મહાભારત · અધ્યાય 13.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.132.1
अपि चेदं पुरा राम श्रुतं मे ब्रह्मदर्शनम् ।
पितामहस्य यद्वृत्तं ब्रह्मणः परमात्मनः ॥ १३.१३२.१ ॥
હે રામ, પૂર્વે મેં પિતામહ બ્રહ્મા અને પરમાત્માના આ બ્રહ્મદર્શનનો વૃત્તાંત સાંભળ્યો હતો.
13.132.2
देवस्य महतस्तात वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् ।
ऐश्वर्ये वारुणेवाऽथ रुद्रस्येशस्य वै प्रभो ॥ १३.१३२.२ ॥
હે વત્સ, મહાન દેવ વારુણી દેહ ધારણ કરે છે; ઐશ્વર્યમાં વરુણ જેવા, રુદ્ર ઈશ જેવા, હે પ્રભુ.
13.132.3
आजग्मुर्मुनयः सर्वे देवाश्चाग्निपुरोगमाः ।
यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषट्कारश्च मूर्तिमान् ॥ १३.१३२.३ ॥
સર્વ મુનિઓ અને અગ્નિને આગળ રાખીને દેવો આવ્યા; યજ્ઞનાં સર્વ અંગો આવ્યાં, અને મૂર્તિમંત વષટ્કાર પણ આવ્યો.
13.132.4
मूर्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः ।
ऋग्वेदश्चागमत्तत्र पदक्रमविभूषितः ॥ १३.१३२.४ ॥
મૂર્તિમંત સામો અને હજારો યજુર્મંત્રો આવ્યા; ત્યાં પદ-ક્રમથી વિભૂષિત ઋગ્વેદ પણ આવ્યો.
13.132.5
लक्षणानि स्वरास्तोभा निरुक्ताः स्वरभक्तयः ।
ओंकारश्छन्दसां नेत्रं निग्रहप्रग्रहौ तथा ॥ १३.१३२.५ ॥
લક્ષણો, સ્વરો, સ્તોભો, નિરુક્તો, સ્વરભક્તિઓ, છંદોનું નેત્ર ઓંકાર, તેમજ નિગ્રહ અને પ્રગ્રહ.
13.132.6
वेदाश्च सोपनिषदो विद्या सावित्र्यथापि च ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च दधार भगवाञ्शिवः ॥ १३.१३२.६ ॥
ઉપનિષદો સહિત વેદો, વિદ્યા અને સાવિત્રી પણ; ભૂત, ભવ્ય અને ભવિષ્યને ભગવાન શિવે ધારણ કર્યું.
13.132.7
संजुहावात्मनाऽऽत्मानं स्वयमेव तदा प्रभो ।
यज्ञं च शोभयामास बहुरूपं पिनाकधृत् ॥ १३.१३२.७ ॥
હે પ્રભો, ત્યારે તેમણે સ્વયં જ પોતાને આહુતિ આપી; પિનાક ધનુષ્ય ધારણ કરનાર બહુરૂપી શિવે યજ્ઞની શોભા વધારી.
13.132.8
द्यौर्नभः पृथिवी खं च तथा चैवैष भूपतिः ।
सर्वविद्येश्वरः श्रीमानेष चापि विभावसुः ॥ १३.१३२.८ ॥
આકાશ, અંતરિક્ષ, પૃથ્વી અને ખાલી અવકાશ પણ તેઓ જ છે; આ જ ભૂપતિ, સર્વવિદ્યાના ઈશ્વર, શ્રીમાન છે; આ જ વિભાવસુ (અગ્નિ) પણ છે.
13.132.9
एष ब्रह्मा शिवो रुद्रो वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
कीर्त्यते भगवान्देवः सर्वभूतपतिः शिवः ॥ १३.१३२.९ ॥
આ જ બ્રહ્મા, શિવ, રુદ્ર, વરુણ, અગ્નિ અને પ્રજાપતિ કહેવાય છે; ભગવાન દેવ, સર્વભૂતોના પતિ, શિવ કહેવાય છે.
13.132.10
तस्य यज्ञः पशुपतेस्तपः क्रतव एव च ।
दीक्षा दीप्तव्रता देवी दिशश्च सदिगीश्वराः ॥ १३.१३२.१० ॥
તેમનો યજ્ઞ, પશુપતિનું તપ, ક્રતુ પણ તેઓ જ છે; દીક્ષા, દીપ્તવ્રતા દેવી, દિશાઓ અને દિક્પાલો પણ તેઓ જ છે.
