ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.108.1
योऽयं प्रश्नस्त्वया पृष्टो गोप्रदानादिकारितः ।
नान्यः प्रष्टास्ति लोकेस्मिंस्त्वत्तोन्यो हि शतक्रतो ॥ १३.१०८.१ ॥
ଗୋଦାନ ଆଦିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ; ଏହି ଲୋକରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା ନାହାଁନ୍ତି, ହେ ଶତକ୍ରତୁ।
13.108.2
सन्ति नानाविधा लोका यांस्त्वं शक्र न पश्यसि ।
पश्यामि यानहं लोकानेकपत्न्यश्च याः स्त्रियः ॥ १३.१०८.२ ॥
ନାନା ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଶକ୍ର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦେଖ ନାହଁ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଏବଂ ଏକପତ୍ନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
13.108.3
कर्मभिश्चापि सुशुभैः सुव्रता ऋषयस्तथा ।
सशरीरा हि तान्यान्ति ब्राह्मणाः शुभबुद्धयः ॥ १३.१०८.३ ॥
ଅତି ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସୁବ୍ରତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ; ଶୁଭବୁଦ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶରୀରସହ ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
13.108.4
शरीरन्यासमोक्षेण मनसा निर्मलेन च ।
स्वप्नभूतांश्च ताँल्लोकान्पश्यन्तीहापि सुव्रताः ॥ १३.१०८.४ ॥
ଶରୀର-ତ୍ୟାଗ ଓ ନିର୍ମଳ ମନ ଦ୍ୱାରା, ସୁବ୍ରତମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନସଦୃଶ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
13.108.5
ते तु लोकाः सहस्राक्ष शृणु यादृग्गुणान्विताः ।
न तत्र क्रमते कालो न जरा न च पावकः ॥ १३.१०८.५ ॥
ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ସେହି ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ତାହା ଶୁଣ; ସେଠାରେ କାଳ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ନାହିଁ, ନା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ, ନା ଅଗ୍ନି।
13.108.6
तथा नास्त्यशुभं किञ्चिन्न व्याधिस्तत्र न क्लमः ।
यद्यच्च गावो मनसा तस्मिन्वाञ्छन्ति वासव ॥ १३.१०८.६ ॥
ସେହିପରି ସେଠାରେ କିଛି ଅଶୁଭ ନାହିଁ, ରୋଗ ନାହିଁ, କ୍ଳାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ହେ ବାସବ, ସେମାନେ ମନରେ ଯାହା ଯାହା ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି (ତାହା ମିଳେ)।
13.108.7
तत्सर्वं प्रापयन्ति स्म मम प्रत्यक्षदर्शनात् ।
कामगाः कामचारिण्यः कामात्कामांश्च भुञ्जते ॥ १३.१०८.७ ॥
ମୋ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନରୁ ସେମାନେ ସେ ସମସ୍ତ ମୋ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତି; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଉଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାରୁ ଇଚ୍ଛା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
13.108.8
वाप्यः सरांसि सरितो विविधानि वनानि च ।
गृहाणि पर्वताश्चैव यावद्द्रव्यं च किञ्चन ॥ १३.१०८.८ ॥
ପାହାଚ କୂଅ, ସରୋବର, ନଦୀ, ନାନା ପ୍ରକାରର ବନ, ଗୃହ ଓ ପର୍ବତ, ଏବଂ ଯେତେ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି ସେସବୁ।
13.108.9
मनोज्ञं सर्वभूतेभ्यस्तद्वनं तत्र दृश्यते ।
ईदृशान्विद्दि ताँल्लोकान्नास्ति लोकस्तथाविधः ॥ १३.१०८.९ ॥
ସେଠାରେ ସେ ବନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମନୋହର ଦେଖାଯାଏ; ଏପରି ସେହି ଲୋକସବୁକୁ ଜାଣ, ସେପରି ଆଉ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ।
13.108.10
तत्र सर्वसहाः क्षान्ता वत्सला गुरुवर्तिनः ।
अहङ्कारैर्विरहिता यान्ति शक्र नरोत्तमाः ॥ १३.१०८.१० ॥
