महाभारत · अध्याय 13.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.132.1
अपि चेदं पुरा राम श्रुतं मे ब्रह्मदर्शनम् ।
पितामहस्य यद्वृत्तं ब्रह्मणः परमात्मनः ॥ १३.१३२.१ ॥
हे राम, पूर्वी मी पितामह ब्रह्मा आणि परमात्म्याचे हे ब्रह्मदर्शनाचे वृत्तान्त ऐकले होते.
13.132.2
देवस्य महतस्तात वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् ।
ऐश्वर्ये वारुणेवाऽथ रुद्रस्येशस्य वै प्रभो ॥ १३.१३२.२ ॥
हे वत्सा, महान देव वारुणी देह धारण करतो; ऐश्वर्यात वरुणासारखा, रुद्र ईशासारखा, हे प्रभो.
13.132.3
आजग्मुर्मुनयः सर्वे देवाश्चाग्निपुरोगमाः ।
यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषट्कारश्च मूर्तिमान् ॥ १३.१३२.३ ॥
सर्व मुनी आणि अग्नी ज्यांच्या पुढे होता ते देव आले; यज्ञाची सर्व अंगे आली, आणि मूर्तिमंत वषट्कारही आला.
13.132.4
मूर्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः ।
ऋग्वेदश्चागमत्तत्र पदक्रमविभूषितः ॥ १३.१३२.४ ॥
मूर्तिमंत सामे आणि हजारो यजुर्मंत्र आले; तेथे पद-क्रमाने विभूषित ऋग्वेदही आला.
13.132.5
लक्षणानि स्वरास्तोभा निरुक्ताः स्वरभक्तयः ।
ओंकारश्छन्दसां नेत्रं निग्रहप्रग्रहौ तथा ॥ १३.१३२.५ ॥
लक्षणे, स्वर, स्तोभ, निरुक्ते, स्वरभक्ती, छंदांचे नेत्र ओंकार, तसेच निग्रह आणि प्रग्रह.
13.132.6
वेदाश्च सोपनिषदो विद्या सावित्र्यथापि च ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च दधार भगवाञ्शिवः ॥ १३.१३२.६ ॥
उपनिषदांसह वेद, विद्या आणि सावित्री; भूत, भव्य आणि भविष्य भगवान शिवाने धारण केले.
13.132.7
संजुहावात्मनाऽऽत्मानं स्वयमेव तदा प्रभो ।
यज्ञं च शोभयामास बहुरूपं पिनाकधृत् ॥ १३.१३२.७ ॥
हे प्रभो, तेव्हा त्यांनी स्वतःच स्वतःला आहुती दिली; पिनाक धनुष्य धारण करणाऱ्या बहुरूपी शिवाने यज्ञाची शोभा वाढवली.
13.132.8
द्यौर्नभः पृथिवी खं च तथा चैवैष भूपतिः ।
सर्वविद्येश्वरः श्रीमानेष चापि विभावसुः ॥ १३.१३२.८ ॥
आकाश, अंतरिक्ष, पृथ्वी आणि अवकाश हेही तेच; तेच भूपती, सर्व विद्यांचे ईश्वर, श्रीमान; तेच विभावसू (अग्नी) देखील आहेत.
13.132.9
एष ब्रह्मा शिवो रुद्रो वरुणोऽग्निः प्रजापतिः ।
कीर्त्यते भगवान्देवः सर्वभूतपतिः शिवः ॥ १३.१३२.९ ॥
हेच ब्रह्मा, शिव, रुद्र, वरुण, अग्नी आणि प्रजापती म्हणून गौरवले जातात; भगवान देव, सर्व भूतांचे पती, शिव असे म्हटले जाते.
13.132.10
तस्य यज्ञः पशुपतेस्तपः क्रतव एव च ।
दीक्षा दीप्तव्रता देवी दिशश्च सदिगीश्वराः ॥ १३.१३२.१० ॥
त्यांचा यज्ञ, पशुपतीचे तप, क्रतूही तेच; दीक्षा, दीप्त व्रत धारण करणारी देवी, दिशा आणि दिक्पाल हेही तेच.