13.132.11
देवपत्न्यश्च कन्याश्च देवानां चैव मातरः ।
आजग्मुः सहितास्तत्र तदा भृगुकुलोद्वह।
यज्ञं पशुपतेः प्रीता वरुणस्य महात्मनः ॥ १३.१३२.११ ॥
દેવોની પત્નીઓ, કન્યાઓ અને દેવોની માતાઓ પણ ત્યાં સાથે આવી; હે ભૃગુકુલશ્રેષ્ઠ, તેઓ પશુપતિના યજ્ઞથી પ્રસન્ન થઈને મહાત્મા વરુણના યજ્ઞમાં આવ્યા.
13.132.12
स्वयंभुवस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि ॥ १३.१३२.१२ ॥
પણ સ્વયંભૂ (બ્રહ્મા) તેમને જોઈને તેમનું રેતસ પૃથ્વી પર પડી ગયું.
13.132.13
तस्य शुक्रस्य निष्यन्दान्पांसून्सङ्गृह्य भूमितः ।
प्रास्यत्पूषा कराभ्यां वै तस्मिन्नेव हुताशने ॥ १३.१३२.१३ ॥
તે શુક્રનાં ટીપાં અને ભૂમિની ધૂળ એકઠાં કરીને પૂષાએ પોતાના હાથે એ જ હોમાગ્નિમાં નાખ્યાં.
13.132.14
ततस्तस्मिन्सम्प्रवृत्ते सत्रे ज्वलितपावके ।
ब्रह्मणो जुह्वतस्तत्र प्रादुर्भावो बभूवह ॥ १३.१३२.१४ ॥
ત્યારે તે સત્ર શરૂ થતાં, અગ્નિ પ્રજ્વલિત હતો ત્યારે, બ્રહ્મા ત્યાં આહુતિ આપતા હતા ત્યારે, ત્યાં એક પ્રાદુર્ભાવ થયો.
13.132.15
स्कन्नमात्रं च तच्छुक्रं स्रुवेण परिगृह्य सः ।
आज्यवन्मन्त्रतश्चापि सोऽजुहोद्भृगुनन्दन ॥ १३.१३२.१५ ॥
ઢોળાયેલું એ શુક્ર તેણે સ્રુવથી લઈને ઘીની જેમ મંત્રો સાથે હોમ્યું, હે ભૃગુનંદન.
13.132.16
ततः स जनयामास भूतग्रामं च वीर्यवान् ।
तस्य तत्तेजसस्तस्माज्जज्ञे लोकेषु तैजसम् ॥ १३.१३२.१६ ॥
પછી તે વીર્યવાને ભૂતસમૂહ ઉત્પન્ન કર્યો; તેના તે તેજથી લોકોમાં તૈજસ ઉત્પન્ન થયું.
13.132.17
तमसस्तामसा भावा व्यापि सत्वं तथोभयम् ।
स गुणस्तेजसो नित्यं तमस्याकाशमेव च।
सर्वभूतेषु च तथा सत्वं तेजस्तथोत्तमम् ॥ १३.१३२.१७ ॥
તમસના તામસ ભાવો, વ્યાપક સત્ત્વ, બંને; તેજનો તે ગુણ સદા તમસમાં અને આકાશમાં પણ હોય છે; અને સર્વ ભૂતોમાં સત્ત્વ અને તેજ તેમ જ ઉત્તમ છે.
13.132.18
शुक्रे हुतेऽग्नौ तस्मिंस्तु प्रादुरासंस्त्रयः प्रभो ।
पुरुषा वपुषा युक्ताः स्वैः स्वैः प्रसवजैर्गुणैः ॥ १३.१३२.१८ ॥
તે શુક્ર અગ્નિમાં હોમાયું ત્યારે, હે પ્રભો, ત્યાં ત્રણ પુરુષો પ્રકટ્યા; પોતપોતાના ઉત્પત્તિજ ગુણો સાથે દેહધારી થઈને.
13.132.19
भर्जनाद्भृगुरित्येवमङ्गारेभ्योऽङ्गिराऽभवत् ।
अङ्गारसंश्रयाच्चैव कविरित्यपरोऽभवत्।
सह ज्वालाभइरुत्पन्नो भृगुस्तस्माद्भृगुः स्मृतः ॥ १३.१३२.१९ ॥
શેકવાથી ભૃગુ થયા; અંગારાઓમાંથી અંગિરસ ઉત્પન્ન થયા. અંગારાનો આશ્રય લેવાથી કવિ નામના બીજા થયા. જ્વાળાઓ સાથે જન્મ્યા હોવાથી તેઓ ભૃગુ તરીકે સ્મરાય છે.
