ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत्
शरतल्पे महात्मानं शयानमपराजितम् ।
युधिष्ठिर उपागम्य प्रणिपत्येदमब्रवीत् ॥ १३.१.१ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ನರರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಾದ ನರನಿಗೆ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಜಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಅಜೇಯ ಮಹಾತ್ಮನ ಬಳಿ ಬಂದು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
13.1.2
शमो बहुविधाकारः सूक्ष्म उक्तः पितामह ।
न च मे हृदये शान्तिरस्ति श्रुत्वेदमीदृशम् ॥ १३.१.२ ॥
ಪಿತಾಮಹರೇ, ನೀವು ಶಮದ ಹಲವು ವಿಧಗಳನ್ನು ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಿರಿ. ಆದರೂ ಇಂಥದನ್ನು ಕೇಳಿಯೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲ.
13.1.3
अस्मिन्नर्थे बहुविधा शान्तिरुक्ता पितामह ।
स्वकृतात्का नु शान्ति स्याच्छमाद्बहुविधादपि ॥ १३.१.३ ॥
ಪಿತಾಮಹರೇ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಾವ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಬಲ್ಲದು, ಹಲವು ವಿಧದ ಶಮದಿಂದಲೂ ಕೂಡ?
13.1.4
शराचितं शरीरं हि तीव्रव्रणमुदीक्ष्य ते ।
शमं नोपलभे वीर दुष्कृतान्येव चिन्तयन् ॥ १३.१.४ ॥
ವೀರನೇ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ನಿಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇವಲ ನನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
13.1.5
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं प्रस्रवन्तं यथाचलम् ।
त्वां दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्र सीदे वर्षास्विवाम्बुजम् ॥ १३.१.५ ॥
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪರ್ವತದಂತೆ ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಾವರೆಯಂತೆ ನಾನು ಕುಗ್ಗುತ್ತೇನೆ.
13.1.6
अतः कष्टतरं किन्नु मत्कृते यत्पितामहः ।
इमामवस्थां गमितः प्रत्यमित्रै रणाजिरे ॥ १३.१.६ ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಷ್ಟಕರವಾದದ್ದು ಯಾವುದು? ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಪಿತಾಮಹರೇ, ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ನೀವು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದಿರಿ.
13.1.7
तथा चान्ये नृपतयः सहपुत्राः सबान्धवाः ।
मत्कृते निधनं प्राप्ताः किन्नु कष्टतरं ततः ॥ १३.१.७ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಇತರ ರಾಜರೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದದ್ದು ಇನ್ನೇನಿದೆ?
13.1.8
वयं हि धार्तराष्ट्राश्च काममन्युवशं गताः ।
कृत्वेदं निन्दितं कर्म प्राप्स्यामः कां गतिं नृप ॥ १३.१.८ ॥
ನಾವೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳೂ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ವಶರಾಗಿ ಈ ನಿಂದನೀಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆವು?
13.1.9
इदं तु धार्तराष्ट्रास्य श्रेयो मन्ये जनाधिप ।
इमामवस्थां संप्राप्तं यदसौ त्वां न पश्यति ॥ १३.१.९ ॥
ಓ ಜನಾಧಿಪನೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡದಿರುವುದೇ ಅವನಿಗೆ ಒಳಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
13.1.10
सोऽहमार्तिकरो राजन्सुहृद्वधकरस्तथा ।
न शान्तिमधिगच्छामि पश्यंस्त्वां दुःखितं क्षितौ ॥ १३.१.१० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣನು, ಸ್ನೇಹಿತರ ವಧೆಗೂ ಕಾರಣನು. ನೀನು ದುಃಖದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
13.1.11
दुर्योधनो हि समरे सहसैन्यः सहानुजः ।
निहतः क्षत्रधर्मेऽस्मिन्दुसत्मा कुलपांसनः ॥ १३.१.११ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಹತನಾದನು. ಈ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತಂದವನು.
