महाभारत · अध्याय 13.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.133.1
उक्ताः पितामहेनेह सुवर्णस्य विधानतः ।
विस्तरेण प्रदानस्य ये गुणाः श्रुतिलक्षणाः ॥ १३.१३३.१ ॥
येथे पितामहांनी सुवर्णाच्या विधानानुसार दानाचे, श्रुतीत सांगितलेले, गुण विस्ताराने सांगितले आहेत.
13.133.2
यत्तु कारणमुत्पत्तेः सुवर्णस्य प्रकीर्तितम् ।
स कथं तारकः प्राप्तो निधनं तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१३३.२ ॥
सुवर्णाच्या उत्पत्तीचे जे कारण सांगितले, तो तारक कसा मृत्यू पावला? ते मला सांगा.
13.133.3
उक्तं स दैवतानां हि अवध्य इति पार्थिव ।
कथं तस्याभवन्मृत्युर्विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १३.१३३.३ ॥
हे राजा, देवांना तो अवध्य असे सांगितले होते; त्याचा मृत्यू कसा झाला? विस्ताराने सांगा.
13.133.4
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तः कुरुकुलोद्वह ।
कार्त्स्न्येन तारकवधं परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.१३३.४ ॥
हे कुरुकुलाला धारण करणाऱ्या, हे तुमच्याकडून ऐकण्याची माझी इच्छा आहे — तारकवध संपूर्णपणे; मला अत्यंत कुतूहल आहे.
13.133.5
विपन्नकृत्या राजेन्द्र देवता ऋषयस्तथा ।
कृत्तिकाश्चोदयामासुरपत्यभरणाय वै ॥ १३.१३३.५ ॥
हे राजेंद्रा, कार्य विफल झालेल्या देवांनी आणि ऋषींनी कृत्तिकांना अपत्यांचे पालन करण्यासाठी प्रेरित केले.
13.133.6
न देवतानां काचिद्धि समर्था जातवेदसः ।
एता हि शक्तास्तं गर्भं सन्धारयितुमोजसा ॥ १३.१३३.६ ॥
देवांपैकी कोणीही जातवेदसाचा (अग्नीचा) तो गर्भ धारण करण्यास समर्थ नाही; या केवळ आपल्या ओजाने तो गर्भ धारण करण्यास सक्षम आहेत.
13.133.7
षण्णां तासां ततः प्रीतः पावको गर्भधारणात् ।
स्वेन तेजोविसर्गेण वीर्येण परमेण च ॥ १३.१३३.७ ॥
नंतर त्या सहा जणींनी गर्भ धारण केल्यामुळे पावक प्रसन्न झाला; आपल्या तेजाच्या विसर्गाने आणि परम वीर्याने त्याने (साह्य केले).
13.133.8
तास्तु षट् कृत्तिका गर्भं पुपुषुर्जातवेदसः ।
षट्सु वर्त्मसु तेजोऽग्नेः सकलं निहितं प्रभो ॥ १३.१३३.८ ॥
त्या सहा कृत्तिकांनी तो गर्भ वाढवला; हे प्रभो, जातवेद अग्नीचे सर्व तेज सहा मार्गांत स्थापिले गेले.
13.133.9
ततस्ता वर्धमानस्य कुमारस्य महात्मनः ।
तेजसाऽभिपरीताङ्ग्यो न क्वचिच्छर्म लेभिरे ॥ १३.१३३.९ ॥
नंतर वाढणाऱ्या त्या महात्मा कुमाराच्या तेजाने वेढलेल्या अंगांच्या त्या कोठेही शांती मिळवू शकल्या नाहीत.
13.133.10
ततस्तेजःपरीताङ्ग्यः सर्वाः काल उपस्थिते ।
समं गर्भं सुषुविरे कृतिकास्ता नरर्षभ ॥ १३.१३३.१० ॥
नंतर तेजाने वेढलेल्या अंगांच्या त्या सर्व कृत्तिकांनी वेळ आल्यावर एकत्र तो गर्भ प्रसवला, हे नरश्रेष्ठा.
13.133.11
ततस्तं ष॰धिष्ठानं गर्भमेकत्वमागतम् ।
पृथिवी प्रतिजग्राह कृत्तिकानां समीपतः ॥ १३.१३३.११ ॥
नंतर तो …आधार असलेला, एकत्व पावलेला गर्भ कृत्तिकांच्या जवळून पृथ्वीने स्वीकारला.
13.133.12
स गर्भो दिव्यसंस्थानो दीप्तिमान्पावकप्रभः ।
दिव्यं शरवणं प्राप्य ववृधे प्रियदर्शनः ॥ १३.१३३.१२ ॥
तो गर्भ, दिव्य आकाराचा, तेजस्वी व पावकासारख्या प्रभेचा, दिव्य शरवणात पोहोचून वाढला; तो पाहण्यास प्रिय होता.
