महाभारत · अध्याय 13.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.145.1
एवं प्रयाचति तदा भास्करे मुनिसत्तमः ।
जमदग्निर्महातेजाः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ १३.१४५.१ ॥
सूर्य असे विनवीत असताना, महातेजस्वी जमदग्नीने कोणते कार्य हाती घेतले?
13.145.2
स तथा याचमानस्य मुनिरग्निसमप्रभः ।
जमदग्निः शमं नैव जगाम कुरुनन्दन ॥ १३.१४५.२ ॥
हे कुरुनंदना, अग्नीसमान तेजस्वी असलेले ते मुनी जमदग्नी अशी विनवणी करणाऱ्यावर किंचितही शांत झाले नाहीत.
13.145.3
ततः सूर्यो मधुरया वाचा तमिदमब्रवीत् ।
कृताञ्जलिर्विप्ररूपी प्रणम्यैनं विशाम्पते ॥ १३.१४५.३ ॥
तेव्हा सूर्य ब्राह्मणाच्या रूपात हात जोडून, त्यांना नमस्कार करून, मधुर वाणीने त्यांना म्हणाला — हे प्रजापते.
13.145.4
चलं निमित्तं विप्रर्षे सदा सूर्यस्य गच्छतः ।
कतं चलं भेत्स्यसि त्वं सदा यान्तं दिवाकरम् ॥ १३.१४५.४ ॥
हे विप्रर्षी, सूर्य सदैव चालत असतो; हेच त्याच्या गतीचे चिन्ह आहे. सदैव गमन करणाऱ्या दिवाकराला तू कसा भेदशील?
13.145.5
स्थिरं चापि चलं चापि जाने त्वां ज्ञानचक्षुषा ।
अवस्यं विनयाधानं कार्यमद्य मया तव ॥ १३.१४५.५ ॥
तू स्थिर आहेस आणि चलनशीलही आहेस हे मी ज्ञानचक्षूने जाणतो. आज मला तुला अवश्य विनयाचा धडा शिकवावा लागेल.
13.145.6
मध्याह्ने वै निमेषार्धं तिष्टसि त्वं दिवाकर ।
तत्र भेत्स्यामि सूर्य त्वां न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.१४५.६ ॥
हे दिवाकरा, मध्याह्नी तू अर्ध निमेष स्थिर राहतोस. तेथेच मी तुला भेदीन, हे सूर्या — यात माझ्या मनात संशय नाही.
13.145.7
असंशयं मां विप्रर्षे भेत्स्यसे धन्विनांवर ।
अपकारिणं मां विद्दि भगवञ्शरणागतम् ॥ १३.१४५.७ ॥
हे विप्रर्षी, धनुर्धरांमध्ये श्रेष्ठा, निःसंशय तुम्ही मला भेदाल. हे भगवन्, मला अपकार करणारा आणि शरणागत म्हणून जाणा.
13.145.8
ततः प्रहस्य भगवाञ्जमदग्निरुवाच तम् ।
न भीः सूर्य त्वया कार्या प्रणिपातगतो ह्यसि ॥ १३.१४५.८ ॥
तेव्हा भगवान जमदग्नी हसून त्याला म्हणाले, हे सूर्या, तुला भीती बाळगण्याचे कारण नाही, कारण तू प्रणाम करून शरणागत झाला आहेस.
13.145.9
ब्राह्मणेष्वार्जवं यच्च स्थैर्यं च धरणीतले ।
सौम्यतां चैव सोमस्य गाम्भीर्यं वरुणस्य च ॥ १३.१४५.९ ॥
ब्राह्मणांमधील सरळपणा, पृथ्वीतलावरील स्थैर्य, सोमाची सौम्यता आणि वरुणाची गंभीरता.
13.145.10
दीप्तिमग्नेः प्रभां मेरोः प्रतापं धनदस्य च ।
एतान्यतिक्रमेद्यो वै स हन्याच्छरणागतम् ॥ १३.१४५.१० ॥
अग्नीचे तेज, मेरूची प्रभा आणि कुबेराचा प्रताप यांचे जो उल्लंघन करतो, तोच शरणागताला मारो.
13.145.11
भवेत्स गुरुतल्पी च ब्रह्मिहा च स वै भवेत् ।
सुरापानं स कुर्याच्च यो हन्याच्छरणागतम् ॥ १३.१४५.११ ॥
जो शरणागताला मारतो तो गुरुपत्नीगामी व ब्रह्महत्यारा होईल आणि मद्यपानही करील.