ସେଠାରେ ସବୁ ସହିବା, କ୍ଷମାଶୀଳ, ସ୍ନେହଶୀଳ, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଓ ଅହଂକାରରହିତ ନରୋତ୍ତମମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ଶକ୍ର।
13.108.11
यः सर्वमांसानि न भक्षयीत ।
पुमान्सदा भावितो धर्मयुक्तः।
मातापित्रोरर्चिता सत्ययुक्तः ।
शुश्रुषिता ब्राह्मणानामनिन्द्यः ॥ १३.१०८.११ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସବୁ ମାଂସ ଖାଏ ନାହିଁ, ସର୍ବଦା ମନକୁ ସଂଯମିତ, ଧର୍ମଯୁକ୍ତ, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନକାରୀ, ସତ୍ୟଯୁକ୍ତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣସେବୀ, ସେ ନିନ୍ଦାରହିତ।
13.108.12
अक्रोधनो गोषु तथा द्विजेषु ।
धर्मे रतो गुरुशुश्रूषकश्च।
यावज्जीवं सत्यवृत्ते रतश्च ।
दाने रतो यः क्षमी चापराधे ॥ १३.१०८.१२ ॥
ଗାଈ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରହିତ, ଧର୍ମରେ ରତ, ଗୁରୁସେବକ, ଜୀବନସାରା ସତ୍ୟାଚରଣରେ ରତ, ଦାନରେ ରତ ଓ ଅପରାଧରେ କ୍ଷମାଶୀଳ ଯେ।
13.108.13
मृदुर्दान्तो देवपरायणश्च ।
सर्वातिथिश्चापि यथा दयावान्।
ईदृग्गुणो मानवस्तं प्रयाति ।
लोकं गवां शाश्वतं चाव्ययं च ॥ १३.१०८.१३ ॥
ଯେଉଁ ମଣିଷ କୋମଳ, ସଂଯମୀ, ଦେବପରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରୁଥିବା ଏବଂ ଦୟାଳୁ, ଏପରି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ମଣିଷ ଗାଈମାନଙ୍କର ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
13.108.14
न पारदारी पश्यति लोकमेतं ।
न वै गुरुघ्नो न मृषा सम्प्रलापी।
सदापवादी ब्राह्मणेष्वात्तवैरो ।
दोषैरन्यैर्यश्च युक्तो दुरात्मा ॥ १३.१०८.१४ ॥
ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ଏହି ଲୋକକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଗୁରୁଘାତକ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ସର୍ବଦା ବ୍ରାହ୍ମଣନିନ୍ଦକ, ବୈରୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଦୁରାତ୍ମା ମଧ୍ୟ (ସେ ଲୋକ ଦେଖେ ନାହିଁ)।
13.108.15
न मित्रध्रुङ्नैकृतिकः कृतघ्नः ।
शठोऽनुजुर्धर्मविद्वेषकश्च।
न ब्रह्महा मनसाऽपि प्रपश्ये-
द्गवां लोकं पुण्यकृतां निवासम् ॥ १३.१०८.१५ ॥
ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ, ପ୍ରତାରକ, କୃତଘ୍ନ, କପଟୀ, ବକ୍ରମନା, ଧର୍ମଦ୍ୱେଷୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗାଈମାନଙ୍କର, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନଙ୍କର ସେହି ନିବାସକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.108.16
एतत्ते सर्वमाख्यातं नैपुण्येन सुरेश्वर ।
गोप्रदानरतानां तु फलं शृणु शतक्रतो ॥ १३.१०८.१६ ॥
ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଏ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିପୁଣତାର ସହ କହିଲି। ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ଏବେ ଗୋଦାନରେ ରତ ଲୋକଙ୍କ ଫଳ ଶୁଣ।
13.108.17
दायाद्यलब्धैरर्थैर्यो गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति ।
धर्मार्जितान्धैः क्रीतान्स लोकानाप्नुतेऽक्षयान् ॥ १३.१०८.१७ ॥
ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଧନରେ ଗାଈ କିଣି ଯେ ଦାନ କରେ, ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ କିଣାଯାଇଥିବା ଗାଈ ଯେ ଦିଏ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପାଏ।
13.108.18
यो वै द्यूते धनं जित्वा गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति ।
स दिव्यमयुतं शक्र वर्षाणां फलमश्नुते ॥ १३.१०८.१८ ॥
ଯିଏ ଜୁଆରେ ଧନ ଜିତି ଗାଈ କିଣି ଦାନ କରେ, ହେ ଶକ୍ର, ସେ ଦିବ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
13.108.19
दायाद्याद्याः स्म वै गावो न्यायपूर्वैरुपार्जिताः ।
प्रदद्यात्ताः प्रदातॄणां सम्भवन्त्यपि च ध्रुवाः ॥ १३.१०८.१९ ॥
ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ, ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଗାଈ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦିଏ।
13.108.20
प्रतिगृह्य तु यो दद्याद्गाः संशुद्धेनि चेतसा ।
तस्यापीहाक्षयाँल्लोकान्ध्रुवान्विद्धि शचीपते ॥ १३.१०८.२० ॥
ଗାଈ ଗ୍ରହଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ତା'ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶଚୀପତି, ଏଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ସ୍ଥିର ଲୋକ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣ।
13.108.21
जन्मप्रभृति सत्यं च यो ब्रूयान्नियतेन्द्रियः ।
गुरुद्विजसहः क्षान्तस्तस्य गोभिः समा गतिः ॥ १३.१०८.२१ ॥
ଜନ୍ମରୁ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ, ଗୁରୁ ଓ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସହୁଥିବା, କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକର ଗତି ଗାଈ ଦାନ ସମାନ।
13.108.22
न जातु ब्राह्मणो वाच्यो यदवाच्यं शचीपते ।
मनसा गोषु न द्रुह्येद्गोवृत्तिर्गोनुकम्पकः ॥ १३.१०८.२२ ॥
ହେ ଶଚୀପତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହା କଦାପି କହିବ ନାହିଁ; ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗାଈ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହ କରିବ ନାହିଁ; ଗୋପାଳନରେ ଜୀବନ ଧାରଣକାରୀ ଓ ଗାଈ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେବ।
13.108.23
सत्ये धर्मे च निरतस्तस्य शक्र फलं शृणु ।
गोसहस्रेण समिता तस्य धेनुर्भवत्युत ॥ १३.१०८.२३ ॥
ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିରତ ଲୋକର ଫଳ ଶୁଣ, ହେ ଶକ୍ର; ତା'ର ଏକ ଧେନୁ ହଜାର ଗାଈ ସମାନ ହୁଏ।
13.108.24
क्षत्रियस्य गुणैरतैरन्वितस्य फलं शृणु ।
सप्तार्धशततुल्या गौर्भवतीति विनिश्चयः ॥ १३.१०८.२४ ॥
ଏହି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଫଳ ଶୁଣ। ତାହା ସାଢ଼େ ସାତଶହ ଗାଈ ସମାନ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
13.108.25
वैश्यस्यैते यदि गुणास्तस्य पञ्चशतं भवेत् ।
शूद्रस्यापि विनीतस्य चतुर्भागफलं स्मृतम् ॥ १३.१०८.२५ ॥
ବୈଶ୍ୟଙ୍କଠାରେ ଏହି ଗୁଣ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ଫଳ ପାଞ୍ଚଶହ (ଗାଈ ସମାନ) ହେବ। ବିନୀତ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଫଳ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
13.108.26
एतच्चैनं योऽनुतिष्ठेत युक्तः ।
सत्ये रतो गुरुशुश्रूषया च।
दक्षः क्षान्तो देवतार्थी प्रशान्तः ।
शुचिर्बुद्धो धर्मशीलोऽनहंवाक् ॥ १३.१०८.२६ ॥
ଯିଏ ଏହାକୁ ପାଳନ କରେ, ଯୋଗ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ରତ, ଗୁରୁସେବାରେ ନିରତ, ଦକ୍ଷ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ଦେବତାର୍ଥୀ, ପ୍ରଶାନ୍ତ, ଶୁଚି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ଅହଂକାରହୀନ ବାକ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି (ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ)।
13.108.27
महत्फलं प्राप्यते सद्द्विजाय ।
दत्त्वा दोग्ध्रीं विधिनाऽनेन धेनुम्।
नित्यं दद्यादेकभक्तः सदा च ।
सत्ये स्थितो गुरुशुश्रुषिता च ॥ १३.१०८.२७ ॥
ସତ୍ପୁରୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦୁଗ୍ଧବତୀ ଗାଈ ଦେଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ। ସଦା ଏକ ବେଳ ଆହାର କରୁଥିବା, ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଓ ଗୁରୁସେବାରେ ନିରତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିତ୍ୟ (ଗାଈ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.108.28