13.132.11
देवपत्न्यश्च कन्याश्च देवानां चैव मातरः ।
आजग्मुः सहितास्तत्र तदा भृगुकुलोद्वह।
यज्ञं पशुपतेः प्रीता वरुणस्य महात्मनः ॥ १३.१३२.११ ॥
देवांच्या पत्नी, कन्या आणि देवांच्या माता तेथे एकत्र आल्या; हे भृगुकुलश्रेष्ठा, त्या पशुपतींच्या यज्ञाने प्रसन्न होऊन महात्मा वरुणाच्या यज्ञासाठी आल्या.
13.132.12
स्वयंभुवस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि ॥ १३.१३२.१२ ॥
परंतु स्वयंभू (ब्रह्मा) त्यांना पाहताच त्याचे रेतस् पृथ्वीवर पडले.
13.132.13
तस्य शुक्रस्य निष्यन्दान्पांसून्सङ्गृह्य भूमितः ।
प्रास्यत्पूषा कराभ्यां वै तस्मिन्नेव हुताशने ॥ १३.१३२.१३ ॥
त्या शुक्राचे थेंब आणि जमिनीवरील धूळ गोळा करून पूषाने आपल्या हातांनी त्याच होमाग्नीत टाकली.
13.132.14
ततस्तस्मिन्सम्प्रवृत्ते सत्रे ज्वलितपावके ।
ब्रह्मणो जुह्वतस्तत्र प्रादुर्भावो बभूवह ॥ १३.१३२.१४ ॥
मग्न त्या सत्र सुरू झाल्यावर, अग्नी प्रज्वलित असताना, ब्रह्मदेव तेथे आहुती देत असताना तेथे एक प्रादुर्भाव झाला.
13.132.15
स्कन्नमात्रं च तच्छुक्रं स्रुवेण परिगृह्य सः ।
आज्यवन्मन्त्रतश्चापि सोऽजुहोद्भृगुनन्दन ॥ १३.१३२.१५ ॥
नुकतेच सांडलेले ते शुक्र त्याने स्रुवाने घेऊन तुपासारखे मंत्रांसह होमले, हे भृगुनंदना.
13.132.16
ततः स जनयामास भूतग्रामं च वीर्यवान् ।
तस्य तत्तेजसस्तस्माज्जज्ञे लोकेषु तैजसम् ॥ १३.१३२.१६ ॥
मग्न त्या वीर्यवानाने भूतसमूह निर्माण केला; त्याच्या त्या तेजातून लोकांत तैजस तत्त्व उत्पन्न झाले.
13.132.17
तमसस्तामसा भावा व्यापि सत्वं तथोभयम् ।
स गुणस्तेजसो नित्यं तमस्याकाशमेव च।
सर्वभूतेषु च तथा सत्वं तेजस्तथोत्तमम् ॥ १३.१३२.१७ ॥
तमाचे तामस भाव, व्यापी सत्त्व, दोन्ही; तेजाचा तो गुण सदा तमात आणि आकाशातही असतो; आणि सर्व भूतांमध्ये सत्त्व आणि तेज तसेच उत्तम आहेत.
13.132.18
शुक्रे हुतेऽग्नौ तस्मिंस्तु प्रादुरासंस्त्रयः प्रभो ।
पुरुषा वपुषा युक्ताः स्वैः स्वैः प्रसवजैर्गुणैः ॥ १३.१३२.१८ ॥
ते शुक्र अग्नीत होमल्यावर, हे प्रभो, तेथे तीन पुरुष प्रकट झाले; आपापल्या उत्पत्तीपासून निर्माण झालेल्या गुणांनी युक्त देहधारी होऊन.
13.132.19
भर्जनाद्भृगुरित्येवमङ्गारेभ्योऽङ्गिराऽभवत् ।
अङ्गारसंश्रयाच्चैव कविरित्यपरोऽभवत्।
सह ज्वालाभइरुत्पन्नो भृगुस्तस्माद्भृगुः स्मृतः ॥ १३.१३२.१९ ॥
भाजल्यामुळे भृगु झाले; निखाऱ्यांपासून अंगिरस उत्पन्न झाले. निखाऱ्यांचा आश्रय घेतल्यामुळे कवी नावाचे दुसरे झाले. ज्वालांसह जन्मल्यामुळे त्यांना भृगु म्हणून स्मरले जाते.