13.1.12
न स पश्यति दुष्टात्मा त्वामद्य पतितं क्षितौ ।
अतः श्रेयो मृतं मन्ये नेह जीवितमात्मनः ॥ १३.१.१२ ॥
ಆ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನು ಇಂದು ನೀನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾವೇ ಅವನಿಗೆ ಒಳಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
13.1.13
अहं हि समरे वीर गमितः शत्रुभिः क्षयम् ।
अभविष्यं यदि पुरा सह भ्रातृभिरच्युत।
न त्वामेवं सुदुःखार्तमद्राक्षं सायकार्दितम् ॥ १३.१.१३ ॥
ವೀರನೇ, ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೆಯೇ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದೆ; ಅಚ್ಯುತನೇ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಇಷ್ಟು ದುಃಖಾರ್ತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
13.1.14
नूनं हि पापकर्माणो धात्रा सृष्टाः स्म हे नृप ॥ १३.१.१४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾವು ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು; ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.
13.1.15
अन्यस्मिन्नपि लोके वै यथा मुच्येम किल्बिषात् ।
तथा प्रशाधि मां राजन्मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ १३.१.१५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವಂತೆ, ನನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸು.
13.1.16
परतन्त्रं कथं हेतुमात्मानमनु पश्यसि ।
कर्मणां हि महाभाग सूक्ष्मं ह्येतदतीन्द्रियम् ॥ १३.१.१६ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಾಧೀನನೆಂದು, ಕಾರಣನೆಂದು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವೆ? ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಕರ್ಮಗಳ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾಗಿದೆ.
13.1.17
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं मृत्युगौतम्योः काललुब्धकपन्नगैः ॥ १३.१.१७ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಗೌತಮಿಯ ಸಂವಾದ, ಕಾಲ, ಬೇಡ ಮತ್ತು ಸರ್ಪದೊಡನೆ.
13.1.18
गौतमी नाम काऽप्यासीत्स्थविरा शमसंयुता ।
सर्पेण दष्टं स्वं पुत्रमपश्यद्गतचेतनम् ॥ १३.१.१८ ॥
ಗೌತಮಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧೆ ಇದ್ದಳು; ಅವಳು ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದವಳು. ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ತನ್ನ ಮಗ ಪ್ರಾಣರಹಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು.
13.1.19
अथ तं स्नायुपाशेन बद्ध्वा सर्पममर्षितः ।
लुब्धकोऽर्जुनको नाम नाम गौतम्याः समुपानयत् ॥ १३.१.१९ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅರ್ಜುನಕ ಎಂಬ ಬೇಡನು ಆ ಹಾವನ್ನು ನರದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಗೌತಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಂದನು.
13.1.20
तां चाब्रवीदयं ते स पुत्रहा पन्नगाधमः ।
ब्रहि क्षिप्रं महाभागे वध्यतां केन हेतुना ॥ १३.१.२० ॥
ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದ ಈ ಸರ್ಪಾಧಮನನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬೇಗ ಹೇಳು.'
13.1.21
अग्नौ प्रक्षिप्यतामेष च्छिद्यतां खण्डशोपि वा ।
न ह्यं बालहा पापश्चिरं जीवितुमर्हति ॥ १३.१.२१ ॥
ಇವನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ. ಈ ಬಾಲಹಂತಕ ಪಾಪಿ ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
13.1.22
विसृजैनमबुद्धिस्त्वमवध्योऽर्जुनक त्वया ।
को ह्यात्मानं गुरुं कुर्यात्प्राप्तव्ये सति चिन्तयन् ॥ १३.१.२२ ॥
ಅರ್ಜುನಕ, ಮೂರ್ಖನೇ, ಇವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ಇವನು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಫಲ ಲಭಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವ ಯಾರು ತನ್ನನ್ನೇ ಗುರುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವನು?
13.1.23
प्लवन्ते धर्मलघवो लोकेऽम्भसि यथा प्लवाः ।
मज्जन्ति पापगुरवः शस्त्रं स्कन्नमिवोदके ॥ १३.१.२३ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಗುರರಾದವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ತೇಲುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪದಿಂದ ಭಾರವಾದವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರದಂತೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.
