มหาภารตะ · อัธยายะ 13.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.105.1
अत्रैव कीर्त्यते सद्भिर्ब्राह्मणस्वाभिमर्शने ।
नृगेण सुमहत्कृच्छ्रुं यदवाप्तं कुरूद्वह ॥ १३.१०५.१ ॥
ที่นี่ ผู้ดีทั้งหลายเล่าเรื่องนี้เอง เรื่องการแตะต้องทรัพย์ของพราหมณ์ ซึ่งนฤคประสบความทุกข์อันใหญ่หลวง ข้าแต่ผู้เลิศแห่งกุรุ
13.105.2
निविशन्त्यां पुरा पार्थ द्वारवत्यामिति श्रुतिः ।
अदृश्यत महाकूपस्तृणवीरुत्समावृतः। ॥ १३.१०५.२ ॥
ในกาลก่อน ขณะที่ทวารวดีกำลังถูกสร้างขึ้น ข้าแต่ปารถ ดังที่ได้ยินมา มีบ่อน้ำใหญ่ปรากฏให้เห็น ปกคลุมด้วยหญ้าและพุ่มไม้
13.105.3
प्रयत्नं तत्र कुर्वाणास्तस्मात्कूपाज्जलार्थिनः ।
श्रमेण महता युक्तास्तस्मिंस्तोये सुसंवृते ॥ १३.१०५.३ ॥
ที่นั่น ผู้แสวงหาน้ำพยายามอยู่ที่บ่อนั้น เหนื่อยยากอย่างมาก ณ น้ำในบ่อที่ปิดคลุมไว้มิดชิด
13.105.4
ददृशुस्ते महाकायं कृकलासमवस्थितम् ।
तस्य चोद्धरणे यत्नमकुर्वंस्ते सहस्रशः ॥ १३.१०५.४ ॥
พวกเขาเห็นตัวกิ้งก่าร่างยักษ์อยู่ที่นั่น และนับพันคนพยายามยกมันขึ้น
13.105.5
प्रग्रहैश्चर्मपट्टैश्च तं बद्ध्वा पर्वतोपमम् ।
नाशक्नुवन्समुद्धर्तुं ततो जग्मुर्जनार्दनम् ॥ १३.१०५.५ ॥
แม้จะมัดมันไว้ประดุจภูเขาด้วยเชือกและสายหนังหุ้มเกราะ พวกเขาก็ยกมันขึ้นไม่ได้ จากนั้นจึงไปหาพระชนารทนะ
13.105.6
खमावृत्योदपानस्य कृकलासः स्थितो महान् ।
तस्य नास्ति समुद्धर्तेत्येतत्कृष्णे न्यवेदयन् ॥ १३.१०५.६ ॥
กิ้งก่าตัวใหญ่ปิดบังท้องฟ้า ยืนอยู่บนบ่อนั้น พวกเขาจึงกราบทูลพระกฤษณะว่า "ไม่มีผู้ใดสามารถยกมันขึ้นได้"
13.105.7
स वासुदेवेन समुद्धृतश्च ।
पृष्टश्च कामान्निजगाद राजा।
नृगस्तदाऽऽत्मानमथो न्यवेदय-
त्पुरातनं यज्ञसहस्रयाजिनम् ॥ १३.१०५.७ ॥
พระวาสุเทพทรงยกมันขึ้นจากบ่อ ครั้นทรงถาม พระราชาก็ตรัสตามพระประสงค์ จากนั้นนฤคก็เปิดเผยตนเองดังที่เคยเป็นมาในอดีต ผู้เคยบำเพ็ญยัญพิธีนับพันครั้ง
13.105.8
तथा ब्रुवाणं तु तमाह माधवः ।
शुभं त्वया कर्म कृतं न पापकम्।
कथं भवान्दुर्गतिमीदृशीं गतो ।
नरेन्द्र तद्ब्रूहि किमेतदीदृशम् ॥ १३.१०५.८ ॥
เมื่อกิ้งก่าตรัสเช่นนั้น พระมาธวะตรัสกับมันว่า ท่านได้กระทำกรรมดี ไม่ใช่กรรมชั่ว ท่านมาถึงชะตากรรมอันน่าสังเวชเช่นนี้ได้อย่างไร ข้าแต่จอมนร จงตรัสเถิดว่าเหตุใดจึงเกิดเรื่องเช่นนี้
