महाभारत · अध्याय 13.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.134.1
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्धर्माः प्रोक्ता यथा त्वया ।
तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव ॥ १३.१३४.१ ॥
हे धर्मात्मन्, आपण जसे चार वर्णांचे धर्म सांगितले, तसेच मला श्राद्धविधी संपूर्ण सांगा, हे राजा.
13.134.2
युधिष्ठिरेणैवमुक्तो भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं वक्तुं समुपचक्रमे ॥ १३.१३४.२ ॥
युधिष्ठिराने असे म्हटल्यावर शंतनूचा पुत्र भीष्म तेव्हा ही संपूर्ण श्राद्धविधी सांगू लागला.
13.134.3
शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकर्मविधिं शुभम् ।
धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परन्तप ॥ १३.१३४.३ ॥
हे राजा, लक्ष देऊन ऐक — हा शुभ श्राद्धकर्मविधी आहे, जो धन, यश आणि पुत्र देतो; हा पितृयज्ञ आहे, हे परंतप.
13.134.4
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
पिशाचकिन्नराणां च पूज्या वै पितरः सदा ॥ १३.१३४.४ ॥
देव, असुर, मनुष्य, गंधर्व, नाग, राक्षस, पिशाच आणि किन्नर यांच्याकडूनही पितर सदैव पूजनीय आहेत.
13.134.5
पितॄन्पूज्यादितः पश्चाद्देवतास्तर्पयन्ति वै ।
तस्मात्तान्सर्वयत्नेन पुरुषः पूजयेत्सदा ॥ १३.१३४.५ ॥
प्रथम पितरांचे पूजन करून नंतर देवांना तृप्त केले जाते; म्हणून माणसाने सदैव सर्व प्रयत्नांनी त्यांचे पूजन करावे.
13.134.6
अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
तस्माद्विशेषविधिना विधिः प्रथमकल्पितः ॥ १३.१३४.६ ॥
हे महाराज, पितरांसाठी केला जाणारा अन्वाहार्य विधी श्राद्ध म्हटला जातो; म्हणून विशेष विधीने हा विधी प्रथम निश्चित केला गेला.
13.134.7
सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृते श्राद्धे पितामहाः ।
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यान्मासानुमासिकम्।
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य विप्रश्चन्द्रक्षयेऽग्निमान् ॥ १३.१३४.७ ॥
सर्व दिवसांना श्राद्ध केल्यास पितामह संतुष्ट होतात. पिंडान्वाहार्यक श्राद्ध दर महिन्याला करावे. पितृयज्ञ पूर्ण करून, अग्निमान ब्राह्मणाने चंद्रक्षयाच्या वेळी (हे करावे).
13.134.8
पिण्डानां मासिकश्राद्धमन्वाहार्यं विदुर्बुधाः ।
तदामिषेण कुर्वीत प्रयतः प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १३.१३४.८ ॥
पिंडांसह केलेल्या मासिक श्राद्धाला ज्ञानी लोक अन्वाहार्य म्हणतात. ते मांसाने करावे; संयमाने, हात जोडून, शुचिर्भूत होऊन.
13.134.9
प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यांतिथ्यां दिने गुणान् ।
येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर्यत्फलं प्राप्यतेऽनघ।
तत्सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत्तन्निबोध मे ॥ १३.१३४.९ ॥
हे निष्पाप, तिथी-अतिथीनुसार सर्व दिवसांचे गुण मी तुला सांगेन. कोणत्या दिवशी श्राद्ध केल्याने कोणते फल मिळते, ते सर्व यथावत वर्णन करीन; ते माझ्याकडून ऐक.
13.134.10
पितॄनर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात्स्वगृहे स्त्रियः ।
अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः ॥ १३.१३४.१० ॥
प्रतिपदेला पितरांची पूजा केल्यास माणसाला आपल्या घरी सुंदर संतती देणाऱ्या, पाहण्याजोग्या, पुष्कळ संततीच्या पत्नी मिळतात.
13.134.11
स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वाजिनः ।
चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे ॥ १३.१३४.११ ॥
द्वितीयेला पत्नी प्राप्त होतात; तृतीयेला घोडे. चतुर्थीला घरात लहान पशू पुष्कळ होतात.
13.134.12
पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप ।
कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः ॥ १३.१३४.१२ ॥
हे राजा, पंचमीला श्राद्ध करणाऱ्यांना पुष्कळ पुत्र होतात. षष्ठीला करणारे मनुष्य तेजाचे भागीदार होतात.
13.134.13
कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप ।
अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१३ ॥
हे राजा, सप्तमीला श्राद्ध करणारा शेतीचा भागीदार होतो. अष्टमीला करणाऱ्याला व्यापारात लाभ मिळतो.
13.134.14
नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु ।
विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः ॥ १३.१३४.१४ ॥
नवमीला श्राद्ध करणाऱ्याला पुष्कळ एकशफ (एकखुरी) प्राणी होतात. दशमीला श्राद्ध करणाऱ्याची गुरे वाढतात.
13.134.15
कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्नेकादशीं नृप ।
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि ॥ १३.१३४.१५ ॥
हे राजा, एकादशीला श्राद्ध करणारा मनुष्य वस्तुसंपत्तीचा भागीदार होतो. त्याच्या घरी ब्रह्मवर्चस्वी पुत्र जन्मतात.
13.134.16
द्वादश्यामीहमानस्य नित्यमेव प्रदृश्यते ।
रजतं बहुवित्तं च सुवर्णं च मनोरमम् ॥ १३.१३४.१६ ॥
द्वादशीला प्रयत्न करणाऱ्याकडे नेहमी चांदी, भरपूर धन आणि मनोहर सोने दिसते.
13.134.17
ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम् ॥ १३.१३४.१७ ॥
त्रयोदशीला श्राद्ध करणारा नातेवाईकांमध्ये श्रेष्ठ होतो.
13.134.18
अवश्यं तु युवानोऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे ।
युद्धभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वञ्श्राद्धं चतुर्दशीम् ॥ १३.१३४.१८ ॥
या घरात तरुण पुरुष अवश्य मरण पावतात. चतुर्दशीला श्राद्ध करणारा मनुष्य युद्धभागी होतो.
13.134.19
अमावास्यां तु निवपन्सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ १३.१३४.१९ ॥
अमावास्येला निवाप करणारा सर्व इच्छा प्राप्त करतो.
13.134.20
कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
श्राद्धकर्मणि तिथ्यस्तु प्रशस्ता न तथेतराः ॥ १३.१३४.२० ॥
कृष्णपक्षात दशमी इत्यादी तिथी, चतुर्दशी वगळून, श्राद्धकर्मात प्रशस्त आहेत; इतर तिथी तशा नाहीत.
13.134.21
यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद्विशिष्यते ।
तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णादपराह्णो विशिष्यते ॥ १३.१३४.२१ ॥
ज्याप्रमाणे अपरपक्ष पूर्वपक्षापेक्षा श्रेष्ठ आहे, त्याप्रमाणे श्राद्धात अपराह्न पूर्वाह्नापेक्षा श्रेष्ठ आहे.