13.132.20
मरीचिभ्यो मरीचिस्तु मारीचः कश्यपो ह्यभूत् ।
अङ्गोरभ्योऽङ्गिरास्तात वालखिल्याः कुशोच्चयात् ॥ १३.१३२.२० ॥
મરીચિઓમાંથી મરીચિ થયા; મારીચ કશ્યપ થયા. હે તાત, અંગુના જળમાંથી અંગિરસ; કુશના ઢગલામાંથી વાલખિલ્ય.
13.132.21
अत्रैवात्रेति च विभो जातमत्रिं वदन्त्यपि ॥ १३.१३२.२१ ॥
હે વિભો, 'અહીં જ, અહીં જ' એમ જન્મેલાને અત્રિ પણ કહે છે.
13.132.22
तथा भस्मव्यपोहेभ्यो ब्रह्मर्षिगणसम्मताः ।
वैखानसाः समुत्पन्नास्तपः श्रुतगुणेप्सवः ॥ १३.१३२.२२ ॥
તેવી રીતે, ભસ્મ ખંખેરવાથી બ્રહ્મર્ષિગણોએ સ્વીકારેલા વૈખાનસ ઉત્પન્ન થયા; તેઓ તપ અને શ્રુતના ગુણની ઇચ્છા કરનારા હતા.
13.132.23
अश्रुतोऽस्य समुत्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ ।
शेषाः प्रजानां पतयः स्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे।
ऋषयो रोमकूपेभ्यः स्वेदाच्छन्दो बलान्मनः ॥ १३.१३२.२३ ॥
તેમનાથી અશ્રુત; રૂપે માન્ય બે અશ્વિનો ઉત્પન્ન થયા. બાકીના પ્રજાપતિઓ તેમના સ્રોતોમાંથી જન્મ્યા. રોમકૂપોમાંથી ઋષિઓ, પરસેવાથી છંદ, બળથી મન.
13.132.24
एतस्मात्कारणादाहुरग्निः सर्वास्तु देवताः ।
ऋषयः श्रुतसम्पन्ना वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१३२.२४ ॥
આ કારણથી સર્વ દેવોને અગ્નિ કહે છે; વેદપ્રામાણ્ય જોવાથી ઋષિઓ શ્રુતસંપન્ન થયા.
13.132.25
यानि दारूणि निर्यासास्ते मासाः पक्षसंज्ञिताः ।
अहोरात्रा मुहूर्ताश्च वीतज्योतिश्च वारुणम् ॥ १३.१३२.२५ ॥
જે કાષ્ઠ અને તેના નિર્યાસ છે, તે પક્ષ નામના માસ છે; દિવસ-રાત અને મુહૂર્તો પણ, તથા વીતજ્યોતિ અને વારુણ.
13.132.26
रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितात्कनकं स्मृतम् ।
तन्मैत्रमिति विज्ञेयं धूमाच्च वसवः स्मृताः ॥ १३.१३२.२६ ॥
રૌદ્રને લોહિત કહે છે; લોહિતમાંથી કનક (સોનું) જાણાય છે; તેને મૈત્ર સમજવું; ધુમાડાથી વસુઓ સ્મરાય છે.
13.132.27
अर्चिषो याश्च ते रुद्रास्तथाऽऽदित्या महाप्रभाः ।
उद्दीप्तास्ते तथाऽङ्गारा ये धिष्ण्येषु दिवि स्थिताः ॥ १३.१३२.२७ ॥
જ્વાળાઓમાંથી જે રુદ્ર છે, તેમ જ મહાપ્રભ આદિત્યો; તે દીપ્ત અંગારો પણ, જે દિવમાં ધિષ્ણ્યોમાં સ્થિત છે.
13.132.28
अग्निर्नाथश्च लोकस्य तत्परं ब्रह्म तद्भुवम् ।
सर्वकामदमित्याहुस्तत्र हव्यमुपावहन् ॥ १३.१३२.२८ ॥
અગ્નિ લોકનો નાથ છે; તે પરબ્રહ્મ છે; તે ભૂમિ છે; સર્વકામદ કહેવાય છે; ત્યાં હવ્ય વહન કરાયું.
13.132.29
ततोऽब्रवीन्महादेवो वरुणः पवनात्मकः ।
मम सत्रमिदं दिव्यमहं गृहपतिस्त्विह ॥ १३.१३२.२९ ॥
ત્યારે વાયુસ્વરૂપ મહાદેવ વરુણે કહ્યું: આ મારું દિવ્ય સત્ર છે; અહીં હું જ ગૃહપતિ છું.
13.132.30
त्रीणि पूर्वाण्यपत्यानि मम तानि न संशयः ।
इति जानीत खगमा मम यज्ञफलं हि तत् ॥ १३.१३२.३० ॥
મારી ત્રણ પૂર્વ સંતાનો છે, એમાં સંશય નથી; આ જાણો, હે ખગો; તે મારા યજ્ઞનું ફળ જ છે.