13.132.20
मरीचिभ्यो मरीचिस्तु मारीचः कश्यपो ह्यभूत् ।
अङ्गोरभ्योऽङ्गिरास्तात वालखिल्याः कुशोच्चयात् ॥ १३.१३२.२० ॥
मरीचींपासून मरीची झाले; मारीच कश्यप झाले. हे तात, अंगूच्या जलातून अंगिरस; कुशांच्या राशीतून वालखिल्य.
13.132.21
अत्रैवात्रेति च विभो जातमत्रिं वदन्त्यपि ॥ १३.१३२.२१ ॥
हे विभो, 'येथेच, येथेच' असा जन्मलेल्याला अत्रि असेही म्हणतात.
13.132.22
तथा भस्मव्यपोहेभ्यो ब्रह्मर्षिगणसम्मताः ।
वैखानसाः समुत्पन्नास्तपः श्रुतगुणेप्सवः ॥ १३.१३२.२२ ॥
तसेच, भस्म झटकल्याने ब्रह्मर्षिगणांनी मान्य केलेले वैखानस उत्पन्न झाले; ते तप व श्रुताचे गुण इच्छिणारे होते.
13.132.23
अश्रुतोऽस्य समुत्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ ।
शेषाः प्रजानां पतयः स्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे।
ऋषयो रोमकूपेभ्यः स्वेदाच्छन्दो बलान्मनः ॥ १३.१३२.२३ ॥
यांच्यापासून अश्रुत; रूपाने मान्य दोन अश्विनी उत्पन्न झाले. उरलेले प्रजापती त्यांच्या स्रोतांतून जन्मले. रोमकूपांतून ऋषी, घामातून छंद, बलातून मन.
13.132.24
एतस्मात्कारणादाहुरग्निः सर्वास्तु देवताः ।
ऋषयः श्रुतसम्पन्ना वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१३२.२४ ॥
या कारणामुळे सर्व देवतांना अग्नी असे म्हणतात; वेदप्रामाण्य पाहिल्यामुळे ऋषी श्रुतसंपन्न झाले.
13.132.25
यानि दारूणि निर्यासास्ते मासाः पक्षसंज्ञिताः ।
अहोरात्रा मुहूर्ताश्च वीतज्योतिश्च वारुणम् ॥ १३.१३२.२५ ॥
जी लाकडे व त्यांचे निर्यास आहेत, ते पक्ष नावाचे महिने आहेत; दिवस-रात्री आणि मुहूर्तही, तसेच वीतज्योती आणि वारुण.
13.132.26
रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितात्कनकं स्मृतम् ।
तन्मैत्रमिति विज्ञेयं धूमाच्च वसवः स्मृताः ॥ १३.१३२.२६ ॥
रौद्राला लोहित म्हणतात; लोहितापासून कनक (सोने) ओळखले जाते; त्याला मैत्र समजावे; धुरापासून वसू स्मरले जातात.
13.132.27
अर्चिषो याश्च ते रुद्रास्तथाऽऽदित्या महाप्रभाः ।
उद्दीप्तास्ते तथाऽङ्गारा ये धिष्ण्येषु दिवि स्थिताः ॥ १३.१३२.२७ ॥
ज्वालांपासून जे रुद्र आहेत, तसेच महाप्रभ आदित्य; ते दीप्त निखारेही, जे दिवीत धिष्ण्यांवर स्थित आहेत.
13.132.28
अग्निर्नाथश्च लोकस्य तत्परं ब्रह्म तद्भुवम् ।
सर्वकामदमित्याहुस्तत्र हव्यमुपावहन् ॥ १३.१३२.२८ ॥
अग्नी हा लोकाचा नाथ आहे; तेच परब्रह्म, तीच भूमी; सर्वकामदाता असे म्हणतात; तेथे हव्य वाहून नेले.
13.132.29
ततोऽब्रवीन्महादेवो वरुणः पवनात्मकः ।
मम सत्रमिदं दिव्यमहं गृहपतिस्त्विह ॥ १३.१३२.२९ ॥
तेव्हा वायुरूप महादेव वरुण म्हणाला: हे माझे दिव्य सत्र आहे; येथे मीच गृहपती आहे.
13.132.30
त्रीणि पूर्वाण्यपत्यानि मम तानि न संशयः ।
इति जानीत खगमा मम यज्ञफलं हि तत् ॥ १३.१३२.३० ॥
माझी तीन पूर्वीची अपत्ये आहेत, यात संशय नाही; हे जाणा, हे खगांनो; ते माझ्या यज्ञाचे फळच आहे.
