మహాభారతం · అధ్యాయం 12.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.98.1
के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९८.१ ॥
యుద్ధం చేస్తూ, వెనుదిరగని శూరులు మరణం పొందిన తర్వాత ఏ లోకాలు లభిస్తాయి? పితామహా, అది నాకు చెప్పు.
12.98.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अम्बरीपस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.९८.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తారు — అంబరీషుడు, ఇంద్రుడు మధ్య సంవాదం. యుధిష్ఠిరా!
12.98.3
अम्बरीषो हि नाभागः स्वर्गं गत्वा सुदुर्लभम् ।
ददर्श सुर…कस्थं शक्रेण सचिवैः सह ॥ १२.९८.३ ॥
నాభాగుని కుమారుడు అంబరీషుడు అత్యంత దుర్లభమైన స్వర్గానికి వెళ్లి చూశాడు — సుర…నిలిచి ఉన్నవాడిని, ఇంద్రునితో, మంత్రులతో కలిసి.
12.98.4
सर्वतेजोमयं दिव्यं विमानवरमास्थितम् ।
उ…गच्छन्तं स्थानं सेनापतिं शुभम् ॥ १२.९८.४ ॥
సర్వతేజోమయమైన, దివ్యమైన, శ్రేష్ఠమైన విమానంపై అధిష్ఠించి — ఉ…వెళ్తున్న, శుభమైన స్థానానికి వెళ్తున్న సేనాపతిని.
12.98.5
स दष्ट्वापरि गच्छन्तं सेनापतिमुदारधीः ।
शूरस्थानमनुप्राप्तं सुदेवं नाम नामतः।
ऋद्धिं दृष्ट्वा सुदेवस्य विस्मितः प्राह वासवम् ॥ १२.९८.५ ॥
ఉదారబుద్ధి అయిన అంబరీషుడు వెనుక నుంచి వెళ్తున్న సేనాపతిని చూశాడు — శూరుల స్థానాన్ని చేరిన, పేరుతో సుదేవుడు. సుదేవుని ఋద్ధిని చూసి విస్మితుడై వాసవుడిని (ఇంద్రుని) అడిగాడు.
12.98.6
सागरान्तां महीं कृत्स्नामनुशास्य यथाविधि ।
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया ॥ १२.९८.६ ॥
సముద్రం వరకు వ్యాపించిన సమస్త భూమిని విధిప్రకారం పాలించి, చతుర్వర్ణాలలో శాస్త్రానుసారం, ధర్మకామనతో నేను ప్రవర్తించాను.
12.98.7
ब्रह्मचर्येण घोरेण गुर्वाचारेण सेवया ।
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम् ॥ १२.९८.७ ॥
ఘోరమైన బ్రహ్మచర్యం, గురువు పట్ల ఆచారం, సేవ ద్వారా ధర్మబద్ధంగా వేదాలను అధ్యయనం చేసి, రాజశాస్త్రాన్ని కూడా పూర్తిగా చదివాను.
12.98.8
अतिथीनन्नपानेन पितॄंश्च स्वधया तथा ।
ऋषीन्स्वाध्यायदीक्षाभिर्देवान्यज्ञैरनुत्तमैः ॥ १२.९८.८ ॥
అతిథులను అన్నపానాలతో, పితృదేవతలను స్వధాతో, అలాగే ఋషులను స్వాధ్యాయం, దీక్షలతో, దేవతలను అత్యుత్తమ యజ్ఞాలతో (తృప్తిపరచాను).
12.98.9
क्षत्रध…स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ।
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव ॥ १२.९८.९ ॥
క్షత్ర…(లో) స్థిరంగా నిలిచి, శాస్త్రానుసారం, విధి ప్రకారం, సైన్యాన్ని చూస్తూ యుద్ధంలో జయిస్తాను, ఓ వాసవా.
12.98.10
दे…ज सुदेवोऽयं मम सेनापतिः पुरा ।
आसाद्योधः प्रशान्तात्मा सोऽयं कस्मादतीव माम्।
विमानं सूर्यसङ्काशमास्थितो मोदते दिवि ॥ १२.९८.१० ॥
దే…జ సుదేవుడు ఇతడు పూర్వం నా సేనాపతి. యోధుని ఎదుర్కొని ప్రశాంత మనస్కుడైన అతడు, నన్ను ఎందుకు అత్యంతంగా దాటి, సూర్యసమాన విమానంపై ఎక్కి స్వర్గంలో ఆనందిస్తున్నాడు?
