મહાભારત · અધ્યાય 13.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.129.1
ये च गाः सम्प्रयच्छन्ति हुतशिष्टाशिनश्च ये ।
तेषां सत्राणि यज्ञाश्च नित्यमेव युधिष्ठिर ॥ १३.१२९.१ ॥
જેઓ ગાયોનું દાન કરે છે અને હોમશેષ આરોગે છે, તેમના સત્રો અને યજ્ઞો સદા (ફળે છે), હે યુધિષ્ઠિર.
13.129.2
ऋते दधिघृतेनेह न यज्ञः सम्प्रवर्तते ।
तेन यज्ञस्य यज्ञत्वमतो मूलं च लक्ष्यते ॥ १३.१२९.२ ॥
અહીં દહીં અને ઘી વિના યજ્ઞ ચાલતો નથી; તેનાથી જ યજ્ઞનું યજ્ઞત્વ છે, તેથી તેનું મૂળ (ગાય) દેખાય છે.
13.129.3
दानानामपि सर्वेषां गवां दानं प्रशस्यते ।
गावः श्रेष्ठाः पवित्राश्च पावनं ह्येतदुत्तमम् ॥ १३.१२९.३ ॥
બધાં દાનોમાં પણ ગોદાનની પ્રશંસા થાય છે; ગાયો શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર છે; આ દાન પાવન અને ઉત્તમ છે.
13.129.4
पुष्ट्यर्थमेताः सेवेत शान्त्यर्थमपि चैव ह ।
पयो दधि घृतं चासां सर्वपापप्रमोचनम् ॥ १३.१२९.४ ॥
પોષણ માટે આમની સેવા કરવી, અને શાંતિ માટે પણ; આમનાં દૂધ, દહીં, ઘી સર્વ પાપોથી મુક્ત કરે છે.
13.129.5
गावस्तेजः परं प्रोक्तमिह लोके परत्र च ।
न गोभ्यः परमं किञ्चित्पवित्रं भरतर्षभ ॥ १३.१२९.५ ॥
ગાયો આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ પરમ તેજ કહેવાય છે; ગાયો કરતાં વધુ પવિત્ર કંઈ નથી, હે ભરતર્ષભ.
13.129.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितामहस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१२९.६ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — પિતામહ (બ્રહ્મા) અને ઇન્દ્રનો સંવાદ, હે યુધિષ્ઠિર.
13.129.7
पराभूतेषु दैत्येषु शक्रस्त्रिभुवनेश्वरः ।
प्रजाः समुदिताः सर्वाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १३.१२९.७ ॥
દૈત્યો પરાજિત થયા ત્યારે ત્રિભુવનના સ્વામી શક્ર (ઇન્દ્ર)ના શાસનમાં બધી પ્રજા સમૃદ્ધ થઈ અને સત્ય તથા ધર્મમાં તત્પર રહી.
13.129.8
अथर्षयः सगन्धर्वाः किन्नरोरगराक्षसाः ।
देवासुरसुपर्णाश्च प्रजानां पतयस्तथा।
पर्युपासत कौन्तेय कदाचिद्वै पितामहम् ॥ १३.१२९.८ ॥
હે કૌન્તેય, ઋષિઓ, ગંધર્વો, કિન્નરો, ઉરગો, રાક્ષસો, દેવો, અસુરો, સુપર્ણો અને પ્રજાપતિઓ પણ એકવાર પિતામહની ઉપાસના કરતા હતા.
13.129.9
नारदः पर्वतश्चैव विश्वावसुहहाहुहूः ।
दिव्यतानेषु गायन्तः पर्युपासत तं प्रभुम् ॥ १३.१२९.९ ॥
નારદ, પર્વત, વિશ્વાવસુ, હાહા અને હુહૂ દિવ્ય રાગોમાં ગાતા તે પ્રભુની ઉપાસના કરતા હતા.
13.129.10
तत्र दिव्यानि पुष्पाणि प्रावहत्पवनस्तदा ।
आजह्रुर्ऋतवश्चापि सुगन्धीनि पृथक्पृथक् ॥ १३.१२९.१० ॥
ત્યાં ત્યારે પવન દિવ્ય પુષ્પો વહી લાવ્યો; અને ઋતુઓ પણ અલગ અલગ સુગંધિત પુષ્પો લાવી.
