ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.107

13.107.1

उक्तं ते गोप्रदानं वै नाचिकेतमृषिं प्रति ।
माहात्म्यमपि चैवोक्तमुद्देशेन गवां प्रभो ॥ १३.१०७.१ ॥

ହେ ପ୍ରଭୋ, ନାଚିକେତ ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରତି ଗୋଦାନ କଥା ଆପଣ କହିଲେ; ଗାଈମାନଙ୍କ ମହିମା ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ।

नृगेण च महद्दुःखमनुभूतं महात्मना ।
एकापराधादज्ञानात्पितामह महामते ॥ १३.१०७.२ ॥

ହେ ପିତାମହ, ହେ ମହାମତି, ମହାତ୍ମା ନୃଗ ଏକ ଅପରାଧ ହେତୁ, ଅଜ୍ଞାନରୁ, ମହାଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।

द्वारवत्यां यथा चासौ निविशन्त्यां समुद्धृतः ।
मोक्षहेतुरभूत्कृष्णस्तदप्यवधृतं मया ॥ १३.१०७.३ ॥

ଦ୍ୱାରକାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ ସେ କିପରି ଉଦ୍ଧୃତ ହେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ମୋକ୍ଷର କାରଣ କିପରି ହେଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିଛି।

किं त्वस्ति मम संदेहो गवां लोकं प्रति प्रभो ।
तत्त्वतः श्रोतुमिच्छामि गोदा यत्र वसन्त्युत ॥ १३.१०७.४ ॥

ହେ ପ୍ରଭୋ, କିନ୍ତୁ ଗୋଲୋକ ବିଷୟରେ ମୋ ମନରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ଗୋଦାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ତାହା ମୁଁ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथाऽपृच्छत्पद्मयोनिमेतदेव शतक्रतुः ॥ १३.१०७.५ ॥

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି; ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ୍ମଯୋନି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଏହା ହିଁ ପଚାରିଥିଲେ।

स्वर्लोकवासिनां लक्ष्मीमभिभूय स्वयाऽर्चिषा ।
गोलोकवासिनः पश्ये वदतां संशयोऽत्र मे ॥ १३.१०७.६ ॥

ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଶୋଭାକୁ ନିଜ ତେଜରେ ପରାସ୍ତ କରୁଥିବା ଗୋଲୋକବାସୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ଏଠାରେ କହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି।

कीदृशा भगवँल्लोका गवां तद्बूहि मेऽनघ ।
यानावसन्ति दातार एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१०७.७ ॥

ହେ ଭଗବାନ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଗାଈମାନଙ୍କର ସେ ଲୋକ କିପରି? ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ଦାତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

कीदृशाः किंफलाः किंस्वित्परमस्तत्र को गुणः ।
कथं च पुरुषास्तत्र गच्छन्ति विगतज्वराः ॥ १३.१०७.८ ॥

ସେମାନେ କିପରି, ସେମାନଙ୍କର ଫଳ କ'ଣ, ସେଠାରେ ପରମ ଗୁଣ କ'ଣ, ଏବଂ ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ କିପରି ଯାଆନ୍ତି?

कियत्कालं प्रदानस्य दाता च फलमश्नुते ।
कथं बहुविधं दानं स्यादल्पमपि वा कथम् ॥ १३.१०७.९ ॥

ଦାନର ଫଳ ଦାତା କେତେ କାଳ ଭୋଗ କରେ? ବହୁବିଧ ଦାନ କିପରି ହୁଏ, ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ କିପରି ହୁଏ?

बह्वीनां कीदृशं दानमल्पानां वाऽपि दीदृशम् ।
अदत्त्वा गोप्रदाः सन्ति केन वा तच्च शंस मे ॥ १३.१०७.१० ॥

ବହୁଜନଙ୍କ ଦାନ କିପରି, କିମ୍ବା ଅଳ୍ପଜନଙ୍କର ଦାନ ମଧ୍ୟ କିପରି? ନ ଦେଇ ଗୋଦାନ କରୁଥିବା କିଏ, କିମ୍ବା କେଉଁ କାରଣରୁ? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

कथं वा बहुदाता स्यादल्पदात्रा समः प्रभो ।
अल्पप्रदाता बहुदः कथं स्वित्स्यादिहेश्वर ॥ १३.१०७.११ ॥

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅଧିକ ଦାନକାରୀ କିପରି ଅଳ୍ପ ଦାନକାରୀ ସହ ସମାନ ହୁଏ? ଅଳ୍ପ ଦାନକାରୀ କିପରି ଅଧିକ ଫଳଦାତା ହୁଏ, ହେ ଈଶ୍ୱର?

कीदृशी दक्षिणा चैव गोप्रदाने विशिष्यते ।
एतत्तथ्येन भगवन्मम शंसितुमर्हसि ॥ १३.१०७.१२ ॥

ଗୋଦାନରେ ଦକ୍ଷିଣା କିପରି, ଏବଂ ତାହା କିପରି ବିଶିଷ୍ଟ ହୁଏ? ହେ ଭଗବାନ, ଏହା ଯଥାର୍ଥରେ ମୋତେ କହିବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।