वेदाध्यायी गोषु यो भक्तिमांश्च ।
नित्यं दत्त्वा योऽभिनन्देत गाश्च।
आजातितो यश्च गवां नमेत ।
इदं फलं शक्र निबोध तस्य ॥ १३.१०८.२८ ॥
ଯିଏ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରେ, ଗାଈ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିମାନ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ (ଗାଈ) ଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଓ ଜନ୍ମରୁ ଗାଈଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ହେ ଶକ୍ର, ତାହାର ଏହି ଫଳ ବୁଝ।
13.108.29
यत्स्यादिष्ट्वा राजमूये फलं तु ।
यत्स्यादिष्ट्वा बहुना काञ्चनेन।
एततुल्यं फलमप्याहुरग्र्यं ।
सर्वे संन्तस्त्वषयो ये च सिद्धाः ॥ १३.१०८.२९ ॥
ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ଯାହା ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ବହୁ ସୁନା ଦାନ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହାର ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି ବୋଲି ସମସ୍ତ ସଜ୍ଜନ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ କହନ୍ତି।
13.108.30
योऽग्रं भक्तं किञ्चिदप्राश्य दद्या-
द्गोभ्यो नित्यं गोव्रती सत्यवादी।
शान्तोऽलुब्धो गोसहस्रस्य पुण्यं ।
संवत्सरेणाप्नुयात्सत्यशीलः ॥ १३.१०८.३० ॥
ଯେ ନିଜେ କିଛି ନ ଖାଇ, ଭୋଜନର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ନିତ୍ୟ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦିଏ, ଗୋବ୍ରତୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ଲୋଭରହିତ — ସେହି ସତ୍ୟଶୀଳ ଏକ ବର୍ଷରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
13.108.31
यदकेभक्तमश्नीयाद्दद्यादेकं गवां च यत् ।
दशवर्षाण्यनन्तानि गोव्रती गोनुकम्पकः ॥ १३.१०८.३१ ॥
ଯାହା ଖାଏ ତାହା ଅତି ଅଳ୍ପ ହେଉ, ଯେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଦାନ କରେ — ଗୋବ୍ରତୀ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ସେ ଦଶ ବର୍ଷ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
13.108.32
एकेनैव च भक्तेन यः क्रीत्वा गां प्रयच्छति ।
यावन्ति तस्या रोमाणि सम्भवन्ति शतक्रतो ॥ १३.१०८.३२ ॥
ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଭୋଜନରେ (ଅର୍ଜନ କରି) ଗୋଟିଏ ଗାଈ କିଣି ଯେ ଦାନ କରେ — ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ସେହି ଗାଈର ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମ ଥାଏ,
13.108.33
तावच्छतानां स गवां फलमाप्नोति शाश्वतम् ।
ब्राह्मणस्य फलं हीदं क्षत्रियस्य तु वै शृणु ॥ १३.१०८.३३ ॥
ସେତେ ଶହ ଗାଈ ଦାନର ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ସେ ପାଏ। ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣର ଫଳ; ଏବେ କ୍ଷତ୍ରିୟର ଫଳ ଶୁଣ।
13.108.34
पञ्चवार्षिकमेवं तु क्षत्रियस्य फलं स्मृतम् ।
ततोऽर्धेन तु वैश्यस्य शूद्रो वैश्यार्धतः स्मृतः ॥ १३.१०८.३४ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟର ଫଳ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତାହାର ଅଧା ବୈଶ୍ୟର; ବୈଶ୍ୟର ଅଧା ଶୂଦ୍ରର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.108.35
यश्चात्मावेक्रयं कृत्वा गाः क्रीत्वा सम्प्रयच्छति ।
यावत्संदर्शयेद्गां वै स तावत्फलमश्नुते ॥ १३.१०८.३५ ॥
ଯିଏ ନିଜକୁ ବିକି ଗାଈ କିଣି ଦାନ କରେ, ସେ ଗାଈ ଦେଖାଉଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଫଳ ପାଏ।
13.108.36
रोम्णि रोम्णि महाभाग लोकाश्चास्याक्षयाः स्मृताः ।
सङ्ग्रामेष्वर्जयित्वा तु यो वै गाः सम्प्रयच्छति।
आत्मविक्रयतुल्यास्ताः शाश्वता विद्धि कौशिक ॥ १३.१०८.३६ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ପ୍ରତି ରୋମରେ ତାହାର ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ଗାଈ ଦାନ କରେ, ତାହାର ଗାଈ ଆତ୍ମବିକ୍ରୟ ସମାନ; ହେ କୌଶିକ, ସେଗୁଡିକୁ ଶାଶ୍ୱତ ଜାଣ।
