મહાભારત · અધ્યાય 13.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.127.1
केन वर्णविभागेन विज्ञेया कपिला भवेत् ।
कति वा लक्षणान्यस्या दृष्टानि मुनिभिः पुरा ॥ १३.१२७.१ ॥
કયા વર્ણ-વિભાગથી કપિલા ગાય ઓળખાય? પૂર્વે મુનિઓએ તેનાં કેટલાં લક્ષણો જોયાં હતાં?
13.127.2
शृणु तात यथा गोषु विज्ञेया कपिला भवेत् ।
नेत्रयोः शृङ्गयोश्चैव खुरेषु वृषणेषु च।
कर्णतो घ्राणतश्चापि षड्विधाः कपिलाः स्मृताः ॥ १३.१२७.२ ॥
હે તાત, સાંભળ; ગાયોમાં કપિલા કેવી રીતે ઓળખાય: આંખોમાં, શિંગડામાં, ખરીમાં, વૃષણમાં, તેમજ કાન અને નાકમાંથી પણ—આ રીતે કપિલા છ પ્રકારની કહેવાઈ છે.
13.127.3
एतेषां लक्षणानां तु यद्येकमपि दृश्यते ।
कपिलां तां विजानीयादेवमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.१२७.३ ॥
આ લક્ષણોમાંથી એક પણ દેખાય તો તેને કપિલા જાણવી—એમ બુદ્ધિમાનો કહે છે.
13.127.4
आग्नेयी नेत्रकपिला खुरैर्माहेश्वरी भवेत् ।
ग्रीवायां वैष्णवी ज्ञेया पूष्णो घ्राणादजायत ॥ १३.१२७.४ ॥
આંખોમાં કપિલ એ આગ્નેયી; ખરીથી ઓળખાતી તે માહેશ્વરી; ગરદનમાં વૈષ્ણવી જાણવી; પૂષનના નાકમાંથી તે જન્મી.
13.127.5
कर्णतस्तु वसन्तेन स्वयोनिमभिजायते ।
गायत्र्याश्च वृषणयोरुत्पत्तिः षड्गुणा स्मृता ॥ १३.१२७.५ ॥
કાનમાંથી વસંત દ્વારા તે પોતાના મૂળમાંથી જ જન્મે છે; વૃષણોમાંથી ગાયત્રીની ઉત્પત્તિ છગણી કહેવાઈ છે.
13.127.6
एवं गावश्च विप्राश्च गायत्री सत्यमेव च ।
वसन्तश्च सुवर्णश्च एकतः समजायत ॥ १३.१२७.६ ॥
આ રીતે ગાયો અને બ્રાહ્મણો, ગાયત્રી અને સત્ય, વસંત અને સુવર્ણ—એક જ સ્ત્રોતમાંથી સાથે જન્મ્યાં.
13.127.7
नेत्रयोः कपिलां यस्तु वाहयेत दुहेत वा ।
स पापकर्मा नरकं प्रतिष्ठां प्रतिपद्यते ॥ १३.१२७.७ ॥
જે માણસ કપિલા ગાયને આંખોમાં દોરી બાંધી ભાર ઉઠાવડાવે અથવા તેને દોહે, તે પાપકર્મી નરક અને અધોગતિ પામે છે.
13.127.8
नरकाद्विप्रमुक्तस्तु तिर्यग्योनिं निषेवते ।
यदा लभेत मानुष्यं जात्यन्धो जायते नरः ॥ १३.१२७.८ ॥
નરકમાંથી મુક્ત થયા પછી પણ તે તિર્યક્ યોનિમાં જાય છે; જ્યારે મનુષ્યજન્મ મળે ત્યારે જન્માંધ થઈ જન્મે છે.