13.129.11
तस्मिन्देवसमावाये सर्वभूतसमागमे ।
दिव्यवादित्रसंघुष्टे दिव्यस्त्रीचारणावृते।
इन्द्रः पप्रच्छ देवेशमभिवाद्य प्रणम्य च ॥ १३.१२९.११ ॥
તે દેવસભામાં, સર્વ ભૂતોના સમાગમમાં, દિવ્ય વાજિંત્રોના નાદમાં, દિવ્ય સ્ત્રીઓ અને ચારણોથી ઘેરાયેલો ઇન્દ્ર દેવેશને અભિવાદન અને પ્રણામ કરીને પૂછવા લાગ્યો.
13.129.12
देवानां भगवन्कस्माल्लोकेशानां पितामह ।
उपरिष्ठाद्गवां लोक एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१२९.१२ ॥
હે ભગવન, હે પિતામહ, દેવો અને લોકેશ્વરોમાં આ શા માટે? ગોલોક ઉપર છે એ હું જાણવા ઇચ્છું છું.
13.129.13
किं तपो ब्रह्मचर्यं वा गोभिः कृतमिहेश्वर ।
देवानामुपरिष्टाद्यद्वसन्त्यरजसः सुखम् ॥ १३.१२९.१३ ॥
હે ઈશ્વર, અહીં ગાયોએ કયું તપ કે બ્રહ્મચર્ય કર્યું, જેથી તેઓ દેવોથી ઉપર રજોગુણ વિના સુખપૂર્વક વસે છે?
13.129.14
ततः प्रोवाच ब्रह्मा तं शक्रं बलनिषूदनम् ।
अवज्ञातास्त्वया नित्यं गावो बलनिषूदन ॥ १३.१२९.१४ ॥
ત્યારે બ્રહ્માએ બલનિષૂદન ઇન્દ્રને કહ્યું: હે બલનિષૂદન, તેં ગાયોનો સદા તિરસ્કાર કર્યો છે.
13.129.15
तेन त्वमासां माहात्म्यं न वेत्सि शृणु यत्प्रभो ।
गवां प्रभावं परमं माहात्म्यं च सुरर्षभ ॥ १३.१२९.१५ ॥
તેથી તું તેમની મહિમા જાણતો નથી. હે પ્રભુ, સાંભળ: ગાયોનો પરમ પ્રભાવ અને મહિમા શું છે, હે સુરશ્રેષ્ઠ.
13.129.16
यज्ञाङ्गं कथिता गावो यज्ञ एव च वासव ।
एताभिश्च विना विज्ञो न वर्तेत कथञ्चन ॥ १३.१२९.१६ ॥
હે વાસવ, ગાયોને યજ્ઞનું અંગ કહેવામાં આવી છે, અને યજ્ઞ પણ તેઓ જ છે. તેમના વિના જ્ઞાની પુરુષ કોઈ રીતે ટકી શકતો નથી.
13.129.17
धारयन्ति प्रजाश्चैताः पयसा हविषा तथा ।
एतासां तनयाश्चापि कृषियोगमुपासते ॥ १३.१२९.१७ ॥
આ ગાયો દૂધ અને હવિષથી પ્રજાનું પોષણ કરે છે; તેમના પુત્રો પણ ખેતીનો આશ્રય લે છે.
13.129.18
जनयन्ति च धान्यानि बीजानि विविधानि च ।
ततो यज्ञाः प्रवर्तन्ते हव्यं कव्यं च सर्वशः ॥ १३.१२९.१८ ॥
તેઓ વિવિધ ધાન્ય અને બીજ ઉત્પન્ન કરે છે; તેમાંથી યજ્ઞો પ્રવર્તે છે — દેવોને હવ્ય અને પિતૃઓને કવ્ય સર્વ રીતે અર્પાય છે.
13.129.19
पयो दधि घृतं चैव पुण्याश्चैताः सुराधिप ।
वहन्ति विविधान्भोगान्क्षुत्तृष्णापरिपीडिताः ॥ १३.१२९.१९ ॥
દૂધ, દહીં અને ઘી — હે સુરાધિપ, આ પવિત્ર ગાયો ભૂખ-તરસથી પીડિત જીવોને વિવિધ ભોગ આપે છે.
13.129.20
मुनींश्च धारयन्तीह प्रजाश्चैवापि कर्मणा ।
वासवाऽकूटवाहिन्यः कर्मणा सुकृतेन च ॥ १३.१२९.२० ॥
અહીં આ ગાયો પોતાના કર્મથી મુનિઓને અને પ્રજાને પણ ધારણ કરે છે; હે વાસવ, છળ વિના વહન કરનારી આ ગાયો કર્મ અને સુકૃતથી એમ કરે છે.