13.132.31
मदङ्गेभ्यः प्रसूतानि मदाश्रयकृतानि च ।
ममैव तान्मपत्यानि मम शुक्लं हुतं हि तत् ॥ १३.१३२.३१ ॥
તે મારા અંગોમાંથી જન્મેલા છે અને મારા આશ્રયથી રચાયેલા છે. તે મારી જ સંતતિ છે, કારણ કે મારું શુક્ર તેમાં હોમાયું છે.
13.132.32
अथाब्रवील्लोकगुरुर्ब्रह्मा लोकपितामहः ।
ममैव तान्यपत्यानि मम शुक्लं हुतं हि तत् ॥ १३.१३२.३२ ॥
ત્યારે લોકગુરુ, લોકપિતામહ બ્રહ્મા બોલ્યા: તે મારી જ સંતતિ છે, કારણ કે મારું શુક્ર તેમાં હોમાયું છે.
13.132.33
अहं वक्ता च मन्त्रस्य होता शुक्रस्य चैव ह ।
यस्य बीजं फलं तस्य शुक्रं चेत्कारणं मतम् ॥ १३.१३२.३३ ॥
હું જ મંત્રનો વક્તા અને શુક્રનો હોતા છું. જેનું બીજ તેનું જ ફળ; શુક્રને કારણ માનવામાં આવે તો...
13.132.34
ततोऽब्रुवन्देवगणाः पितामहमुपेत्य वै ।
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे शिरोभिरभिवन्द्य च ॥ १३.१३२.३४ ॥
ત્યારે દેવગણો સૌ પિતામહ પાસે આવ્યા, હાથ જોડીને, મસ્તક નમાવીને વંદન કરીને બોલ્યા.
13.132.35
वयं च भगवन्सर्वे जगच्च सचराचरम् ।
तवैव प्रसवाः सर्वे तस्मादग्निर्विभावसुः।
वरुणश्चेश्वरो देवो लभतां काममीप्सितम् ॥ १३.१३२.३५ ॥
હે ભગવન્, અમે સૌ અને ચરાચર જગત આપની જ સંતતિ છીએ. તેથી અગ્નિ વિભાવસુ અને ઈશ્વર દેવ વરુણ પોતાની ઇચ્છિત કામના પામે.
13.132.36
निसर्गाद्ब्रह्मणश्चापि वरुणो यादसाम्पतिः ।
जग्राह वै भृगु पूर्वमपत्यं सूर्यवर्चसम् ॥ १३.१३२.३६ ॥
બ્રહ્માના સ્વાભાવિક અધિકારથી જળચરોના સ્વામી વરુણે પૂર્વે સૂર્ય સમાન તેજસ્વી ભૃગુને પોતાના સંતાન રૂપે ગ્રહણ કર્યા.
13.132.37
ईश्वरोऽङ्गिरसं चाग्नेरपत्यार्थमकल्पयत् ।
पितामहस्त्वपत्यं वैकविं जग्राह तत्त्ववित् ॥ १३.१३२.३७ ॥
ઈશ્વરે અંગિરસને અગ્નિની સંતતિ માટે નિયુક્ત કર્યા; તત્ત્વજ્ઞ પિતામહે વૈકવિને પુત્ર તરીકે સ્વીકાર્યો.
13.132.38
तदा स वारुणिः ख्यातो भृगुः प्रसवकर्मकृत् ।
आग्नेयस्त्वङ्गिराः श्रीमान्कविर्ब्राह्मो महायशाः।
भार्गवाङ्गिरसौ लोके लोकसन्तानलक्षणौ ॥ १३.१३२.३८ ॥
ત્યારે વરુણનો પુત્ર પ્રખ્યાત ભૃગુ સંતાનોત્પત્તિનું કાર્ય કરનાર હતો; અગ્નિનો પુત્ર શ્રીમાન અંગિરસ, બ્રહ્માનો પુત્ર મહાયશસ્વી કવિ. લોકમાં ભાર્ગવ અને આંગિરસ લોકસંતાનનાં લક્ષણ હતાં.
13.132.39
एते विप्रवराः सर्वे प्रजानां पतयस्त्रयः ।
सर्वं सन्तानमेतेषामिदमित्युपधारय ॥ १३.१३२.३९ ॥
આ સર્વ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો પ્રજાના ત્રણ સ્વામી છે. તેમની સંતતિ આ જ છે, એમ સમજી લે.