12.98.11
अनेन ऋतुभिर्मुख्यैर्नेष्टं नापि द्विजातयः ।
तर्पिता विधिवच्छक्र सोऽयं कस्मादतीत्य माम् ॥ १२.९८.११ ॥
ఇతడు ముఖ్యమైన యజ్ఞాలతో యజ్ఞం చేయలేదు, ద్విజులను విధి ప్రకారం తృప్తిపరచలేదు. ఓ శక్రా, ఇతడు నన్ను ఎందుకు దాటాడు?
12.98.12
ऐश्वर्यमीदृशं प्राप्तः सर्वदेवैः सुदुर्लभम् ।
यदनेन कृतं कर्म प्रत्यक्षं ते महीपते।
पुरा पालयतः सम्यक्पृथिवीं धर्मतो नृप ॥ १२.९८.१२ ॥
అన్ని దేవతలకు కూడా అత్యంత దుర్లభమైన ఈ ఐశ్వర్యాన్ని ఇతడు పొందాడు. ఇతడు చేసిన కర్మ మీ ఎదుటే ఉంది, ఓ మహీపతి. పూర్వం ధర్మబద్ధంగా భూమిని బాగా పాలిస్తున్నప్పుడు, ఓ రాజా.
12.98.13
शत्रवो निर्जिताः सर्वे ये तवाहितकारिणः ।
संयमो वियमश्चैव सुयमश्च नहाबलः ॥ १२.९८.१३ ॥
నీకు హాని చేసిన శత్రువులందరూ జయించబడ్డారు. సంయముడు, వియముడు, సుయముడు, మహాబలుడైన నహుషుడు కూడా.
12.98.14
राक्षसा दुर्जया लोके त्रयस्ते युद्धदुर्मदाः ।
पुत्रास्ते शतशृङ्गस्य राक्षसस्य महीपतेः ॥ १२.९८.१४ ॥
లోకంలో జయించరాని ఆ ముగ్గురు రాక్షసులు, యుద్ధమదంతో ఉన్నవారు, శతశృంగ రాక్షస మహీపతి కుమారులు.
12.98.15
तथा तस्मिञ्शुभे काले तव यज्ञं वितन्वतः ।
अश्वमेधं महायागं देवानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.१५ ॥
ఆ శుభసమయంలో, దేవతల హితాన్ని కోరి నీవు అశ్వమేధమనే మహాయాగాన్ని నిర్వహిస్తుండగా.
12.98.16
तस्य ते खलु विघ्नार्थमागता राक्षसास्त्रयः ।
कोटीशतपरीवारां राक्षसानां महाचमूम्।
परिगृह्य ततः सर्वाः प्रजा वन्दीकृतास्तव ॥ १२.९८.१६ ॥
నీ ఆ యాగానికి విఘ్నం కలిగించడానికి ముగ్గురు రాక్షసులు వచ్చారు. వందల కోట్ల రాక్షసుల మహాసేనతో చుట్టుముట్టి, నీ ప్రజలందరినీ బంధించారు.
12.98.17
विह्वलाश्च प्रजाः सर्वाः सर्वे च तव सैनिकाः ।
निराकृतस्तु यच्चासीत्सुदेवः सैन्यनायकः ॥ १२.९८.१७ ॥
నీ ప్రజలందరూ, నీ సైనికులందరూ కలవరపడ్డారు. సేనానాయకుడైన సుదేవుడు కూడా తిరస్కరించబడ్డాడు.
12.98.18
तत्रामात्यवचः श्रुत्वा निरस्तः सर्वकर्मसु ।
श्रुत्वा तेषां वचो भूयः सोपधं वसुधाधिपः ॥ १२.९८.१८ ॥
అప్పుడు మంత్రుల మాట విని నీవు అన్ని కార్యాల నుండి తొలగించబడ్డావు; మళ్ళీ వారి మాటలు విని, కుట్రతో భూపతి…
12.98.19
सर्वसैन्यसमायुक्तः सुदेवः प्रेरितस्त्वया ।
साक्षसानां वधार्थाय दुर्जयानां नराधिप ॥ १२.९८.१९ ॥
ఓ నరాధిపా, నీచేత పంపబడిన సుదేవుడు సమస్త సైన్యంతో, జయించరాని రాక్షసులను వధించడానికి.
