มหาภารตะ · อัธยายะ 13.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.145.1
एवं प्रयाचति तदा भास्करे मुनिसत्तमः ।
जमदग्निर्महातेजाः किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ १३.१४५.१ ॥
ขณะที่พระอาทิตย์กำลังวิงวอนเช่นนั้น ฤๅษีชมทัคนีผู้ทรงเดชานุภาพมากจะกระทำการใดเล่า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มุนี
13.145.2
स तथा याचमानस्य मुनिरग्निसमप्रभः ।
जमदग्निः शमं नैव जगाम कुरुनन्दन ॥ १३.१४५.२ ॥
เมื่อถูกวิงวอนเช่นนั้น ฤๅษีชมทัคนีผู้มีรัศมีดุจไฟ ไม่ทรงสงบลงเลยแม้แต่น้อย ข้าแต่ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ
13.145.3
ततः सूर्यो मधुरया वाचा तमिदमब्रवीत् ।
कृताञ्जलिर्विप्ररूपी प्रणम्यैनं विशाम्पते ॥ १३.१४५.३ ॥
ครั้นแล้วพระอาทิตย์ในร่างพราหมณ์ ประนมมือ ถวายอภิวาทท่าน แล้วตรัสวาจาอ่อนหวานนี้ ข้าแต่จอมชน
13.145.4
चलं निमित्तं विप्रर्षे सदा सूर्यस्य गच्छतः ।
कतं चलं भेत्स्यसि त्वं सदा यान्तं दिवाकरम् ॥ १३.१४५.४ ॥
ข้าแต่ฤๅษีพราหมณ์ พระอาทิตย์ย่อมเคลื่อนไปเสมอ นั่นคือเครื่องหมายแห่งการดำเนินของพระองค์ ท่านจะแทงพระอาทิตย์ผู้เคลื่อนไปอยู่เสมอได้อย่างไร
13.145.5
स्थिरं चापि चलं चापि जाने त्वां ज्ञानचक्षुषा ।
अवस्यं विनयाधानं कार्यमद्य मया तव ॥ १३.१४५.५ ॥
ด้วยจักษุแห่งปัญญา ข้าพเจ้ารู้ว่าท่านทั้งมั่นคงและเคลื่อนไหว วันนี้ข้าพเจ้าต้องสั่งสอนท่านให้รู้จักความถ่อมตนเป็นแน่
13.145.6
मध्याह्ने वै निमेषार्धं तिष्टसि त्वं दिवाकर ।
तत्र भेत्स्यामि सूर्य त्वां न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.१४५.६ ॥
ข้าแต่พระอาทิตย์ เที่ยงวันพระองค์หยุดนิ่งอยู่ครู่หนึ่งเป็นแน่ ตรงนั้นข้าพเจ้าจะแทงพระองค์ ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้เลย
13.145.7
असंशयं मां विप्रर्षे भेत्स्यसे धन्विनांवर ।
अपकारिणं मां विद्दि भगवञ्शरणागतम् ॥ १३.१४५.७ ॥
ข้าแต่ฤๅษีพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักธนู ไม่ต้องสงสัยเลยว่าท่านจะแทงข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้ทรงพระภาค ขอทรงทราบว่าข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ได้ทำความเสียหายและมาพึ่งพิงท่าน
13.145.8
ततः प्रहस्य भगवाञ्जमदग्निरुवाच तम् ।
न भीः सूर्य त्वया कार्या प्रणिपातगतो ह्यसि ॥ १३.१४५.८ ॥
ครั้นแล้วพระผู้ทรงพระภาค ชมทัคนี หัวเราะแล้วตรัสกับพระอาทิตย์ว่า ข้าแต่พระอาทิตย์ ท่านไม่ควรกลัวเลย เพราะท่านมาในท่าซบลงกราบเพื่อพึ่งพิง
13.145.9
ब्राह्मणेष्वार्जवं यच्च स्थैर्यं च धरणीतले ।
सौम्यतां चैव सोमस्य गाम्भीर्यं वरुणस्य च ॥ १३.१४५.९ ॥
ความซื่อตรงที่พบในหมู่พราหมณ์ ความมั่นคงบนพื้นพิภพ ความอ่อนโยนของโสม และความลึกซึ้งของวรุณ
13.145.10
दीप्तिमग्नेः प्रभां मेरोः प्रतापं धनदस्य च ।
एतान्यतिक्रमेद्यो वै स हन्याच्छरणागतम् ॥ १३.१४५.१० ॥
ผู้ใดล่วงละเมิดสิ่งเหล่านี้ คือความรุ่งโรจน์ของอัคนี ความแจ่มจ้าของเมรุ และอานุภาพของธนท (กุเวร) ผู้นั้นพึงฆ่าผู้ที่มาพึ่งพิง
13.145.11
भवेत्स गुरुतल्पी च ब्रह्मिहा च स वै भवेत् ।
सुरापानं स कुर्याच्च यो हन्याच्छरणागतम् ॥ १३.१४५.११ ॥
