મહાભારત · અધ્યાય 13.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.134.1
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्धर्माः प्रोक्ता यथा त्वया ।
तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव ॥ १३.१३४.१ ॥
હે ધર્માત્મા, આપે ચાર વર્ણના ધર્મો કહ્યા તેમ મને શ્રાદ્ધવિધિ સંપૂર્ણ કહો, હે રાજન્.
13.134.2
युधिष्ठिरेणैवमुक्तो भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १३.१३४.२ ॥
યુધિષ્ઠિરે આમ કહ્યું ત્યારે શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે આ સંપૂર્ણ શ્રાદ્ધવિધિ કહેવાનું આરંભ કર્યું.
13.134.3
शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकर्मविधिं शुभम् ।
धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परन्तप ॥ १३.१३४.३ ॥
હે રાજન્, સાવધાનીથી સાંભળ — આ શુભ શ્રાદ્ધકર્મવિધિ છે, જે ધન, યશ અને પુત્ર આપે છે; આ પિતૃયજ્ઞ છે, હે પરંતપ.
13.134.4
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
पिशाचकिन्नराणां च पूज्या वै पितरः सदा ॥ १३.१३४.४ ॥
દેવો, અસુરો, મનુષ્યો, ગંધર્વો, નાગો, રાક્ષસો, પિશાચો અને કિન્નરો માટે પણ પિતૃઓ સદા પૂજનીય છે.
13.134.5
पितॄन्पूज्यादितः पश्चाद्देवतास्तर्पयन्ति वै ।
तस्मात्तान्सर्वयत्नेन पुरुषः पूजयेत्सदा ॥ १३.१३४.५ ॥
પહેલાં પિતૃઓનું પૂજન કરીને પછી દેવતાઓને તૃપ્ત કરાય છે; તેથી મનુષ્યે સદા સર્વ પ્રયત્નથી તેમનું પૂજન કરવું જોઈએ.
13.134.6
अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
तस्माद्विशेषविधिना विधिः प्रथमकल्पितः ॥ १३.१३४.६ ॥
હે મહારાજ, પિતૃઓ માટે કરાતા અન્વાહાર્યને શ્રાદ્ધ કહેવાય છે; તેથી વિશેષ વિધિથી આ વિધિ પહેલા નક્કી કરાઈ હતી.
13.134.7
सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृते श्राद्धे पितामहाः ।
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यान्मासानुमासिकम्।
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य विप्रश्चन्द्रक्षयेऽग्निमान् ॥ १३.१३४.७ ॥
બધા દિવસોએ શ્રાદ્ધ કરવાથી પિતામહો પ્રસન્ન થાય છે. પિણ્ડાન્વાહાર્યક શ્રાદ્ધ દર મહિને કરવું જોઈએ. પિતૃયજ્ઞ પૂર્ણ કરીને, અગ્નિવાળા બ્રાહ્મણે ચંદ્રક્ષયે (આ કરવું).
13.134.8
पिण्डानां मासिकश्राद्धमन्वाहार्यं विदुर्बुधाः ।
तदामिषेण कुर्वीत प्रयतः प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १३.१३४.८ ॥
જ્ઞાનીઓ પિંડો સહિતના માસિક શ્રાદ્ધને અન્વાહાર્ય કહે છે. તે માંસથી કરવું; સંયમી, હાથ જોડીને, શુદ્ધ થઈને.
13.134.9
प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यांतिथ्यां दिने गुणान् ।
येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर्यत्फलं प्राप्यतेऽनघ।
तत्सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत्तन्निबोध मे ॥ १३.१३४.९ ॥
હે નિષ્પાપ, તિથિ-અતિથિ ક્રમે બધા દિવસોના ગુણો હું તને કહીશ. કયા દિવસોમાં શ્રાદ્ધ કરવાથી કયું ફળ મળે છે, તે બધું યથાવત વર્ણવીશ; મારી પાસેથી સાંભળ.
13.134.10
पितॄनर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात्स्वगृहे स्त्रियः ।
अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः ॥ १३.१३४.१० ॥
પ્રતિપદાએ પિતૃઓની પૂજા કરવાથી મનુષ્યને પોતાના ઘરમાં સુંદર સંતાન આપનારી, જોવા યોગ્ય, ઘણા સંતાનવાળી પત્નીઓ મળે છે.
13.134.11
स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वाजिनः ।
चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे ॥ १३.१३४.११ ॥
દ્વિતીયાએ પત્નીઓ મળે છે; તૃતીયાએ ઘોડા. ચતુર્થીએ ઘરમાં નાના પશુઓ ઘણા થાય છે.
13.134.12
पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप ।
कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः ॥ १३.१३४.१२ ॥
હે રાજા, પંચમીએ શ્રાદ્ધ કરનારાઓને ઘણા પુત્રો થાય છે. ષષ્ઠીએ કરનારા માણસો તેજના ભાગીદાર બને છે.
13.134.13
कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप ।
अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१३ ॥
હે રાજા, સપ્તમીએ શ્રાદ્ધ કરનાર ખેતીનો ભાગીદાર થાય છે. અષ્ટમીએ કરનારને વેપારમાં લાભ મળે છે.
13.134.14
नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु ।
विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः ॥ १३.१३४.१४ ॥
નવમીએ શ્રાદ્ધ કરનારને ઘણાં એકશફ (એકખરીવાળાં) પશુઓ થાય છે. દશમીએ શ્રાદ્ધ કરનારની ગાયો વધે છે.
13.134.15
कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्नेकादशीं नृप ।
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि ॥ १३.१३४.१५ ॥
હે રાજા, એકાદશીએ શ્રાદ્ધ કરનાર માણસ સંપત્તિનો ભાગીદાર થાય છે. તેના ઘરમાં બ્રહ્મતેજસ્વી પુત્રો જન્મે છે.
13.134.16
द्वादश्यामीहमानस्य नित्यमेव प्रदृश्यते ।
रजतं बहुवित्तं च सुवर्णं च मनोरमम् ॥ १३.१३४.१६ ॥
દ્વાદશીએ પ્રયત્ન કરનારના પાસે હંમેશાં ચાંદી, ઘણું ધન અને મનોહર સોનું દેખાય છે.
13.134.17
ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम् ॥ १३.१३४.१७ ॥
ત્રયોદશીએ શ્રાદ્ધ કરનાર સગાંઓમાં શ્રેષ્ઠ થાય છે.
13.134.18
अवश्यं तु युवानोऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे ।
युद्धभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वञ्श्राद्धं चतुर्दशीम् ॥ १३.१३४.१८ ॥
આ ઘરમાં યુવાનો અવશ્ય મૃત્યુ પામે છે. ચતુર્દશીએ શ્રાદ્ધ કરનાર મનુષ્ય યુદ્ધભાગી જેવો થાય છે.
13.134.19
अमावास्यां तु निवपन्सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१९ ॥
અમાવાસ્યાએ નિવાપ કરનાર સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
13.134.20
कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
श्राद्धकर्मणि तिथ्यस्तु प्रशस्ता न तथेतराः ॥ १३.१३४.२० ॥
કૃષ્ણપક્ષમાં દશમી આદિ તિથિઓ, ચતુર્દશી સિવાય, શ્રાદ્ધકર્મમાં પ્રશસ્ત છે; બીજી તિથિઓ એવી નથી.
13.134.21
यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद्विशिष्यते ।
तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णादपराह्णो विशिष्यते ॥ १३.१३४.२१ ॥
જેમ અપરપક્ષ પૂર્વપક્ષ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે, તેમ શ્રાદ્ધમાં અપરાહ્ણ પૂર્વાહ્ણ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.