13.127.9
शृङ्गयोः कपिलां यस्तु वाहयेत दुहेत वा ।
तिर्यग्योनिं स लभते जायमानः पुनः पुनः ॥ १३.१२७.९ ॥
જે માણસ કપિલા ગાયનાં શિંગડાં પકડી તેને ભાર ઉઠાવડાવે અથવા તેને દોહે, તે વારંવાર જન્મતાં તિર્યક્ યોનિ જ પામે છે.
13.127.10
खुरेषु कपिलां यस्तु वाहयेत दुहेत वा ।
तमस्यपारे मज्जेत धनहीनो नराधमः ॥ १३.१२७.१० ॥
જે માણસ કપિલા ગાયના ખુરથી તેને ભાર ઉઠાવડાવે અથવા તેને દોહે, તે ધનહીન નીચ માણસ અપાર અંધકારમાં ડૂબે છે.
13.127.11
कपिलां वालधानेषु वाहयेत दुहेत वा ।
निराश्रयः सदा चैव जायते यदि चेत्कृमिः ॥ १३.१२७.११ ॥
જે માણસ કપિલા ગાયની પૂંછડી પકડી તેને ભાર ઉઠાવડાવે અથવા દોહે, તે સદા નિરાશ્રય થઈ જન્મે છે; જો તે કૃમિ થાય તો કૃમિરૂપે જન્મે છે.
13.127.12
कर्णेन कपिलां यस्तु जानन्नप्युपजीवति ।
सहस्रशः शुचिर्भुत्वा मानुष्यं प्राप्नुयादथ।
चण्डालः पापयोनिश्च जायते स नराधमः ॥ १३.१२७.१२ ॥
જે માણસ કપિલા ગાયનો કાન પકડી જાણીને પણ તેનો ઉપયોગ કરી જીવે છે, તે હજારો વાર શુદ્ધ થઈ મનુષ્યજન્મ પામે તોપણ ચાંડાલ, પાપયોનિ અને નીચ માણસ તરીકે જન્મે છે.
13.127.13
घ्राणेन कपिलां यस्तु प्रमादादुपजीवति ।
सोऽपि वर्षसहस्राणि तिर्यग्योनौ प्रजायते ॥ १३.१२७.१३ ॥
જે પ્રમાદથી સુગંધ દ્વારા કપિલા ગાયનો ઉપભોગ કરે છે, તે પણ હજારો વર્ષ તિર્યક્ યોનિમાં જન્મે છે.
13.127.14
व्याधिग्रस्तो जडो रोगी भवेन्मानुष्यमागतः ॥ १३.१२७.१४ ॥
મનુષ્યજન્મ પામીને પણ તે વ્યાધિગ્રસ્ત, જડ અને રોગી થાય છે.
13.127.15
मधुसर्पिस्सुगन्धास्तु कपिलाः शास्त्रतः स्मृताः ।
एताः समुपजीवेत सोऽपि तिर्यक्षु जायते ॥ १३.१२७.१५ ॥
શાસ્ત્ર અનુસાર કપિલા ગાયો મધ અને ઘીની સુગંધવાળી કહેવાઈ છે; તેમનો ઉપભોગ કરનાર પણ તિર્યક યોનિમાં જન્મે છે.
13.127.16
स्थावरत्वमनुप्राप्तो यदि मानुष्यतां लभेत् ।
अल्पायुः स भवेज्जातो हीनवर्णकुलोद्भवः ॥ १३.१२७.१६ ॥
સ્થાવરપણું પામેલો જો ફરી મનુષ્યત્વ મેળવે, તો તે અલ્પાયુ થઈ હીન વર્ણ અને કુળમાં જન્મે છે.
13.127.17
ये तु पापा ह्यसूयन्ते कपिलां वाहयन्ति च ।
निरयेषु प्रतिष्ठन्ते यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ १३.१२७.१७ ॥
જે પાપીઓ કપિલા ગાય પર ઈર્ષ્યા કરે છે અને તેની પાસે ભાર ઊંચકાવે છે, તેઓ પ્રાણીઓના પ્રલય સુધી નરકોમાં રહે છે.