13.129.21
उपरिष्टात्ततोऽस्माकं वसन्त्येताः सदैव हि ।
एतत्ते कारणं शक्र निवासकृतमध्य वै।
गावो देवोपरिष्टाद्धि समाख्याताः शतक्रतो ॥ १३.१२९.२१ ॥
પછી આ આપણી ઉપર સદા વસે છે; હે શક્ર, એ જ તારું કારણ છે. હે શતક્રતુ, ગાયો દેવતાઓની પણ ઉપર વસનારી કહેવાઈ છે.
13.129.22
एता हि वरदत्ताश्च वरदाश्चापि वासव ।
सुरभ्यः पुण्यकर्मिण्यः पावनाः शुभलक्षणाः ॥ १३.१२९.२२ ॥
આ ગાયો વરદાનરૂપે અપાયેલી પણ છે અને વર આપનારી પણ છે; હે વાસવ, સુરભિ ગાયો પુણ્યકર્મ કરનારી, પાવન અને શુભલક્ષણવાળી છે.
13.129.23
यदर्थं गां गताश्चैव सुरभ्यः सुरसत्तम ।
तच्च मे शृणु कार्स्न्येन वदतो बलसूदन ॥ १३.१२९.२३ ॥
હે સુરશ્રેષ્ઠ, જે હેતુથી સુરભિ ગાયો ભૂમિ પર આવી, હે બલસૂદન, તે હું સંપૂર્ણપણે કહું છું તે સાંભળ.
13.129.24
पुरा देवयुगे तात दैत्येन्द्रेषु महात्मसु ।
त्रीँल्लोकाननुशासत्सु विष्णौ गर्भत्वमागते ॥ १३.१२९.२४ ॥
હે વત્સ, પ્રાચીન દેવયુગમાં, મહાત્મા દૈત્યેન્દ્રો ત્રણે લોક પર શાસન કરતા હતા ત્યારે, વિષ્ણુ ગર્ભત્વ પામ્યા ત્યારે…
13.129.25
अदित्यां तप्यमानायां तपो घोरं सुदुश्चरम् ।
पुत्रार्थममरश्रेष्ठ पादेनैकेन नित्यदा ॥ १३.१२९.२५ ॥
હે અમરશ્રેષ્ઠ, પુત્રપ્રાપ્તિ માટે અદિતિ ઘોર અને અતિ દુષ્કર તપ કરતી હતી, સદા એક પગ પર ઊભી રહીને.
13.129.26
तां तु दृष्ट्वा महादेवीं तप्यमानां महत्तपः ।
दक्षस्य दुहिता देवी सुरभिर्नाम नामतः ॥ १३.१२९.२६ ॥
તે મહાદેવીને મહાન તપ કરતી જોઈને, દક્ષની પુત્રી દેવી સુરભી, જે નામથી પ્રસિદ્ધ હતી…
13.129.27
अतप्यत तपो घोरं हृष्टा धर्मपरायणा ।
कैलासशिखरे रम्ये देवगन्धर्वसेविते ॥ १३.१२९.२७ ॥
ધર્મપરાયણ તે હર્ષથી, દેવ-ગંધર્વોથી સેવિત રમણીય કૈલાસ શિખર પર ઘોર તપ કરવા લાગી.
13.129.28
व्यतिष्ठदेकपादेन परमं योगमास्थिता ।
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ॥ १३.१२९.२८ ॥
પરમ યોગનો આશ્રય લઈને તે એક પગ પર ઊભી રહી, દસ હજાર વર્ષ અને દસ સો વર્ષ સુધી.
13.129.29
सन्तप्तास्तपसा तस्या देवाः सर्षिमहोरगाः ।
तत्र गत्वा मया सार्धं पर्युपासत तां शुभां ॥ १३.१२९.२९ ॥
તેના તપથી સંતપ્ત દેવો, ઋષિઓ અને મહોરગો મારી સાથે ત્યાં જઈને તે શુભ દેવીની ઉપાસના કરવા લાગ્યા.
13.129.30
अथाहमब्रवं तत्र देवीं तां तपसाऽन्विताम् ।
किमर्थं तप्यसे देवि तपो घोरमनिन्दिते ॥ १३.१२९.३० ॥
ત્યારે મેં ત્યાં તપમાં લીન દેવીને કહ્યું: હે દેવી, હે નિર્દોષ, કયા હેતુથી તું આ ઘોર તપ કરી રહી છે?
