મહાભારત · અધ્યાય 13.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.102.1
श्रुतं दानफलं तात यत्त्वया परिकीर्तितम् ।
अन्नदानं विशेषेण प्रशस्तमिह भारत ॥ १३.१०२.१ ॥
હે તાત, તમે વર્ણવેલું દાનનું ફળ મેં સાંભળ્યું. હે ભરતવંશી, અહીં ખાસ કરીને અન્નદાનની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે.
13.102.2
पानीयदानमेवैतत्कथं चेह महाफलम् ।
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पितामह ॥ १३.१०२.२ ॥
પાણીનું દાન પણ અહીં મહાફળ કેવી રીતે આપે છે? હે પિતામહ, આ હું વિસ્તારથી સાંભળવા ઇચ્છું છું.
13.102.3
हन्त ते वर्तयिष्यामि यथावद्भरतर्षभ ।
गदतस्तन्ममाद्येह शृणु सत्यपराक्रम।
पानीयदानात्प्रभृति सर्वं वक्ष्यामि तेऽनघ ॥ १३.१०२.३ ॥
સારું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હું તને યથાવત્ કહીશ. હું અહીં બોલું છું ત્યારે સાંભળ, હે સત્યપરાક્રમી. હે નિષ્પાપ, જળદાનથી શરૂ કરીને બધું તને કહીશ.
13.102.4
यदन्नं यच्च पानीयं सम्प्रदायाश्नुते फलम् ।
न ताभ्यां परमं दानं किञ्चिदस्तीति मे मनः ॥ १३.१०२.४ ॥
અન્ન અને જળનું દાન કરીને ફળ મેળવાય છે; આ બેથી ચડિયાતું બીજું કોઈ દાન છે એવું મારું મન માનતું નથી.
13.102.5
अन्नात्प्राणभृतस्तात प्रवर्तन्ते हि सर्वशः ।
तस्मादन्नं परं लोके सर्वदानेषु कथ्यते ॥ १३.१०२.५ ॥
હે તાત, અન્નથી જ પ્રાણીઓ સર્વ રીતે જીવે છે. તેથી જગતમાં બધાં દાનોમાં અન્નને જ શ્રેષ્ઠ કહેવામાં આવે છે.
13.102.6
अन्नाद्बलं च तेजश्च प्राणिनां वर्धते सदा ।
अन्नादानमतस्तस्माच्छ्रेष्ठमाह प्रजापतिः ॥ १३.१०२.६ ॥
અન્નથી પ્રાણીઓનું બળ અને તેજ સદા વધે છે. તેથી જ પ્રજાપતિએ અન્નદાનને શ્રેષ્ઠ કહ્યું છે.
13.102.7
सावित्र्या ह्यपि कौन्तेय श्रूयते वचनं शुभम् ।
यच्चेदं नान्यथा चैतद्देव सत्रे महामखे ॥ १३.१०२.७ ॥
હે કૌન્તેય, સાવિત્રી દ્વારા પણ આ શુભ વચન સાંભળવામાં આવ્યું છે; તે દેવસત્ર અને મહામખમાં અન્યથા નથી.
13.102.8
अन्ने दत्ते नरेणेह प्राणा दत्ता भवन्त्युत ।
प्राणदानाद्धि परमं न दानमिह विद्यते ॥ १३.१०२.८ ॥
અહીં માણસ દ્વારા અન્ન આપવામાં આવે ત્યારે પ્રાણ પણ આપેલા થાય છે; પ્રાણદાન કરતાં શ્રેષ્ઠ દાન અહીં નથી.
13.102.9
श्रुतं हि ते महाबाहो लोमशस्यापि तद्वचः ।
प्राणान्दत्त्वा कपोताय यत्प्राप्तं शिबिना पुरा ॥ १३.१०२.९ ॥
હે મહાબાહો, લોમશનું એ વચન પણ તેં સાંભળ્યું છે; પૂર્વે શિબિએ કબૂતર માટે પ્રાણ આપીને જે મેળવ્યું હતું.
