مهابهاراتا · أدهيايا 13.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत्
शरतल्पे महात्मानं शयानमपराजितम् ।
युधिष्ठिर उपागम्य प्रणिपत्येदमब्रवीत् ॥ १३.१.१ ॥
بعد أن يُحيِّي نارايانا ونارا، أفضل الرجال، والإلهة ساراسفاتي، ينبغي أن يُعلن النصر. وعند اقترابه من العظيم الذي لا يُقهر المستلقي على فراش السهام، سجد يوديشتيرا وقال هذا.
13.1.2
शमो बहुविधाकारः सूक्ष्म उक्तः पितामह ।
न च मे हृदये शान्तिरस्ति श्रुत्वेदमीदृशम् ॥ १३.१.२ ॥
يا جدّ، لقد وصفتَ السكينة بأشكالها الكثيرة وطبيعتها الدقيقة، ومع ذلك فلا سكينة في قلبي عند سماع مثل هذا.
13.1.3
अस्मिन्नर्थे बहुविधा शान्तिरुक्ता पितामह ।
स्वकृतात्का नु शान्ति स्याच्छमाद्बहुविधादपि ॥ १३.१.३ ॥
يا جدّ، لقد ذُكرت في هذا الأمر أنواع كثيرة من السكينة. لكن أيّ سكينة تكون من الأعمال التي صنعتها بنفسي، ولو بأنواع كثيرة من الهدوء؟
13.1.4
शराचितं शरीरं हि तीव्रव्रणमुदीक्ष्य ते ।
शमं नोपलभे वीर दुष्कृतान्येव चिन्तयन् ॥ १३.१.४ ॥
أيها البطل، إذ أرى جسدك مكسوًّا بالسهام وجراحك عميقة، وأنا لا أفكر إلا في أفعالي السيئة، لا أجد سكينة.
13.1.5
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं प्रस्रवन्तं यथाचलम् ।
त्वां दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्र सीदे वर्षास्विवाम्बुजम् ॥ १३.१.५ ॥
يا نمر الرجال، إذ أراك وأطرافك مغمورة بالدم، تسيل كجبل، أذبل كاللوتس في موسم الأمطار.
13.1.6
अतः कष्टतरं किन्नु मत्कृते यत्पितामहः ।
इमामवस्थां गमितः प्रत्यमित्रै रणाजिरे ॥ १३.१.६ ॥
وما الذي يكون أشدّ إيلامًا من هذا: أنه بسببي، يا جدّ، أُوصلتَ في ساحة القتال إلى هذه الحال على أيدي الأعداء؟
13.1.7
तथा चान्ये नृपतयः सहपुत्राः सबान्धवाः ।
मत्कृते निधनं प्राप्ताः किन्नु कष्टतरं ततः ॥ १३.१.७ ॥
وكذلك مات ملوك آخرون مع أبنائهم وذويهم بسببي. فأي شيء أشد إيلامًا من ذلك؟
13.1.8
वयं हि धार्तराष्ट्राश्च काममन्युवशं गताः ।
कृत्वेदं निन्दितं कर्म प्राप्स्यामः कां गतिं नृप ॥ १३.१.८ ॥
نحن وأبناء دهريتاراشترا، وقد وقعنا تحت سلطان الشهوة والغضب فارتكبنا هذا الفعل المشين، أيها الملك، أي مصير سننال؟
13.1.9
इदं तु धार्तराष्ट्रास्य श्रेयो मन्ये जनाधिप ।
इमामवस्थां संप्राप्तं यदसौ त्वां न पश्यति ॥ १३.१.९ ॥
أيها سيد الناس، أرى أن من الخير لابن دهريتاراشترا، وقد بلغ هذه الحال، أنه لا يراك.
13.1.10
सोऽहमार्तिकरो राजन्सुहृद्वधकरस्तथा ।
न शान्तिमधिगच्छामि पश्यंस्त्वां दुःखितं क्षितौ ॥ १३.१.१० ॥
أيها الملك، أنا سبب الألم وسبب قتل الأصدقاء. ولا أجد السكينة وأنا أراك حزينًا مطروحًا على الأرض.
13.1.11
दुर्योधनो हि समरे सहसैन्यः सहानुजः ।
निहतः क्षत्रधर्मेऽस्मिन्दुसत्मा कुलपांसनः ॥ १३.१.११ ॥
قُتل دوريودهانا في المعركة مع جيشه وإخوته الصغار، في واجب المحارب هذا، وكان خبيث النفس، مُدنِّسًا لعائلته.
