ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.102.1
श्रुतं दानफलं तात यत्त्वया परिकीर्तितम् ।
अन्नदानं विशेषेण प्रशस्तमिह भारत ॥ १३.१०२.१ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਨਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
13.102.2
पानीयदानमेवैतत्कथं चेह महाफलम् ।
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि विस्तरेण पितामह ॥ १३.१०२.२ ॥
ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਂ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.102.3
हन्त ते वर्तयिष्यामि यथावद्भरतर्षभ ।
गदतस्तन्ममाद्येह शृणु सत्यपराक्रम।
पानीयदानात्प्रभृति सर्वं वक्ष्यामि तेऽनघ ॥ १३.१०२.३ ॥
ਚੰਗਾ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੁਣ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.102.4
यदन्नं यच्च पानीयं सम्प्रदायाश्नुते फलम् ।
न ताभ्यां परमं दानं किञ्चिदस्तीति मे मनः ॥ १३.१०२.४ ॥
ਅੰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਫਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
13.102.5
अन्नात्प्राणभृतस्तात प्रवर्तन्ते हि सर्वशः ।
तस्मादन्नं परं लोके सर्वदानेषु कथ्यते ॥ १३.१०२.५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਅੰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਬੋਤਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.102.6
अन्नाद्बलं च तेजश्च प्राणिनां वर्धते सदा ।
अन्नादानमतस्तस्माच्छ्रेष्ठमाह प्रजापतिः ॥ १३.१०२.६ ॥
ਅੰਨ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਅੰਨਦਾਨ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਖਿਆ ਹੈ।
13.102.7
सावित्र्या ह्यपि कौन्तेय श्रूयते वचनं शुभम् ।
यच्चेदं नान्यथा चैतद्देव सत्रे महामखे ॥ १३.१०२.७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਵਸੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਮਖ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.102.8
अन्ने दत्ते नरेणेह प्राणा दत्ता भवन्त्युत ।
प्राणदानाद्धि परमं न दानमिह विद्यते ॥ १३.१०२.८ ॥
ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਅੰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.102.9
श्रुतं हि ते महाबाहो लोमशस्यापि तद्वचः ।
प्राणान्दत्त्वा कपोताय यत्प्राप्तं शिबिना पुरा ॥ १३.१०२.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਲੋਮਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਬਚਨ ਵੀ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਕਬੂਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
13.102.10
यां गतिं लभते दत्त्वा द्विजस्यान्न विशाम्पते ।
ततो विशिष्टां गच्छन्ति प्राणदा इति नः श्रुतं ॥ १३.१०२.१० ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਣਦਾਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
13.102.11
अन्नं चापि प्रभवति पानीयात्कुरुसत्तम ।
नीरजातेन हि विना न किञ्चित्सम्प्रवर्तते ॥ १३.१०२.११ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਸੱਤਮ, ਅੰਨ ਵੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.102.12
नीरजातश्च भगवान्सोमो ग्रहगणेश्वरः ।
अमृतं च सुधा चैव सुधा चैवामृतं तथा ॥ १३.१०२.१२ ॥
ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਭਗਵਾਨ ਸੋਮ ਗ੍ਰਹਿਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੁਧਾ, ਸੁਧਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
13.102.13
अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश्च जलोद्भवाः ।
यतः प्राणभृतां प्राणाः सम्भवन्ति विशाम्पते ॥ १३.१०२.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅੰਨ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਵੇਲਾਂ (ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ)। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.102.14
देवानाममृतं ह्यन्नं नागानां च सुधा तथा ।
पितॄणां च स्वधा प्रोक्ता पशूनां चापि वीरुधः ॥ १३.१०२.१४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਵਧਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵੇਲਾਂ (ਭੋਜਨ ਹਨ)।
13.102.15
अन्नमेव मनुष्याणां प्राणानाहुर्मनीषिणः ।
तच्च सर्वं नरव्याघ्र पानीयात्सम्प्रवर्तते ॥ १३.१०२.१५ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅੰਨ ਹੀ ਹਨ, ਐਸਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.102.16
तस्मात्पानीयदानाद्वै न परं विद्यते क्वचित् ।
तच्च दद्यान्नरो नित्यं यदीच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१०२.१६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.102.17
धन्यं यशस्यमायुष्यं जलदानमिहोच्यते ।
शत्रूंश्चाप्यधि कौन्तेय सदा तिष्ठति तोयदः ॥ १३.१०२.१७ ॥
ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਾਨ ਧੰਨ, ਜਸ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਬੱਦਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.102.18
सर्वकामानवाप्नोति कीर्तिं चैव हि शाश्वतीम् ।
प्रेत्य चानन्त्यमश्नाति पापेभ्यश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१०२.१८ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੰਤਤਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.102.19
तोयदो मनुजव्याघ्र स्वर्गं गत्वा महाद्युते ।
अक्षयान्समवाप्नोति लोकानित्यब्रवीन्मनुः ॥ १३.१०२.१९ ॥
ਹੇ ਮਨੁਜਵਿਆਘ੍ਰ, ਹੇ ਮਹਾਦਯੁਤੀ, ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਜਾ ਕੇ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ।