મહાભારત · અધ્યાય 13.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.105.1
अत्रैव कीर्त्यते सद्भिर्ब्राह्मणस्वाभिमर्शने ।
नृगेण सुमहत्कृच्छ्रुं यदवाप्तं कुरूद्वह ॥ १३.१०५.१ ॥
અહીં સજ્જનો બ્રાહ્મણના ધનને સ્પર્શવાના વિષયમાં આ જ કહે છે; નૃગને અત્યંત મોટું કષ્ટ પ્રાપ્ત થયું, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
13.105.2
निविशन्त्यां पुरा पार्थ द्वारवत्यामिति श्रुतिः ।
अदृश्यत महाकूपस्तृणवीरुत्समावृतः। ॥ १३.१०५.२ ॥
પૂર્વે દ્વારકા વસાવાતી હતી ત્યારે, હે પાર્થ, એમ સાંભળ્યું છે; ઘાસ અને ઝાડીઓથી ઢંકાયેલો એક મોટો કૂવો દેખાયો.
13.105.3
प्रयत्नं तत्र कुर्वाणास्तस्मात्कूपाज्जलार्थिनः ।
श्रमेण महता युक्तास्तस्मिंस्तोये सुसंवृते ॥ १३.१०५.३ ॥
ત્યાં પાણી ઇચ્છતા લોકો તે કૂવામાંથી, જેનું પાણી સારી રીતે ઢંકાયેલું હતું, મોટા શ્રમ સાથે પ્રયત્ન કરતા હતા.
13.105.4
ददृशुस्ते महाकायं कृकलासमवस्थितम् ।
तस्य चोद्धरणे यत्नमकुर्वंस्ते सहस्रशः ॥ १३.१०५.४ ॥
તેમણે ત્યાં એક વિશાળ શરીરવાળો ગરોળો જોયો; તેને ઊંચકવા હજારો લોકોએ પ્રયત્ન કર્યો.
13.105.5
प्रग्रहैश्चर्मपट्टैश्च तं बद्ध्वा पर्वतोपमम् ।
नाशक्नुवन्समुद्धर्तुं ततो जग्मुर्जनार्दनम् ॥ १३.१०५.५ ॥
દોરડાં અને ચામડાંની પટ્ટીઓથી તેને પર્વત જેવો બાંધીને પણ તેઓ તેને ઊંચકી શક્યા નહીં; ત્યારે તેઓ જનાર્દન પાસે ગયા.
13.105.6
खमावृत्योदपानस्य कृकलासः स्थितो महान् ।
तस्य नास्ति समुद्धर्तेत्येतत्कृष्णे न्यवेदयन् ॥ १३.१०५.६ ॥
આકાશને ઢાંકીને તે કૂવા પર એક વિશાળ ગરોળો ઊભો હતો; 'તેને ઊંચકનાર કોઈ નથી' એમ તેમણે કૃષ્ણને નિવેદન કર્યું.
13.105.7
स वासुदेवेन समुद्धृतश्च ।
पृष्टश्च कामान्निजगाद राजा।
नृगस्तदाऽऽत्मानमथो न्यवेदय-
त्पुरातनं यज्ञसहस्रयाजिनम् ॥ १३.१०५.७ ॥
વાસુદેવે તેને ઉદ્ધાર્યો; પૂછાતાં રાજાએ ઇચ્છા મુજબ કહ્યું. ત્યારે નૃગે પોતાનું પૂર્વ સ્વરૂપ, હજાર યજ્ઞ કરનાર પોતાને, પ્રગટ કર્યું.
13.105.8
तथा ब्रुवाणं तु तमाह माधवः ।
शुभं त्वया कर्म कृतं न पापकम्।
कथं भवान्दुर्गतिमीदृशीं गतो ।
नरेन्द्र तद्ब्रूहि किमेतदीदृशम् ॥ १३.१०५.८ ॥
એમ કહેતા તેને માધવે કહ્યું: તેં શુભ કર્મ કર્યું છે, પાપકર્મ નહીં. આવી દુર્ગતિ તને કેવી રીતે મળી? હે નરેન્દ્ર, તે કહે, આ આવું કેમ થયું?
13.105.9
शतं सहस्राणि गवां शतं पुनः ।
पुनः शतान्यष्टशतायुतानि।
नृप द्विजेभ्यः क्व नु तद्गतं तव ॥ १३.१०५.९ ॥
હજારો ગાયો, ફરી સો, ફરી સો સો, આઠસો લાખ — હે રાજા, બ્રાહ્મણોને આપેલી તે (ગાયો) તારી પાસેથી ક્યાં ગઈ?
13.105.10
नृगस्ततोऽब्रवीत्कृष्णं ब्राह्मणस्याग्निहोत्रिणः ।
प्रोषितस्य परिभ्रष्टा गौरेका मम गोधने ॥ १३.१०५.१० ॥
ત્યારે નૃગે કૃષ્ણને કહ્યું: અગ્નિહોત્રી બ્રાહ્મણની, જે બહાર ગયો હતો તેની, એક ગાય મારા ગોધનમાંથી ભટકી ગઈ.