13.1.24
नास्यामृतत्वं भवितैवं हतेऽस्मि-
ञ्जीवत्यस्मिन्कोऽत्ययः स्यादयं ते।
अस्योत्सर्गे प्राणयुक्तस्य जन्तो-
र्मृत्युं लोके को न गच्छेदनन्ते ॥ १३.१.२४ ॥
ಇವನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಇವನಿಗೆ ಅಮರತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇವನು ಬದುಕಿದ್ದರೆ ನಿನಗೇನು ನಷ್ಟ? ಪ್ರಾಣವಿರುವ ಈ ಜೀವಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅನಂತ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ?
13.1.25
जानाम्यहं नेह गुणागुणज्ञाः ।
सदायुक्ता गुरवो वै भवन्ति।
स्वर्गस्य ते सूपदेशा भवन्ति ।
तस्मात्क्षुद्रं सर्पमेनं हनिष्ये ॥ १३.१.२५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಒಳಿತು ಕೆಡುಕನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಸದಾ ಸಂಯಮಿಗಳಾದ ಗುರುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಸ್ವರ್ಗದ ಕುರಿತು ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಉಪದೇಶಗಳೂ ಅವರದೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಹಾವನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ.
13.1.26
शममीप्सन्तः कालयोगं त्यजन्ति ।
सद्यः शुचं त्वर्थविदस्त्यजन्ति।
श्रियः क्षयः शोचतां नित्यशो हि ।
तस्माच्छुचं मुञ्च हते भुजङ्गे ॥ १३.१.२६ ॥
ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಕಾಲದ ಗತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ತಕ್ಷಣ ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೋಕಿಸುವವರ ಸಿರಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾವು ಸತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕವನ್ನು ಬಿಡು.
13.1.27
न चैवार्तिर्विद्यतेऽस्मद्विधानां ।
धर्मात्मानः सर्वदा सञ्जना हि।
नित्यायस्तो बालजनो न चाहं ।
धर्मोपैति प्रभवाम्यस्य नाहम् ॥ १३.१.२७ ॥
ನಮ್ಮಂತಹ ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಕಟವಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಂತಹವರೇ ನಿತ್ಯವೂ ವ್ಯಥೆಪಡುತ್ತಾರೆ; ನಾನು ಹಾಗಲ್ಲ. ನಾನು ಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಇದಕ್ಕೆ ನಾನು ಕಾರಣನಲ್ಲ.
13.1.28
न ब्राह्मणानां कोपोऽस्ति कुतः कोपाच्च यातना ।
मार्दवात्क्षम्यतां साधो मुच्यतामेष पन्नगः ॥ १३.१.२८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕೋಪವಿಲ್ಲ; ಕೋಪದಿಂದ ಯಾತನೆ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಓ ಸಾಧುವೇ, ಮೃದುತ್ವದಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸು; ಈ ಹಾವನ್ನು ಬಿಡು.
13.1.29
हत्वा लाभः श्रेय एवाव्ययः स्या-
त्सद्योलाभःस्याद्बलिभ्यः प्रशस्तः।
कालाल्लाभो यस्तु सद्यो भवेत ।
श्रेयोलाभः कुत्सिते त्वीदृशि स्यात् ॥ १३.१.२९ ॥
ಕೊಂದು ಪಡೆಯುವ ಲಾಭವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೂ ಅಕ್ಷಯವೂ ಆಗಬಹುದು; ಬಲಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಸಿಗುವ ತತ್ಕ್ಷಣದ ಲಾಭ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಆದರೆ ಕಾಲದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವ ಲಾಭ, ಇಂತಹ ನಿಂದ್ಯ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯೋಲಾಭವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?
13.1.30
काऽर्थप्राप्तिर्गृह्य शत्रुं निहत्य ।
का कामाप्तिः प्राप्य शत्रुं न मुक्त्वा।
कस्मात्सौम्याहं न क्षमे नो भुजङ्गे ।
मोक्षार्थं वा कस्य हेतोर्न कुर्याम् ॥ १३.१.३० ॥
ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂದರೆ ಯಾವ ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿ? ಶತ್ರುವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾವ ಕಾಮನೆ ಈಡೇರುವುದು? ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ, ನಾನು ಈ ಸರ್ಪದ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಕ್ಷಮೆ ತೋರಲಾರೆ? ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಾರದು?