12.98.20
नाजित्वा राक्षसीं सेनां पुनरागमनं तव ।
बन्दीमोक्षमकृत्वा च न चागमनमिष्यते ॥ १२.९८.२० ॥
రాక్షససేనను జయించకుండా, బందీలను విడిపించకుండా నీ తిరిగి రావడం కోరబడదు.
12.98.21
सुदेवस्तद्वचः श्रुत्वा प्रस्थानमकरोन्नृप ।
संप्राप्तश्च स तं देशं यत्र बन्दीकृताः प्रजाः ॥ १२.९८.२१ ॥
ఓ రాజా, సుదేవుడు ఆ మాటను విని ప్రయాణమయ్యాడు; బందీలుగా చేయబడిన ప్రజలు ఉన్న ఆ దేశానికి చేరుకున్నాడు.
12.98.22
पश्यति स्म महाघोरां राक्षसानां महाचमूम् ।
दृष्ट्वा सुचिन्तयामास सुदेवो वाहिनीपतिः ॥ १२.९८.२२ ॥
అతడు రాక్షసుల అత్యంత భయంకరమైన మహాసేనను చూశాడు; చూసి సేనాపతి సుదేవుడు బాగా ఆలోచించాడు.
12.98.23
नेयं शक्या चमूर्जेतुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।
नाम्बरीषः कलामेकामेषां क्षपयितुं क्षमः।
दिव्यास्त्रबलभूयिष्ठः किमहं पुनरीदृशः ॥ १२.९८.२३ ॥
ఈ సేనను ఇంద్రునితో కూడిన సురాసురులు కూడా జయించలేరు; అంబరీషుడు కూడా వీరిలో ఒక కళను నాశనం చేయగలడు కాదు. దివ్యాస్త్రబల సంపన్నుడనైన నేను ఇలాంటి వాడిగా ఏమి చేయగలను?
12.98.24
ततः सेनां पुनः सर्वां प्रेषयामास पार्थिव ।
यत्र त्वं सचिवैः सर्वैर्मन्त्रिभिः सोपधैर्नृप ॥ १२.९८.२४ ॥
అప్పుడతడు మళ్లీ సమస్త సైన్యాన్ని పంపాడు; ఓ పార్థివా, నీవు నీ సచివులు, మంత్రులు, గూఢచారులతో ఉన్న చోటికి.
12.98.25
ततो रुद्रं महादेवं प्रपन्नो जगतः पतिम् ।
श्मशाननिलयं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम् ॥ १२.९८.२५ ॥
అప్పుడు జగత్పతి అయిన మహాదేవ రుద్రుని శరణు పొంది, శ్మశానవాసియైన, వృషభధ్వజుడైన ఆ దేవుణ్ణి స్తుతించాడు.
12.98.26
स्तुत्वा शस्त्रं समादाय स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतः ॥ १२.९८.२६ ॥
స్తుతించి, ఆయుధాన్ని తీసుకుని, తన శిరస్సును తానే ఛేదించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
12.98.27
कारुण्याद्देवदेवेन गृहीतस्तस्य दक्षिणः ।
स पाणिः सह शस्त्रेण दृष्ट्वा चेदमुवाच ह ॥ १२.९८.२७ ॥
కరుణతో దేవదేవుడు అతని కుడి చేతిని పట్టుకున్నాడు. ఆ చేయి ఆయుధంతో ఉంది. ఇది చూసి ఆయన ఇలా అన్నాడు.
12.98.28
किमिदं साहसं पुत्र कुर्तकामो वदस्व मे ।
स उवाच महादेवं शिरसा त्ववनीं गतः ॥ १२.९८.२८ ॥
"పుత్రా, ఇదేమి సాహసం? నువ్వు ఏమి చేయాలనుకుంటున్నావు? నాకు చెప్పు." అతడు తల నేలకు ఆనించి మహాదేవునితో అన్నాడు.
12.98.29
भगवन्वाहिनीमेनां राक्षसानां सुरेश्वर ।
अशक्तोऽहं रणे जेतुं तस्मात्त्यक्ष्यामि जीवितम्।
गतिर्भव महादेव ममार्तस्य जगत्पते ॥ १२.९८.२९ ॥
"భగవంతుడా, సురేశ్వరా! ఇది రాక్షసుల సేన. నేను రణంలో దీనిని జయించలేను; కాబట్టి ప్రాణం విడుస్తాను. మహాదేవా, జగత్పతీ, బాధితుడనైన నాకు ఆశ్రయమవు."
