ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.98.1
के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९८.१ ॥
ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ପଛକୁ ନ ଫେରୁଥିବା ଶୂରମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ କେଉଁ ଲୋକ ପାଆନ୍ତି? ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.98.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अम्बरीपस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.९८.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସର ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି — ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର!
12.98.3
अम्बरीषो हि नाभागः स्वर्गं गत्वा सुदुर्लभम् ।
ददर्श सुर…कस्थं शक्रेण सचिवैः सह ॥ १२.९८.३ ॥
ନାଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେଖିଲେ — ସୁର…ସ୍ଥିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ।
12.98.4
सर्वतेजोमयं दिव्यं विमानवरमास्थितम् ।
उ…गच्छन्तं स्थानं सेनापतिं शुभम् ॥ १२.९८.४ ॥
ସର୍ବତେଜୋମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ — ଉ…ଯାଉଥିବା, ଶୁଭ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଥିବା ସେନାପତିଙ୍କୁ।
12.98.5
स दष्ट्वापरि गच्छन्तं सेनापतिमुदारधीः ।
शूरस्थानमनुप्राप्तं सुदेवं नाम नामतः।
ऋद्धिं दृष्ट्वा सुदेवस्य विस्मितः प्राह वासवम् ॥ १२.९८.५ ॥
ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ଅମ୍ବରୀଷ ପଛରୁ ଯାଉଥିବା ସେନାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ — ଶୂରମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା, ନାମରେ ସୁଦେବ। ସୁଦେବଙ୍କ ଋଦ୍ଧି ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.98.6
सागरान्तां महीं कृत्स्नामनुशास्य यथाविधि ।
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया ॥ १२.९८.६ ॥
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶାସନ କରି, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ, ଧର୍ମକାମନାରେ ମୁଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିଲି।
12.98.7
ब्रह्मचर्येण घोरेण गुर्वाचारेण सेवया ।
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम् ॥ १२.९८.७ ॥
କଠୋର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଚାର ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମାନୁସାରେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କଲି ଏବଂ କେବଳ ରାଜଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ।
12.98.8
अतिथीनन्नपानेन पितॄंश्च स्वधया तथा ।
ऋषीन्स्वाध्यायदीक्षाभिर्देवान्यज्ञैरनुत्तमैः ॥ १२.९८.८ ॥
ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନରେ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଧାରେ, ସେହିପରି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦୀକ୍ଷାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞରେ (ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲି)।
12.98.9
क्षत्रध…स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ।
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव ॥ १२.९८.९ ॥
କ୍ଷତ୍ର…(ରେ) ସ୍ଥିର ହୋଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ, ସେନାକୁ ଚାହିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରେ, ହେ ବାସବ।
12.98.10
दे…ज सुदेवोऽयं मम सेनापतिः पुरा ।
आसाद्योधः प्रशान्तात्मा सोऽयं कस्मादतीव माम्।
विमानं सूर्यसङ्काशमास्थितो मोदते दिवि ॥ १२.९८.१० ॥
ଦେ…ଜ ସୁଦେବ ଏ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ସେନାପତି। ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ସେ, ମୋତେ ଏତେ ପଛରେ ଛାଡି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ବିମାନରେ ବସି ସ୍ୱର୍ଗରେ କାହିଁକି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି?
12.98.11
अनेन ऋतुभिर्मुख्यैर्नेष्टं नापि द्विजातयः ।
तर्पिता विधिवच्छक्र सोऽयं कस्मादतीत्य माम् ॥ १२.९८.११ ॥
ଏ ପ୍ରଧାନ ଋତୁ (ଯଜ୍ଞ) ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିବତ୍ ତୃପ୍ତ କରିନାହିଁ। ହେ ଶକ୍ର, ଏ ମୋତେ କାହିଁକି ଅତିକ୍ରମ କଲା?
