มหาภารตะ · อัธยายะ 13.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.113.1
एवमुक्त्वा ततो भीष्मः पुनर्धर्मसुतं नृपम् ।
जनमेजयभूपाल उवाचेदं सहेतुकम् ॥ १३.११३.१ ॥
ภีษมะกล่าวดังนี้แล้ว จึงกล่าวกับพระราชาผู้เป็นโอรสของธรรมอีกครั้ง พระเจ้าชนเมชัยพระราชาผู้ปกครองแผ่นดินจึงตรัสถ้อยคำนี้พร้อมด้วยเหตุผล
13.113.2
एतस्मिन्नेव काले तु वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
इक्ष्वाकुवंशजो राजा सौदासो वदतां वरः ॥ १३.११३.२ ॥
ในเวลานั้นเอง พระเจ้าเสาทาสผู้เกิดในวงศ์อิกษวากุ และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ได้เข้าไปหาวสิษฐะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี
13.113.3
सर्वलोकचरं सिद्धं ब्रह्मकोशं सनातनम् ।
पुरोहितमभिप्रष्टुमभिवाद्योपचक्रमे ॥ १३.११३.३ ॥
ท่านถวายความเคารพแด่ปุโรหิตผู้เที่ยวไปทั่วโลกทั้งปวง ผู้สำเร็จแล้ว เป็นคลังแห่งพรหมัน และเป็นนิรันดร แล้วจึงเริ่มทูลถาม
13.113.4
त्रैलोक्ये भगवन्किंस्वित्पवित्रं कथ्यतेऽनघ ।
यत्कीर्तयन्सदा मर्त्यः प्राप्नुयात्पुण्यमुत्तमम् ॥ १३.११३.४ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ข้าแต่ท่านผู้ปราศจากบาป ในสามโลกนี้มีสิ่งใดกล่าวกันว่าเป็นสิ่งชำระให้บริสุทธิ์ ที่ผู้เป็นมนุษย์เมื่อสรรเสริญแล้วจะได้บุญอันสูงสุดเสมอ
13.113.5
तस्मै प्रोवाच वचनं प्रणताय हितं तदा ।
गवामुपनिषद्विद्यां नमस्कृत्य गवां शुचिः ॥ १३.११३.५ ॥
ครั้งนั้น ท่านวสิษฐะจึงกล่าวถ้อยคำอันเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่ถวายความเคารพ คืออุปนิษัทวิทยาแห่งโคหรือวิชาลับเกี่ยวกับโค หลังจากถวายความเคารพแด่โคและชำระตนให้บริสุทธิ์แล้ว
13.113.6
गावः सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धयः ।
गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं महत् ॥ १३.११३.६ ॥
โคมีกลิ่นหอมเช่นกลิ่นสุรภี และมีกลิ่นหอมเช่นกลิ่นคูกกุลุ โคเป็นรากฐานของสรรพสัตว์ โคเป็นหนทางแห่งความเป็นสิริมงคลอันยิ่งใหญ่
13.113.7
गावो भूतं च भव्यं च गावः पुष्टिः सनातनी ।
गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्तं न नश्यति ॥ १३.११३.७ ॥
โคคืออดีตและอนาคต โคคือความเจริญอันเป็นนิรันดร โคยังเป็นรากเหง้าของพระลักษมี และสิ่งที่ถวายแก่โคย่อมไม่พินาศ
13.113.8
अन्नं हि परमं गावो देवानां परमं हविः ।
स्वाहाकारवषट्कारौ गोषु नित्यं प्रतिष्ठितौ ॥ १३.११३.८ ॥
โคคืออาหารอันสูงสุด และเป็นเครื่องบูชาอันสูงสุดของเหล่าเทพ คำว่าสวาหากับวษัฏการจึงตั้งอยู่ในโคเป็นนิตย์
13.113.9
गावो यज्ञस्य हि फलं गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ।