13.129.31
प्रीतस्तेऽहं महाभागो तपसाऽनेन शोभने ।
वरयस्व वरं देवि दातास्मीति पुरन्दर ॥ १३.१२९.३१ ॥
હે મહાભાગા, હે શોભના, આ તપથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું. હે દેવી, વર માંગ; હું વર આપનાર છું, એમ પુરંદરે કહ્યું.
13.129.32
वरेण भगवन्मह्यं कृतं लोकपितामह ।
एष एव वरो मेऽद्य यत्प्रीतोसि ममानघ ॥ १३.१२९.३२ ॥
હે ભગવાન, લોકપિતામહ, તમારા વરથી મારું કાર્ય સિદ્ધ થયું. હે નિષ્પાપ, આજે મારા માટે આ જ વર છે કે તમે મારા પર પ્રસન્ન છો.
13.129.33
तामेव ब्रुवतीं देवीं सुरभिं त्रिदशेश्वर ।
प्रत्यब्रवं यद्देवेन्द्र तन्निबोध शचीपते ॥ १३.१२९.३३ ॥
હે ત્રિદશેશ્વર, એ દેવી સુરભી એમ કહેતી હતી ત્યારે મેં જે ઉત્તર આપ્યો તે સાંભળ, હે દેવેન્દ્ર, હે શચીપતિ.
13.129.34
अलोभकाम्यया देवि तपसा शुचिना च ते ।
प्रसन्नोऽहं वरं तस्मादमरत्वं दादामि ते ॥ १३.१२९.३४ ॥
હે દેવી, તારી નિર્લોભ ઇચ્છાથી અને તારા શુચિ તપથી હું પ્રસન્ન છું; તેથી હું તને અમરત્વનો વર આપું છું.
13.129.35
त्रयाणामपि लोकानामुपरिष्टान्निवत्स्यसि ।
मत्प्रसादाच्च विख्यातो गोलोकः सम्भविष्यति ॥ १३.१२९.३५ ॥
તું ત્રણેય લોકોથી પણ ઉપર નિવાસ કરીશ; અને મારી કૃપાથી ગોલોક નામનો વિખ્યાત લોક સર્જાશે.
13.129.36
मानुषेषु च कुर्वाणाः प्रजाः कर्म शुभास्तव ।
निवत्स्यन्ति महाभागो सर्वा दुहितरश्च ते ॥ १३.१२९.३६ ॥
હે મહાભાગા, મનુષ્યોમાં શુભ કર્મ કરતી તારી પ્રજા અને તારી બધી પુત્રીઓ ત્યાં નિવાસ કરશે.
13.129.37
मनसा चिन्तिता भोगास्त्वया वै दिव्यमानुषाः ।
यच्च स्वर्गसुखं देवि तत्ते सम्पत्स्यते शुभे ॥ १३.१२९.३७ ॥
હે શુભે, દેવી, તેં મનથી ચિંતવેલા દિવ્ય અને માનુષ ભોગો તથા સ્વર્ગસુખ તને પ્રાપ્ત થશે.
13.129.38
तस्या लोकाः सहस्राक्ष सर्वकामसमन्विताः ।
न तत्र क्रमते मृत्युर्न जरा न च पावकः।
न दैन्यं नाशुभं किञ्चिद्विद्यते तत्र वासव ॥ १३.१२९.३८ ॥
હે સહસ્રાક્ષ, તે લોકો સર્વ કામનાઓથી યુક્ત છે. ત્યાં મૃત્યુ પ્રવેશતું નથી, વૃદ્ધાવસ્થા નહીં, અગ્નિ પણ નહીં; ત્યાં દીનતા કે કોઈ અશુભ નથી, હે વાસવ.
13.129.39
तत्र दिव्यान्यरण्यानि दिव्यानि भवनानि च ।
विमानानि सुयुक्तानि कामगानि च वासव ॥ १३.१२९.३९ ॥
ત્યાં દિવ્ય અરણ્યો અને દિવ્ય ભવનો છે, તથા સુસજ્જ, ઇચ્છા પ્રમાણે ફરતાં વિમાનો પણ છે, હે વાસવ.
