ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.111.1
विधिं गवां परं श्रोतुमिच्छामि नृप तत्त्वतः ।
येन ताञ्शाश्वताँल्लोकानर्थिनां प्राप्नुयादिह ॥ १३.१११.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଗୋଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯାଚକମାନେ ଏଠାରେ ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ପାଇପାରିବେ।
13.111.2
न गोदानात्परं किञ्चिद्विद्यते वसुधाधिप ।
गौर्हि न्यायागता दत्ता सद्यस्तारयते कुलम् ॥ १३.१११.२ ॥
ହେ ବସୁଧାଧିପ, ଗୋଦାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ; ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଗାଈ ଦାନ କଲେ କୁଳ ତୁରନ୍ତ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।
13.111.3
सतामर्थे सम्यगुत्पादितो यः ।
स वै क्लृप्तः सम्यगाभ्यः प्रजाभ्यः।
तस्मात्पूर्वं ह्यादिकालप्रवृत्तं ।
गोदानार्थं शृणु राजन्विधिं मे ॥ १३.१११.३ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହା ହିଁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲଭାବେ ବିହିତ ହୋଇଛି। ଅତଏବ, ହେ ରାଜନ୍, ଆଦିକାଳରୁ ପ୍ରଚଳିତ ଗୋଦାନର ବିଧି ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
13.111.4
पुरा गोष्ठे निलीनासु गोषु सन्दिग्धदर्शिना ।
मांधात्रा प्रकृतं प्रश्नं बृहस्पतिरभाषत ॥ १३.१११.४ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଗାଈମାନେ ଗୋଶାଳାରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲା ବେଳେ, ସନ୍ଦେହଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଥିବା ମାନ୍ଧାତା ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ, ବୃହସ୍ପତି ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
13.111.5
द्विजानामन्त्र्य सत्कृत्य प्रोक्तं कालमुपोष्य च ।
गोदानार्थे प्रयुञ्जीत रोहिणीं नियतव्रतः ॥ १३.१११.५ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସତ୍କାର କରି, କୁହାଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଉପବାସ କରି, ନିୟତବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋଦାନ ପାଇଁ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।
13.111.6
आह्वानं च प्रयुञ्जीत समङ्गे बहुलेति च ।
प्रविश्य च गवां मध्यमिमां श्रुतिमुदाहरेत् ॥ १३.१११.६ ॥
'ସମଙ୍ଗେ, ବହୁଲେ' ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏହି ଶ୍ରୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.111.7
गौर्मे माता वृषभः पिता मे ।
दिवं गर्भं जगती मे प्रतिष्ठा।
प्रपद्यैवं शर्वरीमुष्य गोषु ।
पुनर्वाणीमुत्सृजेद्गोप्रदाने ॥ १३.१११.७ ॥
ଗାଈ ମୋ ମାତା, ଷାଣ୍ଢ ମୋ ପିତା। ସ୍ୱର୍ଗ ମୋ ଗର୍ଭ, ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ମୋ ଆଧାର। ଏହିପରି ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ କରି, ଗୋଦାନ ସମୟରେ ପୁଣି ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.111.8
स तामेकां निशां गोभिः समसख्यः समव्रतः ।
ऐकात्म्यगमनात्सद्यः कलुषाद्विप्रमुच्यते ॥ १३.१११.८ ॥
ସେ ସେହି ଗୋଟିଏ ରାତ୍ରି ଗାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତିବାହିତ କରି, ସମାନ ସଖ୍ୟ ଓ ସମାନ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଏକାତ୍ମତା ଲାଭ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.111.9
उत्सृष्टवृषवत्सा हि प्रदेया सूर्यदर्शने ।
त्रिदिवं प्रतिपत्तव्यमर्थवादाशिषस्तव ॥ १३.१११.९ ॥