13.132.40
भृगोस्तु पुत्राः सप्तासन्सर्वे तुल्या भृगोर्गुणैः ।
च्यवनो वज्रशीर्षश्च शुचिरौर्वस्तथैव च ॥ १३.१३२.४० ॥
ભૃગુને સાત પુત્રો હતા, સર્વ ભૃગુના ગુણોમાં સમાન: ચ્યવન, વજ્રશીર્ષ, શુચિ અને ઔર્વ.
13.132.41
शुक्रो वरेण्यश्च विभुः सवनश्चेति सप्त ते ।
भार्गवा वारुणाः सर्वे येषां वंशे भवानपि ॥ १३.१३२.४१ ॥
શુક્ર, વરેણ્ય, વિભુ અને સવન — એ સાત છે. એ સર્વ ભાર્ગવ અને વારુણ છે; જેમના વંશમાં તમે પણ છો.
13.132.42
अष्टौ चाङ्गिरसः पुत्रा वारुणास्तेऽप्यवारुणाः ।
बृहस्पतिरुचथ्यश्च वयस्यः शान्तिरेव च ॥ १३.१३२.४२ ॥
અંગિરસને આઠ પુત્રો છે; તેઓ વારુણ અને અવારુણ પણ છે. બૃહસ્પતિ, ઉચથ્ય, વયસ્ય અને શાંતિ પણ.
13.132.43
घोरो विरूपः संवर्तः सुधन्वा चाष्टमः स्मृतः ।
एतेऽष्टौ वह्निजाः सर्वे ज्ञाननिष्ठा निरामयाः ॥ १३.१३२.४३ ॥
ઘોર, વિરૂપ, સંવર્ત અને આઠમો સુધન્વા સ્મરણ કરાયેલા છે. આ આઠેય અગ્નિથી જન્મેલા, જ્ઞાનનિષ્ઠ અને નિરામય છે.
13.132.44
ब्राह्मणाश्च कवेः पुत्रा वारुणास्तेऽप्युदाहृताः ।
अष्टौ प्रसवजैर्युक्ता गुणैर्ब्रह्मविदः शुभाः ॥ १३.१३२.४४ ॥
કવિના બ્રાહ્મણ પુત્રો પણ વારુણ કહેવાયા છે; તેઓ પણ આઠ છે. વંશજ ગુણોથી યુક્ત, બ્રહ્મજ્ઞાની અને શુભ.
13.132.45
कविः काव्यश्च विष्णुश्च बुद्धिमानुशना तथा ।
भृगुश्च वरुणश्चैव काश्यपोऽग्निश्च धर्मवित् ॥ १३.१३२.४५ ॥
કવિ, કાવ્ય, વિષ્ણુ, બુદ્ધિમાન ઉશના, ભૃગુ, વરુણ, કશ્યપ અને અગ્નિ—ધર્મજ્ઞ.
13.132.46
अष्टौ कविसुता ह्येते सर्वमेभिर्जगत्ततम् ।
प्रजापतय एते हि प्रजानां यैरिमाः प्रजाः ॥ १३.१३२.४६ ॥
આ આઠેય કવિના પુત્રો છે; તેમનાથી સમગ્ર જગત વ્યાપ્ત છે. તેઓ જ પ્રજાપતિ છે, જેમનાથી આ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ.
13.132.47
एवमङ्गिरसश्चैव कवेश्च प्रसवान्वयैः ।
भृगोश्च भृगुशार्दूल वंशजैः सततं जगत् ॥ १३.१३२.४७ ॥
એ જ રીતે આંગિરસો અને કવિના વંશની સંતતિથી, અને હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, ભૃગુના વંશજોથી જગત સતત વ્યાપ્ત છે.
13.132.48
वरुणश्चादितो विप्र जग्राह प्रभुरीश्वरः ।
कविं तात भृगुं चापि तस्मात्तौ वारुणौ स्मृतौ ॥ १३.१३२.४८ ॥
હે વિપ્ર, આદિમાં પ્રભુ ઈશ્વર વરુણે (કવિને) ગ્રહણ કર્યા; હે તાત, કવિ અને ભૃગુને પણ. તેથી તે બંને વારુણ તરીકે સ્મરાય છે.
13.132.49
जग्राहाङ्गिरसं देवः शिखी तस्माद्भुताशनः ।
तस्मादाङ्गिरसा ज्ञेयाः सर्व एव तदन्वयाः ॥ १३.१३२.४९ ॥
દેવ શિખી (અગ્નિ) આંગિરસને ગ્રહણ કર્યા; તેમનાથી ભૂતાશન (અગ્નિ). તેમનાથી જ આંગિરસો જાણવા; તેમના વંશજો પણ એવા જ.