12.98.30
नागन्तव्यमजित्वा च मामाह जगतीपतिः ।
अम्बरीषो महादेव क्षारितः सचिवैः सह ॥ १२.९८.३० ॥
"జయించకుండా తిరిగి రాకూడదు" అని జగత్పతి అంబరీషుడు నాతో అన్నాడు. మహాదేవా, అతడు మంత్రులతో కలిసి బాధపడుతున్నాడు."
12.98.31
तमुवाच महादेवः सुदेवं पतितं क्षितौ ।
अधोमुखं महात्मानं सत्वानां हितकाम्यया ॥ १२.९८.३१ ॥
నేలపై పడి ముఖం క్రిందికి వాల్చిన మహాత్ముడు సుదేవునితో, ప్రాణుల హితాన్ని కోరి మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు.
12.98.32
धनुर्वेदं समाहूय सगणं सहविग्रहम् ।
रथनागाश्वकलिलं दिव्यास्त्रसमलंकृतम् ॥ १२.९८.३२ ॥
ధనుర్వేదాన్ని దాని గణాలతో, రూపాలతో పిలిచి, రథ-గజ-అశ్వాలతో నిండి, దివ్యాస్త్రాలతో అలంకరించబడిన (రథాన్ని).
12.98.33
रथं च सुमहाभागं येन तन्त्रिपुरं हतम् ।
धनुः पिनाकं खङ्गं च रौद्रमस्त्रं च शंकरः।
निजघानासुरान्सर्वान्येन देवस्त्रियम्बकः ॥ १२.९८.३३ ॥
ఏ రథంతో మహాభాగ్యుడు త్రిపురాలను నాశనం చేశాడో ఆ రథం, పినాక ధనుస్సు, ఖడ్గం, భయంకరాస్త్రం; వీటితో శంకరుడు అసురులందరినీ సంహరించాడు, త్ర్యంబకుడు దేవస్త్రీలను రక్షించాడు.
12.98.34
उवाच च महादेवः सुदेवं वाहिनीपतिम् ।
रथादस्मात्सुदेव त्वं दुर्जयः स सुरासुरैः ॥ १२.९८.३४ ॥
మహాదేవుడు సేనాధిపతి సుదేవునితో ఇలా అన్నాడు: సుదేవా, ఈ రథం నుండి దిగు. అది సురాసురులచే జయించబడనిది.
12.98.35
मायया मोहितो भूमौ न पदं कर्तुमर्हसि ।
रथस्थस्त्रिदशान्सर्वाञ्जेष्यसि त्वं सदानवान् ॥ १२.९८.३५ ॥
మాయతో మోహితుడవై నీవు నేలపై అడుగు పెట్టకూడదు. రథంపై నిలిచి నీవు దేవతలందరినీ, దానవులను కూడా జయిస్తావు.
12.98.36
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न शक्ता द्रष्टुमीदृशम् ।
रथं सूर्यसहस्राभं किमु योद्धुं त्वया सह ॥ १२.९८.३६ ॥
రాక్షసులు, పిశాచులు కూడా వేయి సూర్యుల వంటి కాంతితో ప్రకాశించే ఈ రథాన్ని చూడలేరు; నీతో యుద్ధం చేయడం ఇంకేముంది!
12.98.37
स जित्वा राक्षसान्सर्वान्कृत्वा बन्दीविमोक्षणम् ।
घातयित्वा च तान्सर्वान्बाहुयुद्धे त्वयं हतः।
वियमं प्राप्य भूपाल वियमश्च निपातितः ॥ १२.९८.३७ ॥
అతడు రాక్షసులందరినీ జయించి బందీలను విడిపించి, వారినందరినీ చంపించాడు. ఓ రాజా, బాహుయుద్ధంలో నీవు హతుడవయ్యావు. వియముని చేరినప్పుడు వియముడూ పడగొట్టబడ్డాడు.
12.98.38
तस्य विक्रमतस्तात सुदेवस्य बभूव ह ।
संग्रामयज्ञः सुमहान्यश्चान्यो युध्यते नरः ॥ १२.९८.३८ ॥
ఓ తాతా, సుదేవుని ఆ పరాక్రమంతో ఒక మహా సంగ్రామయజ్ఞం జరిగింది; యుద్ధం చేసే మరో మనిషీ అందులోనే ఉన్నాడు.
12.98.39
सन्नद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ।
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.९८.३९ ॥
కవచం ధరించి దీక్షితుడైన ప్రతి యోధుడూ సైన్యముఖానికి చేరి యుద్ధయజ్ఞాధికారంలో నిలుస్తాడని నిశ్చయం.