13.1.31
अस्मादेकाद्बहवो रक्षितव्या ।
नैको बहुभ्यो गौतमि रक्षितव्यः।
कृतागसं धर्महेतोस्त्यजन्ति ।
सरीसृपं पापमिमं त्यज त्वम् ॥ १३.१.३१ ॥
ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಅನೇಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಓ ಗೌತಮಿ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ಅನೇಕರಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಾಪಿ ಸರೀಸೃಪವನ್ನು ನೀನು ಬಿಡು.
13.1.32
नास्मिन्हते पन्नगे पुत्रको मे ।
सम्प्राप्स्यते लुब्धक जीवितं वै।
गुणं चान्यं नास्य वधे प्रपश्ये ।
तस्मात्सर्पं लुब्धक मुञ्च जीवम् ॥ १३.१.३२ ॥
ಈ ಸರ್ಪವನ್ನು ಕೊಂದರೆ ನನ್ನ ಮಗ ಬದುಕಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇಟೆಗಾರನೇ. ಇದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೇಟೆಗಾರನೇ, ಸರ್ಪವನ್ನು ಜೀವಸಹಿತ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.
13.1.33
वृत्रं हत्वा देवराट् श्रेष्ठभाग्वै ।
यज्ञं हत्वा भागमवाप चैव।
शूली देवो देववृत्तं चर त्वं ।
क्षिप्रं सर्पं जहि मा भूत्ते विशङ्का ॥ १३.१.३३ ॥
ದೇವರಾಜನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೊಂದು ಭಾಗವನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನಂತೆ ದೇವತೆಗಳ ನಡತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸು. ಬೇಗನೆ ಸರ್ಪವನ್ನು ಸಂಹರಿಸು, ನಿನಗೆ ಸಂಶಯ ಬೇಡ.
13.1.34
असकृत्प्रोच्यमानाऽपि गौतमी भुजगं प्रति ।
लुब्धकेन महाभागा सा पापे नाकरोन्मतिम् ॥ १३.१.३४ ॥
ಬೇಟೆಗಾರನು ಸರ್ಪದ ಕುರಿತು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದರೂ, ಆ ಮಹಾಭಾಗೆ ಗೌತಮಿ ಪಾಪಿಷ್ಠ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
13.1.35
ईषदुच्छ्वसमानस्तु कृच्छ्रात्संस्तभ्य पन्नगः ।
उत्ससर्ज गिरं मन्दां मानुषीं पाशपीडितः ॥ १३.१.३५ ॥
ಉಸಿರು ಮೆಲ್ಲನೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾ, ಕಷ್ಟದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಪಾಶದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಆ ಸರ್ಪ ಮಂದವಾದ ಮಾನುಷ ವಾಣಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.
13.1.36
को न्वर्जुनक दोषोऽत्र विद्यते मम बालिश ।
अस्वतन्त्रं हि मां मृत्युर्विवशं यदचूचुदत् ॥ १३.१.३६ ॥
ಓ ಅರ್ಜುನಕ, ಮೂಢನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೋಷವೇನು? ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲದ, ಅಸಹಾಯಕನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಪ್ರೇರಿಸಿತು.
13.1.37
तस्यायं वचनाद्दष्टो न कोपेन न काम्यया ।
तस्य तत्किल्बिषं लुब्ध विद्यते यदि किञ्चन। ॥ १३.१.३७ ॥
ಇವನು ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಕಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ; ಕೋಪದಿಂದಲ್ಲ, ಕಾಮದಿಂದಲ್ಲ. ಓ ಲೋಭಿಯೇ, ಅವನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಅದು ಅವನದೇ.
13.1.38
यद्यन्यवशगेनेदं कृतं ते पन्नगाशुभम् ।
कारणं वै त्वमप्यत्र तस्मात्त्वमपि किल्बिषी ॥ १३.१.३८ ॥
ನೀನು ಬೇರೊಬ್ಬನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಅಶುಭ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನೂ ಕಾರಣವೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೂ ದೋಷಿಯೇ.
13.1.39
मृत्पात्रस्य क्रियायां हि दण्डचक्रादयो यथा ।
कारणत्वे प्रकल्प्यन्ते तथा त्वमपि पन्नग ॥ १३.१.३९ ॥
ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು, ಚಕ್ರ ಮೊದಲಾದವು ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಓ ಸರ್ಪವೇ, ನೀನೂ ಕಾರಣನೇ.
13.1.40
किल्बिषी चापि मे वध्यः किल्बिषी चासि पन्नग ।
आत्मानं कारणं ह्यत्र त्वमाख्यासि भुजङ्गम ॥ १३.१.४० ॥
ಓ ಸರ್ಪವೇ, ನೀನು ದೋಷಿ, ನನ್ನಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಡಲು ಯೋಗ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ; ಇಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ, ಓ ಭುಜಂಗ.
13.1.41
सर्व एते ह्यस्ववशा दण्डचक्रादयो यथा ।
तथाहमपि तस्मान्मे नैष दोषो मतस्तव ॥ १३.१.४१ ॥
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಲ್ಲ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೋಷವಿಲ್ಲ.
13.1.42
अथवा मतमेतत्ते तेप्यन्योऽन्यप्रयोजकाः ।
कार्यकारणसन्देहो भवत्यन्योन्यचोदनात् ॥ १३.१.४२ ॥
ಅಥವಾ ಇದೇ ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದರೆ, ಅವರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರೇರಿಸುವವರೇ; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಕಾರಣದ ಸಂದೇಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
13.1.43
एवं सति न दोषो मे नास्मि वध्यो न किल्बिषी ।
किल्बिषं समवाये स्यान्मन्यसे यदि किल्बिषम् ॥ १३.१.४३ ॥
ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ನಾನು ವಧ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಪರಾಧಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ದೋಷವಿದೆ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅದು ಎಲ್ಲರ ಕೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
13.1.44
कारणं यदि स्याद्वै न कर्ता स्यास्त्वमप्युत ।
विनाशे कारणं त्वं च तस्माद्वध्योऽसि मे मतः ॥ १३.१.४४ ॥
ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನೂ ಕರ್ತೃವಲ್ಲವೇ? ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ನೀನೇ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ವಧ್ಯನು.
13.1.45
असत्यपि कृते कार्ये नेह पन्नग लिप्यते ।
तस्मान्नात्रैव हेतुः स्याद्वध्यः किं बहु भाषसे ॥ १३.१.४५ ॥
ಸರ್ಪವೇ, ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ವಧ್ಯನು; ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ?
13.1.46
कार्याभावे क्रिया न स्यात्सत्यसत्यपि कारणे ।
तस्मात्समेऽस्मिन्हेतौ मे वाच्यो हेतुर्विशेषतः ॥ १३.१.४६ ॥
ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕ್ರಿಯೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾರಣವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಾನ ಕಾರಣದಲ್ಲಿ, ನನಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.
13.1.47
यद्यहं कारणत्वेन मतो लुब्धक तत्त्वतः ।
अन्यः प्रयोक्तास्यादत्र किन्नु जन्तुविनाशने ॥ १३.१.४७ ॥
ಓ ಬೇಟೆಗಾರನೇ, ನಿಜವಾಗಿ ನಾನೇ ಕಾರಣನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಈ ಜೀವಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬನೇ ಪ್ರೇರಕನಾಗಿರಬೇಕು.
13.1.48
वध्यस्त्वं मम दुर्बुद्धे बालघाती नृशंसकृत् ।
भाषसे किं बहु पुनर्वध्यः सन्पन्नगाधम ॥ १३.१.४८ ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ಬಾಲಘಾತಕನೇ, ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯೇ, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನು. ಅಧಮ ಸರ್ಪವೇ, ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯ? ನೀನು ವಧ್ಯನೇ.