13.108.37
अभावे यो गवां दद्यात्तिलधेनुं यतव्रतः ।
दुर्गात्स तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदत्ते ॥ १३.१०८.३७ ॥
ଗାଈ ଅଭାବରେ ଯିଏ ତିଳ ଧେନୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସଂଯମୀ ବ୍ରତଧାରୀ; ସେ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଟରୁ ପାର ହୋଇ କ୍ଷୀର ନଦୀରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
13.108.38
न त्वेवासां दानमात्रं प्रशस्तं ।
पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च।
कालज्ञानं विप्रगवान्तरं हि ।
दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥ १३.१०८.३८ ॥
ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଦାନ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ; ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର, କାଳ, ଗାଈର ବିଶେଷତା, ବିଧି, କାଳଜ୍ଞାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈର ପାର୍ଥକ୍ୟ — ଏସବୁ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁଃଖ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।
13.108.39
स्वाध्यायाढ्यं शुद्धयोनिं प्रशान्तं ।
वैतानस्थं पापभीरुं बहुज्ञम्।
गोषु क्षान्तं नातितीक्ष्णं शरण्यं ।
वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहुः। ॥ १३.१०८.३९ ॥
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଯୋନିର, ଶାନ୍ତ, ବୈତାନ ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ଥିତ, ପାପଭୀରୁ, ବହୁଜ୍ଞ, ଗାଈ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନୁହେଁ, ଶରଣଦାତା, ଜୀବିକାରେ କ୍ଷୀଣ — ଏପରି ଲୋକକୁ ପାତ୍ର କୁହାଯାଏ।
13.108.40
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं ।
तुष्ट्यर्थं वा होम्यहेतोः प्रसूतेः।
गुर्वर्थं वा बालसंवृद्धये वा ।
धेनुं दद्याद्देशकाले विशिष्टे ॥ १३.१०८.४० ॥
ଜୀବିକାର କଷ୍ଟରେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଲାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ତୃପ୍ତି ପାଇଁ, ହୋମ ଯଜ୍ଞ ନିମନ୍ତେ, ପ୍ରସୂତା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଶିଶୁ ପାଳନ ପାଇଁ, ଉପଯୁକ୍ତ ଦେଶ-କାଳରେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.108.41
अन्तर्ज्ञाताः सक्रयज्ञानलब्धाः ।
प्राणैः क्रीतास्तेजसा यौतकाश्च।
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणाभ्यागताश्च ।
द्वारैरेतैर्गोविशेषाः प्रशस्ताः ॥ १३.१०८.४१ ॥
ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାତ, ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ କିଣାଯାଇଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲବ୍ଧ, ପ୍ରାଣର ମୂଲ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା, ତେଜରେ ଜିତାଯାଇଥିବା, ଯୌତକ, ସଙ୍କଟରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା, ପୋଷଣ ପାଇଁ ଆସିଥିବା — ଏହି ପଥରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଗାଈମାନେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶସ୍ତ।
13.108.42
बलान्विताः शीलवयोपपन्नाः ।
सर्वाः प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः
यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा ।
तथाऽर्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥ १३.१०८.४२ ॥
ବଳବାନ୍, ଶୀଳ ଓ ଯୌବନ ଯୁକ୍ତ, ସୁଗନ୍ଧବତୀ ସମସ୍ତ ଗାଈଙ୍କୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହିପରି ଧଳା ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କପିଳା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.108.43