ଛାଡ଼ିଥିବା ଷାଣ୍ଢ ଓ ବାଛୁରି ସହିତ ଗାଈ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ; ଏଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାବାଦ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ।
13.111.10
ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्च यज्ञे ।
गर्भोऽमृतस्य जगतश्च प्रतिष्ठा।
क्षिते रोहः प्रवहः शश्वदेव ।
प्राजापत्याः सर्वमित्यर्थवादाः ॥ १३.१११.१० ॥
ଊର୍ଜସ୍ୱିନୀ ଓ ଊର୍ଜମେଧା ଗାଈମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅମୃତର ଗର୍ଭ ଏବଂ ଜଗତର ଆଧାର। ପୃଥିବୀର ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରବାହ ସର୍ବଦା ରହେ; ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ସବୁ — ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଶଂସାବାଦ।
13.111.11
गावो ममैनः प्रणुदन्तु सौर्या-
स्तथा सौम्याः स्वर्गयानाय सन्तु।
आत्मानं मे मातृवच्चाश्रयन्तु ।
तथाऽनुक्ताः सन्तु सर्वाशिषो मे ॥ १३.१११.११ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଗାଈମାନେ ମୋ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ; ସୌମ୍ୟ ଗାଈମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା ପାଇଁ ହୁଅନ୍ତୁ। ସେମାନେ ମତେ ମାତା ପରି ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେହିପରି, ଯାହା କୁହାଯାଇ ନାହିଁ ସେହି ମୋର ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
13.111.12
शोषोत्सर्गे कर्मभिर्देहमोक्षे ।
सरस्वत्यः श्रेयसे सम्प्रवृत्ताः।
यूयं नित्यं सर्वपुण्योपवाह्यां ।
दिशध्वं मे गतिमिष्टां प्रसन्नाः ॥ १३.१११.१२ ॥
ଶୁଖିଲା ଗାଈ ଛାଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ମୋକ୍ଷରେ, ସରସ୍ୱତୀ ପରି ଶ୍ରେୟ ପାଇଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଆପଣମାନେ ସଦା ସର୍ବ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବହନ ଯୋଗ୍ୟ; ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ଇଷ୍ଟ ଗତି ଦିଅନ୍ତୁ।
13.111.13
या वै यूयं सोऽहमद्यैव भावो ।
युष्मान्दत्त्वा चाहमात्मप्रदाता।
मनश्च्युता मन एवोपपन्नाः ।
सन्धुक्षध्वं सौम्यरूपाग्र्यदेहाः ॥ १३.१११.१३ ॥
ଆପଣମାନେ ଯାହା, ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଆଜି ମୁଁ ଅଛି; ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମଦାତା। ମନରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଆପଣମାନେ ସୌମ୍ୟ ରୂପ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତୁ।
13.111.14
दानस्याग्रे पूर्वमेतद्वदेत ।
गवां दाता विधिवत्पर्वदृष्टम्।
प्रतिब्रूयाच्छेषमर्धंद्विजातिः ।
प्रतिगृह्णन्वै गोप्रदाने विधिज्ञः ॥ १३.१११.१४ ॥
ଦାନ ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମେ ଏହା କହିବା ଉଚିତ: ଗାଈ ଦାତା ବିଧି ଅନୁସାରେ, ପର୍ବରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ; ଅବଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ଦ୍ୱିଜାତି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ, ଗୋଦାନରେ ବିଧି ଜାଣିଥିବା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
13.111.15
गां ददानीति वक्तव्यमर्घ्यमुत्सृज्य सुव्रतः ।
ऊढव्या भरितव्या च वैष्णवीति च चोदयेत् ॥ १३.१११.१५ ॥
"ମୁଁ ଗାଈ ଦେଉଛି" ଏହା କହିବା ଉଚିତ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସୁବ୍ରତ ବ୍ୟକ୍ତି 'ବୈଷ୍ଣବୀ ବହନୀୟା ଓ ପୋଷଣୀୟା' ବୋଲି ପ୍ରେରଣା ଦେବେ।
13.111.16
नाम सङ्कीर्तयेत्तस्या यथासंख्योत्तरं स वै ।
फलं षट्त्रिंशदष्टौ च सहस्राणि च विंशतिः ॥ १३.१११.१६ ॥
ତାଙ୍କର ନାମ, କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସଂଖ୍ୟାର ଉତ୍ତର ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାର ଫଳ ଛତ୍ରିଶ, ଆଠ ହଜାର ଓ କୋଡ଼ିଏ।