13.129.40
ब्रह्मचर्येण तपसा सत्येन च दमेन च ।
दानैश्च विविधैः पुण्यैस्तथा तीर्थानुसेवनात् ॥ १३.१२९.४० ॥
બ્રહ્મચર્ય, તપ, સત્ય અને દમ વડે, વિવિધ દાનો અને પુણ્યકર્મો વડે, તથા તીર્થસેવન વડે (તે પ્રાપ્ત થાય છે).
13.129.41
तपसा महता चैव सुकृतेन च कर्मणा ।
शक्यः समासादयितुं गोलोकः पुष्करेक्षण ॥ १३.१२९.४१ ॥
મહાન તપ અને સુકૃત કર્મ વડે જ ગોલોક પ્રાપ્ત કરવો શક્ય છે, હે પુષ્કરેક્ષણ.
13.129.42
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया शक्रानुपृच्छते ।
न ते परिभवः कार्यो गवामसुरसूदन ॥ १३.१२९.४२ ॥
હે શક્ર, તેં પૂછેલું સર્વ મેં તને કહ્યું છે. હે અસુરસૂદન, ગાયો પ્રત્યે તારે અનાદર ન કરવો.
13.129.43
एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षः पूजयामास नित्यदा ।
गाश्चक्रे बहुमानं च तासु नित्यं युधिष्ठिर ॥ १३.१२९.४३ ॥
આ સાંભળીને સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) હંમેશાં તેમની પૂજા કરતા; યુધિષ્ઠિર, તે ગાયોનું તેઓ સદા ઘણું સન્માન કરતા.
13.129.44
एतत्ते सर्वमाख्यातं पावनं च महाद्युते ।
पवित्रं परमं चापि गवां माहात्म्यमुत्तमम्। ॥ १३.१२९.४४ ॥
હે મહાદ્યુતિ, આ બધું મેં તમને કહ્યું; ગાયોનું આ માહાત્મ્ય પાવન, પવિત્ર, પરમ અને ઉત્તમ છે.
13.129.45
कीर्तितं पुरुषव्याघ्र सर्वपापविमोचनम् ।
य इदं कथयेन्नित्यं ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ १३.१२९.४५ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, આ સર્વ પાપોથી મુક્ત કરનારું કીર્તિત છે; જે એકાગ્ર ચિત્તે આ બ્રાહ્મણોને હંમેશાં કહે છે.
13.129.46
हव्यकव्येषु यज्ञेषु पितृकार्येषु चैव ह ।
सार्वकामिकमक्षय्यं पितॄंस्तस्योपतिष्ठते ॥ १३.१२९.४६ ॥
હવ્ય-કવ્યમાં, યજ્ઞોમાં અને પિતૃકાર્યોમાં પણ સર્વકામપ્રદ અને અક્ષય ફળ મળે છે; તેના પિતૃઓ તેની પાસે ઉપસ્થિત થાય છે.
13.129.47
गोषु भक्तश्च लभते यद्यदिच्छति मानवः ।
स्त्रियोपि भक्ता या गोषु ताश्च काममवाप्नुयुः ॥ १३.१२९.४७ ॥
ગાયો પ્રત્યે ભક્તિ ધરાવતો મનુષ્ય જે જે ઇચ્છે છે તે મેળવે છે; ગાયો પ્રત્યે ભક્તિ ધરાવતી સ્ત્રીઓ પણ પોતાની કામના મેળવી શકે છે.
13.129.48
पुत्रार्थीं लभते पुत्रं कन्यार्थी तामवाप्नुयात् ।
धनार्थी लभते वित्तं धर्मार्थी धर्ममाप्नुयात् ॥ १३.१२९.४८ ॥
પુત્રની ઇચ્છા રાખનાર પુત્ર મેળવે છે; કન્યાની ઇચ્છા રાખનાર તે કન્યા મેળવી શકે છે; ધનની ઇચ્છા રાખનાર ધન મેળવે છે; ધર્મની ઇચ્છા રાખનાર ધર્મ મેળવી શકે છે.
13.129.49
विद्यार्थी चाप्नुयाद्विद्यां सुखार्थी प्राप्नुयात्सुखम् ।
न किञ्चिद्दुर्लभं चैव गवां भक्तस्य भारत ॥ १३.१२९.४९ ॥
વિદ્યાની ઇચ્છા કરનાર વિદ્યા મેળવે છે, સુખની ઇચ્છા કરનાર સુખ મેળવે છે. હે ભારત, ગાયોના ભક્ત માટે કંઈ દુર્લભ નથી.