ผู้ที่ฆ่าผู้มาพึ่งพิงย่อมกลายเป็นผู้ละเมิดเตียงของคุรุ และเป็นผู้ฆ่าพราหมณ์ อีกทั้งยังดื่มสุราด้วย
13.145.12
एतस्य त्वपनीतस्य समाधिं तात चिन्तय ।
यथा सुखगमः पन्था भवेत्त्वद्रश्मितापितः ॥ १३.१४५.१२ ॥
ข้าแต่ลูกรัก จงคิดหาทางแก้ไขให้ผู้ที่ถูกตัดขาดจากนี้ เพื่อให้เส้นทางที่ถูกรังสีของท่านเผาไหม้กลับเดินได้ง่ายขึ้น
13.145.13
एतावदुक्त्वा स तदा तूष्णीमासीद्भृगूत्तमः ।
अथ सूर्योऽददत्तस्मै छत्रोपानहमाशु वै ॥ १३.१४५.१३ ॥
ครั้นกล่าวเพียงเท่านี้แล้ว ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภฤคุก็นิ่งอยู่ จากนั้นพระอาทิตย์ก็รีบประทานร่มและรองเท้าให้ท่าน
13.145.14
महर्षे शिरसस्त्राणां छत्रं मद्रश्मिवारणम् ।
प्रतिगृह्णीष्व पद्भ्यां च त्राणार्थं चर्मपादुके। ॥ १३.१४५.१४ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษี ขอรับร่มที่กั้นศีรษะป้องกันรังสีของข้า และรองเท้าหนังเพื่อคุ้มครองเท้าของท่าน
13.145.15
अद्यप्रभृति चैवेह लोके सम्प्रचरिष्यति ।
पुण्यकेषु च सर्वेषु परमक्षय्यमेव च ॥ १३.१४५.१५ ॥
นับแต่วันนี้เป็นต้นไป สิ่งนี้จะแพร่หลายในโลกนี้ และในบรรดาสถานศักดิ์สิทธิ์ทั้งหมด จะคงทนที่สุดไม่เสื่อมสูญ
13.145.16
उपानहौ च च्छत्रं च सूर्येणैतत्प्रवर्तितम् ।
पुण्यमेतदभिख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ १३.१४५.१६ ॥
รองเท้าและร่มนี้พระอาทิตย์ทรงให้เกิดขึ้น ข้าแต่ภรตะ บุญนี้เป็นที่เลื่องลือในสามโลก
13.145.17
तस्मात्प्रयच्छ विप्रेषु छत्रोपानहमुत्तमम् ।
धर्मस्ते सुमहान्भावी न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.१४५.१७ ॥
เพราะฉะนั้น จงถวายร่มและรองเท้าอันประเสริฐแก่พราหมณ์ทั้งหลาย บุญอันยิ่งใหญ่จะเป็นของท่าน ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้เลย
13.145.18
छत्रं हि भरतश्रेष्ठः यः प्रदद्याद्द्विजातये ।
शुभ्रं शतशलाकं वै स प्रेत्य सुखमेधते ॥ १३.१४५.१८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ผู้ใดถวายร่มสีขาวมีซี่ร้อยซี่แก่ผู้เกิดสองครั้ง ผู้นั้นย่อมเจริญด้วยความสุขหลังความตาย
13.145.19
स शक्रलोके वसति पूज्यमानो द्विजातिभिः ।
अप्सरोभिश्च सततं देवैश्च भरतर्षभ ॥ १३.१४५.१९ ॥
ข้าแต่วัวผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ผู้นั้นย่อมอยู่ในโลกของศักระ ได้รับการบูชาจากผู้เกิดสองครั้ง จากนางอัปสร และจากเหล่าเทพอยู่เสมอ
13.145.20
उपानहौ च यो दद्याच्छ्लक्ष्णौ स्नेहसमन्वितौ ।
स्नातकाय महाबाहो संशिताय द्विजातये ॥ १३.१४५.२० ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ใดถวายรองเท้าที่เรียบลื่นและมอบด้วยความรักใคร่ แก่สเนาตกะ คือผู้จบการศึกษาพระเวท ผู้เป็นพราหมณ์เกิดสองครั้งที่ฝึกตนดีแล้ว
13.145.21
सोपि लोकानवाप्नोति देवतैरभिपूजितान् ।
गोलोके स मुदा युक्तो वसति प्रेत्य भारत ॥ १३.१४५.२१ ॥
ผู้นั้นก็ย่อมได้รับโลกทั้งหลายที่เทวดาสักการะ โอ ภารตะ เมื่อละโลกนี้ไปแล้ว เขาย่อมอยู่ในโคโลกด้วยความปีติยินดี
13.145.22
एतत्ते भरतश्रेष्ठ मया कार्त्स्न्येन कीर्तितम् ।
छत्रोपानहदानस्य फलं भरतसत्तम ॥ १३.१४५.२२ ॥
ผลแห่งการถวายร่มและรองเท้านี้ โอ ยอดแห่งภารตะ ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้โดยครบถ้วนแก่ท่านแล้ว โอ ยอดแห่งภารตะ