गावो भविष्यं भूतं च गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.११३.९ ॥
โคคือผลแห่งยัญ ยัญทั้งหลายตั้งอยู่ในโค โคคืออนาคตและอดีต ยัญทั้งหลายตั้งอยู่ในโค
13.113.10
सायं प्रातश्च सततं होमकाले महाद्युते ।
गावो ददति वै हौम्यमृषिभ्यः पुरुषर्षभ ॥ १३.११३.१० ॥
ข้าแต่ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ยิ่ง ทุกเช้าและเย็นอย่างสม่ำเสมอ ในเวลาถวายโหมะ โคย่อมถวายเครื่องบูชาโหมะแก่บรรดาฤๅษี ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
13.113.11
यानि कानि च दुर्गाणि दुष्कृतानि कृतानि च ।
तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो ॥ १३.११३.११ ॥
ความยากลำบากและกรรมชั่วทั้งหลายที่ได้กระทำแล้ว ผู้ใดถวายโครีผู้ให้นม ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นบาป ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า
13.113.12
एकां च दशगुर्दद्याद्दश दद्याच्च गोशती ।
शतं सहस्रगुर्दद्यात्सर्वे तुल्यफला हि ते ॥ १३.११३.१२ ॥
พึงถวายโคหนึ่งตัว หรือสิ่งที่มีค่าสิบเท่า พึงถวายโคสิบตัว หรือโคหนึ่งร้อยตัว พึงถวายหนึ่งร้อย หรือสิ่งที่มีค่าพันเท่า ผลทั้งหมดนั้นเสมอกันทั้งสิ้น
13.113.13
अनाहिताग्निः शतगुरयज्वा च सहस्रगुः ।
समृद्धो यश्च कीनाशो नार्घमर्हन्ति ते त्रयः ॥ १३.११३.१३ ॥
ผู้ไม่ได้ตั้งไฟบูชา ผู้ถวายโคหนึ่งร้อยตัวแต่ไม่ประกอบยัญ ผู้ถวายโคหนึ่งพันตัว และผู้ที่มั่งคั่งแต่ตระหนี่ ทั้งสามจำพวกนี้ไม่คู่ควรแก่การต้อนรับด้วยอรฆยะ
13.113.14
कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतामुभौ लोकौ जयन्ति ते ॥ १३.११३.१४ ॥
ผู้ที่ถวายโคกปิลาพร้อมลูกโค มีภาชนะรีดนมทำด้วยทองสัมฤทธิ์ มีศีลวัตรดี และห่มผ้า ผู้นั้นย่อมชนะทั้งสองโลก
13.113.15
युवानमिन्द्रियोपेतं शतेन सहयूथपम् ।
गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गमलङ्कृतम् ॥ १३.११३.१५ ॥
วัวหนุ่มผู้เปี่ยมด้วยกำลัง มีค่าเท่าร้อยตัว เป็นจ่าฝูงของโคทั้งหลาย เป็นจอมวัว มีเขาจำนวนมากและประดับประดา พึงถวายแก่จอมพราหมณ์
13.113.16
वृषबं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परन्तप ।
ऐश्वर्यं तेऽधिगच्छन्ति जायमानाः पुनःपुनः ॥ १३.११३.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ผู้ที่ถวายวัวตัวผู้แก่พราหมณ์ผู้รอบรู้คัมภีร์ ย่อมได้รับความยิ่งใหญ่ และจะเกิดใหม่ซ้ำแล้วซ้ำอีก
13.113.17
नाकीर्तयित्वा गाःक सुप्यात्तासां संस्मृत्य चोत्पतेत् ।
सायं प्रातर्नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिमाप्नुयात् ॥ १३.११३.१७ ॥