13.1.49
यथा हवींषि जुह्वाना मखे वै लुब्धकर्त्विजः ।
न फलं प्राप्नुवन्त्यत्र फलयोगे तथा ह्यहम् ॥ १३.१.४९ ॥
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಋತ್ವಿಜರು, ಬೇಟೆಗಾರ-ಋತ್ವಿಜರು, ಇಲ್ಲಿ ಫಲ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಫಲದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.1.50
तथा ब्रुवति तस्मिंस्तु पन्नगे मृत्युचोदिते ।
आजगाम ततो मृत्युः पन्नगं चाब्रवीदिदम् ॥ १३.१.५० ॥
ಆ ಸರ್ಪ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾದ ಮೃತ್ಯು ಬಂದು ಆ ಸರ್ಪಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
13.1.51
प्रचोदितोऽहं कालेन पन्नग त्वामचूचुदम् ।
विनाशहेतुर्नास्य त्वमहं न प्राणिनः शिशोः ॥ १३.१.५१ ॥
ಸರ್ಪವೇ, ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೇರಿಸಿದೆ. ನೀನು ಈ ಶಿಶುವಿನ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಲ್ಲ; ನಾನೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
13.1.52
यथा वायुर्जलधरान्विकर्षति ततस्ततः ।
तद्वज्जलदवत्सर्प कालस्याहं वशानुगः ॥ १३.१.५२ ॥
ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಳೆಯುವಂತೆ, ಸರ್ಪವೇ, ನಾನು ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸುವವಳು.
13.1.53
सात्विका राजसाश्चैव तामसा ये च केचन ।
भावाः कालात्मकाः सर्वे प्रवर्तन्तेह जन्तुषु ॥ १३.१.५३ ॥
ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಯಾವ ಭಾವಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪವಾದವು; ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
13.1.54
जङ्गमाः स्थावराश्चैव दिवि वा यदि वा भुवि ।
सर्वे कालात्मकाः सर्प कालात्मकमिदं जगत् ॥ १३.१.५४ ॥
ಚರ ಮತ್ತು ಅಚರ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪವಾದವು. ಓ ಸರ್ಪ, ಈ ಜಗತ್ತು ಕಾಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
13.1.55
प्रवृत्तयश्च लोके या तथैव च निवृत्तयः ।
तासां विकृतयो याश्च सर्वं कालात्मकं स्मृतम् ॥ १३.१.५५ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿವೃತ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಕಾರಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
13.1.56
आदित्यश्चन्द्रमा विष्णुरापो वायुः शतक्रतुः ।
अग्निः खं पृथिवी मित्रः पर्जन्यो वसवोऽदितिः ॥ १३.१.५६ ॥
ಆದಿತ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಜಲ, ವಾಯು, ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ), ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಿತ್ರ, ಪರ್ಜನ್ಯ, ವಸುಗಳು, ಅದಿತಿ.
13.1.57
सरितः सागराश्चैव भावाभावौ च पन्नग ।
सर्वे कालेन सृज्यन्ते ह्रियन्ते च पुनःपुनः ॥ १३.१.५७ ॥
ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು, ಭಾವ ಮತ್ತು ಅಭಾವಗಳೂ, ಓ ಸರ್ಪ, ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದ ಪುನಃಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
13.1.58
एवं ज्ञात्वा कथं मां सदोषं सर्प मन्यसे ।
अथ चैवं गते दोषे मयि त्वमपि दोषवान् ॥ १३.१.५८ ॥
ಇದನ್ನು ತಿಳಿದೂ, ಓ ಸರ್ಪ, ನನ್ನನ್ನು ದೋಷಯುತನೆಂದು ಏಕೆ ಭಾವಿಸುವೆ? ದೋಷ ಹೀಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನೀನೂ ದೋಷವುಳ್ಳವನೇ.
13.1.59
निर्दोषं दोषवन्तं वा न त्वां मृत्यो ब्रवीम्यहम् ।
त्वयाऽहं चोदित इति ब्रवीम्येतावदेव तु ॥ १३.१.५९ ॥
ಓ ಮೃತ್ಯುವೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿ ಅಥವಾ ದೋಷಿ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.1.60
यदि काले तु दोषोऽस्ति यदि तत्रापि नेष्यते ।
दोषो नैव परीक्ष्यो मे न ह्यत्राधिकृता वयम् ॥ १३.१.६० ॥
ಕಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೋಷವಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲ.
13.1.61
निर्मोक्षस्त्वस्य दोषस्य मया कार्यो यथा तथा ।
मृत्योरपि न दोषः स्यादिति मेऽत्र प्रयोजनम् ॥ १३.१.६१ ॥
ಆದರೆ ಈ ದೋಷದಿಂದ ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಬೇಕು; ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮೇಲೂ ದೋಷ ಬಾರದಂತೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು — ಇದೇ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ.
13.1.62
सर्पोऽथार्जुनकं प्राह श्रुतं ते मृत्युभाषितम् ।
नानागसं मां पाशेन सन्तापयितुमर्हसि। ॥ १३.१.६२ ॥
ಆಗ ಸರ್ಪವು ಅರ್ಜುನಕನಿಗೆ ಹೇಳಿತು: "ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಶದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ."
13.1.63
मृत्योः श्रुतं मे वचनं तव चैव भुजङ्गम ।
नैव तावददोषत्वं भवति त्वयि पन्नग ॥ १३.१.६३ ॥
ಓ ಭುಜಂಗನೇ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮಾತನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನೂ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೋಷತ್ವ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ, ಓ ಪನ್ನಗ.
13.1.64
मृत्युस्त्वं चैव हेतुर्हि बालस्यास्य विनाशने ।
उभयं कारणं मन्ये न कारणमकारणम् ॥ १३.१.६४ ॥
ಮೃತ್ಯುವೂ ನೀನೂ ಈ ಬಾಲಕನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣರು; ಇಬ್ಬರೂ ಕಾರಣರೇ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಕಾರಣರಲ್ಲ.
13.1.65
धिङ्भृत्युं च दुरात्मानं क्रूरं दुःखकरं सताम् ।
त्वां चैवाहं वधिष्यामि परपापस्य कारणम् ॥ १३.१.६५ ॥
ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ದುರಾತ್ಮನೇ, ಕ್ರೂರನೇ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ದುಃಖ ತರುವವನೇ! ಇತರರ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಕೊಲ್ಲುವೆನು.
13.1.66
विवशौ कालवशगावावां निर्दिष्टकारिणौ ।
नावां दोषेण गन्तव्यौ यदि सम्यक्प्रपश्यसि ॥ १३.१.६६ ॥
ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಅಸಹಾಯಕರು, ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರು, ನಿಯಮಿತವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡುವವರು. ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾದವರಲ್ಲ.
13.1.67
युवामुभौ कालवशौ यदि मे मृत्युपन्नगौ ।
हर्षक्रोधौ यथा स्यातामेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१.६७ ॥
ನೀವಿಬ್ಬರೂ, ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಸರ್ಪ, ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.1.68
या काचिदेव चेष्टा स्यान्सर्वा कालप्रचोदिता ।
पूर्वमेवैतदुक्तं हि मया लुब्धक तत्वतः ॥ १३.१.६८ ॥
ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದರೂ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ. ಬೇಟೆಗಾರನೇ, ಇದನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೆ.
13.1.69
तस्मादुभौ कालवशावावां निर्दिष्टकारिणौ ।
नावां दोपेण गन्तव्यौ त्वया लुब्धक कर्हिचित् ॥ १३.१.६९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರು, ನಿಯಮಿತವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡುವವರು. ಬೇಟೆಗಾರನೇ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ದೋಷಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.
13.1.70
अथोपगम्य कालस्तु तस्मिन्धर्मार्थसंशये ।
अब्रवीत्पन्नगं मृत्युं लुब्धं चार्जुनकं तथा ॥ १३.१.७० ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಸರ್ಪಕ್ಕೆ, ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ, ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.
13.1.71
न ह्यहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नगः ।
किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजकाः ॥ १३.१.७१ ॥
ನಾನಲ್ಲ, ಈ ಮೃತ್ಯುವೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ಸರ್ಪವೂ ಅಲ್ಲ, ಓ ಬೇಡನೇ. ಜೀವಿಯ ಮರಣದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲ; ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರೇರಕರಲ್ಲ.
13.1.72
अकरोद्यदयं कर्म तन्नोऽर्जुनक चोदकम् ।
विनाशहेतुर्नान्योऽस्य वध्यतेऽयं स्वकर्मणा ॥ १३.१.७२ ॥
ಇವನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವೇ, ಓ ಅರ್ಜುನಕ, ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇವನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ; ಇವನು ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.1.73
यदनेन कृतं कर्म तेनायं निधनं गतः ।
विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम् ॥ १३.१.७३ ॥
ಇವನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಇವನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇವನ ಕರ್ಮವೇ; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕರ್ಮದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ.