तिस्रो रात्रीस्त्वद्भिरुपोष्य भूमौ ।
तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः।
वत्सैः पुष्टैः क्षीरपैः सुप्रचारा-
स्त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर्वर्तितव्यम् ॥ १३.१०८.४३ ॥
ତିନି ରାତ୍ରି କେବଳ ଜଳ ପାନ କରି ଭୂମିରେ ଉପବାସ କରି, ତୃପ୍ତ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍; ବାଛୁରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟ, ଦୁଗ୍ଧ ଦେଉଥିବା, ଭଲ ଭାବେ ଚରିଥିବା ଗାଈ ଦେଇ, ତିନି ଦିନ ଗୋରସରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.108.44
दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुदोहां ।
कल्याणवत्सामपलायिनीं च।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावन्ति वर्षामि भवन्त्यमुत्र ॥ १३.१०८.४४ ॥
ଉତ୍ତମ ବ୍ରତଧାରିଣୀ, ସହଜରେ ଦୁଗ୍ଧ ଦୁହାଯୋଗ୍ୟା, ଉତ୍ତମ ବାଛୁରୀ ଥିବା, ପଳାଇ ନ ଯାଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ତାହାର ଶରୀରର ଯେତେ ରୋମ ସେତେ ବର୍ଷ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ମିଳେ।
13.108.45
तथाऽनड्वाहं ब्राह्मणाय प्रदाय ।
धुर्यं युवानं बलिनं विनीतम्।
हलस्य वोढारमनन्तवीर्यं ।
प्राप्नोति लोकान्दशधेनुदस्य ॥ १३.१०८.४५ ॥
ସେହିପରି, ଜୁଆଳିରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଯୁବକ, ବଳବାନ, ବିନୀତ, ହଳ ଟାଣୁଥିବା, ଅନନ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବଳଦ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶ ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଲୋକ ପାଏ।
13.108.46
कान्ताराद्ब्राह्म्णान्गाश्च यः परित्राति कौशिक ।
क्षेमेण स विमुच्येत तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १३.१०८.४६ ॥
ହେ କୌଶିକ, ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେ କୁଶଳରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
13.108.47
अश्वमेधक्रतोस्तुल्यं फलं भवति शाश्वतम् ।
मृत्युकाले सहस्राक्ष यां वृत्तिमनुकाङ्क्षते ॥ १३.१०८.४७ ॥
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ହୁଏ। ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସେ ଯେଉଁ ସ୍ଥିତି ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ହିଁ ପାଏ।
13.108.48
लोकान्बहुविधान्दिव्यान्यच्चास्य हृदि वर्तते ।
तत्सर्वं समवाप्नोति कर्मणैतेन मानवः ॥ १३.१०८.४८ ॥
ଏହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ବହୁବିଧ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଏବଂ ତାହାର ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି ସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଏ।
13.108.49
गोभिश्च समनुज्ञातः सर्वत्र च महीयते ।
यस्त्वेतेनैव कल्पेन गां वनेष्वनुगच्छति ॥ १३.१०८.४९ ॥
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯେ ବନରେ ଗାଈମାନଙ୍କର ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଗାଈମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସର୍ବତ୍ର ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
13.108.50
तृणगोमयपर्णाशी निस्पृहो नियतः शुचिः ।
अकामं तेन वस्तव्यं मुदितेन शतक्रतो ॥ १३.१०८.५० ॥
ତୃଣ, ଗୋମୟ, ପତ୍ର ଖାଉଥିବା, ନିଃସ୍ପୃହ, ସଂଯମୀ, ଶୁଚି — ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, କାମନାହୀନ ଭାବେ (ସେହି ପଦ୍ଧତିରେ) ବାସ କରିବା ଉଚିତ।
13.108.51
मम लोके वसति स लोके वा यत्र चेच्छति ॥ १३.१०८.५१ ॥
ସେ ମୋ ଲୋକରେ ବାସ କରେ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଲୋକ ସେ ଇଚ୍ଛା କରେ ସେଠାରେ ବାସ କରେ।