13.132.31
मदङ्गेभ्यः प्रसूतानि मदाश्रयकृतानि च ।
ममैव तान्मपत्यानि मम शुक्लं हुतं हि तत् ॥ १३.१३२.३१ ॥
ती माझ्या अंगांपासून जन्मली आहेत आणि माझ्या आश्रयाने निर्माण झाली आहेत. ती माझीच संतती आहेत, कारण माझे शुक्र त्यात आहुत झाले आहे.
13.132.32
अथाब्रवील्लोकगुरुर्ब्रह्मा लोकपितामहः ।
ममैव तान्यपत्यानि मम शुक्लं हुतं हि तत् ॥ १३.१३२.३२ ॥
तेव्हा लोकगुरु, लोकपितामह ब्रह्मा म्हणाले: ती माझीच संतती आहेत, कारण माझे शुक्र त्यात आहुत झाले आहे.
13.132.33
अहं वक्ता च मन्त्रस्य होता शुक्रस्य चैव ह ।
यस्य बीजं फलं तस्य शुक्रं चेत्कारणं मतम् ॥ १३.१३२.३३ ॥
मीच मंत्राचा वक्ता आणि शुक्राचा होता आहे. ज्याचे बीज, त्याचेच फळ; शुक्राला कारण मानल्यास...
13.132.34
ततोऽब्रुवन्देवगणाः पितामहमुपेत्य वै ।
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे शिरोभिरभिवन्द्य च ॥ १३.१३२.३४ ॥
तेव्हा देवगण सर्वजण पितामहांजवळ आले, हात जोडून, मस्तक लववून वंदन करून म्हणाले.
13.132.35
वयं च भगवन्सर्वे जगच्च सचराचरम् ।
तवैव प्रसवाः सर्वे तस्मादग्निर्विभावसुः।
वरुणश्चेश्वरो देवो लभतां काममीप्सितम् ॥ १३.१३२.३५ ॥
हे भगवन्, आम्ही सर्व आणि चराचर जग हे सर्व आपलीच संतती आहोत. म्हणून अग्नी विभावसू आणि ईश्वर देव वरुण यांनी इच्छित कामना प्राप्त कराव्यात.
13.132.36
निसर्गाद्ब्रह्मणश्चापि वरुणो यादसाम्पतिः ।
जग्राह वै भृगु पूर्वमपत्यं सूर्यवर्चसम् ॥ १३.१३२.३६ ॥
ब्रह्मदेवाच्या स्वाभाविक अधिकाराने जलचरांचा अधिपती वरुण याने पूर्वी सूर्यासारख्या तेजस्वी भृगूला आपली संतती म्हणून स्वीकारले.
13.132.37
ईश्वरोऽङ्गिरसं चाग्नेरपत्यार्थमकल्पयत् ।
पितामहस्त्वपत्यं वैकविं जग्राह तत्त्ववित् ॥ १३.१३२.३७ ॥
ईश्वराने अंगिरसाला अग्नीच्या संततीसाठी नेमले; तत्त्वज्ञ पितामहाने वैकविला पुत्र म्हणून स्वीकारले.
13.132.38
तदा स वारुणिः ख्यातो भृगुः प्रसवकर्मकृत् ।
आग्नेयस्त्वङ्गिराः श्रीमान्कविर्ब्राह्मो महायशाः।
भार्गवाङ्गिरसौ लोके लोकसन्तानलक्षणौ ॥ १३.१३२.३८ ॥
तेव्हा वरुणाचा पुत्र प्रसिद्ध भृगू संतती निर्माण करणारा होता; अग्नीचा पुत्र श्रीमान अंगिरस आणि ब्रह्म्याचा पुत्र महायशस्वी कवी. जगात भार्गव व आंगिरस हे लोकसंततीचे लक्षण होते.
13.132.39
एते विप्रवराः सर्वे प्रजानां पतयस्त्रयः ।
सर्वं सन्तानमेतेषामिदमित्युपधारय ॥ १३.१३२.३९ ॥
हे सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण प्रजांचे तीन स्वामी आहेत. यांची संतती हीच आहे, असे समज.
