिष्ठः स नरकं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.९८.६६ ॥
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਯੋਧਾ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ, ਡਰ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.98.67
यस्य शोणितवेगेण वेदिः स्यात्संपरिप्लुता ।
केशमांसास्थिसंपूर्णा स गच्छेत्परमां गतिम् ॥ १२.९८.६७ ॥
ਜਿਸਦੀ ਵੇਦੀ ਲਹੂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.98.68
यस्तु सेनापतिं हत्वा तद्यानमधिरोहति ।
स विष्णुविक्रमक्रामी बृहस्पतिसमः प्रभुः ॥ १२.९८.६८ ॥
ਜੋ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
12.98.69
नायकं तत्कुमारं वा यो वा स्यात्तत्र पूजितः ।
जीवग्राहं प्रगृह्णाति तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६९ ॥
ਜੋ ਉੱਥੇ ਨਾਇਕ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
12.98.70
आहवे तु हतं शूरं न शोचेत कथंचन ।
अशोच्यो हि हतः शूरः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.९८.७० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰਮੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੂਰਮਾ ਸੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.98.71
न ह्यन्नं नोदकं तस्य न स्नानं नाप्यशौचकम् ।
हतस्य कर्तुमिच्छन्ति तस्य लोकाञ्शृणुष्व मे ॥ १२.९८.७१ ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਉਹ ਨਾ ਅੰਨ, ਨਾ ਪਾਣੀ, ਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸ਼ੌਚ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
12.98.72
वराप्सरः सहस्राणि शूरमत्योधने हतम् ।
त्वरमाणानि धावन्ति मम भर्ता भवेदिति ॥ १२.९८.७२ ॥
ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰਮੇ ਕੋਲ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ' ਸੋਚ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਝੁੰਡ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
12.98.73
एतत्तपश्च पुण्यं च धर्मश्चैव सनातनः ।
चत्वारश्चाश्रमास्तस्य यो युद्धे न पलायते ॥ १२.९८.७३ ॥
ਇਹੀ ਤਪ ਹੈ, ਇਹੀ ਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ; ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਚਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ।
12.98.74
वृद्धबालौ न हन्तव्यौ न च स्त्री नैव पृष्ठतः ।
तृणपूर्णमुखश्चैव तवास्मीति च यो वदेत् ॥ १२.९८.७४ ॥
ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤੀਲਾ ਲੈ ਕੇ 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਂ' ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.98.75
अहं वृत्रं बलं पाकं महाकायं विरोचनम् ।
दुरावारं च नमुचिं शतमायं च शम्बरम् ॥ १२.९८.७५ ॥
ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਬਲ, ਪਾਕ, ਮਹਾਕਾਇ ਵਿਰੋਚਨ, ਦੁਰਨਿਵਾਰ ਨਮੁਚੀ ਅਤੇ ਸੌ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
12.98.76
विप्रचित्तिं च दैतेयं दनोः पुत्रांश्च सर्वशः ।
प्रह्वादं च निहत्याजौ ततो देवाधिपोऽभवम् ॥ १२.९८.७६ ॥
ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੈਂਤ, ਦਨੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ।
12.98.77
इत्येतच्छक्रवचनं निशम्य प्रतिपूज्य च ।
योधानामात्मनः सिद्धिमम्बरीषोऽभिपन्नवान् ॥ १२.९८.७७ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।