13.1.12
न स पश्यति दुष्टात्मा त्वामद्य पतितं क्षितौ ।
अतः श्रेयो मृतं मन्ये नेह जीवितमात्मनः ॥ १३.१.१२ ॥
ذلك الخبيث لا يراك اليوم مطروحًا على الأرض؛ لذلك أرى أن الموت خير له من أن يعيش هنا.
13.1.13
अहं हि समरे वीर गमितः शत्रुभिः क्षयम् ।
अभविष्यं यदि पुरा सह भ्रातृभिरच्युत।
न त्वामेवं सुदुःखार्तमद्राक्षं सायकार्दितम् ॥ १३.१.१३ ॥
أيها البطل، لو كنت قد هلكت في المعركة على أيدي الأعداء وكنت قد سبقت إلى إخوتي، يا أتشيوتا، لما رأيتك هكذا متألماً من الحزن ومثقلاً بالسهام.
13.1.14
नूनं हि पापकर्माणो धात्रा सृष्टाः स्म हे नृप ॥ १३.१.१४ ॥
إننا حقاً فاعلو الشر أيها الملك، هكذا خلقنا الخالق.
13.1.15
अन्यस्मिन्नपि लोके वै यथा मुच्येम किल्बिषात् ।
तथा प्रशाधि मां राजन्मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ १३.१.१५ ॥
أيها الملك، لكي نتحرر من الذنب حتى في العالم الآخر، فعلّمني هكذا إن كنت تريد خيري.
13.1.16
परतन्त्रं कथं हेतुमात्मानमनु पश्यसि ।
कर्मणां हि महाभाग सूक्ष्मं ह्येतदतीन्द्रियम् ॥ १३.१.१६ ॥
كيف ترى نفسك تابعاً وسبباً؟ أيها المبارك العظيم، إن دقة الأعمال هذه تتجاوز الحواس.
13.1.17
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं मृत्युगौतम्योः काललुब्धकपन्नगैः ॥ १३.१.१७ ॥
وفي هذا يروون هذه الحكاية القديمة: حوار الموت مع غوتامي، مع الزمن والصياد والثعبان.
13.1.18
गौतमी नाम काऽप्यासीत्स्थविरा शमसंयुता ।
सर्पेण दष्टं स्वं पुत्रमपश्यद्गतचेतनम् ॥ १३.१.१८ ॥
كانت هناك امرأة مسنة تُدعى غوتامي، متصفة بالهدوء. رأت ابنها قد لدغته أفعى، فارق الحياة.
13.1.19
अथ तं स्नायुपाशेन बद्ध्वा सर्पममर्षितः ।
लुब्धकोऽर्जुनको नाम नाम गौतम्याः समुपानयत् ॥ १३.१.१९ ॥
فربط الصياد أرجунака، وقد غضب، الأفعى بحبل من عصب، وأتى بها إلى غوتامي.
13.1.20
तां चाब्रवीदयं ते स पुत्रहा पन्नगाधमः ।
ब्रहि क्षिप्रं महाभागे वध्यतां केन हेतुना ॥ १३.१.२० ॥
قال لها: «أيتها العظيمة الحظ، بأي سبب يُقتل هذا الأدنى بين الأفاعي قاتل ابنك؟ قولي بسرعة.»
13.1.21
अग्नौ प्रक्षिप्यतामेष च्छिद्यतां खण्डशोपि वा ।
न ह्यं बालहा पापश्चिरं जीवितुमर्हति ॥ १३.१.२१ ॥
ليُلقَ في النار، أو ليُقطَّع إربًا إربًا. فهذا القاتل الآثم للأطفال لا يستحق أن يعيش طويلًا.
13.1.22
विसृजैनमबुद्धिस्त्वमवध्योऽर्जुनक त्वया ।
को ह्यात्मानं गुरुं कुर्यात्प्राप्तव्ये सति चिन्तयन् ॥ १३.१.२२ ॥
أطلِقْه يا أرجunaka الجاهل؛ فليس ممن يُقتل. فمن ذا الذي، إذا قرب الثمر وتأمّل، يجعل نفسه معلّمًا؟
13.1.23
प्लवन्ते धर्मलघवो लोकेऽम्भसि यथा प्लवाः ।
मज्जन्ति पापगुरवः शस्त्रं स्कन्नमिवोदके ॥ १३.१.२३ ॥
في الدنيا يطفو الخفيفو الفضل كالأشياء العائمة على الماء، ويغرق الثقيلو الذنب كسلاحٍ سقط في الماء.
13.1.24
नास्यामृतत्वं भवितैवं हतेऽस्मि-
ञ्जीवत्यस्मिन्कोऽत्ययः स्यादयं ते।
अस्योत्सर्गे प्राणयुक्तस्य जन्तो-
र्मृत्युं लोके को न गच्छेदनन्ते ॥ १३.१.२४ ॥
لن ينال الخلود بقتله؛ وأيُّ خسارة تلحقك إن بقي حيًّا؟ وفي إطلاق هذا الكائن الحيّ، من في العالم لا يذهب إلى موتٍ بلا نهاية؟
13.1.25
जानाम्यहं नेह गुणागुणज्ञाः ।
सदायुक्ता गुरवो वै भवन्ति।
स्वर्गस्य ते सूपदेशा भवन्ति ।
तस्मात्क्षुद्रं सर्पमेनं हनिष्ये ॥ १३.१.२५ ॥
أعلم أن هنا معلمين يعرفون الحسنات والسيئات، وهم دائماً ضابطون لأنفسهم؛ وتعاليمك الحسنة عن السماء صادرة عنهم أيضاً. لذلك سأقتل هذه الحية الصغيرة.
13.1.26
शममीप्सन्तः कालयोगं त्यजन्ति ।
सद्यः शुचं त्वर्थविदस्त्यजन्ति।
श्रियः क्षयः शोचतां नित्यशो हि ।
तस्माच्छुचं मुञ्च हते भुजङ्गे ॥ १३.१.२६ ॥
الذين يرغبون في السلام يقبلون مجرى الزمن، والذين يعرفون المعنى يتركون الحزن فوراً. ثروة المحزونين تتناقص دائماً. لذلك، وقد قُتلت الحية، فاترك حزنك.
13.1.27
न चैवार्तिर्विद्यतेऽस्मद्विधानां ।
धर्मात्मानः सर्वदा सञ्जना हि।
नित्यायस्तो बालजनो न चाहं ।
धर्मोपैति प्रभवाम्यस्य नाहम् ॥ १३.१.२७ ॥
لا يعرف الحزن أبداً الصالحون ذوو النفوس الراسخة في الدهارمة أمثالنا؛ إنما يضطرب دائماً أهل الطيش كالأطفال، لا أنا. أنا أتجه إلى الدهارما؛ ولستُ سبب هذا.
13.1.28
न ब्राह्मणानां कोपोऽस्ति कुतः कोपाच्च यातना ।
मार्दवात्क्षम्यतां साधो मुच्यतामेष पन्नगः ॥ १३.१.२८ ॥
ليس للبراهمة غضب؛ فمن أين يأتي العذاب من الغضب؟ أيها الصالح، اعفُ بلطف؛ ليُطلق سراح هذه الحية.
13.1.29
हत्वा लाभः श्रेय एवाव्ययः स्या-
त्सद्योलाभःस्याद्बलिभ्यः प्रशस्तः।
कालाल्लाभो यस्तु सद्यो भवेत ।
श्रेयोलाभः कुत्सिते त्वीदृशि स्यात् ॥ १३.१.२९ ॥
قد يكون الربح المكتسب بالقتل أفضل وأبقى حقاً؛ والربح العاجل من الأقوياء محمود. أما الربح الذي يأتي فوراً بفعل الزمن، فكيف يكون ربحاً للفضل في فعل مذموم كهذا؟
13.1.30
काऽर्थप्राप्तिर्गृह्य शत्रुं निहत्य ।
का कामाप्तिः प्राप्य शत्रुं न मुक्त्वा।
कस्मात्सौम्याहं न क्षमे नो भुजङ्गे ।
मोक्षार्थं वा कस्य हेतोर्न कुर्याम् ॥ १३.१.३० ॥
أي ثروة تُكتسب بالإمساك بالعدو وقتله؟ وأي رغبة تتحقق بالظفر بالعدو ثم عدم إطلاقه؟ أيها الرقيق، لماذا لا أستطيع أن أعفو عن هذه الحية؟ أو لأي سبب لا أفعل ذلك طلبًا للتحرر؟
13.1.31
अस्मादेकाद्बहवो रक्षितव्या ।
नैको बहुभ्यो गौतमि रक्षितव्यः।
कृतागसं धर्महेतोस्त्यजन्ति ।
सरीसृपं पापमिमं त्यज त्वम् ॥ १३.१.३१ ॥
من أجل واحد يجب حماية كثيرين؛ يا غوتامي، لا ينبغي حماية واحد من أجل كثيرين. فالمذنب يُترك من أجل الدَّرما. فاتركي أنتِ هذا الزاحف الآثم.
