ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.134.1
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्धर्माः प्रोक्ता यथा त्वया ।
तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव ॥ १३.१३४.१ ॥
ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੱਸੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
13.134.2
युधिष्ठिरेणैवमुक्तो भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १३.१३४.२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਤਦ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਕਹਿਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
13.134.3
शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकर्मविधिं शुभम् ।
धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परन्तप ॥ १३.१३४.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ — ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਪਿਤ੍ਰ ਯੱਗ ਹੈ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
13.134.4
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
पिशाचकिन्नराणां च पूज्या वै पितरः सदा ॥ १३.१३४.४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਪੂਜਨੀਯ ਹਨ।
13.134.5
पितॄन्पूज्यादितः पश्चाद्देवतास्तर्पयन्ति वै ।
तस्मात्तान्सर्वयत्नेन पुरुषः पूजयेत्सदा ॥ १३.१३४.५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.134.6
अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
तस्माद्विशेषविधिना विधिः प्रथमकल्पितः ॥ १३.१३४.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਨਵਾਹਾਰਯ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
13.134.7
सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृते श्राद्धे पितामहाः ।
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यान्मासानुमासिकम्।
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य विप्रश्चन्द्रक्षयेऽग्निमान् ॥ १३.१३४.७ ॥
ਸਾਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਨਵਾਹਾਰਯਕ ਸ਼ਰਾਧ ਮਹੀਨੇ-ਦਰ-ਮਹੀਨੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤ੍ਰਯਗ੍ਯ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਅਗਨੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਯ ਵੇਲੇ (ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
13.134.8
पिण्डानां मासिकश्राद्धमन्वाहार्यं विदुर्बुधाः ।
तदामिषेण कुर्वीत प्रयतः प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १३.१३४.८ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਸਿਕ ਸ਼ਰਾਧ ਨੂੰ ਅਨਵਾਹਾਰਯ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੰਜਮੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ।
13.134.9
प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यांतिथ्यां दिने गुणान् ।
येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर्यत्फलं प्राप्यतेऽनघ।
तत्सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत्तन्निबोध मे ॥ १३.१३४.९ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਤਿਥੀ-ਅਤਿਥੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਿਹੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
13.134.10
पितॄनर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात्स्वगृहे स्त्रियः ।
अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः ॥ १३.१३४.१० ॥
ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਦਿਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਦੇਖਣ ਯੋਗ, ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.134.11
स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वाजिनः ।
चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे ॥ १३.१३४.११ ॥
ਦੂਜ ਨੂੰ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੀਜ ਨੂੰ ਘੋੜੇ। ਚੌਥ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.134.12
पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप ।
कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः ॥ १३.१३४.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇਜ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.134.13
कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप ।
अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
13.134.14
नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु ।
विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः ॥ १३.१३४.१४ ॥
ਨਵੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਇੱਕ-ਖੁਰੇ ਪਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
13.134.15
कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्नेकादशीं नृप ।
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि ॥ १३.१३४.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦੇ ਹਨ।
13.134.16
द्वादश्यामीहमानस्य नित्यमेव प्रदृश्यते ।
रजतं बहुवित्तं च सुवर्णं च मनोरमम् ॥ १३.१३४.१६ ॥
ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਾਂਦੀ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.134.17
ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम् ॥ १३.१३४.१७ ॥
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.134.18
अवश्यं तु युवानोऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे ।
युद्धभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वञ्श्राद्धं चतुर्दशीम् ॥ १३.१३४.१८ ॥
ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਜਵਾਨ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.134.19
अमावास्यां तु निवपन्सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१९ ॥
ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਨਿਵਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.134.20
कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
श्राद्धकर्मणि तिथ्यस्तु प्रशस्ता न तथेतराः ॥ १३.१३४.२० ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਸਮੀ ਆਦਿ ਤਿਥੀਆਂ, ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹਨ; ਹੋਰ ਤਿਥੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਨਹੀਂ।
13.134.21
यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद्विशिष्यते ।
तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णादपराह्णो विशिष्यते ॥ १३.१३४.२१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਪਰ ਪੱਖ ਪੂਰਵ ਪੱਖ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਹਣ ਪੂਰਵਾਹਣ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।