महाभारत · अध्याय 13.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.113.1
एवमुक्त्वा ततो भीष्मः पुनर्धर्मसुतं नृपम् ।
जनमेजयभूपाल उवाचेदं सहेतुकम् ॥ १३.११३.१ ॥
असे सांगून मग भीष्म पुन्हा धर्मपुत्र राजाला म्हणाले. राजा जनमेजय हे कारणांसह म्हणाला.
13.113.2
एतस्मिन्नेव काले तु वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
इक्ष्वाकुवंशजो राजा सौदासो वदतां वरः ॥ १३.११३.२ ॥
त्याच वेळी इक्ष्वाकु वंशात जन्मलेला, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असा राजा सौदास ऋषिश्रेष्ठ वसिष्ठांकडे गेला.
13.113.3
सर्वलोकचरं सिद्धं ब्रह्मकोशं सनातनम् ।
पुरोहितमभिप्रष्टुमभिवाद्योपचक्रमे ॥ १३.११३.३ ॥
सर्व लोकांत संचार करणाऱ्या, सिद्ध, ब्रह्माचा कोश असलेल्या, सनातन पुरोहिताला विचारण्यासाठी नमस्कार करून तो सुरू झाला.
13.113.4
त्रैलोक्ये भगवन्किंस्वित्पवित्रं कथ्यतेऽनघ ।
यत्कीर्तयन्सदा मर्त्यः प्राप्नुयात्पुण्यमुत्तमम् ॥ १३.११३.४ ॥
हे भगवान! हे निष्पाप! त्रिलोकात कोणती गोष्ट पवित्र म्हटली जाते, जिचे सदैव कीर्तन केल्याने मनुष्याला उत्तम पुण्य मिळते?
13.113.5
तस्मै प्रोवाच वचनं प्रणताय हितं तदा ।
गवामुपनिषद्विद्यां नमस्कृत्य गवां शुचिः ॥ १३.११३.५ ॥
तेव्हा नमस्कार करणाऱ्याला हितकारक वचन सांगितले. गायींची उपनिषद् विद्या, गायींना नमस्कार करून शुद्ध होऊन.
13.113.6
गावः सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धयः ।
गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं महत् ॥ १३.११३.६ ॥
गायी सुरभीसारख्या सुगंधाच्या आहेत आणि गुग्गुळासारख्या गंधाच्याही आहेत. गायी प्राण्यांचा आधार आहेत; गायी महान कल्याणाचा मार्ग आहेत.
13.113.7
गावो भूतं च भव्यं च गावः पुष्टिः सनातनी ।
गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्तं न नश्यति ॥ १३.११३.७ ॥
गायी हेच भूत आणि भविष्य आहेत; गायी सनातन पुष्टी आहेत. गायी लक्ष्मीचेही मूळ आहेत; गायींना दिलेले दान नष्ट होत नाही.
13.113.8
अन्नं हि परमं गावो देवानां परमं हविः ।
स्वाहाकारवषट्कारौ गोषु नित्यं प्रतिष्ठितौ ॥ १३.११३.८ ॥
गायी हेच परम अन्न आहेत; देवतांची परम हवी आहेत. स्वाहाकार आणि वषट्कार सदैव गायींमध्ये प्रतिष्ठित आहेत.
13.113.9
गावो यज्ञस्य हि फलं गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ।
गावो भविष्यं भूतं च गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.११३.९ ॥
गायी हे यज्ञाचे फळ आहेत; गायींमध्ये यज्ञ प्रतिष्ठित आहेत. गायी भविष्य आणि भूत आहेत; गायींमध्ये यज्ञ प्रतिष्ठित आहेत.
13.113.10
सायं प्रातश्च सततं होमकाले महाद्युते ।
गावो ददति वै हौम्यमृषिभ्यः पुरुषर्षभ ॥ १३.११३.१० ॥
सायंकाळी आणि सकाळी, सदैव होमकाळी, हे महाद्युते, गायी ऋषींना होम्य (होमद्रव्य) देतात, हे पुरुषर्षभा.
13.113.11
यानि कानि च दुर्गाणि दुष्कृतानि कृतानि च ।
तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो ॥ १३.११३.११ ॥
जी कोणतीही संकटे व दुष्कृत्ये केली गेली असतील, हे प्रभो, जे धेनू (दूध देणारी गाय) दान करतात ते पापातून तरून जातात.
13.113.12
एकां च दशगुर्दद्याद्दश दद्याच्च गोशती ।
शतं सहस्रगुर्दद्यात्सर्वे तुल्यफला हि ते ॥ १३.११३.१२ ॥
एक गाय, किंवा दहापट मूल्याची द्यावी; दहा गायी द्याव्यात, किंवा शंभर गायी द्याव्यात; शंभर द्याव्यात, किंवा हजारपट मूल्याची द्यावी — हे सर्व समान फळ देणारे आहेत.
13.113.13
अनाहिताग्निः शतगुरयज्वा च सहस्रगुः ।
समृद्धो यश्च कीनाशो नार्घमर्हन्ति ते त्रयः ॥ १३.११३.१३ ॥
अग्नी स्थापन न करणारा, शंभर गायी देऊनही यज्ञ न करणारा, हजार गायी देणारा, आणि समृद्ध असूनही कंजूष असणारा — हे तिघे अर्घ्याला पात्र नाहीत.