12.98.12
ऐश्वर्यमीदृशं प्राप्तः सर्वदेवैः सुदुर्लभम् ।
यदनेन कृतं कर्म प्रत्यक्षं ते महीपते।
पुरा पालयतः सम्यक्पृथिवीं धर्मतो नृप ॥ १२.९८.१२ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏପରି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଏ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଛି, ତାହା ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛି, ହେ ମହୀପତି। ପୂର୍ବେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ପାଳନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ନୃପ।
12.98.13
शत्रवो निर्जिताः सर्वे ये तवाहितकारिणः ।
संयमो वियमश्चैव सुयमश्च नहाबलः ॥ १२.९८.१३ ॥
ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମର ଅହିତ କରୁଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତେ ଜିତା ହୋଇଗଲେ। ସଂଯମ, ବିଯମ, ସୁଯମ ଏବଂ ମହାବଳ ନହୁଷ ମଧ୍ୟ।
12.98.14
राक्षसा दुर्जया लोके त्रयस्ते युद्धदुर्मदाः ।
पुत्रास्ते शतशृङ्गस्य राक्षसस्य महीपतेः ॥ १२.९८.१४ ॥
ଜଗତରେ ଅଜେୟ ସେ ତିନି ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ରାକ୍ଷସ ମହୀପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର।
12.98.15
तथा तस्मिञ्शुभे काले तव यज्ञं वितन्वतः ।
अश्वमेधं महायागं देवानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.१५ ॥
ସେହି ଶୁଭକାଳରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ତୁମେ ଅଶ୍ୱମେଧ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲ ବେଳେ।
12.98.16
तस्य ते खलु विघ्नार्थमागता राक्षसास्त्रयः ।
कोटीशतपरीवारां राक्षसानां महाचमूम्।
परिगृह्य ततः सर्वाः प्रजा वन्दीकृतास्तव ॥ १२.९८.१६ ॥
ତୁମର ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ପକାଇବାକୁ ତିନି ରାକ୍ଷସ ଆସିଲେ। ଶହେ କୋଟି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମହାସେନାରେ ଘେରି ସେମାନେ ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କଲେ।
12.98.17
विह्वलाश्च प्रजाः सर्वाः सर्वे च तव सैनिकाः ।
निराकृतस्तु यच्चासीत्सुदेवः सैन्यनायकः ॥ १२.९८.१७ ॥
ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ସୈନ୍ୟମାନେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେନାନାୟକ ସୁଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରେଇ ଦିଆଗଲା।
12.98.18
तत्रामात्यवचः श्रुत्वा निरस्तः सर्वकर्मसु ।
श्रुत्वा तेषां वचो भूयः सोपधं वसुधाधिपः ॥ १२.९८.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତୁମେ ସମସ୍ତ କର୍ମରୁ ଦୂରେଇ ଦିଆଗଲ; ପୁଣି ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୌଶଳରେ ଭୂପତି…
12.98.19
सर्वसैन्यसमायुक्तः सुदेवः प्रेरितस्त्वया ।
साक्षसानां वधार्थाय दुर्जयानां नराधिप ॥ १२.९८.१९ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସୁଦେବ ସମସ୍ତ ସେନାସହ ଦୁର୍ଜୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ।
12.98.20
नाजित्वा राक्षसीं सेनां पुनरागमनं तव ।
बन्दीमोक्षमकृत्वा च न चागमनमिष्यते ॥ १२.९८.२० ॥
ରାକ୍ଷସୀ ସେନାକୁ ଜୟ ନ କରି ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ନ କରି ତୁମର ଫେରିବା ଇଚ୍ଛିତ ନୁହେଁ।
12.98.21
सुदेवस्तद्वचः श्रुत्वा प्रस्थानमकरोन्नृप ।
संप्राप्तश्च स तं देशं यत्र बन्दीकृताः प्रजाः ॥ १२.९८.२१ ॥
ହେ ନୃପ, ସୁଦେବ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ ଏବଂ ବନ୍ଦୀ ପ୍ରଜାମାନେ ଥିବା ସେହି ଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
12.98.22
पश्यति स्म महाघोरां राक्षसानां महाचमूम् ।
दृष्ट्वा सुचिन्तयामास सुदेवो वाहिनीपतिः ॥ १२.९८.२२ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ମହାସେନା ଦେଖିଲେ; ଦେଖି ସେନାପତି ସୁଦେବ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
12.98.23
नेयं शक्या चमूर्जेतुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।
नाम्बरीषः कलामेकामेषां क्षपयितुं क्षमः।
दिव्यास्त्रबलभूयिष्ठः किमहं पुनरीदृशः ॥ १२.९८.२३ ॥
ଏହି ସେନାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସୁର-ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ; ଅମ୍ବରୀଷ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କ ଏକ କଳାକୁ ବି ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି। ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଁ ଏପରି ହୋଇ କ'ଣ କରିପାରିବି?