13.111.17
एवमेतान्गुणान्विद्याद्गवादीनां यथाक्रमम् ।
गोप्रदाता समाप्नोति समस्तानष्टमे क्रमे ॥ १३.१११.१७ ॥
ଏହିପରି ଗାଈ ଆଦିଙ୍କର ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମାନୁସାରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଗୋଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଷ୍ଟମ କ୍ରମରେ ଏ ସମସ୍ତ ପାଇଥାଏ।
13.111.18
गोदः शीली निर्भयश्चार्घदाता ।
न स्याद्दुःखी वसुदाता च कामम्।
उपस्योढा भारते यश्च विद्वा-
न्विख्यातास्ते वैष्णवाश्चन्द्रलोकाः ॥ १३.१११.१८ ॥
ଗୋଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଳବାନ, ନିର୍ଭୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟଦାତା ହୁଏ; ସେ ଦୁଃଖୀ ହୁଏ ନାହିଁ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଧନଦାତା ହୁଏ। ଭାରତରେ ଯିଏ ବିବାହିତ ଓ ବିଦ୍ୱାନ, ସେମାନେ ବିଖ୍ୟାତ ବୈଷ୍ଣବ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ।
13.111.19
गा वै दत्त्वा गोव्रती स्यात्त्रिरात्रं ।
निशां चैकां संवसेतेह ताभिः।
काम्याष्टभ्यां वर्तितव्यं त्रिरात्रं ।
रसैर्वा गोः शकृता प्रश्नवैर्वा ॥ १३.१११.१९ ॥
ଗାଈ ଦାନ କରି ଗୋବ୍ରତୀ ତିନି ରାତି ରହିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ରାତି ଏଠାରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଇଚ୍ଛିତ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ତିନି ରାତି ଗୋରସ, ଗୋମୟ ବା ଗୋମୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
13.111.20
देवव्रती स्याद्वृषभप्रदाने ।
वेदावाप्तिर्गोयुगस्य प्रदाने।
तथा गवां विधिमासाद्य यज्वा ।
लोकानग्र्यान्विन्दते गोविधिज्ञः ॥ १३.१११.२० ॥
ବୃଷ ଦାନରେ ଦେବବ୍ରତୀ ହେବା ଉଚିତ। ଗୋଯୁଗଳ ଦାନ କଲେ ବେଦପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସେହିପରି ଗୋବିଧି ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗୋବିଧି ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପାଏ।
13.111.21
कामान्सर्वान्पार्थिवानेकसंस्था-
न्यो वै दद्यात्कामदुघां च धेनुम्।
सम्यक्ताः स्युर्हव्यकव्यौघवत्य ।
स्तासामुक्ष्णां ज्यायसां सम्प्रदानम् ॥ १३.१११.२१ ॥
ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ କାମନାକୁ ଏକରେ ପୂରଣ କରୁଥିବା କାମଧୁକ ଧେନୁ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେମାନେ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷମାନଙ୍କର ଦାନ ମଧ୍ୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦିଏ)।
13.111.22
न चाशिष्यायाव्रतायोपकुर्या-
न्नाश्रद्दधानाय न वक्रबुद्धये।
गुह्यो ह्ययं सर्वलोकस्य धर्मो ।
नेमं धर्मं यत्र तत्र प्रजल्पेत् ॥ १३.१११.२२ ॥
ଯେ ଶିଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ବ୍ରତହୀନ, ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ବା ବକ୍ରବୁଦ୍ଧି, ତାହାର ଉପକାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଗୁହ୍ୟ; ଏହି ଧର୍ମକୁ ଯେଉଁଠି ସେଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.111.23
सन्ति लोके श्रद्दधाना मनुष्याः ।
सन्ति क्षुद्रा राक्षसमानुषेषु।
एषामेतद्दीयमानं ह्यनिष्टं ।
ये नास्तिक्यं चाश्रयन्तेऽल्पपुण्याः ॥ १३.१११.२३ ॥
ଜଗତରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମନୁଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ରାକ୍ଷସ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ ନାସ୍ତିକତା ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେବା ଅନିଷ୍ଟକର।