12.98.40
कानि यज्ञे हवींष्यस्मिन्किमाज्यं का च दक्षिणा ।
ऋत्विजश्चात्र क्रे प्रोक्तास्तन्मे ब्रूहि शतक्रतो ॥ १२.९८.४० ॥
ఈ యజ్ఞంలో హవిస్సులు ఏవి, నెయ్యి ఏది, దక్షిణ ఏది? ఇక్కడ ఋత్విజులు ఎవరని చెప్పబడ్డారు? ఓ శతక్రతూ, అది నాకు చెప్పు.
12.98.41
ऋत्विजः कुञ्जरास्तत्र वाजिनोऽध्वर्यवस्तथा ।
हवींषि परमांसानि रुधिरं त्वाज्यमुच्यते ॥ १२.९८.४१ ॥
అక్కడ ఏనుగులు ఋత్విజులు, గుర్రాలు అధ్వర్యులు; ఉత్తమమైన మాంసమే హవిస్సులు; రక్తమే నెయ్యి అని చెప్పబడుతుంది.
12.98.42
शृगालगृध्रकाकोलाः सदस्यास्तत्र पन्त्रिणः ।
आज्यशेषं पिबन्त्येते हविः प्राश्नन्ति चाध्वरे ॥ १२.९८.४२ ॥
నక్కలు, రాబందులు, కాకులు, పంజాలున్న జీవులు అక్కడ సదస్యులు; ఇవి నెయ్యి మిగులును తాగుతాయి; యజ్ఞంలో హవిస్సును భక్షిస్తాయి.
12.98.43
प्रासतोमरसंघाताः खङ्गशक्तिपरश्वथाः ।
ज्वलन्तो निशिताः पीताः स्रुचस्तस्याथ सत्रिणः ॥ १२.९८.४३ ॥
ఈటెలు, తోమరాలు, ఖడ్గాలు, శక్తులు, గండ్రగొడ్డళ్లు వాటి సమూహాలు; ప్రకాశించే, పదును పెట్టిన ఇవి త్రాగబడతాయి; ఆ తర్వాత యజ్ఞం చేసేవారు అతని స్రుచులు.
12.98.44
चापवेगायतस्तीक्ष्णः परकायावभेदनः ।
ऋजुः सुनिशितः पीतः सायकश्च स्रुवो महान् ॥ १२.९८.४४ ॥
విల్లు వేగంతో సాగిన, పదునైన, శత్రుదేహాన్ని చీల్చే, సరళమైన, అత్యంత పదునైన బాణం త్రాగబడుతుంది; అదే గొప్ప స్రువం.
12.98.45
द्वीपिचर्मावनद्धश्च नागदन्तकृतत्सरुः ।
हस्तिहस्तहरः खङ्गः स्फयो भवेत्तस्य संयुगे ॥ १२.९८.४५ ॥
చిరుతపులి చర్మంతో చుట్టబడిన, ఏనుగు దంతపు పిడి గల, ఏనుగు తొండాన్ని తుంచే ఖడ్గం యుద్ధంలో అతని స్ఫయం అవుతుంది.
12.98.46
ज्वलितैर्निशितैः प्रासशक्त्यृष्टिसपरश्वथैः ।
शैक्यायसमयैस्तीक्ष्णैरभिघातो भवेद्वसु ॥ १२.९८.४६ ॥
మండే, పదునైన, ఈటెలు, శక్తులు, ఋష్టులు, గండ్రగొడ్డళ్లు, ఉక్కుతో చేసిన తీక్ష్ణ ఆయుధాల దెబ్బ సంపదే అవుతుంది.
12.98.47
सङ्ख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्भवं बहु ।
आवेधाद्यच्च रुधिरं संग्रामे स्रवते भुवि।
साऽस्य पूर्णाहुतिर्होत्रैः समृद्धा सर्वकामधुक् ॥ १२.९८.४७ ॥
సంఖ్య, సమయాల్లో విస్తారమైన, ఉన్నత వంశంలో పుట్టిన, అధికమైన, పొడిచిన వల్ల యుద్ధంలో నేలపై ప్రవహించే రక్తం — అదే అతని పూర్ణాహుతి, హోతలచే సమృద్ధమైనది, సర్వకామాలను ఇచ్చేది.