13.105.9
शतं सहस्राणि गवां शतं पुनः ।
पुनः शतान्यष्टशतायुतानि।
नृप द्विजेभ्यः क्व नु तद्गतं तव ॥ १३.१०५.९ ॥
โคหนึ่งแสนตัว แล้วอีกหนึ่งแสนตัว แล้วอีกหลายร้อย และแปดแสนล้าน ข้าแต่พระราชา ที่ท่านถวายแก่พราหมณ์นั้นไปอยู่ที่ใดเล่า
13.105.10
नृगस्ततोऽब्रवीत्कृष्णं ब्राह्मणस्याग्निहोत्रिणः ।
प्रोषितस्य परिभ्रष्टा गौरेका मम गोधने ॥ १३.१०५.१० ॥
ครั้นนั้น นฤคกล่าวกับพระกฤษณะว่า โคตัวหนึ่งของพราหมณ์ผู้ดำรงอัคนีโหตร ซึ่งจากบ้านไปไกล ได้หลงทางจากฝูงโคของข้า
13.105.11
गवां सहस्रे संख्याता तदा सा पशुपैर्मम ।
सा ब्राह्मणाय मे दत्ता प्रेत्यार्थमभिकाङ्क्षता ॥ १३.१०५.११ ॥
นางถูกนับรวมอยู่ในโคนับพันตัว ครั้งนั้นคนเลี้ยงสัตว์ของข้าเห็นนาง ข้าปรารถนาบุญในโลกหน้า จึงให้นางเป็นทานแก่พราหมณ์
13.105.12
अपश्यत्परिमार्गंश्च तां गां परगृहे द्विजः ।
ममेयमिति चोवाच ब्राह्मणो यस्य साऽभवत् ॥ १३.१०५.१२ ॥
พราหมณ์ผู้เป็นเจ้าของโคค้นหาไป พบโคตัวนั้นอยู่ในบ้านของผู้อื่น แล้วกล่าวว่า "นี่เป็นของข้า"
13.105.13
तावुभौ समनुप्राप्तौ विवदन्तौ भृशज्वरौ ।
भवान्दाता भवान्हर्तेत्यथ तौ मामवोचताम् ॥ १३.१०५.१३ ॥
ทั้งสองคนเข้ามาหาข้า โต้เถียงกันอย่างร้อนรน คนหนึ่งว่า "ท่านเป็นผู้ให้" อีกคนว่า "ท่านเป็นผู้ขโมย"
13.105.14
शतेन शतसङ्ख्येन गवां विनिमयेन वै ।
याचे प्रतिग्रहीतारं स तु मामब्रवीदिदम् ॥ १३.१०५.१४ ॥
ข้าขอแลกโคหนึ่งร้อยตัวกับโคหนึ่งร้อยตัว จากผู้รับทานคนนั้น แต่เขากลับกล่าวกับข้าว่า
13.105.15
देशकालोपसम्पन्ना दोग्ध्री शान्ताऽतिवत्सला ।
स्वादुक्षीरप्रदा धन्या मम नित्यं निवेशने ॥ १३.१०५.१५ ॥
โคที่เหมาะสมกับสถานที่และกาลเวลา เชื่องดี รักลูกมาก ให้นมหวาน เป็นมงคล ได้อยู่ในเรือนของข้าเสมอมา
13.105.16
कृशं च भरते सा गौर्मम पुत्रमपस्तनम् ।
न सा शक्या मया दातुमित्युक्त्वा स जगाम ह ॥ १३.१०५.१६ ॥
"ลูกของโคตัวนี้ผอม และแม่โคก็มีเต้านมผิดปกติ ข้าไม่อาจให้นางได้" เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว เขาก็จากไป
13.105.17
ततस्तमपरं विप्रं याचे विनिमयेन वै ।
गवां शतसहस्रं हि तत्कृते गृह्यतामिति ॥ १३.१०५.१७ ॥
