महाभारत · अध्याय 13.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.140.1
द्विजातयो व्रतोपेता हविस्ते यदि भुञ्जते ।
अन्नं ब्राह्मणकामाय कथमेतत्पितामह ॥ १३.१४०.१ ॥
व्रतनिष्ठ द्विजाती हविष्य खात असतील, ब्राह्मणांच्या कामनेने अन्न खात असतील, तर हे पितामहा, हे कसे?
13.140.2
अवेदोक्तव्रताश्चैव भुञ्जानाः कामकारणे ।
वेदोक्तेषु तु भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर ॥ १३.१४०.२ ॥
वेदविहित नसलेली व्रते धरणारे कामनेने खातात; वेदोक्त खाणारे व्रतभ्रष्ट होत नाहीत, युधिष्ठिरा.
13.140.3
यदिदं तप इत्याहुरुपवासं पृथग्जनाः ।
तपः स्यादेतदेवेह तपोऽन्यद्वाऽपि किं भवेत् ॥ १३.१४०.३ ॥
सामान्य लोक ज्याला तप म्हणतात, तो हा उपवासच तप आहे का, की याहून वेगळे तपही असू शकते?
13.140.4
मासार्धमासोपवासाद्यत्तपो मन्यते जनः ।
आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित् ॥ १३.१४०.४ ॥
एक महिना किंवा अर्ध महिना उपवास करणे हे लोक तप मानतात; पण जो स्वतःच्या शरीरतंत्राला हानी पोहोचवतो तो तपस्वी नाही, धर्मज्ञही नाही.
13.140.5
त्यागस्य चापि सम्पत्तिः शिष्यते तप उत्तमम् ।
सदोपवासी च भवेद्ब्रह्मचारी तथैव च ॥ १३.१४०.५ ॥
त्यागाची परिपूर्णताच उत्तम तप म्हणून उरते; सदैव उपवासी आणि तसाच ब्रह्मचारी असावा.
13.140.6
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो देवांश्चैव सदा यजेत् ।
कुटुम्बिको धर्मकामः सदाऽस्वप्नश्च मानवः ॥ १३.१४०.६ ॥
ब्राह्मण सदैव मुनी असावा आणि सदैव देवांचे यजन करावे; गृहस्थ, धर्मेच्छू मानवाने सदैव निद्रारहित असावे.
13.140.7
अमृताशी सदा च स्यात्पवित्रं च सदा पठेत् ।
ऋतवादी सदा च स्यान्नियतश्च सदा भवेत् ॥ १३.१४०.७ ॥
नेहमी अमृततुल्य (पवित्र) अन्न खावे, नेहमी पवित्र (मंत्र) पठण करावे, नेहमी सत्य बोलावे आणि नेहमी संयमी असावे.
13.140.8
विघसाशी कथं च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः ।
अमृताशी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत् ॥ १३.१४०.८ ॥
विघसाशी (यज्ञशेष खाणारा) कसा व्हावा? नेहमी अतिथिप्रिय कसे असावे? जो नेहमी अमृततुल्य (पवित्र) अन्न खातो, त्याने नेहमी पवित्र राहावे.
13.140.9
कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी च पार्थिव ।
विघसाशी कथं च स्यात्कथं चैवातिथिप्रियः ॥ १३.१४०.९ ॥
हे राजा! मनुष्य नेहमी उपवासी व ब्रह्मचारी कसा राहावा? विघसाशी कसा व्हावा आणि अतिथिप्रिय कसे व्हावे?
13.140.10
अन्तरा सायमाशं च प्रातराशं च यो नरः ।
सदोपवासी भवति यो न भुङ्क्तेऽन्तरा पुनः ॥ १३.१४०.१० ॥
सायंकाळच्या व सकाळच्या भोजनाच्या मध्ये जो मनुष्य पुन्हा मध्ये काही खात नाही, तो नेहमी उपवासी असतो.
13.140.11
भार्या गच्छन्ब्रह्मचारी ऋतौ भवति चैव ह ।
ऋतवादी सदा च स्याद्दानशीलस्तु मानवः ॥ १३.१४०.११ ॥
पत्नीजवळ जाऊनही जो ऋतुकाळातच जातो, तो ब्रह्मचारीच होतो. मनुष्याने नेहमी सत्यवादी व दानशील असावे.
13.140.12
अभक्षयन्वृथा मांसममांसाशी भवत्युत ।
दानं ददत्पवित्री स्यादस्वप्नश्च दिवाऽस्वपन् ॥ १३.१४०.१२ ॥
व्यर्थ मांस न खाणारा अमांसाशी होतो. दान देणारा पवित्र होतो; दिवसा न झोपणारा निद्रारहित होतो.
13.140.13
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु नरः सदा ।
अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ १३.१४०.१३ ॥
जो मनुष्य नेहमी सेवक आणि अतिथी जेवल्यानंतर जेवतो, त्याला केवळ अमृत भक्षण करणारा समज, हे युधिष्ठिरा.
13.140.14
अभुक्तवत्सु नाश्नाति ब्राह्मणेषु तु यो नरः ।
अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत ॥ १३.१४०.१४ ॥
ब्राह्मण जेवत नाहीत तोपर्यंत स्वतः न जेवणारा मनुष्य, त्याच्या न जेवण्यानेच त्याने स्वर्ग जिंकला जातो.
13.140.15
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च संश्रितेभ्यस्तथैव च ।
अवशिष्टानि यो भुङ्क्ते तमाहुर्विघसाशिनम् ॥ १३.१४०.१५ ॥
देव, पितर आणि आश्रितांना दिल्यानंतर जे उरते ते जो खातो, त्याला 'विघसाशी' (उरलेले खाणारा) म्हणतात.
13.140.16
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणः स्मृताः ।
उपस्थिता ह्यप्सरसो गन्धर्वैश्च जनाधिप ॥ १३.१४०.१६ ॥
त्यांची लोक अनंत आहेत; ब्रह्मदेवाच्या सदनात ते स्मरले जातात. हे जनाधिपा, तेथे गंधर्वांसह अप्सरा उपस्थित असतात.
13.140.17
देवतातिथिभिः सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते ।
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिरनुत्तमा ॥ १३.१४०.१७ ॥
देव, अतिथी आणि पितरांसह जेवून, पुत्र-पौत्रांसह आनंद घेणाऱ्यांची गती अत्युत्तम आहे.