12.98.48
छिन्धि भिन्धीति यः शब्दः श्रूयते वाहिनीमुखे ।
सामानि सामगास्तस्य गायन्ति यमसादने ॥ १२.९८.४८ ॥
"ఖండించు, భేదించు" అన్న శబ్దం సేన ముఖంలో వినబడుతుంది; యమలోకంలో సామగులు అతని సామాలను గానం చేస్తారు.
12.98.49
हविर्धानं तु तस्याहुः परेषां वाहिनीमुखम् ॥ १२.९८.४९ ॥
దాని హవిర్ధానం శత్రువుల సేనామఖం అని అంటారు.
12.98.50
कुञ्जराणां हयानां च वर्मिणां च समुच्चय ।
अग्निः श्येनचितो नाम यज्ञे तस्य विधीयते ॥ १२.९८.५० ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, కవచధారుల రాశియే అగ్ని; దానిని శ్యేనచితి అంటారు. ఆ యజ్ఞంలో అది విధించబడుతుంది.
12.98.51
उत्तिष्ठते कबन्धोऽत्र सहस्रे पतिते तु यः ।
स यूपस्तस्य शूरस्य खादिरोऽष्टाश्रिरुच्यते ॥ १२.९८.५१ ॥
ఇక్కడ వేయిమంది పడిపోయినప్పుడు లేచి నిలిచే కబంధుడే, ఆ శూరుని ఖదిర కలపతో చేసిన అష్టకోణ యూపం అని అంటారు.
12.98.52
इडोपहूताः क्रोशन्ति कुञ्जरास्त्वङ्कुशेरिताः ।
ज्याघुष्टतलतालेन वषट्कारेण पार्थिव ॥ १२.९८.५२ ॥
ఇడా-ఆహ్వానంతో పిలువబడిన ఏనుగులు అంకుశంతో నడిపించబడి అరుస్తున్నాయి; విల్లు నారి ధ్వని, అరచేతి తాళం, వషట్కారంతో, ఓ రాజా.
12.98.53
उद्गाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभिर्नृप ।
ब्रह्मस्वे ह्रियमाणे तु त्यक्त्वा युद्धे प्रियां तनुम्।
आत्मानं यूपमुच्छ्रित्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९८.५३ ॥
ఆ యుద్ధంలో, ఓ రాజా, త్రిసామ దుందుభియే ఉద్గాత; బ్రాహ్మణుని ధనం అపహరించబడుతున్నప్పుడు, యుద్ధంలో ప్రియమైన శరీరాన్ని విడిచి, తనను యూపంగా లేపి నిలబెట్టుకున్నవాడి ఆ యజ్ఞం అనంత దక్షిణ కలది.
12.98.54
भर्तुरर्थे च यः शूरो निष्क्रामेद्वाहिनीमुखात् ।
न भयाद्विनिवर्तेत तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५४ ॥
యజమాని కోసం సేనామఖం నుండి ముందుకు వచ్చే శూరుడు, భయంతో వెనుదిరగని వాడు — అతనికి నా లోకాలే లభిస్తాయి.
12.98.55
द्वीपिचर्मावृतैः खङ्गैर्बाहुभिः परिघोपमैः ।
यस्य वेदिरुपस्तीर्णा तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५५ ॥
చిరుత చర్మంతో కప్పబడిన ఖడ్గాలతో, పరిఘల వంటి బాహువులతో, దర్భలు పరచిన వేదికను కలిగిన వాడికి నా లోకాల వంటివి లోకాలు.
12.98.56
यस्तु नापेक्षते कंचित्सहायं विषमे स्थितः ।
विगाह्य वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.५६ ॥
కష్టమైన స్థానంలో నిలిచి ఎవరి సహాయాన్నీ ఆశించక సేనా మధ్యంలోకి దూకేవాడికి నా లోకాల వంటివి లోకాలు.
12.98.57
यस्य शोणितसंघट्टा भेरीमण्डूककच्छपा ।
वीरास्थिशर्करा दुर्गा मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.९८.५७ ॥
రక్త ప్రవాహాలు కలిసినది, భేరులు కప్పలు తాబేళ్లుగా ఉన్నది, వీరుల ఎముకలు రాళ్లుగా ఉన్నది, దుర్గమమైనది, మాంసరక్త బురదతో నిండినది.