12.98.24
ततः सेनां पुनः सर्वां प्रेषयामास पार्थिव ।
यत्र त्वं सचिवैः सर्वैर्मन्त्रिभिः सोपधैर्नृप ॥ १२.९८.२४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ତ ସେନା ପଠାଇଲେ; ହେ ପାର୍ଥିବ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ତୁମର ସଚିବ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିଲ।
12.98.25
ततो रुद्रं महादेवं प्रपन्नो जगतः पतिम् ।
श्मशाननिलयं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम् ॥ १२.९८.२५ ॥
ତା'ପରେ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
12.98.26
स्तुत्वा शस्त्रं समादाय स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतः ॥ १२.९८.२६ ॥
ସ୍ତୁତି କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସେ ନିଜର ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
12.98.27
कारुण्याद्देवदेवेन गृहीतस्तस्य दक्षिणः ।
स पाणिः सह शस्त्रेण दृष्ट्वा चेदमुवाच ह ॥ १२.९८.२७ ॥
କରୁଣାରୁ ଦେବଦେବ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲେ। ସେ ହାତ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ସେ ଏହା କହିଲେ।
12.98.28
किमिदं साहसं पुत्र कुर्तकामो वदस्व मे ।
स उवाच महादेवं शिरसा त्ववनीं गतः ॥ १२.९८.२८ ॥
"ପୁଅ, ଏ କି ସାହସ? ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ।" ସେ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ରଖି ମହାଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.98.29
भगवन्वाहिनीमेनां राक्षसानां सुरेश्वर ।
अशक्तोऽहं रणे जेतुं तस्मात्त्यक्ष्यामि जीवितम्।
गतिर्भव महादेव ममार्तस्य जगत्पते ॥ १२.९८.२९ ॥
"ହେ ଭଗବାନ, ସୁରେଶ୍ୱର! ଏହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନା। ମୁଁ ରଣରେ ଏହାକୁ ଜିତିବାକୁ ଅସମର୍ଥ; ତେଣୁ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ହେ ମହାଦେବ, ଜଗତପତି, ପୀଡ଼ିତ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତୁ।"
12.98.30
नागन्तव्यमजित्वा च मामाह जगतीपतिः ।
अम्बरीषो महादेव क्षारितः सचिवैः सह ॥ १२.९८.३० ॥
"ଜିଣିବା ବିନା ଫେରିବାକୁ ନାହିଁ" ବୋଲି ଜଗତର ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ହେ ମହାଦେବ, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପୀଡ଼ିତ।"
12.98.31
तमुवाच महादेवः सुदेवं पतितं क्षितौ ।
अधोमुखं महात्मानं सत्वानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.३१ ॥
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ମୁଖ ତଳକୁ କରିଥିବା ମହାତ୍ମା ସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛାରେ ମହାଦେବ କହିଲେ।
12.98.32
धनुर्वेदं समाहूय सगणं सहविग्रहम् ।
रथनागाश्वकलिलं दिव्यास्त्रसमलंकृतम् ॥ १२.९८.३२ ॥
ଧନୁର୍ବେଦକୁ ତାହାର ଗଣ ଓ ରୂପ ସହିତ ଡାକି, ରଥ-ହସ୍ତୀ-ଅଶ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ (ରଥ)।
12.98.33
रथं च सुमहाभागं येन तन्त्रिपुरं हतम् ।
धनुः पिनाकं खङ्गं च रौद्रमस्त्रं च शंकरः।
निजघानासुरान्सर्वान्येन देवस्त्रियम्बकः ॥ १२.९८.३३ ॥