13.1.32
नास्मिन्हते पन्नगे पुत्रको मे ।
सम्प्राप्स्यते लुब्धक जीवितं वै।
गुणं चान्यं नास्य वधे प्रपश्ये ।
तस्मात्सर्पं लुब्धक मुञ्च जीवम् ॥ १३.१.३२ ॥
إن قُتلت هذه الحية، فلن يستعيد ابني حياته أيها الصياد، ولا أرى في قتلها فضيلة أخرى. فلذلك أيها الصياد، أطلق الحية حيّة.
13.1.33
वृत्रं हत्वा देवराट् श्रेष्ठभाग्वै ।
यज्ञं हत्वा भागमवाप चैव।
शूली देवो देववृत्तं चर त्वं ।
क्षिप्रं सर्पं जहि मा भूत्ते विशङ्का ॥ १३.१.३३ ॥
لقد قتل ملك الآلهة فريترا فنال النصيب الأفضل، وبإفساده القربان نال نصيبًا أيضًا. فاتبع سلوك الآلهة كالإله حامل الرمح الثلاثي. اقتل الحية سريعًا، ولا يكن في نفسك ريب.
13.1.34
असकृत्प्रोच्यमानाऽपि गौतमी भुजगं प्रति ।
लुब्धकेन महाभागा सा पापे नाकरोन्मतिम् ॥ १३.१.३४ ॥
وعلى الرغم من أن الصياد كرّر الكلام إليها عن الحية، فإن غوتامي المباركة الجليلة لم تغيّر رأيها في ذلك الآثم.
13.1.35
ईषदुच्छ्वसमानस्तु कृच्छ्रात्संस्तभ्य पन्नगः ।
उत्ससर्ज गिरं मन्दां मानुषीं पाशपीडितः ॥ १३.१.३५ ॥
وهو يكاد يتنفس، وبصعوبة تماسك، أطلق الثعبان المعذب بالحبل كلاماً بشرياً خافتاً.
13.1.36
को न्वर्जुनक दोषोऽत्र विद्यते मम बालिश ।
अस्वतन्त्रं हि मां मृत्युर्विवशं यदचूचुदत् ॥ १३.१.३६ ॥
يا أرجوناكا، يا أحمق، أيّ ذنب لي في هذا؟ فالموت دفعني وأنا غير حر وعاجز.
13.1.37
तस्यायं वचनाद्दष्टो न कोपेन न काम्यया ।
तस्य तत्किल्बिषं लुब्ध विद्यते यदि किञ्चन। ॥ १३.१.३७ ॥
لقد لدغ بأمره، لا غضباً ولا شهوة. أيها الطماع، إن كان في ذلك ذنب فهو ذنبه.
13.1.38
यद्यन्यवशगेनेदं कृतं ते पन्नगाशुभम् ।
कारणं वै त्वमप्यत्र तस्मात्त्वमपि किल्बिषी ॥ १३.१.३८ ॥
وإن كنت قد فعلت هذا الشر الذي أصابك بسبب سيطرة غيرك، فأنت نفسك السبب هنا؛ لذلك أنت أيضاً مذنب.
13.1.39
मृत्पात्रस्य क्रियायां हि दण्डचक्रादयो यथा ।
कारणत्वे प्रकल्प्यन्ते तथा त्वमपि पन्नग ॥ १३.१.३९ ॥
كما تُعدّ العصا والدولاب وغيرهما أسباباً في صنع إناء من الطين، كذلك أنت أيها الثعبان سبب.
13.1.40
किल्बिषी चापि मे वध्यः किल्बिषी चासि पन्नग ।
आत्मानं कारणं ह्यत्र त्वमाख्यासि भुजङ्गम ॥ १३.१.४० ॥
أيها الثعبان، أنت مذنب ومستحق للقتل على يدي؛ وها أنت ذا تعلن نفسك السبب هنا، أيها الحيّة.