13.132.50
ब्रह्मा पितामहः पूर्वं देवताभिः प्रसादितः ।
इमे नः सन्तरिष्यन्ति प्रजाभिर्जगदीश्वराः ॥ १३.१३२.५० ॥
પૂર્વે પિતામહ બ્રહ્માને દેવોએ પ્રસન્ન કર્યા; જગદીશ્વર એવા આ પ્રજાઓ સાથે આપણને પાર ઉતારશે.
13.132.51
सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चातितपस्विनः ।
त्वत्प्रसादादिमं लोकं धारयिष्यन्ति शाश्वतं ॥ १३.१३२.५१ ॥
સર્વ પ્રજાઓના સ્વામીઓ અને સૌ અતિ તપસ્વીઓ; તમારી કૃપાથી આ શાશ્વત લોકને ધારણ કરશે.
13.132.52
तथैव वंशकर्तारस्तव तेजोविवर्धनाः ।
भवेयुर्वेदविदुषः सर्वे च कृतिनस्तथा ॥ १३.१३२.५२ ॥
તેવી જ રીતે વંશકર્તાઓ, તમારું તેજ વધારનારા; સૌ વેદજ્ઞ અને કૃતકૃત્ય થાઓ.
13.132.53
देवपक्षचराः सौम्याः प्राजापत्या महर्षयः ।
अनन्तं ब्रह्म सत्यं च तपश्च परमं भुवि ॥ १३.१३२.५३ ॥
દેવપક્ષે વિચરતા, સૌમ્ય, પ્રજાપતિના પુત્ર મહર્ષિઓ; અનંત બ્રહ્મ, સત્ય અને પરમ તપ પૃથ્વી પર.
13.132.54
सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवाः प्रभो ।
देवानां ब्राह्मणानां च त्वं हि कर्ता पितामह ॥ १३.१३२.५४ ॥
હે પ્રભુ, અમે સૌ અને આ પણ તમારી જ સંતતિ છીએ; દેવો અને બ્રાહ્મણોના કર્તા તમે જ છો, હે પિતામહ.
13.132.55
मारीचमादितः कृत्वा सर्वे चैवाथ भार्गवाः ।
अपत्यानीति सम्प्रेक्ष्य क्षमयाम पितामह ॥ १३.१३२.५५ ॥
મરીચિથી આરંભીને સર્વ ભાર્ગવોને સંતાન માનીને, હે પિતામહ, અમે ક્ષમા માંગીએ છીએ.
13.132.56
अथ स्वेनैव रूपेणि प्रजनिष्यन्ति वै प्रजाः ।
स्थापयिष्यन्ति चात्मानं युगादिनिधने तथा ॥ १३.१३२.५६ ॥
ત્યારે તેઓ પોતાના જ રૂપથી પ્રજા ઉત્પન્ન કરશે; યુગોના આદિ અને અંતે તેવી જ રીતે પોતાને સ્થાપિત કરશે.
13.132.57
इत्युक्तः स तदा तैस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः ।
ततेत्येवाब्रवीत्प्रीतस्तेऽपि जग्मुर्यथागतम् ॥ १३.१३२.५७ ॥
આ રીતે તેમના દ્વારા કહેવાયેલા લોકપિતામહ બ્રહ્મા પ્રસન્ન થઈને બોલ્યા, "તથાસ્તુ"; તેઓ પણ જેવા આવ્યા હતા તેવા પાછા ગયા.
13.132.58
एवमेतत्पुरावृत्तं तस्य यज्ञे महात्मनः ।
देवश्रेष्ठस्य लोकादौ वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् ॥ १३.१३२.५८ ॥
આ પ્રાચીન વૃત્તાંત છે; તે મહાત્મા, દેવશ્રેષ્ઠે યજ્ઞમાં, લોકોના આરંભે વારુણી દેહ ધારણ કર્યો હતો ત્યારે બન્યું હતું.
13.132.59
अग्निर्ब्रह्म पशुपतिः शर्वो रुद्रः प्रजापतिः ।
अग्नेरपत्यमेतद्वै सुवर्णमिति धारणाः ॥ १३.१३२.५९ ॥
અગ્નિ, બ્રહ્મ, પશુપતિ, શર્વ, રુદ્ર, પ્રજાપતિ — આ અગ્નિનાં સંતાન છે; તેથી સુવર્ણને પણ અગ્નિનું સંતાન માનવામાં આવે છે.
13.132.60
अग्न्यभावे च कुरुते वह्निस्थानेषु काञ्चनम् ।
जामदग्न्यप्रमाणज्ञो वेदश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १३.१३२.६० ॥
અગ્નિના અભાવમાં અગ્નિના સ્થાનોએ સુવર્ણ મૂકવામાં આવે છે; જમદગ્નિનું પ્રમાણ જાણનારા વેદશ્રુતિના દૃષ્ટાંતથી તેમ કરે છે.