13.132.40
भृगोस्तु पुत्राः सप्तासन्सर्वे तुल्या भृगोर्गुणैः ।
च्यवनो वज्रशीर्षश्च शुचिरौर्वस्तथैव च ॥ १३.१३२.४० ॥
भृगूला सात पुत्र होते, सर्व भृगूच्या गुणांनी समान: च्यवन, वज्रशीर्ष, शुचि आणि और्व.
13.132.41
शुक्रो वरेण्यश्च विभुः सवनश्चेति सप्त ते ।
भार्गवा वारुणाः सर्वे येषां वंशे भवानपि ॥ १३.१३२.४१ ॥
शुक्र, वरेण्य, विभू आणि सवन असे ते सात. हे सर्व भार्गव व वारुण आहेत; ज्यांच्या वंशात तुमचाही समावेश आहे.
13.132.42
अष्टौ चाङ्गिरसः पुत्रा वारुणास्तेऽप्यवारुणाः ।
बृहस्पतिरुचथ्यश्च वयस्यः शान्तिरेव च ॥ १३.१३२.४२ ॥
अंगिरसाला आठ पुत्र होते; ते वारुण आणि अवारुणही आहेत. बृहस्पती, उचथ्य, वयस्य आणि शांती.
13.132.43
घोरो विरूपः संवर्तः सुधन्वा चाष्टमः स्मृतः ।
एतेऽष्टौ वह्निजाः सर्वे ज्ञाननिष्ठा निरामयाः ॥ १३.१३२.४३ ॥
घोर, विरूप, संवर्त आणि आठवा सुधन्वा अशी स्मरण केली जातात. हे आठहीजण अग्नीपासून जन्मलेले, ज्ञाननिष्ठ आणि रोगरहित आहेत.
13.132.44
ब्राह्मणाश्च कवेः पुत्रा वारुणास्तेऽप्युदाहृताः ।
अष्टौ प्रसवजैर्युक्ता गुणैर्ब्रह्मविदः शुभाः ॥ १३.१३२.४४ ॥
कवीचे ब्राह्मण पुत्र हेही वारुण म्हणून सांगितले आहेत; तेही आठ आहेत. वंशजन्य गुणांनी युक्त, ब्रह्मज्ञ आणि शुभ.
13.132.45
कविः काव्यश्च विष्णुश्च बुद्धिमानुशना तथा ।
भृगुश्च वरुणश्चैव काश्यपोऽग्निश्च धर्मवित् ॥ १३.१३२.४५ ॥
कवी, काव्य, विष्णू, बुद्धिमान उशना, भृगू, वरुण, काश्यप आणि अग्नी—धर्मज्ञ.
13.132.46
अष्टौ कविसुता ह्येते सर्वमेभिर्जगत्ततम् ।
प्रजापतय एते हि प्रजानां यैरिमाः प्रजाः ॥ १३.१३२.४६ ॥
हे आठहीजण कवीचे पुत्र आहेत; त्यांनी सारे जग व्यापले आहे. हेच प्रजापती आहेत, ज्यांच्यापासून या प्रजा निर्माण झाल्या.
13.132.47
एवमङ्गिरसश्चैव कवेश्च प्रसवान्वयैः ।
भृगोश्च भृगुशार्दूल वंशजैः सततं जगत् ॥ १३.१३२.४७ ॥
याचप्रमाणे अंगिरसांच्या आणि कवीच्या संततीने, आणि हे भृगुश्रेष्ठा, भृगूच्या वंशजांनी जग सतत व्याप्त आहे.
13.132.48
वरुणश्चादितो विप्र जग्राह प्रभुरीश्वरः ।
कविं तात भृगुं चापि तस्मात्तौ वारुणौ स्मृतौ ॥ १३.१३२.४८ ॥
हे विप्रा, आरंभी प्रभू ईश्वर वरुणाने (कवीला) स्वीकारले; हे तात, कवी आणि भृगूलाही. म्हणून ते दोघे वारुण म्हणून स्मरले जातात.
13.132.49
जग्राहाङ्गिरसं देवः शिखी तस्माद्भुताशनः ।
तस्मादाङ्गिरसा ज्ञेयाः सर्व एव तदन्वयाः ॥ १३.१३२.४९ ॥
देव शिखी (अग्नी) याने आंगिरसाला स्वीकारले; त्याच्यापासून भूताशन (अग्नी). त्याच्यापासूनच आंगिरस जाणावेत; त्याच्या वंशातील सर्वजणही तसेच.