13.1.41
सर्व एते ह्यस्ववशा दण्डचक्रादयो यथा ।
तथाहमपि तस्मान्मे नैष दोषो मतस्तव ॥ १३.१.४१ ॥
كل هؤلاء ليسوا أسياد أنفسهم، كالعصا والدولاب؛ وكذلك أنا. فعلى رأيك، لا ذنب لي في هذا.
13.1.42
अथवा मतमेतत्ते तेप्यन्योऽन्यप्रयोजकाः ।
कार्यकारणसन्देहो भवत्यन्योन्यचोदनात् ॥ १३.१.४२ ॥
أو إن كان هذا رأيك، فهم أيضًا يحرّك بعضهم بعضًا؛ ومن تحريك بعضهم بعضًا ينشأ الشك في السبب والنتيجة.
13.1.43
एवं सति न दोषो मे नास्मि वध्यो न किल्बिषी ।
किल्बिषं समवाये स्यान्मन्यसे यदि किल्बिषम् ॥ १३.१.४३ ॥
فإن كان الأمر كذلك فلا ذنب عليّ؛ فلست أستحق القتل ولا أنا مذنب. وإن رأيت أن ثمة ذنبًا، فهو في اجتماع الجميع.
13.1.44
कारणं यदि स्याद्वै न कर्ता स्यास्त्वमप्युत ।
विनाशे कारणं त्वं च तस्माद्वध्योऽसि मे मतः ॥ १३.१.४४ ॥
إن كنت أنت السبب، أفلست أنت الفاعل أيضًا؟ وفي الهلاك أنت السبب. لذلك أرى أنك مستحق للقتل.
13.1.45
असत्यपि कृते कार्ये नेह पन्नग लिप्यते ।
तस्मान्नात्रैव हेतुः स्याद्वध्यः किं बहु भाषसे ॥ १३.१.४५ ॥
أيها الثعبان، حتى إن لم يُنفّذ عمل، فلا يتلطخ أحد هنا؛ فلا يثبت هنا سبب أيضًا. أنت مستحق للقتل؛ فلماذا تكثر الكلام؟
13.1.46
कार्याभावे क्रिया न स्यात्सत्यसत्यपि कारणे ।
तस्मात्समेऽस्मिन्हेतौ मे वाच्यो हेतुर्विशेषतः ॥ १३.१.४६ ॥
إذا لم يكن هناك أثر لم يقع فعل، سواء وُجد السبب أم لم يوجد. فلذلك ينبغي أن يُبيَّن لي السبب بعينه في هذه العلة المتساوية.
13.1.47
यद्यहं कारणत्वेन मतो लुब्धक तत्त्वतः ।
अन्यः प्रयोक्तास्यादत्र किन्नु जन्तुविनाशने ॥ १३.१.४७ ॥
أيها الصياد، إن كنت حقاً أُعتبر السبب، فلا بد أن يكون في هذا القتل لكائن حي محرّض آخر.
13.1.48
वध्यस्त्वं मम दुर्बुद्धे बालघाती नृशंसकृत् ।
भाषसे किं बहु पुनर्वध्यः सन्पन्नगाधम ॥ १३.१.४८ ॥
أيها الشرير القلب، قاتل الطفل، فاعل القسوة، إنك جدير بأن أقتلك. لماذا تتكلم كثيراً؟ أيها الأدنى بين الحيات، إنك حقاً مستحق للقتل.
13.1.49
यथा हवींषि जुह्वाना मखे वै लुब्धकर्त्विजः ।
न फलं प्राप्नुवन्त्यत्र फलयोगे तथा ह्यहम् ॥ १३.१.४९ ॥
كما أن الكهنة الذين يصبّون القرابين في الذبيحة، كهنة الصيادين، لا ينالون هنا الثمرة، كذلك أنا في صلة النتيجة.
13.1.50
तथा ब्रुवति तस्मिंस्तु पन्नगे मृत्युचोदिते ।
आजगाम ततो मृत्युः पन्नगं चाब्रवीदिदम् ॥ १३.१.५० ॥
وبينما كانت الحية تتكلم هكذا، جاء الموت مدفوعاً بالموت، وقال للحية هذا القول.