13.102.10
यां गतिं लभते दत्त्वा द्विजस्यान्न विशाम्पते ।
ततो विशिष्टां गच्छन्ति प्राणदा इति नः श्रुतं ॥ १३.१०२.१० ॥
હે વિશાંપતિ, બ્રાહ્મણને અન્ન આપીને જે ગતિ મળે છે, તેનાથી પણ શ્રેષ્ઠ ગતિ પ્રાણદાતાઓ પામે છે, એવું અમે સાંભળ્યું છે.
13.102.11
अन्नं चापि प्रभवति पानीयात्कुरुसत्तम ।
नीरजातेन हि विना न किञ्चित्सम्प्रवर्तते ॥ १३.१०२.११ ॥
હે કુરુસત્તમ, અન્ન પણ જળથી જ ઉત્પન્ન થાય છે; જળમાં જન્મેલા વિના કંઈ પણ થતું નથી.
13.102.12
नीरजातश्च भगवान्सोमो ग्रहगणेश्वरः ।
अमृतं च सुधा चैव सुधा चैवामृतं तथा ॥ १३.१०२.१२ ॥
જળમાં જન્મેલા ભગવાન સોમ ગ્રહગણોના ઈશ્વર છે; અમૃત અને સુધા, સુધા અને અમૃત પણ તેવાં જ છે.
13.102.13
अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश्च जलोद्भवाः ।
यतः प्राणभृतां प्राणाः सम्भवन्ति विशाम्पते ॥ १३.१०२.१३ ॥
હે મહારાજ, અન્ન, ઔષધિઓ અને જળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી વેલો (ઉદ્ભવે છે). હે પ્રજાપતિ, જેનાથી પ્રાણધારીઓના પ્રાણ ઉત્પન્ન થાય છે.
13.102.14
देवानाममृतं ह्यन्नं नागानां च सुधा तथा ।
पितॄणां च स्वधा प्रोक्ता पशूनां चापि वीरुधः ॥ १३.१०२.१४ ॥
દેવોનું અન્ન અમૃત છે, અને નાગોનું સુધા; પિતૃઓ માટે સ્વધા કહેવાઈ છે, અને પશુઓ માટે પણ વેલો (અન્ન છે).
13.102.15
अन्नमेव मनुष्याणां प्राणानाहुर्मनीषिणः ।
तच्च सर्वं नरव्याघ्र पानीयात्सम्प्रवर्तते ॥ १३.१०२.१५ ॥
મનુષ્યોના પ્રાણ અન્ન જ છે, એમ બુદ્ધિમાન લોકો કહે છે. હે નરવ્યાઘ્ર, તે બધું જળમાંથી જ ઉત્પન્ન થાય છે.
13.102.16
तस्मात्पानीयदानाद्वै न परं विद्यते क्वचित् ।
तच्च दद्यान्नरो नित्यं यदीच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१०२.१६ ॥
તેથી જળદાન કરતાં ચડિયાતું ક્યાંય નથી. જે માણસ પોતાની સમૃદ્ધિ ઇચ્છે, તેણે તે હંમેશાં આપવું જોઈએ.
13.102.17
धन्यं यशस्यमायुष्यं जलदानमिहोच्यते ।
शत्रूंश्चाप्यधि कौन्तेय सदा तिष्ठति तोयदः ॥ १३.१०२.१७ ॥
અહીં જળદાન ધન્ય, યશ આપનારું અને આયુષ્ય આપનારું કહેવાય છે. હે કૌન્તેય, મેઘ હંમેશાં શત્રુઓ ઉપર રહે છે.
13.102.18
सर्वकामानवाप्नोति कीर्तिं चैव हि शाश्वतीम् ।
प्रेत्य चानन्त्यमश्नाति पापेभ्यश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१०२.१८ ॥
તે સર્વ કામનાઓ મેળવે છે, અને શાશ્વત કીર્તિ પણ મેળવે છે. મૃત્યુ પછી અનંતતાનો ભોગ કરે છે અને પાપોથી મુક્ત થાય છે.
13.102.19
तोयदो मनुजव्याघ्र स्वर्गं गत्वा महाद्युते ।
अक्षयान्समवाप्नोति लोकानित्यब्रवीन्मनुः ॥ १३.१०२.१९ ॥
હે મનુજવ્યાઘ્ર, હે મહાદ્યુતિ, જળ આપનાર સ્વર્ગે જઈને અક્ષય લોકો પામે છે, એમ મનુએ કહ્યું.