13.111.24
बार्हस्पत्यं वाक्यमेतन्निशम्य ।
ये राजानो गोप्रदानानि दत्त्वा।
लोकान्प्राप्ताः पुण्यशीलाः प्रवृत्ता-
स्तान्मे राजन्कीर्त्यमानान्निबोध ॥ १३.१११.२४ ॥
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଗୋଦାନ ଦେଲେ, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ହୋଇ ଲୋକ ପାଇଲେ। ରାଜନ୍, ମୁଁ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
13.111.25
उशीनरो विश्वगश्वो नृगश्च ।
भगीरथो विश्रुतो यौवनाश्वः।
मान्धाता वै मुचुकुन्दश्च राजा ।
भूरिद्युम्नो नैषधः सोमकश्च ॥ १३.१११.२५ ॥
ଉଶୀନର, ବିଶ୍ବଗଶ୍ୱ ଓ ନୃଗ, ଭଗୀରଥ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୌବନାଶ୍ୱ, ମାନ୍ଧାତା, ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ଭୂରିଦ୍ୟୁମ୍ନ, ନୈଷଧ ଓ ସୋମକ।
13.111.26
पुरूरवा भरतश्चक्रवर्ती ।
यस्यान्ववाये भरताः सर्व एव।
तथा वीरो दाशरथिश्च रामो ।
ये चाप्यन्ये विश्रुताः कीर्तिमन्तः ॥ १३.१११.२६ ॥
ପୁରୂରବା, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଭରତ, ଯାହାଙ୍କ ବଂଶରେ ସମସ୍ତ ଭରତ; ସେହିପରି ବୀର ଦାଶରଥି ରାମ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ବିଖ୍ୟାତ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମନ୍ତ।
13.111.27
तथा राजा पृथुकर्मा दिलीपो ।
दिवं प्राप्तो गोप्रदानैर्विधिज्ञः।
यज्ञैर्दानैस्तपसा राजधर्मै-
र्मांधाताऽभूद्गोप्रदानैश्च युक्तः ॥ १३.१११.२७ ॥
ସେହିପରି ପୃଥୁକର୍ମା ରାଜା ଦିଲୀପ, ବିଧିଜ୍ଞ, ଗୋଦାନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ; ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ ଓ ରାଜଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଗୋଦାନରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମାନ୍ଧାତା ହେଲେ।
13.111.28
तस्मात्पार्थ त्वमपीमां मयोक्तां ।
बार्हस्पतीं भारतीं धारयस्व।
द्विजाग्र्येभ्यः सम्प्रयच्छस्व प्रीतो ।
गाः पुण्या वै प्राप्य राज्यं कुरूणाम् ॥ १३.१११.२८ ॥
ତେଣୁ ହେ ପାର୍ଥ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟ ଭାରତୀ ଉପଦେଶ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କର; କୁରୁମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଗାଈ ଦାନ କର।
13.111.29
तथा सर्वं कृतवान्धर्मराजो ।
भीष्मेणोक्तो विधिवद्गोप्रदाने
स मान्धातुर्वेद देवोपदिष्टं ।
सम्यग्धर्मं धारयामास राजा ॥ १३.१११.२९ ॥
ସେହିପରି ଧର୍ମରାଜ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଗୋଦାନ ବିଷୟରେ କଥିତ ସବୁ କଲେ; ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ଧର୍ମ ସେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଧାରଣ କଲେ।
13.111.30
इति नृप सततं गवां प्रदाने ।
यवशकलान्सह गोमयैः पिबानः।
क्षितितलशयनः शिखी यतात्मा ।
वृष इव राजवृषस्तदा बभूव ॥ १३.१११.३० ॥
ହେ ନୃପ, ଏହିପରି ନିରନ୍ତର ଗୋଦାନରେ ଲାଗି, ଯବ ଖଣ୍ଡ ଓ ଗୋମୟ ସହିତ ପାନ କରି, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରି, ଶିଖାଧାରୀ ଓ ସଂଯତାତ୍ମା ହୋଇ ସେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷଣ୍ଢ ପରି ହେଲେ।
13.111.31
नरपतिरभवत्सदैव ताभ्यः ।
प्रयतमनास्त्वभिसंस्तुवंश्च गा वै।
नृपतिधुरि च गामयुक्त भूप-
स्तुरगवरैरगमच्च यत्र तत्र ॥ १३.१११.३१ ॥
ରାଜା ସର୍ବଦା ସେହି ଗାଈମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହୁଥିଲେ; ସଂଯତ ମନରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ରାଜା ଗାଈକୁ ଯୁଆଳି ଖୁଣ୍ଟରେ ଯୋଡ଼ିଲେ; ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯେଉଁଠି ସେଠି ଗଲେ।