13.132.61
कुशस्तम्बे जुहोत्यग्निं सुवर्णे तत्र च स्थिते ।
वल्मीकस्य वपायां च कर्णे वाजस्य दक्षिणे ॥ १३.१३२.६१ ॥
કુશના ગુચ્છા પર અગ્નિમાં આહુતિ આપે છે; ત્યાં મૂકેલા સોના પર પણ; રાફડાની ચરબીમાં, અને ઘોડાના જમણા કાનમાં.
13.132.62
शकटोर्व्या परस्याप्सु ब्राह्मणस्य करे तथा ।
हुते प्रीतिकरीमृद्धिं भगवांस्तत्र मन्यते ॥ १३.१३२.६२ ॥
ગાડાના પૈડાની કિનારી પર, બીજાના જળમાં, અને બ્રાહ્મણના હાથમાં પણ એ જ રીતે; આહુતિ આપવામાં આવતાં ભગવાન ત્યાં પ્રીતિકર સમૃદ્ધિ માને છે.
13.132.63
तस्मादग्निपराः सर्वे देवता इति शुश्रुम ।
ब्रह्मणो हि प्रभूतोऽग्निरग्नेरपि च काञ्चनम् ॥ १३.१३२.६३ ॥
તેથી બધા દેવો અગ્નિપરાયણ છે, એવું અમે સાંભળ્યું છે; બ્રહ્મથી જ અગ્નિ પુષ્કળ છે, અને અગ્નિથી સોનું પણ.
13.132.64
तस्माद्ये वै प्रयच्छन्ति सुवर्णं धर्मदर्शिनः ।
देवतास्ते प्रयच्छन्ति समस्ता इति नः श्रुतम् ॥ १३.१३२.६४ ॥
તેથી ધર્મદર્શી જે લોકો સોનું દાન કરે છે, તેમને બધા દેવો આપે છે, એવું અમે સાંભળ્યું છે.
13.132.65
तस्य वा तपसो लोकान्गच्छतः परमां गतिम् ।
स्वर्लोके राजराज्येन सोभिषिच्येत भार्गव ॥ १३.१३२.६५ ॥
તેના તપથી, અથવા લોકોમાં જઈને પરમ ગતિ પામતાં, સ્વર્ગલોકમાં રાજ્ય સાથે તે અભિષિક્ત થશે, હે ભાર્ગવ.
13.132.66
आदित्योदयने प्राप्ते विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ।
ददाति काञ्चनं यो वाः दुःस्वप्नं प्रतिहन्ति सः ॥ १३.१३२.६६ ॥
સૂર્યોદય થતાં, વિધિ અને મંત્ર સહિત જે સોનું આપે છે, તે દુઃસ્વપ્નને દૂર કરે છે.
13.132.67
ददात्युदितमात्रे यस्यस्य पाप्मा विधूयते ।
मध्याह्ने ददतो रुक्मं हन्ति पापमनागतम् ॥ १३.१३२.६७ ॥
સૂર્યોદય થતાં જ દાન આપનારનું પાપ ખરી પડે છે; મધ્યાહ્ને સોનું દાન કરનાર આવનારા પાપનો પણ નાશ કરે છે.
13.132.68
ददाति पस्चिमां सन्ध्यां यः सुवर्णं यतव्रतः ।
ब्रह्मवाय्वग्निसोमानां सालोक्यमुपयाति सः ॥ १३.१३२.६८ ॥
વ્રતનિષ્ઠ થઈને જે સાંજની સંધ્યાએ સોનું દાન કરે છે, તે બ્રહ્મા, વાયુ, અગ્નિ અને સોમના લોકને પામે છે.
13.132.69
सेन्द्रेषु चैव लोकेषु प्रतिष्ठा विन्दते शुभाम् ।
इह लोके यशः प्राप्य शान्तपाप्मा च मोदते ॥ १३.१३२.६९ ॥
ઇન્દ્ર સહિતના લોકોમાં તે શુભ પ્રતિષ્ઠા પામે છે; આ લોકમાં યશ મેળવી, પાપ શાંત થઈ તે આનંદ કરે છે.
13.132.70
ततः सम्पद्यतेऽन्येषु लोकेष्वप्रतिमः सदा ।
अनावृतगतिश्चैव कामचारो भवत्युत ॥ १३.१३२.७० ॥
પછી તે અન્ય લોકોમાં સદા અપ્રતિમ બને છે; તેની ગતિ અવરોધ વિનાની થાય છે અને તે ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરનાર બને છે.