ข้าจึงขอแลกกับพราหมณ์อีกคนหนึ่ง โดยเสนอโคหนึ่งแสนตัวเพื่อแลกกับนาง ขอให้รับไปเถิด
13.105.18
न राज्ञां प्रतिगृह्णामि शक्तोऽहं स्वस्य मार्गणे ।
सैव गौर्दीयतां शीघ्रं ममेति मधुसूदन ॥ १३.१०५.१८ ॥
"ข้าไม่รับของทานจากพระราชา และข้าก็สามารถค้นหาสิ่งที่เป็นของข้าได้ ข้าแต่มธุสูทนะ ขอให้โคตัวนั้นแหละถูกมอบให้แก่ข้าโดยเร็วเถิด"
13.105.19
रुक्ममश्वांश्च ददतो रजतस्यन्दनांस्तथा ।
न जग्राह ययौ चापि तदा स ब्राह्मणर्षभः ॥ १३.१०५.१९ ॥
แม้จะมีผู้เสนอทองคำ ม้า และรถเงินให้ พราหมณ์ผู้เลิศนั้นก็ไม่รับสิ่งใด และได้จากไป
13.105.20
एतस्मिन्नेव काले तु चोदितः कालधर्मणा ।
पितृलोकमहं प्राप्य धर्मराजमुपागमम् ॥ १३.१०५.२० ॥
ในขณะนั้นเอง ข้าถูกเรียกไปโดยพระยมผู้เป็นเจ้าแห่งกาลเวลา ข้าได้ไปถึงโลกของบรรพบุรุษ และเข้าเฝ้าพระธรรมราชา
13.105.21
यमस्तु पूजयित्वा मां ततो वचनमब्रवीत् ।
नान्तः सङ्ख्यायते राजंस्तव पुण्यस्य कर्मणः ॥ १३.१०५.२१ ॥
ยมได้บูชาข้าพเจ้าแล้ว จึงกล่าวถ้อยคำนี้ว่า ข้าแต่พระราชา ผลบุญแห่งกรรมดีของพระองค์นั้นไม่อาจนับได้ถึงที่สุด
13.105.22
अस्ति चैव कृतं पापमज्ञानात्तदपि त्वया ।
चरस्व पापं पश्चाद्वा पूर्वं वा त्वं यथेच्छसि ॥ १३.१०५.२२ ॥
แต่พระองค์ก็ได้ทำบาปไว้ด้วยความไม่รู้ พระองค์พึงชดใช้บาปนั้น จะชดใช้ก่อนหรือหลังก็ได้ ตามที่พระองค์ปรารถนา
13.105.23
रक्षितास्मीति चोक्तं ते प्रतिज्ञा चानृता तव ।
ब्राह्मणस्वस्य चादानं द्विविधस्ते व्यतिक्रमः ॥ १३.१०५.२३ ॥
พระองค์เคยตรัสว่า เราจะคุ้มครองท่าน แต่คำปฏิญาณของพระองค์นั้นเป็นเท็จ และการยึดทรัพย์ของพราหมณ์ก็เป็นการละเมิดสองประการของพระองค์
13.105.24
पूर्वं कृच्छं चरिष्येऽहं पश्चाच्छुभमिति प्रभो ।
धर्मराजं ब्रुवन्नेवं पतितोस्मि महीतले ॥ १३.१०५.२४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าพเจ้าจะชดใช้ด้วยกฤจฉระก่อน แล้วจึงทำความดีภายหลัง เมื่อข้าพเจ้ากล่าวต่อพระยุคลบาทแห่งธรรมราชเช่นนี้ ข้าพเจ้าก็ล้มลงบนพื้นพิภพ
13.105.25
अश्रौषं पतितश्चाहं यमस्योच्चैः प्रभाषतः ।
वासुदेवः समुद्धर्ता भविता ते जनार्दनः ॥ १३.१०५.२५ ॥
ขณะที่ข้าพเจ้านอนล้มอยู่ ได้ยินยมกล่าวเสียงดังว่า วาสุเทพชนารทนะจะเป็นผู้ช่วยฉุดท่านขึ้น