13.105.11
गवां सहस्रे संख्याता तदा सा पशुपैर्मम ।
सा ब्राह्मणाय मे दत्ता प्रेत्यार्थमभिकाङ्क्षता ॥ १३.१०५.११ ॥
હજાર ગાયોમાં તે ગણાયેલી હતી; ત્યારે મારા ગોવાળોએ તેને જોઈ હતી. પરલોકને માટે ઇચ્છા રાખીને મેં તે (ગાય) એક બ્રાહ્મણને દાનમાં આપી.
13.105.12
अपश्यत्परिमार्गंश्च तां गां परगृहे द्विजः ।
ममेयमिति चोवाच ब्राह्मणो यस्य साऽभवत् ॥ १३.१०५.१२ ॥
તે દ્વિજે શોધતાં તે ગાયને બીજાના ઘરમાં જોઈ; જે બ્રાહ્મણની તે (ગાય) હતી તેણે કહ્યું: આ મારી છે.
13.105.13
तावुभौ समनुप्राप्तौ विवदन्तौ भृशज्वरौ ।
भवान्दाता भवान्हर्तेत्यथ तौ मामवोचताम् ॥ १३.१०५.१३ ॥
તે બંને વિવાદ કરતા, અત્યંત ઉત્તેજિત થઈ મારી પાસે આવ્યા અને બોલ્યા — 'આપ દાતા છો', 'આપ હર્તા છો'.
13.105.14
शतेन शतसङ्ख्येन गवां विनिमयेन वै ।
याचे प्रतिग्रहीतारं स तु मामब्रवीदिदम् ॥ १३.१०५.१४ ॥
સો ગાયોના બદલામાં, સો સંખ્યાની અદલાબદલીથી, મેં તે પ્રતિગ્રહીતાને યાચના કરી; પણ તેણે મને આ કહ્યું.
13.105.15
देशकालोपसम्पन्ना दोग्ध्री शान्ताऽतिवत्सला ।
स्वादुक्षीरप्रदा धन्या मम नित्यं निवेशने ॥ १३.१०५.१५ ॥
યોગ્ય દેશ-કાળમાં રહેલી, શાંત, વાછરડા પર અતિ વાત્સલ્યવાળી, મીઠું દૂધ આપનારી, ધન્ય ગાય મારા ઘરમાં સદા રહી હતી.
13.105.16
कृशं च भरते सा गौर्मम पुत्रमपस्तनम् ।
न सा शक्या मया दातुमित्युक्त्वा स जगाम ह ॥ १३.१०५.१६ ॥
"મારું વાછરડું દુર્બળ છે, તેની માતા ગાયના આંચળ ખામીવાળા છે; તેને હું આપી શકું નહીં" એમ કહીને તે ચાલ્યો ગયો.
13.105.17
ततस्तमपरं विप्रं याचे विनिमयेन वै ।
गवां शतसहस्रं हि तत्कृते गृह्यतामिति ॥ १३.१०५.१७ ॥
પછી મેં બીજા એક બ્રાહ્મણને, તેના બદલામાં એક લાખ ગાયો લેવા વિનિમયથી યાચના કરી.
13.105.18
न राज्ञां प्रतिगृह्णामि शक्तोऽहं स्वस्य मार्गणे ।
सैव गौर्दीयतां शीघ्रं ममेति मधुसूदन ॥ १३.१०५.१८ ॥
"રાજાઓનું દાન હું સ્વીકારતો નથી; મારી પોતાની વસ્તુ શોધવામાં હું સમર્થ છું. હે મધુસૂદન, તે જ ગાય મને શીઘ્ર આપવામાં આવે."
13.105.19
रुक्ममश्वांश्च ददतो रजतस्यन्दनांस्तथा ।
न जग्राह ययौ चापि तदा स ब्राह्मणर्षभः ॥ १३.१०५.१९ ॥
સોનું, ઘોડા અને ચાંદીના રથ આપ્યા છતાં તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે કંઈ લીધું નહીં; તે ચાલ્યા ગયા.
13.105.20
एतस्मिन्नेव काले तु चोदितः कालधर्मणा ।
पितृलोकमहं प्राप्य धर्मराजमुपागमम् ॥ १३.१०५.२० ॥
તે જ સમયે કાલધર્મ દ્વારા બોલાવાયેલો હું પિતૃલોક પહોંચીને ધર્મરાજ પાસે આવ્યો.
13.105.21
यमस्तु पूजयित्वा मां ततो वचनमब्रवीत् ।
नान्तः सङ्ख्यायते राजंस्तव पुण्यस्य कर्मणः ॥ १३.१०५.२१ ॥
યમે મારો સત્કાર કરીને પછી આ વચન કહ્યું: હે રાજન, તારાં પુણ્યકર્મોનો અંત ગણી શકાતો નથી.
13.105.22
अस्ति चैव कृतं पापमज्ञानात्तदपि त्वया ।
चरस्व पापं पश्चाद्वा पूर्वं वा त्वं यथेच्छसि ॥ १३.१०५.२२ ॥
પણ અજ્ઞાનથી તેં પણ એક પાપ કર્યું છે. તારી ઇચ્છા મુજબ પહેલાં કે પછી પ્રાયશ્ચિત્ત કર.