13.132.71
न च क्षरति तेभ्यश्च यशश्चैवाप्नुते महत् ।
सुवर्णमक्षयं दत्त्वा लोकांश्चाप्नोति पुष्कलान् ॥ १३.१३२.७१ ॥
તે તે લોકોમાંથી પડતો નથી; મહાન યશ પણ પામે છે; અક્ષય સોનું દાન કરીને તે પુષ્કળ લોક પામે છે.
13.132.72
यस्तु सञ्जनयित्वाऽग्निमादित्योदयनं प्रति ।
दद्याद्वै व्रतमुद्दिश्य सर्वकामान्समश्नुते ॥ १३.१३२.७२ ॥
અગ્નિ પ્રગટાવી, સૂર્યોદય વેળાએ વ્રતના ઉદ્દેશથી જે દાન આપે છે, તે સર્વ કામનાઓ પૂર્ણપણે ભોગવે છે.
13.132.73
अग्निरित्येव तत्प्राहुः प्रदानं च सुखावहम् ।
यथेष्टगुणसंवृत्तं प्रवर्तकमिति स्मृतम् ॥ १३.१३२.७३ ॥
અગ્નિએ કહ્યું: તેને જ દાન કહે છે, જે સુખ આપનારું છે. ઇચ્છિત ગુણોથી યુક્ત થઈને ફળદાયી મનાયું છે.
13.132.74
एषा सुवर्णस्योत्पत्तिः कथिता ते मयाऽनघ ।
कार्तिकेयस्य च विभो तद्विद्धि भृगुनन्दन ॥ १३.१३२.७४ ॥
અગ્નિએ કહ્યું: હે નિષ્પાપ, સોનાની ઉત્પત્તિ મેં તને કહી છે. હે વિભુ, કાર્તિકેયની પણ એ જ જાણ, ભૃગુના પુત્ર.
13.132.75
कार्तिकेयस्तु संवृद्धः कालेन महता तदा ।
देवैः सेनापतित्वेन वृतः सेन्द्रैर्भृगूद्वह ॥ १३.१३२.७५ ॥
અગ્નિએ કહ્યું: કાર્તિકેય ત્યારે લાંબા સમયે મોટો થયો. હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્ર સહિત દેવોએ તેને સેનાપતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
13.132.76
जघान तारकं चापि दैत्यमन्यांस्तथाऽसुरान् ।
त्रिदशेन्द्राज्ञया ब्रह्मँल्लोकानां हितकाम्यया ॥ १३.१३२.७६ ॥
અગ્નિએ કહ્યું: દેવરાજ ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી, હે બ્રહ્મન્, લોકોના હિતની ઇચ્છાથી તેણે તારક દૈત્યને અને બીજા અસુરોને પણ મારી નાખ્યા.
13.132.77
सुवर्णदाने च मया कथितास्ते गुणा विभो ।
तस्मात्सुवर्णं विप्रेभ्यः प्रयच्छ तदतांवर ॥ १३.१३२.७७ ॥
અગ્નિએ કહ્યું: હે વિભુ, સુવર્ણદાનના ગુણો મેં તને કહ્યા છે. તેથી, હે શ્રેષ્ઠ, તે સુવર્ણ બ્રાહ્મણોને આપ.
13.132.78
इत्युक्तः स वसिष्ठेन जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
ददौ सुवर्णं विप्रभ्यो व्यमुच्यत च किल्बिषात् ॥ १३.१३२.७८ ॥
ભીષ્મે કહ્યું: વસિષ્ઠે આમ કહ્યા પછી પ્રતાપી જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) એ બ્રાહ્મણોને સુવર્ણ આપ્યું અને પાપમાંથી મુક્ત થયા.
13.132.79
एतत्ते सर्वमाख्यातं सुवर्णस्य महीपते ।
प्रदानस्य फलं चैव जन्म चास्य युधिष्ठिर ॥ १३.१३२.७९ ॥
હે મહીપતિ, સુવર્ણનું આ બધું, તેના દાનનું ફળ અને તેનો જન્મ, હે યુધિષ્ઠિર, મેં તને કહ્યું.
13.132.80
तस्मात्त्वमपि विप्रेभ्यः प्रयच्छ कनकं बहुः ।
ददत्सुवर्णं नृपते किल्बिषाद्विप्रमोक्ष्यसि ॥ १३.१३२.८० ॥
તેથી તું પણ બ્રાહ્મણોને ઘણું સુવર્ણ આપ. હે નૃપતિ, સુવર્ણનું દાન કરીને તું પાપથી મુક્ત થઈશ.