13.113.14
कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतामुभौ लोकौ जयन्ति ते ॥ १३.११३.१४ ॥
वासरासह, कांस्य दोहनपात्र असलेली, सुव्रता, वस्त्राने आच्छादित कपिला गाय जे दान करतात, ते दोन्ही लोक जिंकतात.
13.113.15
युवानमिन्द्रियोपेतं शतेन सहयूथपम् ।
गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गमलङ्कृतम् ॥ १३.११३.१५ ॥
तरुण, इंद्रियसंपन्न, शंभर गायींच्या बरोबरीचा, कळपाचा नायक, गायींमधील इंद्र, अनेक शिंगांनी अलंकृत बैल ब्राह्मणश्रेष्ठाला द्यावा.
13.113.16
वृषबं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परन्तप ।
ऐश्वर्यं तेऽधिगच्छन्ति जायमानाः पुनःपुनः ॥ १३.११३.१६ ॥
हे शत्रुतापना! जे श्रोत्रिय ब्राह्मणाला बैल देतात, ते वारंवार जन्म घेऊन ऐश्वर्य मिळवतात.
13.113.17
नाकीर्तयित्वा गाःक सुप्यात्तासां संस्मृत्य चोत्पतेत् ।
सायं प्रातर्नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिमाप्नुयात् ॥ १३.११३.१७ ॥
गायींचे स्मरण केल्याशिवाय कोणी झोपू नये; त्यांचे स्मरण करूनच उठावे. सायंकाळी व सकाळी गायींना नमस्कार करावा; त्यामुळे पुष्टी मिळते.
13.113.18
गवां मूत्रपुरीषस्य नोद्विजेत कथञ्चन ।
न चासां मांसमश्नीयाद्गवां पुष्टिं तथाऽऽप्नुयात् ॥ १३.११३.१८ ॥
गायींचे मूत्र आणि शेण यांचा कोणत्याही प्रकारे तिटकारा करू नये; आणि त्यांचे मांस खाऊ नये. अशा रीतीने गायींची पुष्टी मिळते.
13.113.19
गाश्च संकीर्तयन्नित्यं नावमन्येत तास्तथा ।
अनिष्टं स्वप्नमालक्ष्य गां नरः सम्प्रकीर्तयेत् ॥ १३.११३.१९ ॥
गायींचे सदैव कीर्तन करावे आणि त्यांचा अपमान करू नये. अशुभ स्वप्न पाहिल्यास मनुष्याने गायीची चांगली स्तुती करावी.
13.113.20
गोमयेन सदा स्नायाद्गोकरीषे च संविशेत् ।
श्लोष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत् ॥ १३.११३.२० ॥
नेहमी गोमयाने स्नान करावे आणि गोवऱ्यावर बसावे. कफ, मूत्र, विष्ठा आणि त्यांचा वेग रोखणे टाळावे.
13.113.21
सार्द्रे चर्मणि भुञ्जीत निरीक्षेद्वारुणीं दिशम् ।
वाग्यतः सर्पिषा भूमौ गवां व्युष्टिं सदाऽऽश्नुते ॥ १३.११३.२१ ॥
ओल्या कातड्यावर भोजन करावे; पश्चिम दिशेकडे पाहावे; वाणी संयमित ठेवून भूमीवर तुपाने (आहुती) द्यावी; असे केल्याने तो सदैव गायींची समृद्धी मिळवतो.
13.113.22
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् ।
घृतं दद्याद्धृतं प्राशेद्गवां व्युष्टिं सदाऽऽश्नुते ॥ १३.११३.२२ ॥
तुपाने अग्नीत आहुती द्यावी; तुपाने स्वस्तिवाचन करवावे; तूप दान करावे आणि तूप सेवन करावे; असे केल्याने तो सदैव गायींची समृद्धी मिळवतो.
13.113.23
गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानामभिमन्त्र्य यः ।
सर्वरत्नमयीं दद्यान्न स शोचेत्कृताकृते ॥ १३.११३.२३ ॥
गोमती विद्येने तिळ अभिमंत्रून सर्वरत्नमयी धेनू जो दान करतो, तो कृत-अकृताबद्दल शोक करत नाही.
13.113.24
गावो मामुपतिष्ठन्तु हेमशृङ्ग्यः पयोमुचः ।
सुरभ्यः सौरभेय्यश्च सरितः सागरं यथा ॥ १३.११३.२४ ॥
सोन्याची शिंगे असलेल्या, दूध देणाऱ्या, सुगंधी, सुरभीच्या वंशातील गायी माझ्याकडे येवोत, जसे नद्या सागराकडे जातात.
13.113.25
गा वै पश्याम्यहं नित्यं गावः पश्यन्तु मां सदा ।
गावोस्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम् ॥ १३.११३.२५ ॥
मी नेहमी गाईंना पाहतो; गाईंनी सदा मला पाहावे. गाई आपल्या आहेत आणि आपण त्यांचे आहोत; ज्यामुळे गाई आहेत, त्यामुळे आपण आहोत.
13.113.26
एवं रात्रौ दिवा चापि समेषु विषमेषु च ।
महाभयेषु च नरः कीर्तयन्मुच्यते भवात् ॥ १३.११३.२६ ॥
याप्रमाणे रात्री आणि दिवसा, सपाट आणि विषम ठिकाणी, तसेच महाभयांमध्येही जो मनुष्य कीर्तन करतो, तो संसारापासून मुक्त होतो.