13.133.13
ददृशुः कृत्तिकास्तं तु बालमर्कसमद्युतिम् ।
जातस्नेहाश्च सौहार्दात्पुपुषुः स्तन्तविस्रवैः ॥ १३.१३३.१३ ॥
कृत्तिकांनी सूर्यासमान तेजस्वी त्या बालकाला पाहिले. प्रेम उत्पन्न झाल्यावर सौहार्दाने स्तनांतून वाहणाऱ्या दुधाने त्यांनी त्याचे पोषण केले.
13.133.14
अभवत्कार्तिकेयः स त्रैलोक्ये सचराचरे ।
स्कन्नत्वात्स्कन्दतां प्राप्तो गुहावासाद्गुहोऽभवत् ॥ १३.१३३.१४ ॥
तो त्रैलोक्यात, चराचरासह, कार्तिकेय झाला. स्कन्न झाल्यामुळे तो स्कंद म्हणवला गेला आणि गुहेत वास केल्यामुळे गुह झाला.
13.133.15
ततो देवास्त्रयस्त्रिंशद्दिशश्च सदिगीश्वराः ।
रुद्रो धाता च विष्णुश्च यमः पूषाऽर्यमा भगः ॥ १३.१३३.१५ ॥
मग तेहतीस देव, दिशा व दिक्पाल, रुद्र, धाता, विष्णु, यम, पूषा, अर्यमा आणि भग आले.
13.133.16
अंशो मित्रश्च साध्याश्च वासवो वसवोऽश्विनौ ।
आपो वायुर्नभश्चन्द्रो नक्षत्राणि ग्रहा रविः ॥ १३.१३३.१६ ॥
अंश, मित्र, साध्य, वासव (इंद्र), वसू, दोन अश्विनी, जल, वायू, आकाश, चंद्र, नक्षत्रे, ग्रह आणि रवी.
13.133.17
पृथग्भूतानि चान्यानि यानि देवगणानि वै ।
आजग्मुस्तेऽद्भुतं द्रष्टुं कुमारं ज्वलनात्मजम् ॥ १३.१३३.१७ ॥
वेगवेगळे असलेले इतर देवगणही आले. ते अद्भुत, अग्निपुत्र कुमाराला पाहण्यासाठी आले.
13.133.18
ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव गन्धर्वाश्च जगुस्तथा ।
षडाननं कुमारं तु द्विषडक्षं द्विजप्रियम् ॥ १३.१३३.१८ ॥
ऋषींनी स्तुती केली आणि गंधर्वांनीही तसेच गायन केले. षडानन, द्वादश-नेत्र, ब्राह्मणप्रिय कुमाराची (स्तुती केली).
13.133.19
पीनांसं द्वादशभुजं पावकादित्यवर्चसम् ।
शयानं शरगुल्मस्थं दृष्ट्वा देवाः सहर्षिभिः।
लेभिरे परमं हर्षं मेनिरे चासुरं हतम् ॥ १३.१३३.१९ ॥
रुंद खांदे, बारा बाहू, अग्नी आणि सूर्यासारखे तेज असलेल्याला बाणांच्या झुडपात पडलेले पाहून देव ऋषींसह परम आनंदित झाले आणि असुर मारला गेला असे त्यांनी मानले.
13.133.20
ततो देवाः प्रियाण्यस्य सर्व एव समाहरन् ।
क्रीडतः क्रीडनीयानि ददुः पक्षिगणांश्च ह ॥ १३.१३३.२० ॥
नंतर सर्व देवांनी त्याला प्रिय असलेल्या वस्तू जमवल्या; खेळणाऱ्या त्याला खेळण्याच्या वस्तू आणि पक्ष्यांचे थवे दिले.
13.133.21
सुपर्णोऽस्य ददौ पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम् ।
राक्षसाश्च ददुस्तस्मै वराहमहिषावुभौ ॥ १३.१३३.२१ ॥
सुपर्णाने त्याला आपला पुत्र, विचित्र पिसारा असलेला मोर दिला; राक्षसांनी त्याला डुक्कर आणि म्हैस दोन्ही दिले.
13.133.22
कुक्कुटं चाग्निसङ्काशं प्रददावरुणः स्वयम् ।
चन्द्रमाः प्रददौ मेषमादित्यो रुचिरां प्रभाम् ॥ १३.१३३.२२ ॥
अरुणाने स्वतः अग्नीसारखा कोंबडा दिला; चंद्राने मेंढा दिला; सूर्याने सुंदर प्रभा दिली.
13.133.23
गवां माता च गा देवी ददौ शतसहस्रशः ।
छागमग्निर्गुणोपेतमिला पुष्पफलं बहु ॥ १३.१३३.२३ ॥
गोमाता देवीने लाखो गायी दिल्या; अग्नीने गुणसंपन्न बकरा दिला; इलेने विपुल फुले व फळे दिली.