13.1.51
प्रचोदितोऽहं कालेन पन्नग त्वामचूचुदम् ।
विनाशहेतुर्नास्य त्वमहं न प्राणिनः शिशोः ॥ १३.१.५१ ॥
أيها الثعبان، لقد حثثتك مدفوعاً بالزمن. لست أنت سبب هلاك هذا الطفل، ولا أنا، ولا هذا الكائن الحي.
13.1.52
यथा वायुर्जलधरान्विकर्षति ततस्ततः ।
तद्वज्जलदवत्सर्प कालस्याहं वशानुगः ॥ १३.१.५२ ॥
كما تجرّ الريح السحب الممطرة هنا وهناك، كذلك أنا، أيها الثعبان، تابعة لسلطان الزمن.
13.1.53
सात्विका राजसाश्चैव तामसा ये च केचन ।
भावाः कालात्मकाः सर्वे प्रवर्तन्तेह जन्तुषु ॥ १३.१.५३ ॥
كل الأحوال التي تنشأ هنا في الكائنات الحية، من صفاء أو هوى أو ظلمة، إنما هي ذات طبيعة الزمن.
13.1.54
जङ्गमाः स्थावराश्चैव दिवि वा यदि वा भुवि ।
सर्वे कालात्मकाः सर्प कालात्मकमिदं जगत् ॥ १३.१.५४ ॥
الكائنات المتحركة وغير المتحركة، سواء في السماء أو على الأرض، كلها ذات طبيعة الزمن. أيها الثعبان، هذا العالم كله ذو طبيعة الزمن.
13.1.55
प्रवृत्तयश्च लोके या तथैव च निवृत्तयः ।
तासां विकृतयो याश्च सर्वं कालात्मकं स्मृतम् ॥ १३.१.५५ ॥
الأنشطة في العالم، وكذلك الانكفاءات عنها، وتحولات هذه وتلك، كلها تُعدّ ذات طبيعة الزمن.
13.1.56
आदित्यश्चन्द्रमा विष्णुरापो वायुः शतक्रतुः ।
अग्निः खं पृथिवी मित्रः पर्जन्यो वसवोऽदितिः ॥ १३.१.५६ ॥
الشمس، والقمر، وفيشنو، والمياه، والريح، وشاتاكراتو (إندرا)، والنار، والفضاء، والأرض، وميترا، وسحابة المطر بارجانيا، والفاسو، وأديتي.
13.1.57
सरितः सागराश्चैव भावाभावौ च पन्नग ।
सर्वे कालेन सृज्यन्ते ह्रियन्ते च पुनःपुनः ॥ १३.१.५७ ॥
الأنهار والبحار، والوجود والعدم أيضًا، أيها الثعبان، كلها يخلقها الزمن مرارًا وتكرارًا، ويحملها بعيدًا مرارًا وتكرارًا.
13.1.58
एवं ज्ञात्वा कथं मां सदोषं सर्प मन्यसे ।
अथ चैवं गते दोषे मयि त्वमपि दोषवान् ॥ १३.१.५८ ॥
وإذ تعلم هذا، فلماذا تحسبني مذنبًا أيها الثعبان؟ وإن كان الذنب على هذا النحو فيّ، فأنت أيضًا مذنب.
13.1.59
निर्दोषं दोषवन्तं वा न त्वां मृत्यो ब्रवीम्यहम् ।
त्वयाऽहं चोदित इति ब्रवीम्येतावदेव तु ॥ १३.१.५९ ॥
يا موت، لا أقول إنك بريء ولا إنك مذنب، بل أقول فقط: إنني فعلت ذلك مدفوعاً منك.
13.1.60
यदि काले तु दोषोऽस्ति यदि तत्रापि नेष्यते ।
दोषो नैव परीक्ष्यो मे न ह्यत्राधिकृता वयम् ॥ १३.१.६० ॥
إن كان في الوقت ذنب، أو إن لم يُقرّ به هناك أيضاً، فلا ينبغي أن يُفحص الذنب فيّ؛ إذ لسنا نحن المخوّلين هنا.
13.1.61
निर्मोक्षस्त्वस्य दोषस्य मया कार्यो यथा तथा ।
मृत्योरपि न दोषः स्यादिति मेऽत्र प्रयोजनम् ॥ १३.१.६१ ॥
لكن عليّ أن أتخلّص من هذا الذنب، وأن أفعل ذلك بحيث لا يقع الذنب حتى على الموت — هذا هو غرضي هنا.
13.1.62
सर्पोऽथार्जुनकं प्राह श्रुतं ते मृत्युभाषितम् ।
नानागसं मां पाशेन सन्तापयितुमर्हसि। ॥ १३.१.६२ ॥
ثم قال الثعبان لأرجُنَك: "لقد سمعتَ كلام الموت. أنا بريء، فلا يليق بك أن تعذّبني بالحبل."
13.1.63
मृत्योः श्रुतं मे वचनं तव चैव भुजङ्गम ।
नैव तावददोषत्वं भवति त्वयि पन्नग ॥ १३.१.६३ ॥
أيها الثعبان، لقد سمعتُ كلام الموت وكلامك أيضاً؛ لكن براءتك لم تثبت بعد، أيها الپنّگا.
13.1.64
मृत्युस्त्वं चैव हेतुर्हि बालस्यास्य विनाशने ।
उभयं कारणं मन्ये न कारणमकारणम् ॥ १३.१.६४ ॥
أنت والموت كلاكما سبب هلاك هذا الصبي؛ أرى أن كليكما سبب، لا بلا سبب.
13.1.65
धिङ्भृत्युं च दुरात्मानं क्रूरं दुःखकरं सताम् ।
त्वां चैवाहं वधिष्यामि परपापस्य कारणम् ॥ १३.१.६५ ॥
فليكن الموت مخزيًا، يا شرير القلب، القاسي، الجالب للألم للأخيار! سأقتلك أنت، فأنت سبب ذنب غيرك.
13.1.66
विवशौ कालवशगावावां निर्दिष्टकारिणौ ।
नावां दोषेण गन्तव्यौ यदि सम्यक्प्रपश्यसि ॥ १३.१.६६ ॥
نحن الاثنان عاجزان، خاضعان للزمن، نفعل ما قُدّر لنا. إن نظرت بصواب، فلا ينبغي أن نُلام.
13.1.67
युवामुभौ कालवशौ यदि मे मृत्युपन्नगौ ।
हर्षक्रोधौ यथा स्यातामेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१.६७ ॥
إن كنتما أنتما الاثنان، الموت والأفعى، خاضعين للزمن، فأريد أن أعرف كيف تنشأ فيكما المسرة والغضب.
13.1.68
या काचिदेव चेष्टा स्यान्सर्वा कालप्रचोदिता ।
पूर्वमेवैतदुक्तं हि मया लुब्धक तत्वतः ॥ १३.१.६८ ॥
أيُّ فعلٍ يقع، فهو كله مدفوع بالزمن. أيها الصياد، هذا قد قلته من قبل بالحق.
13.1.69
तस्मादुभौ कालवशावावां निर्दिष्टकारिणौ ।
नावां दोपेण गन्तव्यौ त्वया लुब्धक कर्हिचित् ॥ १३.१.६९ ॥
لذلك نحن الاثنان خاضعان للزمن، نفعل ما قُدّر لنا. أيها الصياد، لا ينبغي أن تلومنا أبدًا.
13.1.70
अथोपगम्य कालस्तु तस्मिन्धर्मार्थसंशये ।
अब्रवीत्पन्नगं मृत्युं लुब्धं चार्जुनकं तथा ॥ १३.१.७० ॥
فجاء الزمن عندئذٍ في ذلك الشك بشأن الدارما والثروة، وقال هكذا للأفعى وللموت، وكذلك للصياد وأرجُنكا.
13.1.71
न ह्यहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नगः ।
किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजकाः ॥ १३.१.७१ ॥
لستُ أنا، ولا هذا الموت، ولا هذه الحية، أيها الصياد! في موت كائن حي لا ذنب على أحد؛ فنحن في الحقيقة لسنا المحرّضين.
13.1.72
अकरोद्यदयं कर्म तन्नोऽर्जुनक चोदकम् ।
विनाशहेतुर्नान्योऽस्य वध्यतेऽयं स्वकर्मणा ॥ १३.१.७२ ॥
الفعل الذي فعله هذا، أيها الأرجونكا، هو الذي حرّضنا. وسبب هلاكه ليس غيره؛ إنه يُقتل بفعله الذاتي.
13.1.73
यदनेन कृतं कर्म तेनायं निधनं गतः ।
विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम् ॥ १३.१.७३ ॥
بسبب الفعل الذي فعله هذا، مضى إلى الموت. وسبب هلاكه هو فعله ذاته؛ نحن جميعًا خاضعون للفعل.