13.132.50
ब्रह्मा पितामहः पूर्वं देवताभिः प्रसादितः ।
इमे नः सन्तरिष्यन्ति प्रजाभिर्जगदीश्वराः ॥ १३.१३२.५० ॥
पूर्वी पितामह ब्रह्मदेवाला देवांनी प्रसन्न केले; जगदीश्वर असलेले हे प्रजांसह आपल्याला पार नेतील.
13.132.51
सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चातितपस्विनः ।
त्वत्प्रसादादिमं लोकं धारयिष्यन्ति शाश्वतं ॥ १३.१३२.५१ ॥
सर्व प्रजांचे पती आणि सर्वजण अति तपस्वी; तुझ्या प्रसादाने हा शाश्वत लोक ते धारण करतील.
13.132.52
तथैव वंशकर्तारस्तव तेजोविवर्धनाः ।
भवेयुर्वेदविदुषः सर्वे च कृतिनस्तथा ॥ १३.१३२.५२ ॥
तसेच वंशकर्ते, तुझे तेज वाढवणारे; सर्वजण वेदज्ञ आणि कृतकृत्य होवोत.
13.132.53
देवपक्षचराः सौम्याः प्राजापत्या महर्षयः ।
अनन्तं ब्रह्म सत्यं च तपश्च परमं भुवि ॥ १३.१३२.५३ ॥
देवपक्षात विचरणारे, सौम्य, प्रजापतीचे पुत्र महर्षी; अनंत ब्रह्म, सत्य आणि परम तप पृथ्वीवर.
13.132.54
सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवाः प्रभो ।
देवानां ब्राह्मणानां च त्वं हि कर्ता पितामह ॥ १३.१३२.५४ ॥
हे प्रभो, आम्ही सर्व आणि हे सुद्धा तुझीच संतती; देवांचा आणि ब्राह्मणांचा कर्ता तूच आहेस, हे पितामहा.
13.132.55
मारीचमादितः कृत्वा सर्वे चैवाथ भार्गवाः ।
अपत्यानीति सम्प्रेक्ष्य क्षमयाम पितामह ॥ १३.१३२.५५ ॥
मरीचीपासून सुरुवात करून सर्व भार्गवांना आपली संतती मानून, हे पितामह, आम्ही क्षमा मागतो.
13.132.56
अथ स्वेनैव रूपेणि प्रजनिष्यन्ति वै प्रजाः ।
स्थापयिष्यन्ति चात्मानं युगादिनिधने तथा ॥ १३.१३२.५६ ॥
मग ते स्वतःच्याच रूपाने प्रजा निर्माण करतील; युगांच्या आदी आणि अंती तसेच स्वतःला स्थापित करतील.
13.132.57
इत्युक्तः स तदा तैस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः ।
ततेत्येवाब्रवीत्प्रीतस्तेऽपि जग्मुर्यथागतम् ॥ १३.१३२.५७ ॥
अशा प्रकारे त्यांनी सांगितल्यावर लोकपितामह ब्रह्मा प्रसन्न होऊन म्हणाले, "तसेच होवो"; तेही जसे आले होते तसेच परत गेले.
13.132.58
एवमेतत्पुरावृत्तं तस्य यज्ञे महात्मनः ।
देवश्रेष्ठस्य लोकादौ वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् ॥ १३.१३२.५८ ॥
ही पुरातन घटना आहे; त्या महात्म्या, देवश्रेष्ठाने यज्ञात, लोकांच्या आरंभी वारुणी देह धारण केलेला असताना घडली.
13.132.59
अग्निर्ब्रह्म पशुपतिः शर्वो रुद्रः प्रजापतिः ।
अग्नेरपत्यमेतद्वै सुवर्णमिति धारणाः ॥ १३.१३२.५९ ॥
अग्नी, ब्रह्म, पशुपती, शर्व, रुद्र, प्रजापती — हे अग्नीचे अपत्य आहेत; म्हणून सुवर्णालाही अग्नीचे अपत्य मानले जाते.
13.132.60
अग्न्यभावे च कुरुते वह्निस्थानेषु काञ्चनम् ।
जामदग्न्यप्रमाणज्ञो वेदश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १३.१३२.६० ॥
अग्नी नसताना अग्नीच्या स्थानी सुवर्ण ठेवले जाते; जमदग्नीचे प्रमाण जाणणारे वेदश्रुतीच्या आधारावर असे करतात.