13.105.26
पूर्णे वर्षसहस्रान्ते क्षीणे कर्मणि दुष्कृते ।
प्राप्लस्यसे शाश्वताँल्लोकाञ्जितान्स्वेनैव कर्मणा ॥ १३.१०५.२६ ॥
เมื่อครบพันปีและกรรมชั่วสิ้นสุดลง พระองค์จะได้ไปยังโลกอันเป็นนิรันดร์ ซึ่งพระองค์ได้มาด้วยกรรมของพระองค์เอง
13.105.27
कूपेऽऽत्मानमधःशीर्षमपश्यं पतितं च ह ।
तिर्यग्योनिमनुप्राप्तं न च मामजहात्स्मृतिः ॥ १३.१०५.२७ ॥
ข้าพเจ้าเห็นตนเองตกลงในบ่อน้ำ ศีรษะอยู่ข้างล่าง ได้เกิดเป็นสัตว์เดียรัจฉาน แต่ความทรงจำก็มิได้ละทิ้งข้าพเจ้าไป
13.105.28
त्वया तु तारितोऽस्म्यद्य किमन्यत्र तपोबलात् ।
अनुजानीहि मां कृष्ण गच्छेयं दिवमद्य वै ॥ १३.१०५.२८ ॥
วันนี้พระองค์เพียงผู้เดียวได้ช่วยข้าพเจ้าให้พ้น นอกจากอำนาจแห่งตบะแล้วจะเป็นอะไรอื่นได้เล่า ข้าแต่พระกฤษณะ โปรดอนุญาตให้ข้าพเจ้าไปสวรรค์ในวันนี้เถิด
13.105.29
अनुज्ञातः स कृष्णेन नमस्कृत्य जनार्दनम् ।
विमानं दिव्यमास्थाय ययौ दिवमरिन्दमः ॥ १३.१०५.२९ ॥
พระกฤษณะทรงอนุญาตแล้ว ผู้ปราบศัตรูนั้นจึงถวายนมัสการชนารทนะ ขึ้นทรงวิมานทิพย์ แล้วเสด็จไปสู่สวรรค์
13.105.30
ततस्तस्मिन्दिवं याते नृगे भरतसत्तम ।
वासुदेव इमाञ्श्लोकाञ्जगाद कुरुनन्दन ॥ १३.१०५.३० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ ครั้นนฤคเสด็จไปสู่สวรรค์แล้ว วาสุเทพ ข้าแต่ผู้เป็นที่ยินดีของกุรุ ก็ตรัสคาถาเหล่านี้
13.105.31
ब्राह्मणस्वं न हर्तव्यं पुरुषेण विजानता ।
ब्राह्मणस्वं हृतं हन्ति नृगं ब्राह्मणगौरिव ॥ १३.१०५.३१ ॥
บุรุษผู้รู้ธรรมไม่พึงยึดทรัพย์ของพราหมณ์ ทรัพย์ของพราหมณ์ที่ถูกยึดไปย่อมทำลายนฤค เหมือนโคของพราหมณ์ฉะนั้น
13.105.32
सतां समागमः सद्भिर्नाफलः पार्थ विद्यते ।
विमुक्तं नरकात्पश्य नृगं साधुसमागमात् ॥ १३.१०५.३२ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งปฤถา การพบปะของผู้ดีกับผู้ดีย่อมไม่ไร้ผล จงดูเถิด นฤคพ้นจากนรกได้ด้วยการคบหาผู้มีคุณธรรม
13.105.33
प्रदानं फलवत्तत्र द्रोहस्तत्र तथाऽफलः ।
अपहारं गवां तस्माद्वर्जयेत युधिष्ठिर ॥ १३.१०५.३३ ॥
การให้ทานในที่นั้นย่อมมีผล ส่วนการทำร้ายในที่นั้นก็ไร้ผลเช่นกัน เพราะฉะนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ พึงเว้นการยึดโคไปเสีย