13.1.74
कर्मदायादवाँल्लोकः कर्मसम्बन्धलक्षणः ।
कर्माणि चोदयन्तीह यथान्योन्यं तथावयम् ॥ १३.१.७४ ॥
العالم وارث للفعل، يتميز بارتباطه بالفعل. كما تحثّ الأفعال بعضها بعضًا هنا، كذلك نحن.
13.1.75
यथा मृत्पिण्डतः कर्ता कुरुते यद्यदिच्छति ।
एवमात्मकृतं कर्म मानवः प्रतिपद्यते ॥ १३.१.७५ ॥
كما يصنع الفخّار من كتلة الطين ما يشاء، كذلك ينال الإنسان الفعل الذي فعله بنفسه.
13.1.76
यथा च्छायातपौ नित्यं सुसम्बद्धौ निरन्तरम् ।
तथा कर्म च कर्ता च सम्बद्धावात्मकर्मभिः ॥ १३.१.७६ ॥
كما أن الظل وضوء الشمس متصلان دائمًا اتصالًا وثيقًا دون انقطاع، كذلك الفعل والفاعل مرتبطان بأفعالهما الذاتية.
13.1.77
एवं नाहं न वै मृत्युर्न सर्पो न तथा भव न् ।
न चेयं ब्राह्मणी वृद्धा शिशुरेवात्र कारणम् ॥ १३.१.७७ ॥
وهكذا لا أنا، ولا الموت، ولا الحية، ولا ذلك الوجود، ولا هذه البرهمانية العجوز؛ فالسبب هنا هو الصبي وحده.
13.1.78
तस्मिंस्तथा ब्रुवाणे तु ब्राह्मणी गौतमी नृप ।
स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकान्मत्वाऽर्जुनकमब्रवीत् ॥ १३.१.७८ ॥
أيها الملك، وبينما كان يتكلم هكذا، رأت البرهمانية غوتمي أن العوالم قائمة على أعمال كل امرئ، فقالت لأرجونكا:
13.1.79
नैव कालो न भुजगो न मृत्युरिह कारणम् ।
स्वकर्मभिरयं बालः कालेन निधं गतः ॥ १३.१.७९ ॥
ليس الزمن هنا سببا، ولا الحية، ولا الموت؛ فهذا الصبي بأعماله هو، قد بلغ الهلاك بفعل الزمن.
13.1.80
मया च तत्कृतं कर्म येनायं मे मृतः सुतः ।
यातु कालस्तथा मृत्युर्मुञ्चार्जुनक पन्नगम् ॥ १३.१.८० ॥
العمل الذي فعلته هو سبب موت ابني. فليذهب الزمن والموت؛ يا أرجونكا، أطلق الحية.
13.1.81
ततो यथागतं जग्मुर्मृत्युः कालोऽथ पन्नगः ।
अभूद्विशोकोऽर्जुनको विशोका चैव गौतमी ॥ १३.१.८१ ॥
ثم مضى الموت والزمن والحية كما جاءوا؛ فصار أرجونكا بلا حزن، وصارت غوتمي كذلك بلا حزن.
13.1.82
एतच्छ्रुत्वा शमं गच्छ मा भूः शोकपरो नृप ।
स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकांस्त्रीन्विद्धि समितिंजय ॥ १३.१.८२ ॥
فاستمع إلى هذا وانتقل إلى السكينة؛ أيها الملك، لا تستسلم للحزن. أيها الفائز في المجالس، اعلم أن العوالم الثلاثة قائمة على أعمال كل امرئ.
13.1.83
नैव त्वया कृतं कर्म नापि दुर्योधनेन वै ।
कालेनैतत्कृतं विद्धि निहता येन पार्थिवाः ॥ १३.१.८३ ॥
لم تفعل أنت هذا العمل ولا فعله دُرْيودهَنَ؛ اعلم أن الزمن هو الذي فعله، فبه قُتل الملوك.
13.1.84
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा बभूव विगतज्वरः ।
युधिष्ठरो महातेजाः पप्रच्छेदं च धर्मवित् ॥ १३.१.८४ ॥
ولما سمع يُدْهِشْثِرُ، العظيم البهاء العارف بالدهرما، هذا القول زال عنه حُمّى الحزن، فسأل هذا.