13.132.61
कुशस्तम्बे जुहोत्यग्निं सुवर्णे तत्र च स्थिते ।
वल्मीकस्य वपायां च कर्णे वाजस्य दक्षिणे ॥ १३.१३२.६१ ॥
कुशाच्या जुडीवर अग्नीत आहुती देतो; तेथे ठेवलेल्या सोन्यावरही; वारुळाच्या चरबीत आणि घोड्याच्या उजव्या कानात.
13.132.62
शकटोर्व्या परस्याप्सु ब्राह्मणस्य करे तथा ।
हुते प्रीतिकरीमृद्धिं भगवांस्तत्र मन्यते ॥ १३.१३२.६२ ॥
गाडीच्या चाकाच्या कडेवर, दुसऱ्याच्या पाण्यात, आणि ब्राह्मणाच्या हातातही तसेच; आहुती दिल्यावर भगवान तेथे आनंददायी समृद्धी मानतात.
13.132.63
तस्मादग्निपराः सर्वे देवता इति शुश्रुम ।
ब्रह्मणो हि प्रभूतोऽग्निरग्नेरपि च काञ्चनम् ॥ १३.१३२.६३ ॥
म्हणून सर्व देवता अग्निपरायण आहेत असे आम्ही ऐकले आहे; ब्रह्मापासून अग्नी विपुल आहे, आणि अग्नीपासूनही सोने.
13.132.64
तस्माद्ये वै प्रयच्छन्ति सुवर्णं धर्मदर्शिनः ।
देवतास्ते प्रयच्छन्ति समस्ता इति नः श्रुतम् ॥ १३.१३२.६४ ॥
म्हणून जे धर्मदर्शी लोक सोने देतात, त्यांना सर्व देवता देतात, असे आम्ही ऐकले आहे.
13.132.65
तस्य वा तपसो लोकान्गच्छतः परमां गतिम् ।
स्वर्लोके राजराज्येन सोभिषिच्येत भार्गव ॥ १३.१३२.६५ ॥
त्याच्या तपामुळे, किंवा लोकांमध्ये जाऊन परम गती मिळवताना, स्वर्गलोकात राजराज्याने तो अभिषिक्त होईल, हे भार्गवा.
13.132.66
आदित्योदयने प्राप्ते विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ।
ददाति काञ्चनं यो वाः दुःस्वप्नं प्रतिहन्ति सः ॥ १३.१३२.६६ ॥
सूर्योदय झाल्यावर विधी व मंत्रांसह जो सोने देतो, तो दुःस्वप्न दूर करतो.
13.132.67
ददात्युदितमात्रे यस्यस्य पाप्मा विधूयते ।
मध्याह्ने ददतो रुक्मं हन्ति पापमनागतम् ॥ १३.१३२.६७ ॥
सूर्योदयाच्या क्षणी जो दान देतो त्याचे पाप झडून जाते; मध्यान्हाला सोने दान करणारा येणारे पापही नष्ट करतो.
13.132.68
ददाति पस्चिमां सन्ध्यां यः सुवर्णं यतव्रतः ।
ब्रह्मवाय्वग्निसोमानां सालोक्यमुपयाति सः ॥ १३.१३२.६८ ॥
व्रतनिष्ठ राहून जो सायंकाळच्या संध्येला सोने दान करतो, तो ब्रह्मा, वायू, अग्नी आणि सोम यांच्या लोकाला प्राप्त होतो.
13.132.69
सेन्द्रेषु चैव लोकेषु प्रतिष्ठा विन्दते शुभाम् ।
इह लोके यशः प्राप्य शान्तपाप्मा च मोदते ॥ १३.१३२.६९ ॥
इंद्रासहित लोकांत तो शुभ प्रतिष्ठा मिळवतो; या लोकात यश मिळवून, पाप शांत होऊन तो आनंदतो.
13.132.70
ततः सम्पद्यतेऽन्येषु लोकेष्वप्रतिमः सदा ।
अनावृतगतिश्चैव कामचारो भवत्युत ॥ १३.१३२.७० ॥
नंतर तो इतर लोकांत सदैव अतुलनीय होतो; त्याची गती अडथळ्याविना होते आणि तो इच्छेनुसार संचार करणारा होतो.