13.145.12
एतस्य त्वपनीतस्य समाधिं तात चिन्तय ।
यथा सुखगमः पन्था भवेत्त्वद्रश्मितापितः ॥ १३.१४५.१२ ॥
हे तात, या तुटलेल्या (जखमी) साठी उपाय विचार कर, म्हणजे तुझ्या किरणांनी तापलेला मार्ग सुखाने जाण्यायोग्य होईल.
13.145.13
एतावदुक्त्वा स तदा तूष्णीमासीद्भृगूत्तमः ।
अथ सूर्योऽददत्तस्मै छत्रोपानहमाशु वै ॥ १३.१४५.१३ ॥
इतके बोलून भृगूंत श्रेष्ठ तेव्हा गप्प बसले. मग सूर्याने त्यांना लगेच छत्री आणि पादत्राणे दिली.
13.145.14
महर्षे शिरसस्त्राणां छत्रं मद्रश्मिवारणम् ।
प्रतिगृह्णीष्व पद्भ्यां च त्राणार्थं चर्मपादुके। ॥ १३.१४५.१४ ॥
हे महर्षी, डोक्याच्या संरक्षणासाठी माझी किरणे अडवणारी छत्री आणि पायांच्या संरक्षणासाठी चामड्याच्या पादत्राणे स्वीकारा.
13.145.15
अद्यप्रभृति चैवेह लोके सम्प्रचरिष्यति ।
पुण्यकेषु च सर्वेषु परमक्षय्यमेव च ॥ १३.१४५.१५ ॥
आजपासून हे या लोकात प्रचलित होईल; सर्व पुण्यक्षेत्रांमध्ये हे परम अक्षय असेल.
13.145.16
उपानहौ च च्छत्रं च सूर्येणैतत्प्रवर्तितम् ।
पुण्यमेतदभिख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ १३.१४५.१६ ॥
छत्री आणि पादत्राणे सूर्याने प्रवर्तित केली. हे भारता, हे पुण्य तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
13.145.17
तस्मात्प्रयच्छ विप्रेषु छत्रोपानहमुत्तमम् ।
धर्मस्ते सुमहान्भावी न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.१४५.१७ ॥
म्हणून ब्राह्मणांना उत्तम छत्री आणि पादत्राणे दे. तुला मोठा धर्म लाभेल; यात माझ्या मनात संशय नाही.
13.145.18
छत्रं हि भरतश्रेष्ठः यः प्रदद्याद्द्विजातये ।
शुभ्रं शतशलाकं वै स प्रेत्य सुखमेधते ॥ १३.१४५.१८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, जो द्विजाला शंभर सळ्यांची पांढरी छत्री दान करतो, तो मृत्यूनंतर सुखात वाढतो.
13.145.19
स शक्रलोके वसति पूज्यमानो द्विजातिभिः ।
अप्सरोभिश्च सततं देवैश्च भरतर्षभ ॥ १३.१४५.१९ ॥
तो इंद्रलोकात राहतो, द्विजांकडून, अप्सरांकडून व देवांकडून सतत पूजिला जात, हे भरतर्षभा.
13.145.20
उपानहौ च यो दद्याच्छ्लक्ष्णौ स्नेहसमन्वितौ ।
स्नातकाय महाबाहो संशिताय द्विजातये ॥ १३.१४५.२० ॥
मऊ व स्नेहपूर्ण पादुका, हे महाबाहो, स्नातक व संयमी द्विजाला जो देतो—
13.145.21
सोपि लोकानवाप्नोति देवतैरभिपूजितान् ।
गोलोके स मुदा युक्तो वसति प्रेत्य भारत ॥ १३.१४५.२१ ॥
तोही देवांनी पूजिलेली लोक प्राप्त करतो; हे भारता, मृत्यूनंतर आनंदाने युक्त होऊन गोलोकात राहतो.
13.145.22
एतत्ते भरतश्रेष्ठ मया कार्त्स्न्येन कीर्तितम् ।
छत्रोपानहदानस्य फलं भरतसत्तम ॥ १३.१४५.२२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, छत्र व पादुका दानाचे फल मी तुला संपूर्णपणे असे सांगितले, हे भरतसत्तमा.