महाभारत · अध्याय 13.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.109.1
जान्यो गामपहरेद्विक्रीयाच्चार्थकारणात् ।
एतद्विज्ञातुमिच्छामि कानु तस्य गतिर्भवेत् ॥ १३.१०९.१ ॥
जो जानकार व्यक्ति धन के लिए गाय चुराए या बेचे, उसकी क्या गति होगी? मैं यह जानना चाहता हूँ।
13.109.2
भक्तार्थं विक्रयार्थं वा येऽपहारं हि कुर्वते ।
दानार्थं ब्राह्मणार्थाय तत्रेदं श्रूयतां फलम् ॥ १३.१०९.२ ॥
जो लोग भोजन के लिए, बेचने के लिए, दान के लिए या ब्राह्मण के लिए चोरी करते हैं, उनके विषय में यह फल सुनो।
13.109.3
विक्रयार्थं हि यो हिंस्याद्भक्षयेद्वा निरङ्कुशः ।
घातयानं हि पुरुषं येऽनुमन्येयुरर्थिनः ॥ १३.१०९.३ ॥
जो बेचने के लिए वध करता है या खाता है, और जो बिना अंकुश के हैं, तथा जो लाभ चाहने वाले लोग वध करवाने वाले मनुष्य का अनुमोदन करते हैं।
13.109.4
घातकः खादको वाऽपि तथा यश्चानुमन्यते ।
यावन्ति तस्या रोमाणि तावद्वर्षाणि मज्जति ॥ १३.१०९.४ ॥
घात करने वाला, खाने वाला, और जो अनुमोदन करता है, उसे उस गाय के शरीर पर जितने रोम हैं, उतने वर्षों तक डूबे रहना पड़ता है।
13.109.5
ये दोषा यादृशाश्चैव द्विजयज्ञोपघातके ।
विक्रये चापहारे च ते दोषा वै स्मृता गवाम् ॥ १३.१०९.५ ॥
द्विज के यज्ञ में बाधा डालने के जो दोष और जैसे दोष हैं, वही दोष गायों को बेचने और चुराने में भी स्मरण किए गए हैं।
13.109.6
अपहृत्य तु यो गां वै ब्राह्मणाय प्रयच्छति ।
यावद्दाने तु यो गां वै ब्राह्मणाय प्रयच्छति। ॥ १३.१०९.६ ॥
जो व्यक्ति गाय चुराकर ब्राह्मण को देता है, और जो व्यक्ति दान में गाय ब्राह्मण को देता है—(यह दोनों …)।
13.109.7
सुवर्णं दक्षिणामाहुर्गोप्रदाने महाद्युते ।
सुवर्णं परमित्युक्तं दक्षिणार्थमसंशयम् ॥ १३.१०९.७ ॥
सुवर्ण को गोदान में दक्षिणा कहा गया है, हे महातेजस्वी। निस्संदेह, दक्षिणा के लिए सुवर्ण को ही श्रेष्ठ कहा गया है।
13.109.8
गोप्रदानात्तारयते सप्त पूर्वांस्तथाऽपरान् ।
सुवर्णं दक्षिणां कृत्वा तावद्द्विगुणमुच्यते ॥ १३.१०९.८ ॥
गोदान से सात पूर्वजों और उसी प्रकार सात वंशजों को पार लगाया जाता है। सुवर्ण को दक्षिणा बनाने पर वह फल उतना ही दोगुना कहा जाता है।
13.109.9
सुवर्णं परमं दानं सुवर्णं दक्षिणा परा ।
सुवर्णं पावनं शक्र पावनानां परं स्मृतम् ॥ १३.१०९.९ ॥
सुवर्ण परम दान है और सुवर्ण उत्तम दक्षिणा है। हे शक्र, सुवर्ण पवित्र करने वालों में सबसे पवित्र माना गया है।
13.109.10
कुलानां पावनं प्राहुर्जातरूपं शतक्रतो ।
एषा मे दक्षिणा प्रोक्ता समासेन महाद्युते ॥ १३.१०९.१० ॥
हे शतक्रतु, सुवर्ण को कुलों को पवित्र करने वाला कहा गया है। हे महातेजस्वी, संक्षेप में यह मेरी दक्षिणा कही गई है।
13.109.11
एतत्पितामहेनोक्तमिन्द्राय भरतर्षभ ।
इन्द्रो दशरथायाह रामायाह पिता तथा ॥ १३.१०९.११ ॥
हे भरतश्रेष्ठ, यह पितामह ने इन्द्र से कहा था। इन्द्र ने दशरथ से कहा, और उसी प्रकार पिता ने राम से कहा।
13.109.12
राघवोपि प्रियभ्रात्रे लक्ष्मणाय यशस्विने ।
ऋषिभ्यो लक्ष्मणेनोक्तमरण्ये वसता प्रभो ॥ १३.१०९.१२ ॥
राघव ने भी अपने प्रिय भाई यशस्वी लक्ष्मण से यह कहा। हे प्रभो, वन में रहते हुए लक्ष्मण ने ऋषियों से यह कहा था।
13.109.13
पारम्पर्यागतं चेदमृषयः संशितव्रताः ।
दुर्धरं दारयामासू राजानश्चैव धार्मिकाः ॥ १३.१०९.१३ ॥
यह परंपरा से प्राप्त है। कठोर व्रतधारी ऋषियों ने इसे धारण किया, और धार्मिक राजाओं ने भी इसे अपनाया, जो कठिनाई से निभाया जाता है।
13.109.14
उपाध्यायेन गदितं मम चेदं युधिष्ठिर ॥ १३.१०९.१४ ॥
हे युधिष्ठिर, मेरे गुरु ने मुझसे यह कहा था।
13.109.15
य इदं ब्राह्मणो नित्यं वदेद्ब्राह्मणसंसदि ।
यज्ञेषु गोप्रदानेषु द्वयोरपि समागमे ॥ १३.१०९.१५ ॥
जो ब्राह्मण यह बात सदा ब्राह्मणों की सभा में कहे, यज्ञों में, गोदान में, तथा दोनों के मेल के अवसर पर भी।
13.109.16
तस्य लोकाः किलाक्षय्या दैवतैः सह नित्यदा ।
इति ब्रह्मा स भगवानुवाच परमेश्वरः ॥ १३.१०९.१६ ॥
उसके लोक निश्चय ही अक्षय होंगे और देवताओं के साथ सदा रहेंगे, ऐसा भगवान परमेश्वर ब्रह्मा ने कहा।