13.105.23
रक्षितास्मीति चोक्तं ते प्रतिज्ञा चानृता तव ।
ब्राह्मणस्वस्य चादानं द्विविधस्ते व्यतिक्रमः ॥ १३.१०५.२३ ॥
'હું રક્ષણ કરીશ' એમ તેં કહ્યું હતું; પણ તારી પ્રતિજ્ઞા ખોટી નીકળી. બ્રાહ્મણનું ધન લેવું એ તારો બેવડો ભંગ છે.
13.105.24
पूर्वं कृच्छं चरिष्येऽहं पश्चाच्छुभमिति प्रभो ।
धर्मराजं ब्रुवन्नेवं पतितोस्मि महीतले ॥ १३.१०५.२४ ॥
'હે પ્રભુ, પહેલાં હું કૃચ્છ્ર વ્રત કરીશ, પછી શુભ કર્મ કરીશ' એમ ધર્મરાજને કહેતાં હું ધરતી પર પડી ગયો.
13.105.25
अश्रौषं पतितश्चाहं यमस्योच्चैः प्रभाषतः ।
वासुदेवः समुद्धर्ता भविता ते जनार्दनः ॥ १३.१०५.२५ ॥
પડેલા એવા મેં યમને મોટેથી બોલતા સાંભળ્યા કે જનાર્દન વાસુદેવ તારો ઉદ્ધાર કરશે.
13.105.26
पूर्णे वर्षसहस्रान्ते क्षीणे कर्मणि दुष्कृते ।
प्राप्लस्यसे शाश्वताँल्लोकाञ्जितान्स्वेनैव कर्मणा ॥ १३.१०५.२६ ॥
હજાર વર્ષ પૂરાં થતાં, દુષ્કર્મ ક્ષીણ થતાં, તું તારા જ કર્મથી જીતેલા શાશ્વત લોક પામીશ.
13.105.27
कूपेऽऽत्मानमधःशीर्षमपश्यं पतितं च ह ।
तिर्यग्योनिमनुप्राप्तं न च मामजहात्स्मृतिः ॥ १३.१०५.२७ ॥
કૂવામાં માથું નીચે રાખીને પડેલા મને મેં જોયો, તિર્યગ્યોનિ પામીને પણ સ્મૃતિએ મને છોડ્યો નહોતો.
13.105.28
त्वया तु तारितोऽस्म्यद्य किमन्यत्र तपोबलात् ।
अनुजानीहि मां कृष्ण गच्छेयं दिवमद्य वै ॥ १३.१०५.२८ ॥
આજે તેં જ મને તાર્યો છે; તપોબળ સિવાય બીજું શું? હે કૃષ્ણ, મને અનુમતિ આપ, આજે જ હું સ્વર્ગે જાઉં.
13.105.29
अनुज्ञातः स कृष्णेन नमस्कृत्य जनार्दनम् ।
विमानं दिव्यमास्थाय ययौ दिवमरिन्दमः ॥ १३.१०५.२९ ॥
કૃષ્ણની અનુમતિ પામીને તે શત્રુદમને જનાર્દનને નમસ્કાર કરીને દિવ્ય વિમાનમાં બેસી સ્વર્ગે ગયો.
13.105.30
ततस्तस्मिन्दिवं याते नृगे भरतसत्तम ।
वासुदेव इमाञ्श्लोकाञ्जगाद कुरुनन्दन ॥ १३.१०५.३० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે નૃગ સ્વર્ગે ગયા પછી વાસુદેવે, હે કુરુનંદન, આ શ્લોકો કહ્યા.
13.105.31
ब्राह्मणस्वं न हर्तव्यं पुरुषेण विजानता ।
ब्राह्मणस्वं हृतं हन्ति नृगं ब्राह्मणगौरिव ॥ १३.१०५.३१ ॥
ધર્મ જાણનારા માણસે બ્રાહ્મણનું ધન હરવું નહીં. હરાયેલું બ્રાહ્મણધન નૃગનો નાશ કરે છે, બ્રાહ્મણની ગાયની જેમ.
13.105.32
सतां समागमः सद्भिर्नाफलः पार्थ विद्यते ।
विमुक्तं नरकात्पश्य नृगं साधुसमागमात् ॥ १३.१०५.३२ ॥
હે પાર્થ, સજ્જનોનો સજ્જનો સાથેનો સમાગમ નિષ્ફળ નથી. જુઓ, સાધુસમાગમથી નૃગ નરકમાંથી મુક્ત થયો.
13.105.33
प्रदानं फलवत्तत्र द्रोहस्तत्र तथाऽफलः ।
अपहारं गवां तस्माद्वर्जयेत युधिष्ठिर ॥ १३.१०५.३३ ॥
ત્યાં દાન ફળદાયી છે, અને ત્યાં દ્રોહ એવો જ નિષ્ફળ છે. તેથી, હે યુધિષ્ઠિર, ગાયોનું અપહરણ ટાળવું જોઈએ.