ଯେଉଁ ରଥ ଦ୍ୱାରା ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ତ୍ରିପୁରକୁ ବିନାଶ କଲେ, ସେହି ରଥ, ପିନାକ ଧନୁ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର; ଏହିସବୁ ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
12.98.34
उवाच च महादेवः सुदेवं वाहिनीपतिम् ।
रथादस्मात्सुदेव त्वं दुर्जयः स सुरासुरैः ॥ १२.९८.३४ ॥
ମହାଦେବ ସେନାପତି ସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ସୁଦେବ, ଏହି ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଅ। ଏହା ସୁର-ଅସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ।
12.98.35
मायया मोहितो भूमौ न पदं कर्तुमर्हसि ।
रथस्थस्त्रिदशान्सर्वाञ्जेष्यसि त्वं सदानवान् ॥ १२.९८.३५ ॥
ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ତୁମେ ଭୂମିରେ ପାଦ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଜିତିବ।
12.98.36
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न शक्ता द्रष्टुमीदृशम् ।
रथं सूर्यसहस्राभं किमु योद्धुं त्वया सह ॥ १२.९८.३६ ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହିପରି ରଥକୁ ଦେଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତ ଦୂରର କଥା!
12.98.37
स जित्वा राक्षसान्सर्वान्कृत्वा बन्दीविमोक्षणम् ।
घातयित्वा च तान्सर्वान्बाहुयुद्धे त्वयं हतः।
वियमं प्राप्य भूपाल वियमश्च निपातितः ॥ १२.९८.३७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଜିତି ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରାଇଲା। ହେ ଭୂପାଳ, ବାହୁଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ହତ ହେଲ। ବିୟମ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ବିୟମ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲା।
12.98.38
तस्य विक्रमतस्तात सुदेवस्य बभूव ह ।
संग्रामयज्ञः सुमहान्यश्चान्यो युध्यते नरः ॥ १२.९८.३८ ॥
ହେ ତାତ, ସୁଦେବଙ୍କର ସେହି ପରାକ୍ରମରେ ଏକ ମହାନ ସଂଗ୍ରାମଯଜ୍ଞ ହେଲା; ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତହିଁରେ ଅଛି।
12.98.39
सन्नद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ।
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.९८.३९ ॥
ସନ୍ନଦ୍ଧ ଓ ଦୀକ୍ଷିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ସେନାମୁଖରେ ପହଞ୍ଚି ଯୁଦ୍ଧଯଜ୍ଞର ଅଧିକାରରେ ସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ।
12.98.40
कानि यज्ञे हवींष्यस्मिन्किमाज्यं का च दक्षिणा ।
ऋत्विजश्चात्र क्रे प्रोक्तास्तन्मे ब्रूहि शतक्रतो ॥ १२.९८.४० ॥
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ କେଉଁ ହବି, ଘୃତ କ'ଣ, ଓ ଦକ୍ଷିଣା କ'ଣ? ଏଠାରେ ଋତ୍ୱିଜ କିଏ କୁହାଯାଇଛି? ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
12.98.41
ऋत्विजः कुञ्जरास्तत्र वाजिनोऽध्वर्यवस्तथा ।
हवींषि परमांसानि रुधिरं त्वाज्यमुच्यते ॥ १२.९८.४१ ॥
ସେଠାରେ ହାତୀମାନେ ଋତ୍ୱିଜ; ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ; ଉତ୍ତମ ମାଂସ ହବି; ରକ୍ତକୁ ଘୃତ କୁହାଯାଏ।
12.98.42
शृगालगृध्रकाकोलाः सदस्यास्तत्र पन्त्रिणः ।
आज्यशेषं पिबन्त्येते हविः प्राश्नन्ति चाध्वरे ॥ १२.९८.४२ ॥
ଶିଆଳ, ଶାଗୁଣା, କାଉ ଓ ନଖଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ସଦସ୍ୟ; ଏମାନେ ଘୃତର ଅବଶେଷ ପାନ କରନ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞରେ ହବି ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।
12.98.43
प्रासतोमरसंघाताः खङ्गशक्तिपरश्वथाः ।
ज्वलन्तो निशिताः पीताः स्रुचस्तस्याथ सत्रिणः ॥ १२.९८.४३ ॥
ଭଲ, ତୋମର, ଖଡ୍ଗ, ଶକ୍ତି ଓ କୁରା ତାହାର ସମୂହ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏସବ ପାନ କରାଯାଏ; ତା'ପରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ତାହାର ସ୍ରୁକ୍।
12.98.44
चापवेगायतस्तीक्ष्णः परकायावभेदनः ।
ऋजुः सुनिशितः पीतः सायकश्च स्रुवो महान् ॥ १२.९८.४४ ॥
ଧନୁ ବେଗରେ ଟଣା ହୋଇଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶତ୍ରୁଦେହ ଭେଦକାରୀ, ସିଧା, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ପାନ କରାଯାଏ; ତାହା ହିଁ ମହାନ୍ ସ୍ରୁବ।
12.98.45
द्वीपिचर्मावनद्धश्च नागदन्तकृतत्सरुः ।
हस्तिहस्तहरः खङ्गः स्फयो भवेत्तस्य संयुगे ॥ १२.९८.४५ ॥
ଚିତାବାଘ ଚର୍ମରେ ଆବୃତ, ହାତୀ ଦାନ୍ତ ମୁଠିଯୁକ୍ତ, ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ କାଟୁଥିବା ଖଡ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ସ୍ଫୟ ହେଉ।
12.98.46
ज्वलितैर्निशितैः प्रासशक्त्यृष्टिसपरश्वथैः ।
शैक्यायसमयैस्तीक्ष्णैरभिघातो भवेद्वसु ॥ १२.९८.४६ ॥
ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, କୁରା ଓ ଇସ୍ପାତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରହାର ହିଁ ଧନ ହେବ।
12.98.47
सङ्ख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्भवं बहु ।
आवेधाद्यच्च रुधिरं संग्रामे स्रवते भुवि।
साऽस्य पूर्णाहुतिर्होत्रैः समृद्धा सर्वकामधुक् ॥ १२.९८.४७ ॥
ସଂଖ୍ୟା ଓ ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜାତ, ବହୁ, ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିରେ ବହୁଥିବା ରକ୍ତ — ତାହା ହିଁ ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି; ହୋତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ, ସର୍ବକାମ ଦୋହନକାରୀ।
12.98.48
छिन्धि भिन्धीति यः शब्दः श्रूयते वाहिनीमुखे ।
सामानि सामगास्तस्य गायन्ति यमसादने ॥ १२.९८.४८ ॥
"କାଟ, ଭେଦ କର" ଏହି ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ସେନାମୁଖରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଯମସଦନରେ ସାମଗାୟକମାନେ ତାହାର ସାମଗାନ କରନ୍ତି।
12.98.49
हविर्धानं तु तस्याहुः परेषां वाहिनीमुखम् ॥ १२.९८.४९ ॥
ତାହାର ହବିର୍ଧାନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସେନାମୁଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
12.98.50
कुञ्जराणां हयानां च वर्मिणां च समुच्चय ।
अग्निः श्येनचितो नाम यज्ञे तस्य विधीयते ॥ १२.९८.५० ॥
ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ବର୍ମଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ରାଶି ହିଁ ଅଗ୍ନି; ତାହାକୁ ଶ୍ୟେନଚିତ କୁହାଯାଏ। ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ତାହା ବିହିତ ହୁଏ।
12.98.51
उत्तिष्ठते कबन्धोऽत्र सहस्रे पतिते तु यः ।
स यूपस्तस्य शूरस्य खादिरोऽष्टाश्रिरुच्यते ॥ १२.९८.५१ ॥
ଏଠାରେ ହଜାରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଯେଉଁ କବନ୍ଧ ଉଠେ, ତାହା ସେହି ବୀରଙ୍କର ଖଦିର କାଠର ଅଷ୍ଟକୋଣ ଯୂପ କୁହାଯାଏ।
12.98.52
इडोपहूताः क्रोशन्ति कुञ्जरास्त्वङ्कुशेरिताः ।
ज्याघुष्टतलतालेन वषट्कारेण पार्थिव ॥ १२.९८.५२ ॥
ଇଡା-ଆହ୍ୱାନରେ ଡକାଯାଇ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହାତୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି; ଧନୁର ଟଙ୍କାର, ତଳହାତର ତାଳ ଓ ବଷଟ୍କାର ସହ, ହେ ରାଜନ୍।
12.98.53
उद्गाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभिर्नृप ।
ब्रह्मस्वे ह्रियमाणे तु त्यक्त्वा युद्धे प्रियां तनुम्।
आत्मानं यूपमुच्छ्रित्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९८.५३ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ନୃପ, ତ୍ରିସାମ ଦୁନ୍ଦୁଭି ହିଁ ଉଦ୍ଗାତା; ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ହରଣ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରିୟ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜକୁ ଯୂପ କରି ଉଠାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ସେହି ଯଜ୍ଞ ଅନନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ।
12.98.54
भर्तुरर्थे च यः शूरो निष्क्रामेद्वाहिनीमुखात् ।
न भयाद्विनिवर्तेत तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५४ ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ବୀର ସେନାମୁଖରୁ ଆଗକୁ ବାହାରେ ଏବଂ ଭୟରେ ଫେରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ମୋ ଭଳି ଲୋକ ମିଳେ।
12.98.55
द्वीपिचर्मावृतैः खङ्गैर्बाहुभिः परिघोपमैः ।
यस्य वेदिरुपस्तीर्णा तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५५ ॥
ବାଘଛାଲରେ ଆବୃତ ଖଡ୍ଗ ଓ ପରିଘ ସଦୃଶ ବାହୁଥିବା, ଯାହାର ବେଦି କୁଶରେ ଆସ୍ତୃତ, ତାହାର ଲୋକ ମୋ ପରି।
12.98.56
यस्तु नापेक्षते कंचित्सहायं विषमे स्थितः ।
विगाह्य वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५६ ॥
ବିଷମ ସ୍ଥାନରେ ଠିଆ ହୋଇ କାହାର ସହାୟତା ନ ଚାହିଁ ସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପଶୁଥିବା ଯିଏ, ତାହାର ଲୋକ ମୋ ପରି।
12.98.57
यस्य शोणितसंघट्टा भेरीमण्डूककच्छपा ।
वीरास्थिशर्करा दुर्गा मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.९८.५७ ॥
ରକ୍ତସଙ୍ଗମ, ଭେରୀ ହିଁ ବେଙ୍ଗ ଓ କଇଁଛ, ବୀରମାନଙ୍କ ହାଡ଼ ହିଁ ଗୋଟିଏ ପଥର, ଦୁର୍ଗମ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ଭରା।
12.98.58
असिचर्मप्लवा घोरा केशशैवलशाद्वला ।
अश्वनागरथैश्चैव संछिन्नैः कृतसंक्रमा ॥ १२.९८.५८ ॥
ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲ ହିଁ ଭେଳା, ଭୟଙ୍କର, କେଶ ହିଁ ଶୈବାଳ ଓ ଘାସ, କଟା ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥରେ ସେତୁ କରାଯାଇଥିବା।
12.98.59
पताकाध्वजवानीरा हतवाहनवारणा ।
शोणितोदकसंपूर्णा दुस्तरा पारगैर्नरैः ॥ १२.९८.५९ ॥
ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ହିଁ ନଳ, ମୃତ ବାହନ ଓ ହାତୀ, ରକ୍ତଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁସ୍ତର।
12.98.60
रहतनागमहानक्रा परलोकवहाऽशिवा ।
ऋष्टिखङ्गमहामीना गृध्रकङ्कबलप्लवा ॥ १२.९८.६० ॥
ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀ ହିଁ ବଡ଼ କୁମ୍ଭୀର, ପରଲୋକକୁ ନେଉଥିବା, ଅଶୁଭ, ଋଷ୍ଟି ଓ ଖଡ୍ଗ ହିଁ ବଡ଼ ମାଛ, ଶୂନ ଓ ବଗ ହିଁ ଭେଳା।
12.98.61
पुरुषादानुचरिता भीरूणां कश्मलावहा ।
नदी योधस्य संग्रामे तदस्यावभृथं नृप ॥ १२.९८.६१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧା ପାଇଁ ତାହା ଏକ ନଦୀ; ପୁରୁଷ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୀରୁଙ୍କୁ ବ୍ୟାକୁଳତା ଦେଉଥିବା। ହେ ରାଜନ, ତାହାହିଁ ତାର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ।
12.98.62
वेदिर्यस्य त्वमित्राणां शिरोभिर्व्यवकीर्यते ।
अश्वस्कन्धैर्गजस्कन्धैस्तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६२ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଶ୍ୱ-ହସ୍ତୀଙ୍କ ସ୍କନ୍ଧରେ ଯାହାର ବେଦୀ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ତାହାର ଲୋକସମୂହ ମୋ ଲୋକ ପରି।
12.98.63
पत्नी शालाकृता यस्य परेषां वाहिनीमुखम् ।
हविर्धानं स्ववाहिन्यास्तदस्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.९८.६३ ॥
ଯାହାର ପତ୍ନୀ ଶାଳା କରାଯାଇଛି, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗ ତାହାର; ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ସେନାର ହବିର୍ଧାନ କହନ୍ତି।
12.98.64
सदस्या दक्षिणा योधा आग्नीध्रश्चोत्तरां दिशम् ।
शत्रुसेना अलत्रस्य सर्वलोकानदूरतः ॥ १२.९८.६४ ॥
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସଦସ୍ୟ; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର। ଶତ୍ରୁ ସେନା ନିର୍ଭୀକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିକଟରେ।
12.98.65
यस्य भयतो व्यूहे भवत्याकाशमग्रतः ।
सास्य वेदिस्तदा यज्ञैर्नित्यं व्यूहास्त्रयोऽग्नयः ॥ १२.९८.६५ ॥
ଯାହାର ବ୍ୟୂହରେ ଭୟରୁ ଆକାଶ ଆଗରେ ଦେଖାଯାଏ, ତାହାହିଁ ତାର ବେଦୀ; ତେବେ ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବଦା ତିନି ବ୍ୟୂହ ହିଁ ତିନି ଅଗ୍ନି।
12.98.66
यस्तु योधः परावृत्तः संत्रस्तो हन्यते परैः ।
अप्रतिष्ठः स नरकं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.९८.६६ ॥
ମାତ୍ର ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ପଛକୁ ଫେରି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଏ, ସେ ଆଧାରହୀନ ହୋଇ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.98.67
यस्य शोणितवेगेण वेदिः स्यात्संपरिप्लुता ।
केशमांसास्थिसंपूर्णा स गच्छेत्परमां गतिम् ॥ १२.९८.६७ ॥
ଯାହାର ବେଦି ରକ୍ତର ବେଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିଜି କେଶ, ମାଂସ ଓ ଅସ୍ଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
12.98.68
यस्तु सेनापतिं हत्वा तद्यानमधिरोहति ।
स विष्णुविक्रमक्रामी बृहस्पतिसमः प्रभुः ॥ १२.९८.६८ ॥
ଯିଏ ସେନାପତିଙ୍କୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼େ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ଚାଲୁଥିବା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭୁ।
12.98.69
नायकं तत्कुमारं वा यो वा स्यात्तत्र पूजितः ।
जीवग्राहं प्रगृह्णाति तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६९ ॥
ଯିଏ ସେଠାରେ ନାୟକ, କୁମାର କିମ୍ବା ପୂଜିତ ଜଣଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରେ, ତାକୁ ମୋ ପରି ଲୋକ ମିଳେ।
12.98.70
आहवे तु हतं शूरं न शोचेत कथंचन ।
अशोच्यो हि हतः शूरः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.९८.७० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ବୀରଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହତ ବୀର ଶୋକର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.98.71
न ह्यन्नं नोदकं तस्य न स्नानं नाप्यशौचकम् ।
हतस्य कर्तुमिच्छन्ति तस्य लोकाञ्शृणुष्व मे ॥ १२.९८.७१ ॥
ମୃତ ପାଇଁ ସେମାନେ ଅନ୍ନ, ଜଳ, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଅଶୌଚ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଲୋକ ବିଷୟରେ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
12.98.72
वराप्सरः सहस्राणि शूरमत्योधने हतम् ।
त्वरमाणानि धावन्ति मम भर्ता भवेदिति ॥ १२.९८.७२ ॥
ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ବୀର ନିକଟକୁ, 'ଏ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ' ବୋଲି ଭାବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାଙ୍କର ହଜାରେ ଦଳ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ନ୍ତି।
12.98.73
एतत्तपश्च पुण्यं च धर्मश्चैव सनातनः ।
चत्वारश्चाश्रमास्तस्य यो युद्धे न पलायते ॥ १२.९८.७३ ॥
ଏହା ତପସ୍ୟା, ଏହା ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ; ଯୁଦ୍ଧରୁ ଯେ ପଳାଏ ନାହିଁ, ତା'ର ପାଇଁ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
12.98.74
वृद्धबालौ न हन्तव्यौ न च स्त्री नैव पृष्ठतः ।
तृणपूर्णमुखश्चैव तवास्मीति च यो वदेत् ॥ १२.९८.७४ ॥
ବୃଦ୍ଧ ଓ ବାଳକକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ପଛରୁ ଆଘାତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁହଁରେ ତୃଣ ଧରି 'ମୁଁ ତୁମର' ବୋଲି କହୁଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.98.75
अहं वृत्रं बलं पाकं महाकायं विरोचनम् ।
दुरावारं च नमुचिं शतमायं च शम्बरम् ॥ १२.९८.७५ ॥
ମୁଁ ବୃତ୍ର, ବଳ, ପାକ, ମହାକାୟ ବିରୋଚନ, ଦୁର୍ନିବାର ନମୁଚି ଓ ଶହେ ମାୟାଧାରୀ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ବଧ କରିଛି।
12.98.76
विप्रचित्तिं च दैतेयं दनोः पुत्रांश्च सर्वशः ।
प्रह्वादं च निहत्याजौ ततो देवाधिपोऽभवम् ॥ १२.९८.७६ ॥
ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଦୈତ୍ୟ, ଦନୁର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରି ତା'ପରେ ମୁଁ ଦେବାଧିପତି ହେଲି।
12.98.77
इत्येतच्छक्रवचनं निशम्य प्रतिपूज्य च ।
योधानामात्मनः सिद्धिमम्बरीषोऽभिपन्नवान् ॥ १२.९८.७७ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଓ ସେଥିପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଅମ୍ବରୀଷ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।