ไม่ควรนอนโดยไม่ระลึกถึงโค ควรลุกขึ้นโดยระลึกถึงโค ทั้งเช้าและเย็นควรนมัสการโค เพราะเหตุนั้นจึงจะได้รับความเจริญ
13.113.18
गवां मूत्रपुरीषस्य नोद्विजेत कथञ्चन ।
न चासां मांसमश्नीयाद्गवां पुष्टिं तथाऽऽप्नुयात् ॥ १३.११३.१८ ॥
ไม่ควรรังเกียจปัสสาวะและมูลของโคโดยประการใดๆ และไม่ควรกินเนื้อของโค ทำเช่นนั้นจึงจะได้รับความเจริญของโค
13.113.19
गाश्च संकीर्तयन्नित्यं नावमन्येत तास्तथा ।
अनिष्टं स्वप्नमालक्ष्य गां नरः सम्प्रकीर्तयेत् ॥ १३.११३.१९ ॥
ควรสรรเสริญโคเป็นนิตย์ และไม่ควรดูหมิ่นโคเหล่านั้น เมื่อเห็นความฝันอันไม่เป็นมงคล คนควรสรรเสริญโคตามวิธี
13.113.20
गोमयेन सदा स्नायाद्गोकरीषे च संविशेत् ।
श्लोष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत् ॥ १३.११३.२० ॥
ควรอาบน้ำด้วยมูลโคเป็นนิตย์ และควรนั่งบนก้อนมูลโคแห้ง ควรหลีกเลี่ยงเสมหะ ปัสสาวะ และอุจจาระ และการกลั้นไว้
13.113.21
सार्द्रे चर्मणि भुञ्जीत निरीक्षेद्वारुणीं दिशम् ।
वाग्यतः सर्पिषा भूमौ गवां व्युष्टिं सदाऽऽश्नुते ॥ १३.११३.२१ ॥
ผู้ใดพึงฉันอาหารบนหนังที่ยังชุ่ม มองไปยังทิศตะวันตก สำรวมวาจา และหยาดเนยใสลงบนพื้นดิน ผู้นั้นย่อมได้รับความเจริญของวัวอยู่เสมอ
13.113.22
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् ।
घृतं दद्याद्धृतं प्राशेद्गवां व्युष्टिं सदाऽऽश्नुते ॥ १३.११३.२२ ॥
พึงบูชาพระอัคนีด้วยเนยใส ให้สวดมนต์อวยพรด้วยเนยใส พึงถวายเนยใสและดื่มเนยใส ผู้นั้นย่อมได้รับความเจริญของวัวอยู่เสมอ
13.113.23
गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानामभिमन्त्र्य यः ।
सर्वरत्नमयीं दद्यान्न स शोचेत्कृताकृते ॥ १३.११३.२३ ॥
ผู้ใดเสกงาด้วยวิทยาโคมตี แล้วถวายโคนมที่ทำด้วยรัตนะทั้งปวง ผู้นั้นย่อมไม่โศกเศร้าต่อสิ่งที่ทำแล้วหรือยังไม่ได้ทำ
13.113.24
गावो मामुपतिष्ठन्तु हेमशृङ्ग्यः पयोमुचः ।
सुरभ्यः सौरभेय्यश्च सरितः सागरं यथा ॥ १३.११३.२४ ॥
ขอให้วัวที่มีเขาทองคำ ให้น้ำนม มีกลิ่นหอม เป็นเชื้อสายของสุรภี มาหาข้าพเจ้า ดุจแม่น้ำไหลลงสู่มหาสมุทร
13.113.25
गा वै पश्याम्यहं नित्यं गावः पश्यन्तु मां सदा ।
गावोस्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम् ॥ १३.११३.२५ ॥
ข้าพเจ้าเฝ้ามองดูวัวอยู่เป็นนิตย์ ขอให้วัวทั้งหลายเฝ้ามองดูข้าพเจ้าอยู่เสมอ วัวเป็นของเรา และเราเป็นของวัวเหล่านั้น เพราะมีวัวจึงมีเรา
13.113.26
एवं रात्रौ दिवा चापि समेषु विषमेषु च ।
महाभयेषु च नरः कीर्तयन्मुच्यते भवात् ॥ १३.११३.२६ ॥
เช่นนี้ ทั้งกลางคืนและกลางวัน ทั้งบนพื้นที่ราบและพื้นที่ขรุขระ และแม้ในภัยใหญ่หลวง ผู้ใดสรรเสริญอยู่ ย่อมพ้นจากความเป็นอยู่ในโลก