13.1.74
कर्मदायादवाँल्लोकः कर्मसम्बन्धलक्षणः ।
कर्माणि चोदयन्तीह यथान्योन्यं तथावयम् ॥ १३.१.७४ ॥
ಈ ಲೋಕ ಕರ್ಮದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ; ಕರ್ಮ ಸಂಬಂಧವೇ ಇದರ ಲಕ್ಷಣ. ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತೆಯೇ, ನಾವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.1.75
यथा मृत्पिण्डतः कर्ता कुरुते यद्यदिच्छति ।
एवमात्मकृतं कर्म मानवः प्रतिपद्यते ॥ १३.१.७५ ॥
ಕುಂಬಾರನು ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಯಿಂದ ತಾನು ಬಯಸಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುವಂತೆ, ಮಾನವನು ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.1.76
यथा च्छायातपौ नित्यं सुसम्बद्धौ निरन्तरम् ।
तथा कर्म च कर्ता च सम्बद्धावात्मकर्मभिः ॥ १३.१.७६ ॥
ನೆರಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು ಸದಾ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ ತಮ್ಮದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
13.1.77
एवं नाहं न वै मृत्युर्न सर्पो न तथा भव न् ।
न चेयं ब्राह्मणी वृद्धा शिशुरेवात्र कारणम् ॥ १३.१.७७ ॥
ಹೀಗೆ ನಾನಲ್ಲ, ಮೃತ್ಯುವಲ್ಲ, ಸರ್ಪವಲ್ಲ, ಆ ರೀತಿಯ ಜನ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ; ಈ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಮಗುವೇ.
13.1.78
तस्मिंस्तथा ब्रुवाणे तु ब्राह्मणी गौतमी नृप ।
स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकान्मत्वाऽर्जुनकमब्रवीत् ॥ १३.१.७८ ॥
ಅರಸನೇ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಗೌತಮಿ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ ಲೋಕಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅರ್ಜುನಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
13.1.79
नैव कालो न भुजगो न मृत्युरिह कारणम् ।
स्वकर्मभिरयं बालः कालेन निधं गतः ॥ १३.१.७९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲವೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಸರ್ಪವೂ ಅಲ್ಲ, ಮೃತ್ಯುವೂ ಅಲ್ಲ; ಈ ಮಗು ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಕಾಲದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
13.1.80
मया च तत्कृतं कर्म येनायं मे मृतः सुतः ।
यातु कालस्तथा मृत्युर्मुञ्चार्जुनक पन्नगम् ॥ १३.१.८० ॥
ನಾನು ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮಗ ಮೃತನಾದ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು ಹೋಗಲಿ; ಅರ್ಜುನಕ, ಸರ್ಪವನ್ನು ಬಿಡು.
13.1.81
ततो यथागतं जग्मुर्मृत्युः कालोऽथ पन्नगः ।
अभूद्विशोकोऽर्जुनको विशोका चैव गौतमी ॥ १३.१.८१ ॥
ಆಗ ಮೃತ್ಯು, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಪ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹೋದರು; ಅರ್ಜುನಕನೂ ಗೌತಮಿಯೂ ಶೋಕರಹಿತರಾದರು.
13.1.82
एतच्छ्रुत्वा शमं गच्छ मा भूः शोकपरो नृप ।
स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकांस्त्रीन्विद्धि समितिंजय ॥ १३.१.८२ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದು; ಅರಸನೇ, ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬೇಡ. ಸಮಿತಿಂಜಯನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
13.1.83
नैव त्वया कृतं कर्म नापि दुर्योधनेन वै ।
कालेनैतत्कृतं विद्धि निहता येन पार्थिवाः ॥ १३.१.८३ ॥
ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ದುರ್ಯೋಧನನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಾಲವೇ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅದರಿಂದಲೇ ರಾಜರು ಹತರಾದರು.
13.1.84
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा बभूव विगतज्वरः ।
युधिष्ठरो महातेजाः पप्रच्छेदं च धर्मवित् ॥ १३.१.८४ ॥
ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶೋಕಜ್ವರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದನು.