మహాభారతం · అధ్యాయం 13.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.147.1
क्षत्रा आरम्भयज्ञास्तु वीर्ययज्ञा विशः स्मृताः ।
शूद्रा परिचरायज्ञा जपयज्ञास्तु ब्राह्मणाः ॥ १३.१४७.१ ॥
క్షత్రియులకు యజ్ఞం ఆరంభకర్మ, వైశ్యులకు యజ్ఞం వీర్యం (పరాక్రమం), శూద్రులకు యజ్ఞం సేవ, బ్రాహ్మణులకు యజ్ఞం జపం అని చెప్పబడింది.
13.147.2
शुश्रूषाजीविनः शूद्रा वैश्या विपणिजीविनः ।
अनिष्टनिग्रहः क्षत्रा विप्राः स्वाध्यायजीविनः ॥ १३.१४७.२ ॥
సేవతో జీవించేవారు శూద్రులు, వ్యాపారంతో జీవించేవారు వైశ్యులు; అనిష్టాన్ని నిగ్రహించేవారు క్షత్రియులు; స్వాధ్యాయంతో జీవించేవారు విప్రులు.
13.147.3
तपसा शोभते विप्रो राजन्यः पालनादिभिः ।
आतिथ्येन तथा वैश्यः शूद्रो दास्येन शोभते ॥ १३.१४७.३ ॥
తపస్సుతో విప్రుడు ప్రకాశిస్తాడు, రక్షణాది కార్యాలతో రాజన్యుడు (క్షత్రియుడు); అలాగే ఆతిథ్యంతో వైశ్యుడు, దాస్యంతో శూద్రుడు ప్రకాశిస్తారు.
13.147.4
यतात्मना तु शूद्रेण शुश्रूषा नित्यमेव च ।
कर्तव्या त्रिषु वर्णेषु प्रायेणाश्रमवासिषु ॥ १३.१४७.४ ॥
ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన శూద్రుడు నిత్యం సేవ చేయాలి — ఎక్కువగా ఆశ్రమాల్లో నివసించే మూడు వర్ణాలకు.
13.147.5
अशक्तेन त्रिवर्गस्य सेव्या ह्याश्रमवासिनः ।
यथाशक्यं यथाप्रज्ञं यथाधर्मं यथाश्रुतम् ॥ १३.१४७.५ ॥
అసమర్థుడైనవాడు మూడు వర్ణాలలోని ఆశ్రమవాసులను సేవించాలి — శక్తి కొలదీ, బుద్ధి కొలదీ, ధర్మానుసారం, విన్నట్లుగా.
13.147.6
विशेषेणैव कर्तव्या शुश्रूषा भिक्षुकाश्रमे ॥ १३.१४७.६ ॥
భిక్షుకాశ్రమంలో ప్రత్యేకంగానే సేవ చేయాలి.
13.147.7
आश्रमाणां तु सर्वेषां चतुर्णां भिक्षुकाश्रमम् ।
प्रधानमिति वर्ण्यन्ते शिष्टाः शास्त्रविनिश्चये ॥ १३.१४७.७ ॥
నాలుగు ఆశ్రమాలలో భిక్షుక ఆశ్రమమే ప్రధానమని శాస్త్ర నిర్ణయంలో శిష్టులు వర్ణిస్తారు.
13.147.8
यच्चोपदिश्यते शिष्टैः श्रुतिस्मृतिविधानतः ।
तथाऽऽस्थेयमशक्तेन स धर्म इति निश्चितः ॥ १३.१४७.८ ॥
శ్రుతి స్మృతి విధానాల ప్రకారం శిష్టులు ఏది ఉపదేశిస్తారో, అశక్తుడు కూడా అలాగే ఆచరించాలి; అదే ధర్మమని నిశ్చయం.
13.147.9
अतोऽन्यथा तु कुर्वाणः श्रेयो नाप्नोति मानवः ।
तस्माद्भिक्षुषु शूद्रेण कार्यमात्महितं सदा ॥ १३.१४७.९ ॥
అందువల్ల దీనికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే మానవుడు శ్రేయస్సు పొందడు. కాబట్టి శూద్రుడు భిక్షువుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ తనకు హితమైనదే చేయాలి.
13.147.10
इह यत्कुरुते श्रेयस्तत्प्रेत्य समुपाश्नुते ।
तच्चानसूयता कार्यं कर्तव्यं यद्धि मन्यते ॥ १३.१४७.१० ॥
ఇహలోకంలో ఎవరు ఏ శ్రేయస్సు చేస్తారో, దానినే మరణానంతరం పొందుతారు. ఏది ధర్మమని తోస్తుందో, దానిని అసూయ లేకుండా చేయాలి.
13.147.11
असूयता तु तस्येह फलं दुःखादवाप्यते ।
प्रियवादी जितक्रोधो वीततन्द्रीरमत्सरः ॥ १३.१४७.११ ॥
కానీ అసూయ కలవానికి ఇహలోకంలో దాని ఫలం దుఃఖం ద్వారా లభిస్తుంది. ప్రియంగా మాట్లాడేవాడు, కోపాన్ని జయించినవాడు, బద్ధకం లేనివాడు, అసూయ లేనివాడు.
13.147.12
क्षमावाञ्शीलसम्पन्नः सत्यधर्मपरायणः ।
आपद्भावेन कुर्याद्धि शुश्रूषां भिक्षुकाश्रमे ॥ १३.१४७.१२ ॥
క్షమాశీలుడు, శీలసంపన్నుడు, సత్యధర్మ పరాయణుడు ఆపద సమయంలో కూడా భిక్షుక ఆశ్రమంలో సేవ చేయాలి.
13.147.13
अयं मे परमो धर्मस्त्वनेनेदं सुदुष्करम् ।
संसारसागरं घोरं तरिष्यामि न संशयः ॥ १३.१४७.१३ ॥
ఇదే నా పరమ ధర్మం; దీనివల్ల, అత్యంత కష్టమైనదైనా, ఈ భయంకర సంసార సాగరాన్ని నేను దాటుతాను, ఇందులో సందేహం లేదు.
13.147.14
विभयो देहमुत्सृज्य यास्यामि परमां गतिम् ।
नातः परं ममाप्यन्य एष धर्मः सनातनः ॥ १३.१४७.१४ ॥
భయరహితుడనై దేహాన్ని వదిలి నేను పరమ గతిని పొందుతాను; దీనికంటే ఉన్నతమైనది నాకు మరొకటి లేదు, ఇదే సనాతన ధర్మం.
13.147.15
एवं सञ्चिन्त्य मनसा शूद्रो बुद्धिसमाधिना ।
कुर्यादविमना नित्यं शुश्रूषाधर्ममुत्तमम् ॥ १३.१४७.१५ ॥
ఈ విధంగా మనసులో ఆలోచించి, బుద్ధి ఏకాగ్రతతో, శూద్రుడు ఎల్లప్పుడూ చలించని మనసుతో ఉత్తమమైన సేవాధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
13.147.16
शुश्रूषानियमेनेह भाव्यं शिष्टाशिना सदा ।
शमान्वितेन दान्तेन कार्याकार्यविदा सदा ॥ १३.१४७.१६ ॥
ఇక్కడ సేవా నియమంతో ఉండాలి; ఎల్లప్పుడూ సజ్జనుల మిగిలిన ఆహారాన్ని తినేవాడై, శాంతితో, నియంత్రణతో, ఏది చేయదగినదో ఏది చేయరానిదో తెలిసినవాడై ఉండాలి.
13.147.17
सर्वकार्येषु कृत्यानि कृतान्येव तु दुर्शयेत् ।
यथा प्रियो भवेद्भिक्षुस्तथा कार्यं प्रसाधयेत् ॥ १३.१४७.१७ ॥
అన్ని పనులలో చేయవలసిన కర్తవ్యాలు చేసినవాటినే చూపాలి; భిక్షువు ప్రియుడు అయ్యేలా, ఆ విధంగానే కార్యాన్ని సాధించాలి.
13.147.18
यदकल्प्यं भवेद्भिक्षोर्न तत्कार्यं समाचरेत् ।
यथाऽऽश्रमस्याविरुद्धं धर्ममात्राभिसंहितम् ॥ १३.१४७.१८ ॥
భిక్షువుకు తగనిది ఏదో, ఆ పనిని చేయకూడదు; ఆశ్రమానికి విరుద్ధం కానిది, కేవలం ధర్మంతో కూడినది మాత్రమే ఆచరించాలి.
13.147.19
तत्कार्यमविचारेण नित्यमेव शुभार्थिना ।
मनसा कर्ममा वाचा नित्यमेव प्रसादयेत् ॥ १३.१४७.१९ ॥
శుభాన్ని కోరేవాడు ఆ కర్తవ్యాన్ని సంకోచం లేకుండా ఎల్లప్పుడూ చేయాలి; మనసుతో, కర్మతో, మాటతో ఎల్లప్పుడూ (గురువును) సంతోషపెట్టాలి.
13.147.20
स्थातव्यं तिष्ठमानेषु गच्छमानाननुव्रजेत् ।
आसीनेष्वासितव्यं च नित्यमेवानुवर्तता ॥ १३.१४७.२० ॥
వారు నిలిచినప్పుడు నిలబడాలి, వెళ్ళేవారిని అనుసరించాలి; వారు కూర్చున్నప్పుడు కూర్చోవాలి; ఎల్లప్పుడూ వారికి అనుకూలంగా నడుచుకోవాలి.
13.147.21
धर्मलब्धेन स्नेहेन पादौ सम्पीडयेत्सदा ।
उद्वर्तनादींश्च तथा कुर्यादप्रतिचोदितः ॥ १३.१४७.२१ ॥
ధర్మంగా సంపాదించిన నూనెతో ఎల్లప్పుడూ (గురువు) పాదాలను మర్దన చేయాలి; అలాగే ఒంటికి నలుగుపెట్టడం మొదలైన పనులను కోరకుండానే చేయాలి.
13.147.22
नैजकार्याणि कृत्वा तु नित्यं चैवानुचोदितः ।
यथाविधिरुपस्पृश्य संन्यस्य जलभाजनम् ॥ १३.१४७.२२ ॥
తన పనులను ముగించి, ఎల్లప్పుడూ (గురువు) ఆజ్ఞ ప్రకారం, విధి ప్రకారం ఆచమనం చేసి, నీళ్ల పాత్రను ఉంచి (సేవకు సిద్ధమవ్వాలి).
13.147.23
भिक्षूणां निलयं गत्वा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ।
ब्रह्मपूर्वान्गुरूंस्तत्र प्रणम्यि नियतेन्द्रियः ॥ १३.१४७.२३ ॥
భిక్షువుల నివాసానికి వెళ్లి విధిగా నమస్కరించి, అక్కడ బ్రహ్మజ్ఞులు మొదలైన గురువులకు నమస్కరించి, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించుకోవాలి.
13.147.24
तथाऽऽचार्यपुरोगाणामनुकुर्यान्नमस्क्रियाम् ।
स्वधर्मचारिणां चापि सुखं पृष्ट्वाऽभिवाद्य च ॥ १३.१४७.२४ ॥
అలాగే ఆచార్యుని ముందు నడిచే పెద్దలకు కూడా అదే విధంగా నమస్కరించాలి; తమ ధర్మాన్ని అనుసరించే వారిని సుఖం అడిగి అభివాదం చేయాలి.
13.147.25
यो भवेत्पूर्वसंसिद्धस्तुल्यकर्मा भवेत्सदा ।
तस्मै प्रणामः कर्तव्यो नेतरेषु कदाचन ॥ १३.१४७.२५ ॥
పూర్వమే సిద్ధిపొందినవాడు, ఎల్లప్పుడూ సమానమైన కర్మలు చేసేవాడు—అతనికే నమస్కారం చేయాలి; ఇతరులకు ఎప్పుడూ కాదు.
13.147.26
अनुक्त्वा तेषु चोत्थाय नित्यमेव यतव्रतः ।
सम्मार्जनमथो गत्वा कृत्वा चाप्युपलेपनम् ॥ १३.१४७.२६ ॥
వారితో ఏమీ చెప్పకుండా, నియమవ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి, ఎల్లప్పుడూ లేచి, వెళ్లి ఊడ్చి, అలికాలి.
13.147.27
ततः पुष्पबलिं दद्यापुष्पाण्यादाय धर्मतः ।
निष्क्रम्यावसथात्तूर्णमन्यत्कर्म समाचरेत् ॥ १३.१४७.२७ ॥
తరువాత ధర్మానుసారం పూలు తీసుకుని పుష్పబలి ఇవ్వాలి; ఆశ్రమం నుండి త్వరగా బయటికి వెళ్లి ఇతర కర్మలు చేయాలి.
13.147.28
यथोपघातो न भवेत्स्वाध्यायेऽऽश्रमिणां तथा ।
उपघातं तु कुर्वाण एनसा सम्प्रयुज्यते।
तथाऽऽत्मा प्रणिधातव्यो यथा ते प्रीतिमाप्नुयुः ॥ १३.१४७.२८ ॥
ఆశ్రమవాసుల స్వాధ్యాయానికి ఆటంకం కలగని విధంగా ఉండాలి; ఆటంకం కలిగించేవాడు పాపంతో కూడుకుంటాడు. అందువల్ల వారికి ఆనందం కలిగేలా తనను నియోగించుకోవాలి.
13.147.29
परिचारकोऽहं वर्णानां त्रयाणां धर्मतः स्मृतः ।
किमुताश्रमवृद्धानां यथालब्धोपजीविनाम् ॥ १३.१४७.२९ ॥
మూడు వర్ణాలకు ధర్మానుసారం నేను సేవకుడినని భావించబడ్డాను; మరి యథాలాభంతో జీవించే ఆశ్రమ వృద్ధుల గురించి చెప్పవలసిందేముంది!
13.147.30
भिक्षूणां गतरागाणां केवलं ज्ञानदर्शिनम् ।
विशेषेण मया कार्या शुश्रूषा नियतात्मना ॥ १३.१४७.३० ॥
రాగరహితులై కేవలం జ్ఞానాన్నే చూసే భిక్షువులకు, నేను నియతాత్మతో ప్రత్యేకంగా సేవ చేయాలి.
13.147.31
तेषां प्रसादात्तपसा प्राप्स्यामीष्टां शुभां गतिम् ।
एवमेतद्विनिश्चित्य यदि सेवेत भिक्षुकान्।
विधिना स्वोपदिष्टेन प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १३.१४७.३१ ॥
వారి అనుగ్రహంతో, తపస్సు ద్వారా నేను కోరిన శుభగతిని పొందుతాను. ఇలా నిశ్చయించుకుని భిక్షువులను సేవించినవాడు, తనకు ఉపదేశించిన విధి ప్రకారం పరమ గతిని పొందుతాడు.