12.98.58
असिचर्मप्लवा घोरा केशशैवलशाद्वला ।
अश्वनागरथैश्चैव संछिन्नैः कृतसंक्रमा ॥ १२.९८.५८ ॥
కత్తులు డాళ్లు తెప్పలుగా ఉన్నది, భయంకరమైనది, వెంట్రుకలు నాచు గడ్డిగా ఉన్నది, తెగిన గుర్రాలు ఏనుగులు రథాలతో వంతెన చేయబడినది.
12.98.59
पताकाध्वजवानीरा हतवाहनवारणा ।
शोणितोदकसंपूर्णा दुस्तरा पारगैर्नरैः ॥ १२.९८.५९ ॥
పతాకలు ధ్వజాలు రెల్లుగా ఉన్నది, చచ్చిన వాహనాలు ఏనుగులు కలిగినది, రక్త జలంతో నిండినది, దాటడానికి కష్టమైనది మనుషులకు.
12.98.60
रहतनागमहानक्रा परलोकवहाऽशिवा ।
ऋष्टिखङ्गमहामीना गृध्रकङ्कबलप्लवा ॥ १२.९८.६० ॥
కూలిన ఏనుగులు పెద్ద మొసళ్లుగా ఉన్నది, పరలోకానికి తీసుకుపోయేది, అశుభమైనది, ఋష్టులు ఖడ్గాలు పెద్ద చేపలుగా ఉన్నది, రాబందులు కొంగలు తెప్పలుగా ఉన్నది.
12.98.61
पुरुषादानुचरिता भीरूणां कश्मलावहा ।
नदी योधस्य संग्रामे तदस्यावभृथं नृप ॥ १२.९८.६१ ॥
యుద్ధంలో యోధునికి అది ఒక నది; పురుషులు, వారి అనుచరులతో నిండినది, పిరికివారికి భయాన్ని కలిగించేది. ఓ రాజా, అదే అతని అవభృథ స్నానం.
12.98.62
वेदिर्यस्य त्वमित्राणां शिरोभिर्व्यवकीर्यते ।
अश्वस्कन्धैर्गजस्कन्धैस्तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६२ ॥
శత్రువుల తలలతో, గుర్రాల, ఏనుగుల భుజాలతో ఎవని వేది చెల్లాచెదురుగా ఉంటుందో, అతనికి నా లోకాల వంటి లోకాలు ఉంటాయి.
12.98.63
पत्नी शालाकृता यस्य परेषां वाहिनीमुखम् ।
हविर्धानं स्ववाहिन्यास्तदस्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.९८.६३ ॥
ఎవని పత్ని శాలగా చేయబడిందో, శత్రు సేన ముఖమే అతనిది; దానిని తన సేన యొక్క హవిర్ధానం అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
12.98.64
सदस्या दक्षिणा योधा आग्नीध्रश्चोत्तरां दिशम् ।
शत्रुसेना अलत्रस्य सर्वलोकानदूरतः ॥ १२.९८.६४ ॥
యోధులు దక్షిణ దిక్కులో సదస్యులు; ఉత్తర దిక్కులో ఆగ్నీధ్రుడు. శత్రు సేనలు భయంలేనివానికి సర్వలోకాలు సమీపంలో ఉన్నాయి.
12.98.65
यस्य भयतो व्यूहे भवत्याकाशमग्रतः ।
सास्य वेदिस्तदा यज्ञैर्नित्यं व्यूहास्त्रयोऽग्नयः ॥ १२.९८.६५ ॥
ఎవని వ్యూహంలో భయంవల్ల ఆకాశం ముందు కనిపిస్తుందో, అదే అతని వేది; అప్పుడు యజ్ఞాల ద్వారా నిత్యం మూడు వ్యూహాలే మూడు అగ్నులు.
12.98.66
यस्तु योधः परावृत्तः संत्रस्तो हन्यते परैः ।
अप्रतिष्ठः स नरकं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.९८.६६ ॥
అయితే ఏ యోధుడు వెనుదిరిగి పారిపోయి, భయపడి, శత్రువులచే చంపబడతాడో, అతడు ఆధారం లేకుండా నరకానికి వెళ్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
12.98.67
यस्य शोणितवेगेण वेदिः स्यात्संपरिप्लुता ।
केशमांसास्थिसंपूर्णा स गच्छेत्परमां गतिम् ॥ १२.९८.६७ ॥
ఎవరి వేదిక రక్త ప్రవాహంతో పూర్తిగా తడిసి, కేశాలు, మాంసం, ఎముకలతో నిండి ఉంటుందో, అతడు పరమ గతిని పొందుతాడు.