13.132.71
न च क्षरति तेभ्यश्च यशश्चैवाप्नुते महत् ।
सुवर्णमक्षयं दत्त्वा लोकांश्चाप्नोति पुष्कलान् ॥ १३.१३२.७१ ॥
तो त्या लोकांतून ढळत नाही, त्याला महान यशही मिळते; अक्षय सोने दान करून तो विपुल लोक प्राप्त करतो.
13.132.72
यस्तु सञ्जनयित्वाऽग्निमादित्योदयनं प्रति ।
दद्याद्वै व्रतमुद्दिश्य सर्वकामान्समश्नुते ॥ १३.१३२.७२ ॥
अग्नी प्रज्वलित करून सूर्योदयाच्या वेळी व्रताच्या उद्देशाने जो दान देतो, तो सर्व कामना पूर्णपणे उपभोगतो.
13.132.73
अग्निरित्येव तत्प्राहुः प्रदानं च सुखावहम् ।
यथेष्टगुणसंवृत्तं प्रवर्तकमिति स्मृतम् ॥ १३.१३२.७३ ॥
अग्नी म्हणाला: त्यालाच दान म्हणतात; ते सुखदायक आहे. इष्ट गुणांनी युक्त असून फलदायी असे स्मरले जाते.
13.132.74
एषा सुवर्णस्योत्पत्तिः कथिता ते मयाऽनघ ।
कार्तिकेयस्य च विभो तद्विद्धि भृगुनन्दन ॥ १३.१३२.७४ ॥
अग्नी म्हणाला: हे निष्पाप, सोन्याची उत्पत्ती मी तुला सांगितली. हे विभो, कार्तिकेयाचीही उत्पत्ती जाण, हे भृगुनंदना.
13.132.75
कार्तिकेयस्तु संवृद्धः कालेन महता तदा ।
देवैः सेनापतित्वेन वृतः सेन्द्रैर्भृगूद्वह ॥ १३.१३२.७५ ॥
अग्नी म्हणाला: कार्तिकेय तेव्हा दीर्घ काळाने मोठा झाला. हे भृगुश्रेष्ठा, इंद्रासह देवांनी त्याला सेनापती म्हणून निवडले.
13.132.76
जघान तारकं चापि दैत्यमन्यांस्तथाऽसुरान् ।
त्रिदशेन्द्राज्ञया ब्रह्मँल्लोकानां हितकाम्यया ॥ १३.१३२.७६ ॥
अग्नी म्हणाला: देवराज इंद्राच्या आज्ञेने, हे ब्रह्मन्, लोकांच्या हिताची इच्छा धरून त्याने तारक दैत्याला आणि इतर असुरांना मारले.
13.132.77
सुवर्णदाने च मया कथितास्ते गुणा विभो ।
तस्मात्सुवर्णं विप्रेभ्यः प्रयच्छ तदतांवर ॥ १३.१३२.७७ ॥
अग्नी म्हणाला: हे विभो, सुवर्णदानाचे गुण मी तुला सांगितले. म्हणून, हे श्रेष्ठा, ते सुवर्ण ब्राह्मणांना दे.
13.132.78
इत्युक्तः स वसिष्ठेन जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
ददौ सुवर्णं विप्रभ्यो व्यमुच्यत च किल्बिषात् ॥ १३.१३२.७८ ॥
भीष्म म्हणाला: वसिष्ठांनी असे सांगितल्यावर प्रतापी जामदग्न्य (परशुराम) याने ब्राह्मणांना सुवर्ण दिले आणि पापातून मुक्त झाला.
13.132.79
एतत्ते सर्वमाख्यातं सुवर्णस्य महीपते ।
प्रदानस्य फलं चैव जन्म चास्य युधिष्ठिर ॥ १३.१३२.७९ ॥
हे महीपते, सुवर्णाचे हे सर्व, त्याच्या दानाचे फल आणि त्याचा जन्म, युधिष्ठिरा, मी तुला सांगितले.
13.132.80
तस्मात्त्वमपि विप्रेभ्यः प्रयच्छ कनकं बहुः ।
ददत्सुवर्णं नृपते किल्बिषाद्विप्रमोक्ष्यसि ॥ १३.१३२.८० ॥
म्हणून तूही ब्राह्मणांना भरपूर सुवर्ण दे. हे नृपते, सुवर्णाचे दान करून तू पापातून मुक्त होशील.