13.133.24
सुधन्वा शकटं चैव रथं चाञ्चितकूबरम् ।
वरुणो वारुणान्दिव्यान्सगजान्प्रददौ शुभान् ॥ १३.१३३.२४ ॥
सुधन्व्याने त्याला गाडा आणि वक्र कूबर असलेला रथ दिला; वरुणाने हत्तींसह दिव्य, शुभ वारुण प्राणी दिले.
13.133.25
सिंहान्सुरेन्द्रो व्याघ्रांश्च द्विपानन्यांश्च दंष्ट्रिणः ।
श्वापदांश्च बहून्घोराञ्शस्त्राणि विविधानि च ॥ १३.१३३.२५ ॥
सुरेन्द्राने सिंह, वाघ, हत्ती, इतर दाढा असलेले प्राणी, पुष्कळ भयंकर हिंस्र श्वापदे आणि विविध शस्त्रेही दिली.
13.133.26
राक्षसासुरसङ्घाश्च अनुजग्मुस्तमीश्वरम् ॥ १३.१३३.२६ ॥
राक्षस आणि असुरांचे समूहही त्या ईश्वराच्या मागे गेले.
13.133.27
वर्धमानवधोपायं प्रार्थयामास तारकः ।
उपायैर्बहुभिर्हन्तुं नाशकच्चापि तं विभुम् ॥ १३.१३३.२७ ॥
वाढत असलेल्या त्या विभूला मारण्याचा उपाय तारकाने मागितला; अनेक उपायांनीही त्याला मारता आले नाही.
13.133.28
सैनापत्येन तं देवाः पूजयित्वा गुहालयम् ।
शशंसुर्विप्रकारं तं तस्मै तारककारितम् ॥ १३.१३३.२८ ॥
देवांनी सेनापतिपद देऊन गुहालयाची पूजा केली आणि तारकाने केलेला तो अपकार त्याला सांगितला.
13.133.29
स विवृद्धो महावीर्यो देवसेनापतिः प्रभुः ।
जघानामोघया शक्त्या दानवं तारकं गुहः ॥ १३.१३३.२९ ॥
तो वाढलेला महापराक्रमी देवसेनापती प्रभू गुहाने अमोघ शक्तीने दानव तारकाला ठार मारले.
13.133.30
तेन तस्मिन्कुमारेण क्रीडता निहतेऽसुरे ।
सुरेन्द्रः स्थापितो राज्ये देवानां पुनरीश्वरः ॥ १३.१३३.३० ॥
त्या कुमाराने खेळता खेळता त्या असुराला ठार मारल्यावर सुरेंद्र पुन्हा देवांच्या राज्यात स्थापित होऊन देवांचा ईश्वर झाला.
13.133.31
स सेनापतिरेवाथ बभौ स्कन्दः प्रतापवान् ।
ईशो गोप्ता च देवानां प्रियकृच्छङ्करस्य च ॥ १३.१३३.३१ ॥
तेव्हा तो सेनापती प्रतापी स्कंद शोभला; तो देवांचा ईश्वर, रक्षक आणि शंकराला प्रिय करणारा होता.
13.133.32
हिरण्यमूर्तिर्भगवानेव एव च पावकिः ।
सदा कुमारो देवानां सैनापत्यमवाप्तवान् ॥ १३.१३३.३२ ॥
सुवर्णरूप भगवान, अग्निपुत्र, सदा कुमार देवांचे सेनापतिपद प्राप्त करते झाले.
13.133.33
तस्मात्सुवर्णं मङ्गल्यं रत्नमक्षय्यमुत्तमम् ।
सहजं कार्तिकेयस्य वह्नेस्तेजः परं मतम् ॥ १३.१३३.३३ ॥
म्हणून सुवर्ण मंगलकारी, अक्षय, उत्तम रत्न आहे; ते कार्तिकेय व अग्नीचे सहज तेज मानले गेले आहे.
13.133.34
एवं रामाय कौरव्य वसिष्ठोऽकथयत्पुरा ।
तस्मात्सुवर्णदानाय प्रयतस्व नराधिप ॥ १३.१३३.३४ ॥
हे कौरव, पूर्वी वसिष्ठांनी रामाला असे सांगितले; म्हणून, हे नराधिपा, सुवर्णदानासाठी प्रयत्न कर.
13.133.35
रामः सुवर्णं दत्त्वा हि विमुक्तः सर्वकिल्बिषैः ।
त्रिविष्टपे महत्स्थानमवापासुलभं नरैः ॥ १३.१३३.३५ ॥
रामाने सुवर्णदान करून सर्व पापांपासून मुक्त होऊन त्रिविष्टपात मनुष्यांना दुर्लभ असे महान स्थान प्राप्त केले.