12.98.68
यस्तु सेनापतिं हत्वा तद्यानमधिरोहति ।
स विष्णुविक्रमक्रामी बृहस्पतिसमः प्रभुः ॥ १२.९८.६८ ॥
సేనాపతిని చంపి అతని రథాన్ని అధిరోహించేవాడు, విష్ణువు పరాక్రమంతో నడిచేవాడు, బృహస్పతితో సమానమైన ప్రభువు అవుతాడు.
12.98.69
नायकं तत्कुमारं वा यो वा स्यात्तत्र पूजितः ।
जीवग्राहं प्रगृह्णाति तस्य लोका यथा मम ॥ १२.९८.६९ ॥
అక్కడ నాయకుడినో, రాకుమారుడినో, లేదా గౌరవనీయుడినో సజీవంగా పట్టుకునేవాడికి నా లోకాల వంటి లోకాలు లభిస్తాయి.
12.98.70
आहवे तु हतं शूरं न शोचेत कथंचन ।
अशोच्यो हि हतः शूरः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.९८.७० ॥
యుద్ధంలో చంపబడిన శూరుడి గురించి ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ శోకించకూడదు. చంపబడిన శూరుడు శోకానికి అర్హుడు కాదు; అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవించబడతాడు.
12.98.71
न ह्यन्नं नोदकं तस्य न स्नानं नाप्यशौचकम् ।
हतस्य कर्तुमिच्छन्ति तस्य लोकाञ्शृणुष्व मे ॥ १२.९८.७१ ॥
చంపబడిన వాడికి అన్నం, నీరు, స్నానం ఏమీ అర్పించరు; అశౌచ కర్మలు కూడా చేయాలనుకోరు. అతని లోకాల గురించి నా నుండి వినుము.
12.98.72
वराप्सरः सहस्राणि शूरमत्योधने हतम् ।
त्वरमाणानि धावन्ति मम भर्ता भवेदिति ॥ १२.९८.७२ ॥
భయంకర యుద్ధంలో చంపబడిన శూరుడి వద్దకు, 'ఇతడు నా భర్త కావచ్చు' అని తలచి, వేలాది శ్రేష్ఠ అప్సరసలు త్వరగా పరుగెత్తుతారు.
12.98.73
एतत्तपश्च पुण्यं च धर्मश्चैव सनातनः ।
चत्वारश्चाश्रमास्तस्य यो युद्धे न पलायते ॥ १२.९८.७३ ॥
ఇది తపస్సు, ఇది పుణ్యం, ఇది సనాతన ధర్మం; యుద్ధంలో పారిపోనివాడికి నాలుగు ఆశ్రమాలూ ఉన్నాయి.
12.98.74
वृद्धबालौ न हन्तव्यौ न च स्त्री नैव पृष्ठतः ।
तृणपूर्णमुखश्चैव तवास्मीति च यो वदेत् ॥ १२.९८.७४ ॥
వృద్ధులను, బాలురను చంపరాదు; స్త్రీని చంపరాదు, వెనుక నుండి కూడా చంపరాదు; నోటిలో గడ్డి పెట్టుకుని 'నేను నీవాడను' అనేవాడినీ చంపరాదు.
12.98.75
अहं वृत्रं बलं पाकं महाकायं विरोचनम् ।
दुरावारं च नमुचिं शतमायं च शम्बरम् ॥ १२.९८.७५ ॥
నేను వృత్రుని, బలుని, పాకుని, మహాకాయుడైన విరోచనుని, దుర్నివారుడైన నముచిని, వందమాయల శంబరుని సంహరించాను.
12.98.76
विप्रचित्तिं च दैतेयं दनोः पुत्रांश्च सर्वशः ।
प्रह्वादं च निहत्याजौ ततो देवाधिपोऽभवम् ॥ १२.९८.७६ ॥
విప్రచిత్తి అనే దైత్యుని, దనువు కుమారులందరినీ, ప్రహ్లాదుని యుద్ధంలో సంహరించిన తర్వాతే నేను దేవాధిపతినయ్యాను.
12.98.77
इत्येतच्छक्रवचनं निशम्य प्रतिपूज्य च ।
योधानामात्मनः सिद्धिमम्बरीषोऽभिपन्नवान् ॥ १२.९८.७७ ॥
ఇంద్రుని ఈ మాటలను విని, వాటిని గౌరవించి, అంబరీషుడు యోధుల ఆత్మసిద్ధిని పొందాడు.